Interpelacja w sprawie wprowadzenia w Polsce równości małżeńskiej

Interpelacja nr 9789

do ministra ds. równości

w sprawie wprowadzenia w Polsce równości małżeńskiej

Zgłaszający: Marta Stożek

Data wpływu: 09-05-2025

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się do Pani z uprzejmą prośbą o podjęcie natychmiastowych działań na rzecz wprowadzenia w Polsce równości małżeńskiej, stanowiącej podstawę bezpieczeństwa, stabilności i godności tysięcy polskich tęczowych rodzin. Obecnie w Polsce wychowuje się około 50 tysięcy dzieci w rodzinach jednopłciowych, które zasługują na pełną ochronę i wsparcie ze strony państwa, analogicznie jak ich rówieśnicy z rodzin heteronormatywnych. Niestety, dzieci te często spotykają się z trudnościami wynikającymi z braku uznania prawnego drugiego rodzica, co skutkuje niepewnością prawną dotyczącą opieki w przypadku śmierci biologicznego rodzica, trudnościami w podejmowaniu decyzji medycznych oraz ograniczeniami w dostępie do świadczeń rodzinnych. W praktyce oznacza to, że tęczowe rodziny codziennie muszą stawiać czoła wyzwaniom, które nie są problemem dla rodzin mających pełne wsparcie prawne. Te nierówności prowadzą do poczucia wykluczenia oraz braku stabilności, negatywnie wpływając na stan psychiczny rodzin oraz rozwój emocjonalny i społeczny dzieci.

Równość małżeńska nie odbiera nikomu żadnych praw, a wręcz przeciwnie – jest wyrazem troski o wszystkie rodziny, dzieci oraz społeczności lokalne, w których funkcjonują te rodziny. Zapewnienie równości małżeńskiej wzmacnia więzi społeczne, zwiększa akceptację i zrozumienie między sąsiadami oraz promuje wartości solidarności i wzajemnego wsparcia. Dzięki pełnym prawom dla tęczowych rodzin społeczności lokalne stają się bardziej zintegrowane, a wszyscy mieszkańcy mają poczucie, że są traktowani sprawiedliwie i równo. Wprowadzenie równości małżeńskiej jest krokiem koniecznym do zagwarantowania im poczucia bezpieczeństwa, stabilności i akceptacji, których obecnie brakuje ze względu na niespójności prawne i społeczne.

Polska pozostaje jednym z niewielu krajów Unii Europejskiej, które nie zapewniają ochrony tęczowym rodzinom. Taka sytuacja skutkuje nie tylko ignorowaniem tysięcy obywateli i obywatelek, ale także brakiem realizacji podstawowych wartości, takich jak równość wobec prawa. Osoby LGBT+, będące moimi przyjaciółmi, sąsiadami oraz współobywatelami, zasługują na pełną równość prawną. Brak tej równości prowadzi do marginalizacji i wykluczenia, co ma długofalowe skutki nie tylko dla osób bezpośrednio dotkniętych, lecz także dla całego społeczeństwa. Dlatego zdecydowanie popieram wprowadzenie równości małżeńskiej, która powinna być wprowadzona bez zbędnych opóźnień. Ta kwestia wymaga natychmiastowych działań legislacyjnych, a nie dalszych debat.

Chciałabym również podkreślić, że według opinii wielu wybitnych konstytucjonalistów, w tym prof. Ewy Łętowskiej, polska konstytucja nie wyklucza możliwości zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci. Artykuł 18 konstytucji nie stanowi zamkniętego katalogu, a państwo powinno dążyć do ochrony wszystkich rodzin, w tym tych jednopłciowych, które już pełnią funkcje rodzicielskie. Konstytucja powinna być traktowana jako dokument gwarantujący równość i prawa obywatelom, a nie jako narzędzie ich ograniczania. Interpretowanie konstytucji w sposób wykluczający rodziny jednopłciowe jest sprzeczne z duchem współczesnych standardów praw człowieka, zasadami demokratycznego państwa prawa i stanowi przykład anachronizmu niedostosowanego do aktualnych realiów życia społecznego.

Propozycje dotyczące wprowadzenia związków partnerskich, jakkolwiek nawet one nie doczekały się realizacji pomimo wielu postulatów i obietnic, są niewystarczające. Dzieci w takich rodzinach nie mają zagwarantowanego bezpieczeństwa prawnego w przypadku utraty biologicznego rodzica, a rodzice nie mają równych praw do podejmowania decyzji dotyczących zdrowia czy edukacji dziecka. Zgodnie z zapowiedziami medialnymi projekt ustawy o związkach partnerskich nie przewiduje nawet możliwości przysposobienia dziecka przez drugiego partnera. Brak takiego prawa stwarza poważne problemy prawne i praktyczne dla tęczowych rodzin, takie jak brak możliwości dziedziczenia po drugim rodzicu, trudności w uzyskaniu opieki medycznej dla dziecka w sytuacjach nagłych oraz brak dostępu do świadczeń rodzinnych i socjalnych, które przysługują rodzinom objętym pełnymi prawami małżeńskimi. Przysposobienie dziecka przez drugiego partnera jest kluczowe dla zapewnienia stabilności prawnej i bezpieczeństwa dziecka w przypadku, gdy biologiczny rodzic umrze lub stanie się niezdolny do opieki. Brak takiej możliwości oznacza, że w przypadku tragedii dziecko może trafić do rodziny zastępczej, mimo że ma kochającego opiekuna. Ponadto brak możliwości przysposobienia wpływa na codzienne życie rodzinne – drugi rodzic nie ma prawa do podejmowania decyzji dotyczących edukacji czy zdrowia dziecka.

Małżeństwo to nie tylko formalność – to instytucja, która zapewnia rodzinom stabilność, bezpieczeństwo i ochronę. Związki partnerskie mogą być krokiem w dobrym kierunku, lecz nie stanowią pełnowartościowej alternatywy dla instytucji małżeństwa. Jedynym właściwym, kompletnym rozwiązaniem wskazywanych problemów jest więc pełna równość małżeńska, która zapewni stabilność i bezpieczeństwo prawne tęczowym rodzinom.

Wprowadzenie równości małżeńskiej jest kluczowe nie tylko dla zapewnienia pełnej ochrony prawnej, ale także dla zagwarantowania równości wszystkich obywateli wobec prawa. Równość małżeńska jest symbolem akceptacji i równego traktowania wszystkich obywateli, niezależnie od ich orientacji seksualnej. Brak równości małżeńskiej w Polsce to sygnał, że nie wszystkie rodziny są równie ważne i godne ochrony. Tymczasem społeczeństwo powinno opierać się na zasadach wzajemnego szacunku i solidarności, co oznacza, że wszystkie rodziny, w tym te tworzone przez osoby LGBT+, zasługują na równe traktowanie.

Warto przypomnieć, że równość małżeńska obowiązuje już w 34 krajach na świecie, w tym w 16 krajach Europy. Europejski Trybunał Praw Człowieka zobowiązuje kraje Rady Europy do uznawania związków partnerskich i małżeństw zawartych w krajach, w których jest to możliwe. Trybunał wielokrotnie orzekał na rzecz ochrony praw osób LGBT+ i ich rodzin, uznając, że brak uznania takich związków narusza prawo do życia rodzinnego zagwarantowane w artykule 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W sprawach takich jak Oliari i inni przeciwko Włochom trybunał stwierdził, że brak uznania prawnego związków jednopłciowych stanowi naruszenie praw człowieka, a to stawia Polskę w grupie państw, które nie spełniają standardów europejskich dotyczących ochrony życia rodzinnego. Trybunał podkreśla również, że państwa mają pozytywny obowiązek zapewnienia odpowiednich ram prawnych, które umożliwią osobom w związkach jednopłciowych realizację ich praw, w tym ochronę prawną dzieci wychowywanych w takich rodzinach.

Wobec Polski w Europejskim Trybunale Praw Człowieka toczy się kilka spraw związanych z naruszeniem praw osób LGBT+, dotyczących braku uznania związków partnerskich oraz braku ochrony prawnej tęczowych rodzin. Przykładem jest sprawa X i inni przeciwko Polsce, w której skarżący wskazywali na brak możliwości uznania ich związku oraz wynikające z tego problemy prawne, takie jak brak dostępu do świadczeń socjalnych i brak możliwości dziedziczenia. Trybunał w swoich orzeczeniach podkreśla, że Polska, jako członek Rady Europy, powinna dostosować swoje przepisy do standardów europejskich i zapewnić równe traktowanie wszystkich obywateli, niezależnie od orientacji seksualnej. Za nieprzestrzeganie wyroków trybunału Polsce grożą poważne konsekwencje, w tym kary finansowe oraz dodatkowe sankcje polityczne, które mogą wpłynąć na międzynarodową reputację kraju. Warto zaznaczyć, że brak realizacji wyroków trybunału może również skutkować dalszym ograniczeniem dostępu Polski do funduszy unijnych oraz innymi formami nacisku ze strony instytucji europejskich. Potencjalne kary finansowe obciążają budżet państwa, co z kolei wpływa na życie wszystkich obywateli, a nie tylko tych, których prawa zostały bezpośrednio naruszone. Długotrwałe nieprzestrzeganie wyroków może doprowadzić do izolacji Polski na arenie międzynarodowej oraz do utraty zaufania ze strony partnerów zagranicznych.

Praworządność w Polsce jest kluczowym elementem w ocenie przestrzegania praw człowieka przez instytucje międzynarodowe. Nieprzestrzeganie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stanowi poważne naruszenie zasad praworządności, które są fundamentem demokratycznego państwa prawa. Niezapewnienie równości prawnej wszystkim obywatelom, w tym osobom LGBT+, oraz brak wprowadzenia odpowiednich regulacji chroniących tęczowe rodziny świadczy o problemach z przestrzeganiem podstawowych standardów prawnych w Polsce. Władze powinny dążyć do wzmocnienia praworządności przez pełne wdrożenie wyroków trybunału i zapewnienie wszystkim obywatelom równego dostępu do ochrony prawnej. Polska powinna dołączyć do grona państw, które wprowadziły odpowiednie przepisy chroniące wszystkie rodziny, niezależnie od orientacji seksualnej ich członków. Praworządność nie jest jedynie kwestią przestrzegania prawa, ale także budowania zaufania społecznego i międzynarodowego, co jest kluczowe dla stabilności i rozwoju kraju. Tylko przez pełne poszanowanie praw człowieka i równość wobec prawa Polska może aspirować do bycia nowoczesnym, demokratycznym państwem, które dba o wszystkich swoich obywateli.

Zwracam się do Pani Minister z prośbą o podjęcie pilnych działań na rzecz wprowadzenia równości małżeńskiej oraz zapewnienia pełnej ochrony prawnej tęczowym rodzinom w Polsce. Każdy dzień zwłoki to kolejny dzień, w którym tysiące polskich rodzin pozbawione są fundamentalnych praw i poczucia bezpieczeństwa. Równość małżeńska to nie tylko kwestia prawna, ale także moralna – to kwestia sprawiedliwości społecznej, której nie możemy dłużej ignorować.

Proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Czy rząd planuje podjąć kroki legislacyjne w celu wprowadzenia równości małżeńskiej w Polsce?

Jakie działania rząd zamierza podjąć w najbliższym czasie, aby zapewnić pełną ochronę prawną tęczowym rodzinom?

Czy rząd planuje wprowadzenie rozwiązań, które umożliwią przysposobienie dziecka przez drugiego partnera w związku jednopłciowym?

Jakie konkretne działania rząd podejmie, aby zapewnić dzieciom wychowywanym w tęczowych rodzinach pełną ochronę prawną i opiekę w przypadku utraty biologicznego rodzica?

Czy rząd przewiduje zmiany legislacyjne, które ułatwią tęczowym rodzinom podejmowanie decyzji dotyczących edukacji i zdrowia dzieci, aby zagwarantować spójność prawną w ich codziennym życiu?

W jaki sposób rząd zamierza dostosować polskie przepisy do wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczących uznania związków jednopłciowych?

Jakie są plany rządu w zakresie monitorowania realizacji praw osób LGBT+ i jakie mechanizmy kontroli zostaną wdrożone, aby zapewnić ich przestrzeganie?

Czy rząd analizuje potencjalne konsekwencje finansowe i polityczne, które mogą grozić Polsce za nieprzestrzeganie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

Czy rząd planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia psychologicznego i prawnego dla tęczowych rodzin, które doświadczają problemów związanych z brakiem pełnej ochrony prawnej?

Jak rząd ocenia obecne regulacje prawne dotyczące tęczowych rodzin w Polsce w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej i jakie kroki zamierza podjąć, aby wyrównać te różnice?

W jaki sposób rząd zamierza edukować społeczeństwo na temat równości małżeńskiej, aby przeciwdziałać dyskryminacji i stereotypom wobec tęczowych rodzin, a także zapewnić akceptację dla pełnej równości małżeńskiej?

Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP