Interpelacja w sprawie przyznania obligatoryjnej tzw. 13 pensji pracownikom instytucji kultury
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9800
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przyznania obligatoryjnej tzw. 13 pensji pracownikom instytucji kultury
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 09-05-2025
Szanowny Panie Premierze,
na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2018 r. poz. 1799 z późn. zm.) składam interpelację w sprawie sytuacji pracowników instytucji kultury w Polsce, w szczególności w zakresie objęcia ich obligatoryjnym prawem do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, tzw. 13. pensji.
Obecnie pracownicy wielu grup zawodowych sfery budżetowej, w tym oświaty, administracji państwowej czy służby zdrowia, mają ustawowo zagwarantowane prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Pracownicy instytucji kultury - teatrów, muzeów, domów kultury, bibliotek, galerii sztuki i innych ośrodków, których działalność ma nieocenione znaczenie dla rozwoju społecznego, edukacyjnego i kulturalnego - pozostają w tym względzie w sytuacji niejednoznacznej, zależnej często od decyzji organów prowadzących oraz sytuacji finansowej danej instytucji.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Czy rząd planuje wprowadzenie przepisów prawnych gwarantujących obligatoryjne przyznawanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego pracownikom instytucji kultury na zasadach analogicznych do obowiązujących w innych grupach zawodowych sfery budżetowej?
2. Czy prowadzone są obecnie analizy lub prace legislacyjne w tym zakresie?
3. Jakie działania planuje podjąć Rada Ministrów w celu poprawy sytuacji płacowej pracowników instytucji kultury, których wynagrodzenia od lat należą do najniższych w sferze budżetowej?
Uważam, że przyznanie obligatoryjnej 13. pensji pracownikom instytucji kultury byłoby wyrazem szacunku dla ich pracy na rzecz społeczeństwa oraz realnym wsparciem finansowym w obliczu rosnących kosztów życia.
Z poważaniem
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8580 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.249.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9800 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie przyznania
obligatoryjnej tzw. 13 pensji pracownikom instytucji kultury, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia, przygotowane w porozumieniu z Ministrem Finansów oraz Ministrem Kultury
i Dziedzictwa Narodowego.
Na wstępie warto podkreślić, że rozwiązania umożliwiające wypłacanie dodatkowego
wynagrodzenia rocznego osobom zatrudnionym w instytucjach kultury funkcjonują już
w przestrzeni prawnej. W niektórych instytucjach kultury, w zakładowych przepisach
płacowych, np. regulaminach wynagradzania, wprowadzono regulacje umożliwiające
przyznanie pracownikom prawa do dodatkowego wynagrodzenia, np. nagrody rocznej
w wysokości 8,5% z tworzonego w ramach posiadanych środków funduszu nagród, tj.
świadczenia odpowiadającego tzw. 13-tce, wypłacanej pracownikom sfery budżetowej.
Przykład ten pokazuje, że brak ustawowego umocowania tego typu świadczeń nie przesądza
o pozbawieniu wszystkich pracowników instytucji kultury możliwości uzyskania do nich
prawa.
Ponadto, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego, w podległym mu resorcie rozpoczęto w roku bieżącym prace nad zmianą
ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Działania te poprzedziło powołanie zarządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego z dnia 28 kwietnia 2025 r. Zespołu do spraw opracowania projektu nowelizacji
ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej1. Do zadań zespołu należy
m.in. przegląd i ocena przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności
kulturalnej, analiza postulatów zgłoszonych podczas „współKongresu Kultury”
oraz przygotowanie na tej podstawie propozycji odpowiednich zmian legislacyjnych.
Zdając sobie sprawę z tego, jak ważnym elementem prac nad projektem jest szeroka
współpraca ze środowiskiem kultury, przedstawicielami związków zawodowych
i stowarzyszeń twórczych oraz jednostkami samorządu terytorialnego, 7 maja br.
opublikowano na stronie MKiDN kierowane do tych grup zaproszenie do zgłaszania uwag
i postulatów w tym przedmiocie (link do strony:
https://www.gov.pl/web/kultura/nowelizacja-ustawy-o-organizowaniu-i-prowadzeniu-
dzialalnosci-kulturalnej---czekamy-na-wasze-sugestie ).
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie dążył do poprawy warunków
finansowych pracowników państwowych i samorządowych instytucji kultury. Należy jednak
pamiętać, że warunkiem realizacji tego celu jest uprzednie zabezpieczenie odpowiednich
środków finansowych, przede wszystkim w budżetach poszczególnych JST.
1Dz. Urz. MKiDN poz. 21;
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jednym z wymagających rozważenia sposobów wsparcia finansowego pracowników
instytucji kultury mogłoby też być przyznanie im pewnych uprawnień, przysługujących
pracownikom jednostek sfery budżetowej.
Wyjaśniam, że ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla
pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U z 2025 r. poz. 560) określa zasady
nabywania prawa oraz ustalania wysokości i wypłacania tego wynagrodzenia dla
pracowników jednostek sfery budżetowej. Przez „pracowników jednostek sfery budżetowej”
rozumieć należy pracowników:
państwowych jednostek sfery budżetowej, dla których środki na wynagrodzenia są
kształtowane na podstawie odrębnej ustawy;
zatrudnionych w urzędach organów władzy publicznej, kontroli, ochrony prawa oraz
sądach i trybunałach, wymienionych w art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.);
samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych
prowadzących gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie wymienionej
w pkt 2;
biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich oraz klubów, kół albo zespołów
parlamentarnych.
Przepisów ustawy nie stosuje się do:
osób, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób
zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 624);
żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji
Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego,
Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej,
Służby Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz Służby
Ochrony Państwa;
Rozszerzenie zakresu podmiotowego ustawy dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej na pracowników
instytucji kultury, prowadzące do objęcia ich prawem do dodatkowego wynagrodzenia
rocznego na zasadach określonych tym aktem, wydaje się niezasadne, zwłaszcza
w kontekście celu ustawy określonego w uzasadnieniu jej projektu, jak również biorąc pod
uwagę status, formę organizacyjno-prawną i specyfikę instytucji kultury.
W uzasadnieniu do ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników
jednostek sfery budżetowej wskazano, iż „celem ustawy jest uregulowanie problematyki
dotyczącej rocznej nagrody z zakładowego funduszu nagród dla pracowników jednostek
sfery budżetowej”. W kwestii pracowników innych jednostek ustawa stanowi, że „Jednostki
te nie będące jednostkami sfery budżetowej prowadzą samodzielną gospodarkę finansową
i we własnym zakresie decydują o przeznaczeniu środków finansowych pozostających w ich
dyspozycji.”
Jeżeli w wyniku przeprowadzonych reform z zakresu państwowej sfery budżetowej
wyłączono określone podmioty, to zostały one również wyłączone z ustawy o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Specyfika
państwowej sfery budżetowej (obecnie jej zakres obejmuje wyłącznie państwowe jednostki
budżetowe) jest ściśle związana ze sposobem finansowania jej wydatków oraz z określonym
systemem wynagradzania. W świetle przepisów ustawy o finansach publicznych jednostkami
budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, nieposiadające
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osobowości prawnej2 i pokrywające swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane
dochody odprowadzające na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo
budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W myśl przyjętej reguły systemowej,
w przypadku wprowadzenia zmian w zakresie funkcjonowania i organizacji sektora finansów
publicznych, jeśli pewne podmioty były wyłączane, likwidowane lub przekształcane i nie
zaliczano ich do państwowej sfery budżetowej, to w konsekwencji wyłączano je również
z zakresu ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery
budżetowej.
Możliwe jest natomiast odesłanie w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności
kulturalnej do stosowania jej przepisów o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla
pracowników jednostek sfery budżetowej do pracowników instytucji kultury. Ustawa
o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej określa bowiem zasady
wynagradzania za pracę pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury i przyznawania
im innych świadczeń związanych z pracą. Na podstawie art. 31d ust.3 tej ustawy, zasady
wynagradzania za pracę pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury i przyznawania
im innych świadczeń związanych z pracą określone w ustawie obowiązują do czasu objęcia
ich układem zbiorowym pracy lub regulaminem wynagradzania.
Ze względu na opisane okoliczności w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
obecnie nie planuje się podjęcia prac nad zmianą ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r.
o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
w zakresie objęcia pracowników instytucji kultury prawem do dodatkowego wynagrodzenia
rocznego na zasadach określonych tą ustawą.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Z kolei instytucje kultury, zgodnie z art. 14 ust.1. ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 87), uzyskują osobowość prawną i mogą rozpocząć
działalność z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora.
-- 3 of 3 --