Interpelacja w sprawie przyszłości Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy`ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9813
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie przyszłości Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy`ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
Zgłaszający: Marek Krząkała, Kinga Gajewska, Marta Golbik, Konrad Frysztak, Patryk Gabriel, Marek Tomasz Hok, Klaudia Jachira, Iwona Małgorzata Krawczyk, Bożena Lisowska, Monika Rosa, Rafał Siemaszko, Katarzyna Stachowicz, Małgorzata Tracz, Anna Wojciechowska, Bartosz Zawieja
Data wpływu: 12-05-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie informacji na temat planów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczących dalszego funkcjonowania Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego.
Centrum, powstałe w 2002 roku jako wspólny projekt Uniwersytetu Wrocławskiego i Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD), odgrywa istotną rolę w badaniach nad problematyką niemiecką, europejską oraz w relacjach polsko-niemieckich. Działa na trzech filarach: badaniach, dydaktyce i działalności publicznej, organizując konferencje, wykłady oraz prowadząc programy edukacyjne.
Na początku kwietnia pojawiły się niepokojące doniesienia o konflikcie między byłym już dyrektorem centrum, prof. Krzysztofem Ruchniewiczem, a rektorem Uniwersytetu Wrocławskiego. Według dostępnych informacji rektor uczelni zainicjował liczne kontrole w centrum, które doprowadziły do paraliżu jego działalności i rezygnacji prof. Ruchniewicza ze stanowiska dyrektora. Dodatkowo, odebrano mu upoważnienia finansowe oraz skierowano sprawę do prokuratury, co zostało odebrane jako działania mające na celu usunięcie niewygodnego dla władz dyrektora. W proteście przeciwko tej decyzji rezygnację złożyła duża część ośmioosobowego kuratorium placówki, w tym historyk Stefan Troebst, a Niemcy rozważają anulowanie współfinansowania, co poważnie zagroziłoby przyszłości instytucji, która została założona w 2002 roku przez ówczesnego kanclerza Niemiec Gerharda Schrödera i ówczesnego premiera Polski Leszka Millera wyraźnie w celu promowania stosunków polsko-niemieckich.
W związku z powyższym, z uwagi na znaczenie centrum dla rozwoju dialogu polsko-niemieckiego oraz jego wkład w edukację i badania naukowe, uprzejmie proszę o szczegółowe odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy ministerstwo planuje kontynuację wsparcia dla Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta w obecnej formie?
Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć ministerstwo w celu zapewnienia stabilności finansowej i organizacyjnej centrum, zwłaszcza w kontekście zaistniałego konfliktu?
Czy przewidywane są zmiany w zakresie współpracy z partnerami zagranicznymi, w szczególności z DAAD?
Jakie są plany ministerstwa dotyczące przyszłości programów dydaktycznych i badawczych realizowanych przez centrum?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Andrzej Szeptycki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9192 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DWM-WE.055.1.2025.AM
Warszawa, 04 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 9813
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację posła na Sejm RP Pana Marka Krząkały oraz
grupy posłów w sprawie przyszłości Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego
Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego.
Szanowny Państwo Posłowie,
w odpowiedzi na Państwa interpelację w sprawie przyszłości Centrum Studiów Niemieckich
i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji zawierających odpowiedzi na pytania sformułowane
w interpelacji, w zakresie pozostającym we właściwości Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego.
1. Czy Ministerstwo planuje kontynuację wsparcia dla Centrum Studiów Niemieckich
i Europejskich im. Willy’ego Brandta w obecnej formie?
2. Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo w celu zapewnienia
stabilności finansowej i organizacyjnej Centrum, zwłaszcza w kontekście zaistniałego
konfliktu?
Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), dalej „ustawa PSWN”, uczelnie działają jako
samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne, a ich organy nie są organizacyjnie, ani też
służbowo, podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Zakres, rodzaj
i tryb sprawowanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nadzoru nad uczelniami
jest ściśle określony w ustawie PSWN. Nadzór nad uczelniami nie jest nadzorem
o charakterze „właścicielskim”. Nie ma on na celu merytorycznego ingerowania w zasadność
decyzji uczelni pozostających w zakresie jej odpowiedzialności. Zarządzanie uczelnią
pozostaje w zakresie autonomii uczelni i należy do kompetencji rektora, bowiem zgodnie
z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy PSWN, to rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje
ją na zewnątrz. Podejmuje on decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni,
z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę PSWN lub statut do kompetencji innych
organów uczelni. Do zadań rektora należy także nadawanie regulaminu organizacyjnego,
który określa strukturę organizacyjną uczelni oraz podział zadań w ramach tej struktury,
organizację oraz zasady działania administracji uczelni (art. 23 ust. 3 ustawy PSWN).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 1 i 5 ustawy PSWN statut określa zasady organizacji
i funkcjonowania uczelni, w tym typy jednostek organizacyjnych uczelni, którymi mogą być
w szczególności wydziały, instytuty, katedry, zakłady, centra i kolegia. W statucie przyjętym
uchwałą nr 102/2019 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 29 maja 2019 r. w sprawie
uchwalenia Statutu Uniwersytetu Wrocławskiego określono, iż w celu prowadzenia działalności
badawczej i dydaktycznej mogą być tworzone centra badawcze, centra dydaktyczno-
badawcze i centra dydaktyczne jako jednostki ogólnouniwersyteckie i międzywydziałowe
(§ 142 ust. 1). Statut przewiduje sposób tworzenia i likwidacji takich jednostek. W myśl § 144
jednostki, o których mowa w § 142 i § 143 statutu, działają na podstawie regulaminów
nadawanych przez rektora, zaś ich kierownicy są powoływani i odwoływani przez rektora,
po zaopiniowaniu przez odpowiednią radę. Ww. regulacje statutowe są zgodne z zasadą
autonomii szkół wyższych w zakresie samodzielnego decydowania o rozwiązaniach
przyjmowanych w różnych sferach jej działania – w zakresie wynikającym z ustawy PSWN,
w tym przypadku w zakresie kształtowania struktury organizacyjnej, czy powoływania
kierowników jednostek organizacyjnych.
Uniwersytet Wrocławski, jako publiczna uczelnia akademicka, otrzymuje z budżetu państwa
środki finansowe, których mowa w art. 366 ust. 1 pkt 1 ustawy PSWN. Głównym
strumieniem finansowania działalności bieżącej ww. podmiotu z budżetu państwa jest
subwencja dla podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki przeznaczana na utrzymanie
i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego. Zgodnie z art. 407 ust. 2 ustawy PSWN
o przeznaczeniu środków przyznanych w formie subwencji decyduje podmiot, który te środki
uzyskał, co oznacza, że uczelnia w ramach swojej autonomii decyduje o sposobie
wykorzystania tych środków, w tym proporcjach dofinansowania zarówno działalności
dydaktycznej jak i badawczej. Środki te mogą być również przeznaczane na wydatki
majątkowe.
Należy zauważyć, iż Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta
(dalej „Centrum” lub „CSNE”)1, zostało utworzone w 2002 roku zarządzeniem Rektora
nr 26/2002 z dnia 14 maja 2002 r., zmienionym zarządzeniem nr 256/2022 z dnia
28 listopada 2022 r. oraz zarządzeniem nr 245/2023, jako międzywydziałowa jednostka
organizacyjna Uniwersytetu Wrocławskiego podległa bezpośrednio rektorowi.
Do Centrum2 mają zastosowanie ww. przepisy § 142 i § 144 statutu. Zgodnie z zarządzeniem
Rektora nr 256/2022 z dnia 28 listopada 2022 r. działalność Centrum finansowana jest przez
Niemiecką Centralę Wymiany Akademickiej (DAAD) i Uniwersytet Wrocławski, a nadzór
nad działalnością finansową Centrum sprawuje Główny Księgowy. Natomiast w myśl § 10
załącznika nr 1 do tego aktu prawnego, Centrum prowadzi gospodarkę finansową w ramach
przyznanych mu środków budżetowych i środków uzyskiwanych ze źródeł
pozabudżetowych (dotacje, subwencje, odpłatna działalność, darowizny, zlecenia badawcze,
projekty, sponsoring etc.). Należy wyjaśnić, iż kwestie związane z kształtowaniem struktury
organizacyjnej uczelni, w tym tworzenie i likwidacja jej jednostek organizacyjnych,
zapewnienie ich finansowania oraz powoływanie i odwoływanie kierowników tych
jednostek, w tym dyrektora Centrum, pozostają w zakresie kompetencji i odpowiedzialności
Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest uprawniony do ingerowania w wewnętrzne
decyzje uczelni związane z jej strukturą organizacyjną, powoływaniem i odwoływaniem
jej kierowników czy też zapewnieniem stabilności finansowej funkcjonującym jednostkom
1 Źródło: Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu Wrocławskiego
2 Uchwała nr 139/2022 senatu z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie przekształcenia Centrum Studiów Niemieckich
i Europejskich im. Willy Brandta; Zarządzenie nr 256/2022 Rektora z dnia 28 listopada 2022 r. wprowadzające
zmiany do zarządzenia nr 26/2002 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie
utworzenia w Uniwersytecie Wrocławskim Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy Brandta
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
organizacyjnym uczelni. Zgodnie z art. 9 ust. 5 ww. ustawy PSWN organy władzy publicznej
mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni tylko w przypadkach przewidzianych
w ustawach.
3. Czy przewidywane są zmiany w zakresie współpracy z partnerami zagranicznymi,
w szczególności z DAAD?
Niemcy i niemieckie podmioty są dla MNiSW oraz dla polskich instytucji systemu szkolnictwa
wyższego i nauki ważnymi partnerami zagranicznymi. W tym kontekście MNiSW wspiera
i rozwija współpracę z Niemcami. Również krajowe agencje wspierają Ministerstwo w tym
zakresie.
Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej regularnie ogłasza wspólnie z DAAD nabory
wniosków na wspólne projekty badawcze. Aktualny nabór jest otwarty do 12 czerwca
2025 r.
(https://nawa.gov.pl/nawa/aktualnosci/otwieramy-pierwszy-nabor-wnioskow-na-wspolne-
projekty-badawcze).
Na bazie Porozumienia o współpracy NAWA z agencją partnerską DAAD, co roku ogłaszany
jest nabór wniosków w Programie Zawacka na pobyty semestralne dla studentów oraz
pobyty naukowe dla doktorantów i naukowców z Niemiec. W ramach limitu dostępnych jest
200 miesięcy stypendialnych do sfinansowania. Zgłoszenia z Niemiec NAWA przyjmowała
do dnia 30 kwietnia 2025 r.
W grudniu 2024 r. odbyło się spotkanie MNiSW i Ambasady RFN, w trakcie którego strona
niemiecka poinformowała o ograniczeniach i opóźnieniach w relacjach z CSNE.
MNiSW wyjaśniło stronie niemieckiej uwarunkowania funkcjonowania uczelni w Polsce,
z uwzględnieniem ustawowej autonomii. Dodatkowo, w celu wsparcia relacji polsko-
niemieckich i dialogu między CSNE i DAAD, MNiSW poinformowało Uniwersytet
o spotkaniu i postulatach strony niemieckiej.
4. Jakie są plany Ministerstwa dotyczące przyszłości programów dydaktycznych
i badawczych realizowanych przez Centrum?
Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy'ego Brandta (CSNE) jest jednostką
Uniwersytetu Wrocławskiego. Prowadzi głównie badania naukowe, uczestniczy również
w kształceniu doktorantów i studentów. Zarządzanie uczelnią pozostaje w zakresie
autonomii uczelni i należy do kompetencji rektora, zgodnie z zasadami przytoczonymi
szczegółowo w odpowiedzi udzielonej wyżej – na pytania 1 oraz 2.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Andrzej Szeptycki
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --