telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.36.2025.ES
Warszawa, 02 sierpnia 2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9804 przekazaną 14 maja 2025 r. do Ministra Zdrowia,
złożoną przez Pana Posła Jerzego Polaczka, w sprawie wymogów sanitarno-higienicznych
przy wprowadzaniu do obrotu produktów mogących być źródłem zakażenia, Minister
Zdrowia przekazuje poniższe informacje.
Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu
zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, minister właściwy do spraw zdrowia może określić, w
drodze rozporządzenia produkty, które z uwagi na swoje właściwości mogą stać się
źródłem zakażenia, sposoby postępowania z tymi produktami, wymogi sanitarne i
higieniczne, które musi spełniać wprowadzany produkt oraz wymogi, które muszą spełniać
pomieszczenia, urządzenia i środki transportu służące do przechowywania i dystrybucji
wprowadzanego produktu - mając na względzie zapobieganie szerzeniu się zakażeń i
chorób zakaźnych, w związku z wprowadzaniem do obrotu produktów mogących stanowić
źródło zakażenia. Powyższy przepis dotyczy wszelkich produktów, które z uwagi na swoje
właściwości mogą stać się źródłem zakażenia, a tym samym daje ministrowi właściwemu do
spraw zdrowia możliwość sprawnej reakcji na ewentualne zagrożenia ze strony produktów,
które mogą zawierać określony czynnik chorobotwórczy, ze względu na swój skład lub inne
właściwości.
Należy zauważyć, iż ogólny charakter ww. przepisu wskazuje, iż nie odnosi się on do
zagadnień uregulowanych w innych przepisach dotyczących różnych kategorii produktów,
w tym nadzoru nad obrotem tymi produktami. W szczególności przepis art. 23 ustawy o
zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - nie ma bezpośredniego
zastosowania do żywności. Ustawa ta odnosi się przede wszystkim do ogólnych środków
zapobiegania chorobom zakaźnym i ochrony zdrowia publicznego, a nie do bezpieczeństwa
żywności w rozumieniu przepisów prawa żywnościowego. Regulacje dotyczące

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
bezpieczeństwa żywności, w tym wymagań, które muszą być spełnione aby wyprodukować
bezpieczną żywność i aby zapobiegać wystąpieniu zagrożenia wynikają z przepisów
szczególnych, przede wszystkim określone są w europejskim prawie żywnościowym oraz
ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, w szczególności rozporządzenia (WE)
nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające
ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, wyraźnie stanowią, żywność
niebezpieczna nie może być wprowadzana do obrotu. Artykuł 14 tego rozporządzenia
jednoznacznie zakazuje wprowadzania do obrotu środków spożywczych, które są
szkodliwe dla zdrowia lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Oznacza to, że niezależnie
od tego, czy zagrożenie wynika z obecności drobnoustrojów chorobotwórczych, substancji
toksycznych czy innych czynników biologicznych lub chemicznych, produkt taki musi zostać
niezwłocznie wycofany z rynku. W przypadku stwierdzenia, że żywność znajdująca się już w
obrocie stanowi zagrożenie dla zdrowia konsumentów, odpowiedzialność za działania
naprawcze spoczywa na podmiocie wprowadzającym ten produkt do obrotu. Zgodnie z art.
19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, każdy przedsiębiorca sektora spożywczego ma
obowiązek posiadać wdrożone procedury umożliwiające skuteczne wycofywanie
produktów niebezpiecznych oraz informowania konsumentów i organów nadzoru o
podjętych działaniach. Przedsiębiorca musi również zapewnić pełną identyfikowalność
produktów (tzw. traceability), co oznacza możliwość ustalenia, na jakim etapie i w jakich
warunkach dany produkt został wyprodukowany, przetworzony i dystrybuowany. W
przypadkach szczególnych, gdy zagrożenie ma charakter międzynarodowy lub dotyczy
wielu państw członkowskich Unii Europejskiej, informacje o produkcie są przekazywane za
pośrednictwem Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach
(RASFF). System ten umożliwia szybkie powiadamianie właściwych organów w całej UE i
koordynację działań służących ograniczeniu ryzyka dla zdrowia publicznego. Należy
podkreślić, że system nadzoru nad bezpieczeństwem żywności i żywienia opiera się na
przepisach prawa Unii Europejskiej oraz aktach krajowych, które są na bieżąco
dostosowywane do aktualnych zagrożeń i rozwoju wiedzy naukowej. Państwowa Inspekcja
Sanitarna, we współpracy z innymi Inspekcjami, realizuje zadania w zakresie urzędowej
kontroli żywności, monitorowania ryzyka, nadzoru nad identyfikowalnością produktów
oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych.
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie obejmuje
swoim zakresem nadzoru nad produktami żywnościowymi. Kwestie nadzoru nad żywnością
zostały w sposób wyczerpujący uregulowane w innych przepisach tj. ustawie o
bezpieczeństwie żywności i żywienia, która wykonuje liczne rozporządzenia Unii
Europejskiej w tym obszarze, a których celem jest ochrona ludności przed zakażeniami
pochodzącymi od produktów o różnym pochodzeniu. W zakresie produktów pochodzenia
zwierzęcego istnieją regulacje po stronie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nad których
wykonywaniem czuwa w Polsce, Inspekcja Weterynaryjna.
Należy również zwrócić uwagę na przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym
bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2021 r. poz. 222), która określa obowiązki
producentów i dystrybutorów w zakresie bezpieczeństwa produktów oraz zasady i tryb
sprawowania nadzoru w celu zapewnienia bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na
rynek. Ustawa także wdraża postanowienia dyrektywy 2001/95/WE Parlamentu

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Europejskiego i Rady z 3 grudnia 2001 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów
(Dz.U. WE Nr L 11/4).
Odnosząc się z kolei do kwestii zawartych w pytaniu 2 interpelacji (sytuacje nadzwyczajne)
stosowne delegacje zawarte są w art. 46 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i
chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z tymi przepisami jeżeli zagrożenie epidemiczne lub
epidemia występują na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia
epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, minister
właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu, a w takich sytuacjach w wydanym
rozporządzeniu można ustanowić również czasowe ograniczenie lub zakaz obrotu i
używania określonych przedmiotów lub produktów spożywczych. Przepis ten może być
uznany za regulację dopełniającą art. 23 ust. 2, gdyż na jego tle rozporządzenia mogą być
wydane w sytuacjach szczególnych już po powstaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub
epidemii.
Należy także zwrócić uwagę na art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który
wskazuje sposób postępowania w przypadku podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie
życia lub zdrowia ludzi. Według art. 27c ust. 1 tej ustawy, w przypadku uzasadnionego
podejrzenia, iż produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy
inspektor sanitarny wstrzymuje jego wytwarzanie lub wprowadzanie do
obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia
oceny i badań jego bezpieczeństwa (nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy). Przepis ten nie
precyzuje rodzaju produktów, przy czym należy mieć na względzie, iż nie ma on
zastosowania do produktów, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest
regulowane w przepisach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o ogólnym bezpieczeństwie
produktów (art. 27c ust. 2).
Odnosząc się z kolei do podniesionego w interpelacji zagadnienia dotyczącego zakażeń i
chorób zakaźnych w podmiotach leczniczych, informuję, że zagadnienie to od strony
prawnej jest regulowane przepisami rozdziału 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu
zakażeń i chorób zakaźnych pn. Zakażenia związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych
oraz innych czynności, w trakcie wykonywania których dochodzi do naruszenia ciągłości
tkanek ludzkich. Sytuację prawną w Polsce w zakresie nadzoru epidemiologicznego nad
zakażeniami szpitalnymi i drobnoustrojami alarmowymi regulują także rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie listy czynników alarmowych,
rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji
epidemiologicznej szpitala (Dz. U. z 2021 r. poz. 240 z późn.zm), rozporządzenie Ministra
Zdrowia z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie sposobu dokumentowania realizacji działań
zapobiegających szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych oraz warunków i okresu
przechowywania tej dokumentacji (Dz. U. Nr 100 poz. 645), rozporządzenie Ministra
Zdrowia z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie zakresu, sposobu i częstości prowadzenia
kontroli wewnętrznej w obszarze realizacji działań zapobiegających szerzeniu się zakażeń i
chorób zakaźnych (Dz. U. Nr 100 poz. 646), rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27
maja 2010 r. w sprawie kwalifikacji członków zespołu kontroli zakażeń szpitalnych (Dz. U. z
2014 r. poz.746). Nadzór nad zakażeniami szpitalnymi i drobnoustrojami alarmowymi ma
charakter wewnątrzszpitalny i regulowany jest przepisami art. 11-16 ww. ustawy. Zgodnie
z art. 11 kierownicy podmiotów leczniczych oraz inne osoby udzielające świadczeń
zdrowotnych są obowiązani do podejmowania działań zapobiegających szerzeniu się

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
zakażeń i chorób zakaźnych. Działania te obejmują w szczególności: ocenę ryzyka
wystąpienia zakażenia związanego z wykonywaniem świadczeń zdrowotnych,
monitorowanie czynników alarmowych i zakażeń związanych z udzielaniem świadczeń
zdrowotnych w zakresie wykonywanych świadczeń, opracowanie, wdrożenie i nadzór nad
procedurami zapobiegającymi zakażeniom i chorobom zakaźnym związanym z udzielaniem
świadczeń zdrowotnych, w tym dekontaminacji skóry i błon śluzowych lub innych tkanek
oraz wyrobów medycznych itp. w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów
medycznych, stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej w celu zapobieżenia
przeniesieniu na inne osoby biologicznych czynników chorobotwórczych, wykonywanie
badań laboratoryjnych oraz analizę lokalnej sytuacji epidemiologicznej w celu optymalizacji
profilaktyki i terapii antybiotykowej, prowadzenie kontroli wewnętrznej. Art. 14 ustawy
obliguje kierowników podmiotów leczniczych wykonujących działalność leczniczą w
rodzaju świadczenia szpitalne do wdrożenia i zapewnienia funkcjonowania systemu
zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych, obejmującego w szczególności: powołanie
zespołu i komitetu kontroli zakażeń szpitalnych, ocenę ryzyka i monitorowanie
występowania zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych, a także organizację udzielania
świadczeń zdrowotnych w sposób zapewniający zapobieganie zakażeniom szpitalnym i
szerzeniu się czynników alarmowych, warunki izolacji pacjentów z zakażeniem lub chorobą
zakaźną oraz pacjentów szczególnie podatnych na zakażenia szpitalne, możliwość
wykonywania badań laboratoryjnych, ograniczenie narastania lekooporności biologicznych
czynników chorobotwórczych. Art. 14 ust. 2 ustawy nakłada także na kierowników
podmiotów leczniczych wykonujących działalność w rodzaju świadczenia szpitalne
obowiązek gromadzenia w szpitalu informacji o zakażeniach i czynnikach alarmowych oraz
prowadzenia rejestru zakażeń i czynników alarmowych. Zgodnie z rozporządzeniem w
sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników
alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala Państwowa
Inspekcja Sanitarna otrzymuje zbiorcze roczne dane dotyczące patogenów alarmowych
występujących w szpitalach oraz dane dotyczące zakażeń w sytuacji wystąpienia
potwierdzonego epidemicznego wzrostu ich liczby – informacje o ogniskach zakażeń w
szpitalach. Informacje na temat ogólnokrajowej sytuacji epidemiologicznej w podmiotach
leczniczych w zakresie zakażeń szpitalnych dostępne są np. w publikacji Głównego
Inspektoratu Sanitarnego „Stan Sanitarny Kraju” na stronie internetowej pod adresem:
https://www.gov.pl/web/gis/raport---stan-sanitarny-kraju (od 2006 r.)
Podsumowując należy wskazać, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób
zakaźnych u ludzi określa zasady i tryb zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób, w
tym zasady i tryb rozpoznawania i monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz
podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia
źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz
uodpornienia osób podatnych na zakażenie. Przepisy ww. ustawy odnoszą się zarówno do
istniejących jak i potencjalnych źródeł zakażeń i chorób zakaźnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --