Interpelacja w sprawie potwierdzonych 81 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9811
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie potwierdzonych 81 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI)
Zgłaszający: Ewa Szymanowska, Izabela Bodnar, Piotr Górnikiewicz, Łukasz Osmalak, Bartosz Romowicz, Ewa Schädler, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 12-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w Polsce potwierdzonych jest już 81 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) w stadach komercyjnych, co jest najwyższą liczbą zakażeń w całej Unii Europejskiej. Główny lekarz weterynarii podaje, że na zwalczanie tej choroby wydano do tej pory ponad 66 mln zł, ale nie są to koszty ostateczne, ponieważ bardzo dużą liczbę ognisk odnotowano w marcu i w kwietniu - spodziewane wydatki sięgną kilkuset milionów złotych. W 2024 r. wydatki na zwalczanie ptasiej grypy wyniosły ponad 193 mln zł.
Unijne przepisy dotyczące zapobiegania chorobom i ich zwalczania, w przypadku wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), mają zastosowanie jedynie do ptaków. Tymczasem wiadomo, że istnieje podatność coraz szerszej grupy innych gatunków zwierząt, w tym lisów, norek i jenotów, na ryzyko zakażenia wirusem grypy ptaków. Jednocześnie, grypa ptaków u zwierząt hodowanych na futro nie należy do jednostek chorobowych podlegających na terytorium Polski obowiązkowi rejestracji, zwalczania i monitorowania.
Polska jest największym producentem futer w Europie, najwięcej ferm zwierząt futerkowych znajduje się w województwie wielkopolskim - wg GIW w grudniu 2024 było tam 64 aktywnych ferm norek. Najwięcej ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków również wykryto w tym właśnie województwie.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo widzi konieczność wzmocnienia bezpieczeństwa biologicznego w sektorze hodowli zwierząt futerkowych oraz natychmiastowego wdrożenia programów nadzoru w celu wykrycia występowania zakażeń u tych zwierząt, mimo braku uregulowań unijnych?
Czy ministerstwo planuje zobligować hodowców zwierząt futerkowych do raportowania śmiertelności tych zwierząt, aby możliwe było wczesne wykrycie sygnałów o wirusie HPAI?
Jakie kroki zostaną podjęte w momencie wykrycia wirusa HPAI u zwierząt hodowanych na futro w Polsce? Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku wyznaczania obszaru zapowietrzonego lub zagrożonego w obrębie takiej fermy zwierząt?
Czy ministerstwo widzi potrzebę zbierania informacji na poziomie centralnym lub lokalnym o tym, ile ferm drobiu w Polsce znajduje się w sąsiedztwie ferm zwierząt futerkowych wystarczająco bliskim do rozprzestrzeniania się skażonych cząstek pyłu za pośrednictwem wiatru z jednej fermy na drugą i tym samym jest narażonych na straty w przypadku wykrycia ptasiej grypy?
Czy ministerstwo dostrzega związek między najwyższą w całej Unii Europejskiej liczbą zakażeń zjadliwą grypą ptaków (HPAI) w stadach komercyjnych drobiu w Polsce, oraz faktem, że Polska jest największym producentem futer w Europie, a brakiem informacji o osobach, które pracują jednocześnie na fermach zwierząt futerkowych, jak i na fermach drobiu? Czy planowane jest zbieranie informacji o takich osobach i sprawdzanie istnienia korelacji między ich pracą w obu rodzajach ferm a wystąpieniem zakażeń na fermach bądź ich braku?
Biorąc pod uwagę ryzyko transmisji wirusa H5N1 na ludzi, czy prowadzone lub planowane są profilaktyczne badania pracowników ferm zwierząt futerkowych w kierunku wirusa H5N1 inicjowane przez właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego?
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8923 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 02 czerwca 2025 r.
Znak sprawy: DŻW.zch.058.18.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 9811 w sprawie potwierdzonych 81 ognisk wysoce zjadliwej
grypy ptaków (HPAI).
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posłanek i Posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej: Ewy
Szymanowskiej, Izabeli Bodnar, Piotra Górnikiewicza, Łukasza Osmalaka, Bartosza
Romowicza, Ewy Schädler i Wiolety Tomczak dotyczącą potwierdzonych 81 ognisk
wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), uprzejmie informuję, co następuje.
1. Czy Ministerstwo widzi konieczność wzmocnienia bezpieczeństwa biologicznego w
sektorze hodowli zwierząt futerkowych oraz natychmiastowego wdrożenia
programów nadzoru w celu wykrycia występowania zakażeń u tych zwierząt, mimo
braku uregulowań unijnych?
Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/1798 z
dnia 10 lipca 2023 r. (1), nadzór nad wysoce zjadliwą grypą ptaków musi obejmować
działania w odniesieniu do zwierząt utrzymywanych i dzikich należących do gatunków
niewymienionych w wykazie, jeżeli sytuacja epidemiologiczna wskazuje, że gatunki te
mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia zwierząt i ludzi.
W 2025 r. w Polsce nadzór nad zakażeniami wirusami grypy ptaków uwzględnia te
uwarunkowania i aktualnie realizowany jest w oparciu o przepisy rozporządzenia
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia
-- 1 of 5 --
„Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy
ptaków” na lata 2025-2027 (2). Celem programu jest realizacja monitoringu
pozwalającego na stwierdzenie lub wykluczenie występowania zakażeń wirusami grypy
ptaków u zwierząt, w szczególności u ptaków. W programie nadzorem
epidemiologicznym objęto również koty uwzględniając stwierdzone w 2023 roku na
terenie Polski przypadki zakażeń tego gatunku zwierząt wirusem wysoce zjadliwej grypy
ptaków podtypu H5N1.
Należy podkreślić, że wirusy grypy ptaków krążące wśród ptactwa w Europie są dobrze
zaadaptowane do ptasich gospodarzy, choć odnotowywane są nieliczne przypadki u
ssaków, tak jak miało to miejsce w roku 2023 u kotów w Polsce. Sytuacja w tym
zakresie jest na bieżąco monitorowana przez Inspekcję Weterynaryjną we współpracy z
Inspekcją Sanitarną. Decyzje co do ewentualnego rozszerzenia nadzoru na kolejne
gatunki zwierząt podejmowane będą w oparciu o ocenę rozwoju sytuacji
epidemiologicznej.
2. Czy Ministerstwo planuje zobligować hodowców zwierząt futerkowych do
raportowania śmiertelności tych zwierząt, aby możliwe było wczesne wykrycie
sygnałów o wirusie HPAI? i
3. Jakie kroki zostaną podjęte w momencie wykrycia wirusa HPAI u zwierząt
hodowanych na futro w Polsce? Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku
wyznaczania obszaru zapowietrzonego lub zagrożonego w obrębie takiej fermy
zwierząt?
Zgodnie z obowiązującym prawodawstwem krajowym, tj. art. 42 ustawy z dnia 11
marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt
(3), istnieje obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej
albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej,
albo organu samorządu terytorialnego: wójta, burmistrza, prezydenta miasta - w
przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt. Ten obowiązek dotyczy
również hodowców zwierząt futerkowych.
Z kolei zwalczanie HPAI odbywa się na podstawie aktów prawnych UE, które wiążą w
całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE.
Zgodnie z przepisami UE, tj. przepisami rozporządzenia 2016/429 (4) oraz
-- 2 of 5 --
rozporządzenia 2018/1882 (5) w zakresie zapobiegania chorobom i ich zwalczania oraz
kategoryzacji tych chorób, zakażenia wirusami grypy ptaków posiadają określoną
kategorię wyłącznie w odniesieniu do ptaków, jako gatunku umieszczonego w wykazie.
Zakażenia wirusami grypy ptaków u ssaków nie są objęte kategoryzacją na poziomie
przepisów UE, w których nie określono jednocześnie zasad postępowania w przypadku
wykrycia takich zakażeń. Uwzględniając sytuację epidemiologiczną w kontekście HPAI,
nie planuje się także aktualnie przyjmowania nadregulacji w tym zakresie na poziomie
krajowym.
4. Czy Ministerstwo widzi potrzebę zbierania informacji na poziomie centralnym lub
lokalnym o tym, ile ferm drobiu w Polsce znajduje się w sąsiedztwie ferm zwierząt
futerkowych wystarczająco bliskim do rozprzestrzeniania się skażonych cząstek pyłu
za pośrednictwem wiatru z jednej fermy na drugą i tym samym jest narażonych na
straty w przypadku wykrycia ptasiej grypy?
Komercyjne prowadzenie ferm zwierząt, w tym futerkowych, należy do działalności
nadzorowanej, która podlega obowiązkowi zgłoszenia do właściwego powiatowego
lekarza weterynarii. Organ ten na podstawie art. 11 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (3) prowadzi rejestr takich podmiotów na
swoim obszarze. Reasumując, powiatowy lekarz weterynarii dysponuje informacjami o
lokalizacji określonych podmiotów, co ma znaczenie w przypadku konieczności
podejmowania działań związanych ze zwalczaniem i ograniczaniem rozprzestrzeniania
się chorób zwierząt.
5. Czy Ministerstwo dostrzega związek między najwyższą w całej Unii Europejskiej
liczbą zakażeń zjadliwą grypą ptaków (HPAI) w stadach komercyjnych drobiu w Polsce,
oraz faktem, że Polska jest największym producentem futer w Europie, a brakiem
informacji o osobach, które pracują jednocześnie na fermach zwierząt futerkowych, jak
i na fermach drobiu? Czy planowane jest zbieranie informacji o takich osobach i
sprawdzanie istnienia korelacji między ich pracą w obu rodzajach ferm, a wystąpieniem
zakażeń na fermach, bądź ich braku?
W przypadku każdego ogniska choroby zakaźnej u zwierząt prowadzone jest
dochodzenie epidemiologiczne, w ramach którego analizowane są również kwestie
personelu zatrudnionego w danym gospodarstwie, w tym przestrzegania
obowiązujących procedur i wymogów w zakresie bioasekuracji. Dochodzenie
-- 3 of 5 --
epidemiologiczne każdorazowo prowadzi powiatowy lekarz weterynarii w celu ustalenia
potencjalnego źródła ogniska choroby potwierdzonej w danym gospodarstwie i stadzie.
W wyniku tego rodzaju dochodzeń nie są dostępne dane, które pozwalałyby na
powiązanie wstępowania ognisk HPAI u drobiu z obsługą ferm zwierząt futerkowych.
6. Biorąc pod uwagę ryzyko transmisji wirusa H5N1 na ludzi, czy prowadzone lub
planowane są profilaktyczne badania pracowników ferm zwierząt futerkowych w
kierunku wirusa H5N1 inicjowane przez właściwego państwowego powiatowego
inspektora sanitarnego?
Przedmiotowe informacje pozostają poza zakresem kompetencyjnym zarówno ministra
właściwego do spraw rolnictwa, jak i jednostek podległych i nadzorowanych.
Warto przy tym zaznaczyć, że zadania z zakresu zdrowia publicznego realizuje
Państwowa Inspekcja Sanitarna podległa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia,
stąd decyzje co do objęcia profilaktycznymi badaniami pracowników ferm zwierząt
futerkowych w kierunku wirusa H5N1 są uzależnione od stanowiska tego resortu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/1798 z dnia 10 lipca 2023 r.
zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2020/689 uzupełniające
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu
do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu
obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w
wykazie i niektórych nowo występujących chorób (Dz. Urz. UE. L 233 z
21.09.2023, str. 24);
(2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w
sprawie wprowadzenia „Krajowego programu mającego na celu nadzór nad
zwierzętami pod kątem grypy ptaków ” na lata 2025-2027 (Dz. U. poz. 435);
(3) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075, z późn. zm.);
(4) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca
2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające
-- 4 of 5 --
niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz.
Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 64, z późn. zm.)(Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2016,
str. 1, z późn. zm.);
(5) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1882 z dnia 3 grudnia 2018 r. w
sprawie stosowania niektórych przepisów dotyczących zapobiegania chorobom
oraz ich zwalczania do kategorii chorób umieszczonych w wykazie oraz
ustanawiające wykaz gatunków i grup gatunków, z którymi wiąże się znaczne
ryzyko rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w tym wykazie (Dz.U. L 308
z 4.12.2018, s. 21).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --