Odpowiedź na interpelację w sprawie utworzenia funduszu inwestycyjnego dla szkolnictwa specjalnego Odpowiedź na interpelację nr 9814 w sprawie utworzenia funduszu inwestycyjnego dla szkolnictwa specjalnego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 17-06-2025 Szanowni Państwo Posłowie, Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega potrzebę zwiększania dostępności i jakości kształcenia i udzielanego wsparcia realizowanego w jednostkach systemu oświaty, w tym szkołach i placówkach specjalnych. Należy zauważyć, że projekty realizowane przez MEN w ramach polityki spójności muszą być zgodne z Umową Partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027 – dokumentem wynegocjowanym z Komisją Europejską. Wspomniana umowa wprowadza ograniczenia w zakresie możliwości wspierania szkół specjalnych. Natomiast MEN prowadzi rozmowy z Komisją Europejską w sprawie zmiany zapisów dotyczących szkół specjalnych. Jednocześnie należy podkreślić, że w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (dalej: „program FERS”), MEN przeznaczyło 221 970 514,46 zł na rozwijanie sieci Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą w jednostkach systemu oświaty (dalej: „SCWEW”). Warto zwrócić uwagę, że zachęty do tworzenia SCWEW-ów Minister Edukacji kieruje przede wszystkim do szkół specjalnych. Zgodnie z opracowanym i przetestowanym w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 modelem SCWEW[1] to właśnie szkoły i placówki specjalne prowadzące działalność edukacyjną są podmiotami najlepiej przygotowanymi do pełnienia funkcji SCWEW. W ramach programu FERS w Polsce ma powstać 285 SCWEW-ów, co zgodnie z założeniami MEN w znacznym stopniu powinno przyczynić się do funkcjonowania efektywnej sieci. Poza wsparciem metodycznym, SCWEW-y prowadzą lub będą prowadzić wypożyczalnie specjalistycznego sprzętu. Środki przeznaczone na wspieranie edukacji włączającej w ramach Działania 01.06 programu FERS zostały już w pełni zaprogramowane, tj. wszystkie zaplanowane w tym Działaniu interwencje zostały już przyjęte do realizacji przez Komitet Monitorujący FERS. Zapewnienie finansowania realizacji zadań przedszkola, szkoły lub placówki, zaspokojenie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów, należy do kompetencji organu prowadzącego daną jednostkę systemu oświaty. Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[2], organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie. Natomiast, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[3], środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Od 2025 r. zmianie uległ system finansowania jednostek samorządu terytorialnego. 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[4], która zastąpiła ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[5]. W ramach ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzono mechanizm potrzeb finansowych. Są to następujące potrzeby: wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne oraz uzupełniające[6], które są finansowane dochodami jednostek samorządu terytorialnego (JST). Nowa ustawa wprowadziła zmianę podstawy naliczania dochodów JST z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) i podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) - z podatku należnego na dochody podatników, co wpływa na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Subwencja ogólna ma stanowić wyłącznie uzupełnienie dochodów JST. W zakresie finansowania zadań oświatowych określono, że dla JST od 2025 r. są naliczane kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej. W związku z wejściem w życie nowej ustawy, Minister Edukacji wydał rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025[7]. Finansowanie określone w rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych, określa pewien sposób naliczania środków, który determinuje wysokość kwot potrzeb oświatowych dla poszczególnych JST. Natomiast same kwoty potrzeb oświatowych są elementem kalkulacyjnym, branym pod uwagę w kształtowaniu poziomu dochodów JST w danym roku budżetowym oraz w odróżnieniu od subwencji oświatowej, nie są częścią budżetu państwa. Subwencja dla każdej JST stanowi jedną kwotę, a o sposobie jej wydatkowania decyduje organ stanowiący JST[8]. Ministerstwo Edukacji Narodowej w ostatnich latach wspierało działania samorządów terytorialnych przeznaczając środki finansowe z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na wydatki bieżące np. dofinansowanie wyposażenia w sprzęt szkolny i pomoce dydaktyczne pomieszczeń do nauki w nowo wybudowanych szkołach (w tym szkołach i placówkach specjalnych). Od roku 2025, JST mogą korzystać z rezerwy na uzupełnienie dochodów JST. Środki rezerwy mogą być przeznaczone dla JST realizujących zadania bieżące lub inwestycyjne m.in. w obszarze oświaty[9]. Formalnie dysponentem tej rezerwy jest Minister Finansów[10]. MEN aktywnie uczestniczy w przygotowaniu kryteriów podziału oraz będzie opiniowało wnioski JST. Jednocześnie informuję, że jak co roku jest możliwość aplikowania o dodatkowe środki zaplanowane w budżecie państwa, m.in. na realizację zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych). Są one zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej, JST wnioskują za pośrednictwem wojewody. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] Model funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą https://ore.edu.pl/2024/04/specjalistyczne-centra-wspierajace-edukacje-wlaczajaca-wracaja/ [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2025 r. poz. 439, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm. [5] Dz. U. z 2003 r. nr 203 poz. 1966. [6] Art. 23 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. [7] Dz. U. z 2024 r. poz. 1930. [8] Art. 9 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. [9] Art. 34 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. [10] Art. 34 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.