Interpelacja nr 9784
Interpelacja w sprawie zwalczania szarka komośnika i dostępności skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zwalczania szarka komośnika i dostępności skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków
Interpelacja nr 9784
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zwalczania szarka komośnika i dostępności skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 11-05-2025
Biłgoraj, 6.05.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko Zarządu Lubelskiej Izby Rolniczej dotyczące bardzo poważnego problemu, z jakim borykają się plantatorzy buraków cukrowych w całej Polsce – masowego występowania chrząszcza o nazwie szarek komośnik (Asproparthenis punctiventris).
Zgodnie z informacją Lubelskiej Izby Rolniczej pierwsze masowe szkody spowodowane przez tego szkodnika zostały odnotowane w roku 2012 w powiecie hrubieszowskim. Od tego czasu szarek komośnik zadomowił się na terenie całego kraju, powodując co roku ogromne straty na plantacjach buraka cukrowego. Rolnicy są zmuszeni do przesiewania całych upraw, które często po raz kolejny są niszczone przez tego samego szkodnika.
Problem ten jest potęgowany przez fakt, że z roku na rok maleje liczba substancji aktywnych dopuszczonych do stosowania w ochronie roślin. Aktualnie do zwalczania szarka komośnika zarejestrowane są wyłącznie środki ochrony roślin z grupy pyretroidów, które – ze względu na specyfikę działania – są mało skuteczne i wymagają wielokrotnego stosowania. To z kolei generuje wysokie koszty dla rolników i ma negatywny wpływ na środowisko.
Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje zintensyfikować lub zainicjować prace badawcze zmierzające do opracowania nowych, skutecznych środków ochrony roślin przeciwko szarkowi komośnikowi? Jeśli tak, to w jakim horyzoncie czasowym można spodziewać się ich rezultatów?
Czy w związku z presją ze strony tego szkodnika i dramatyczną sytuacją plantatorów buraka cukrowego ministerstwo rozważa czasowe dopuszczenie do stosowania wycofanych w UE, ale skutecznych substancji czynnych, takich jak fipronil czy chloropiryfos, stosowanych np. na Ukrainie, skąd importujemy cukier konkurencyjny wobec krajowej produkcji?
Czy ministerstwo prowadzi dialog z Komisją Europejską lub innymi organami UE w sprawie ewentualnych odstępstw w stosowaniu niektórych substancji aktywnych, w szczególnych i uzasadnionych sytuacjach kryzysowych takich jak ta?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, by zapewnić rolnikom narzędzia do skutecznej ochrony plantacji buraków cukrowych i zapobiec marginalizacji tej uprawy w Polsce, która ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego i gospodarczego kraju?
Zwracam się do Pana Ministra o pilne zajęcie się przedstawionym problemem oraz o przedstawienie szczegółowych informacji w zakresie działań podejmowanych przez ministerstwo w tej sprawie.
Z poważaniem
Małgorzata Gromadzka
Interpelacja nr 9784
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zwalczania szarka komośnika i dostępności skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 11-05-2025
Biłgoraj, 6.05.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko Zarządu Lubelskiej Izby Rolniczej dotyczące bardzo poważnego problemu, z jakim borykają się plantatorzy buraków cukrowych w całej Polsce – masowego występowania chrząszcza o nazwie szarek komośnik (Asproparthenis punctiventris).
Zgodnie z informacją Lubelskiej Izby Rolniczej pierwsze masowe szkody spowodowane przez tego szkodnika zostały odnotowane w roku 2012 w powiecie hrubieszowskim. Od tego czasu szarek komośnik zadomowił się na terenie całego kraju, powodując co roku ogromne straty na plantacjach buraka cukrowego. Rolnicy są zmuszeni do przesiewania całych upraw, które często po raz kolejny są niszczone przez tego samego szkodnika.
Problem ten jest potęgowany przez fakt, że z roku na rok maleje liczba substancji aktywnych dopuszczonych do stosowania w ochronie roślin. Aktualnie do zwalczania szarka komośnika zarejestrowane są wyłącznie środki ochrony roślin z grupy pyretroidów, które – ze względu na specyfikę działania – są mało skuteczne i wymagają wielokrotnego stosowania. To z kolei generuje wysokie koszty dla rolników i ma negatywny wpływ na środowisko.
Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje zintensyfikować lub zainicjować prace badawcze zmierzające do opracowania nowych, skutecznych środków ochrony roślin przeciwko szarkowi komośnikowi? Jeśli tak, to w jakim horyzoncie czasowym można spodziewać się ich rezultatów?
Czy w związku z presją ze strony tego szkodnika i dramatyczną sytuacją plantatorów buraka cukrowego ministerstwo rozważa czasowe dopuszczenie do stosowania wycofanych w UE, ale skutecznych substancji czynnych, takich jak fipronil czy chloropiryfos, stosowanych np. na Ukrainie, skąd importujemy cukier konkurencyjny wobec krajowej produkcji?
Czy ministerstwo prowadzi dialog z Komisją Europejską lub innymi organami UE w sprawie ewentualnych odstępstw w stosowaniu niektórych substancji aktywnych, w szczególnych i uzasadnionych sytuacjach kryzysowych takich jak ta?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, by zapewnić rolnikom narzędzia do skutecznej ochrony plantacji buraków cukrowych i zapobiec marginalizacji tej uprawy w Polsce, która ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego i gospodarczego kraju?
Zwracam się do Pana Ministra o pilne zajęcie się przedstawionym problemem oraz o przedstawienie szczegółowych informacji w zakresie działań podejmowanych przez ministerstwo w tej sprawie.
Z poważaniem
Małgorzata Gromadzka
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje w stałym kontakcie” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje w stałym kontakcie”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4467 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 02 czerwca 2025 r.
Znak sprawy: DHR.kor.058.5.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 9784 w sprawie zwalczania szarka komośnika i dostępności
skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków.
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązaniu do przekazanej Interpelacji w sprawie zwalczania szarka komośnika
i dostępności skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków przedstawiam,
w odniesieniu do poszczególnych pytań, następujące informacje i wyjaśnienia.
Szarek komośnik jest wyjątkowo trudnym do zwalczenia szkodnikiem buraka cukrowego.
Obecnie (stan na maj 2025 r.) w rejestrze środków ochrony roślin wpisanych jest
16 produktów do zwalczania tego agrofaga opartych na takich substancjach czynnych jak:
acetamipryd, cypermetryna, deltametryna, lambda-cyhalotryna i tau-fluwalinat.
Inne metody niż chemiczna, ograniczania liczebności szarka komośnika, są jednak mało
skuteczne, szczególnie gdy stosowane są jako jedyne. Mowa tu np. o odłowach
chrząszczy do pułapek feromonowych lub ograniczanie liczebności preimaginalnych
stadiów rozwojowych przy użyciu metod agrotechnicznych.
Do skutecznej ochrony upraw buraka cukrowego konieczne jest podejście integrowane,
które zawiera w sobie odpowiednie metody prognozowania i monitoringu, zapobiegania
oraz zwalczania szarka komośnika na różnym etapie jego rozwoju (jaj, larw, poczwarek
i osobników dorosłych) przy użyciu dostępnych środków chemicznych (zaprawy,
granulaty, opryski) i biologicznych (mikroorganizmy entomopatogeniczne).
-- 1 of 3 --
W prace nad optymalizacją ochrony buraka cukrowego zaangażowany jest nadzorowany
przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut
Badawczy. Aktualnie w IOR-PIB prowadzone są badania w zakresie skuteczności, innych
niż obecnie dopuszczone, środków ochrony roślin w ograniczaniu liczebności osobników
dorosłych szarka komośnika. W ramach tych badań testowane będą środki ochrony roślin
które nie były w sposób dostateczny sprawdzone pod kątem tego szkodnika, lub takie,
które zarejestrowane zostały niedawno i nie znana jest ich przydatność w tym celu.
Planowane jest też podjęcie badań nad ograniczaniem larw i poczwarek szkodnika
w okresie jesieni na polach po burakach cukrowych, co może zmniejszyć zagrożenie ze
strony szkodnika w kolejnych latach. W badaniach planuje się wykorzystać grzyby
entomopatogeniczne (np. z rodzajów Beauveria, Metarhizium oraz Paecilomyces), które
wywołują tak zwane muskardyny.
Na rok 2025 zaplanowane jest też przetestowanie insektycydów w formie granulatu
i mikrogranulatu w celu ochrony siewek i młodych roślin buraka przed zniszczeniem przez
chrząszcze szarka komośnika. Zadanie to jest realizowane jako część tematu w ramach
dotacji celowej finansowanej ze środków Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Prowadzone przez Ministerstwo są również działania informacyjne dotyczące
prawidłowego stosowania środków ochrony roślin w ochronie buraka. Stosowne
informacje, niezbędne do prowadzenia właściwej ochrony roślin, w tym między innymi
metodyki integrowanej ochrony i produkcji buraka cukrowego oraz inne narzędzia
pomocne przy wykonywaniu zabiegów (programy ochrony, poradniki, komunikaty, itp.)
są udostępniane w serwisie internetowym pn. Platforma Sygnalizacji Agrofagów
(www.agrofagi.com.pl).
W odniesieniu do możliwości wykorzystania w ochronie buraka cukrowego przed tym
szkodnikiem wycofanych substancji, należy zaznaczyć że w przeszłości prowadzone były
badania nad skutecznością działania chloropiryfosu w tym zakresie i nie potwierdziły one
jego skuteczności w tym zakresie.
Ministerstwo bierze aktywny udział w procesie oceny substancji czynnych na poziomie
KE. W sytuacji wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej jest możliwość udzielenia zezwolenia
na wprowadzanie do obrotu środka ochrony roślin na okres do 120 dni, niemniej
zezwolenie takie musi obejmować środki które zapewnią skuteczne zwalczanie tego
szkodnika, jak również są bezpieczne dla stosującego środek oraz konsumenta.
-- 2 of 3 --
Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie z Krajowym Związkiem Plantatorów Buraka
Cukrowego, celem poszukiwania wspólnych rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 02 czerwca 2025 r.
Znak sprawy: DHR.kor.058.5.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 9784 w sprawie zwalczania szarka komośnika i dostępności
skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków.
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązaniu do przekazanej Interpelacji w sprawie zwalczania szarka komośnika
i dostępności skutecznych środków ochrony roślin w plantacji buraków przedstawiam,
w odniesieniu do poszczególnych pytań, następujące informacje i wyjaśnienia.
Szarek komośnik jest wyjątkowo trudnym do zwalczenia szkodnikiem buraka cukrowego.
Obecnie (stan na maj 2025 r.) w rejestrze środków ochrony roślin wpisanych jest
16 produktów do zwalczania tego agrofaga opartych na takich substancjach czynnych jak:
acetamipryd, cypermetryna, deltametryna, lambda-cyhalotryna i tau-fluwalinat.
Inne metody niż chemiczna, ograniczania liczebności szarka komośnika, są jednak mało
skuteczne, szczególnie gdy stosowane są jako jedyne. Mowa tu np. o odłowach
chrząszczy do pułapek feromonowych lub ograniczanie liczebności preimaginalnych
stadiów rozwojowych przy użyciu metod agrotechnicznych.
Do skutecznej ochrony upraw buraka cukrowego konieczne jest podejście integrowane,
które zawiera w sobie odpowiednie metody prognozowania i monitoringu, zapobiegania
oraz zwalczania szarka komośnika na różnym etapie jego rozwoju (jaj, larw, poczwarek
i osobników dorosłych) przy użyciu dostępnych środków chemicznych (zaprawy,
granulaty, opryski) i biologicznych (mikroorganizmy entomopatogeniczne).
-- 1 of 3 --
W prace nad optymalizacją ochrony buraka cukrowego zaangażowany jest nadzorowany
przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut
Badawczy. Aktualnie w IOR-PIB prowadzone są badania w zakresie skuteczności, innych
niż obecnie dopuszczone, środków ochrony roślin w ograniczaniu liczebności osobników
dorosłych szarka komośnika. W ramach tych badań testowane będą środki ochrony roślin
które nie były w sposób dostateczny sprawdzone pod kątem tego szkodnika, lub takie,
które zarejestrowane zostały niedawno i nie znana jest ich przydatność w tym celu.
Planowane jest też podjęcie badań nad ograniczaniem larw i poczwarek szkodnika
w okresie jesieni na polach po burakach cukrowych, co może zmniejszyć zagrożenie ze
strony szkodnika w kolejnych latach. W badaniach planuje się wykorzystać grzyby
entomopatogeniczne (np. z rodzajów Beauveria, Metarhizium oraz Paecilomyces), które
wywołują tak zwane muskardyny.
Na rok 2025 zaplanowane jest też przetestowanie insektycydów w formie granulatu
i mikrogranulatu w celu ochrony siewek i młodych roślin buraka przed zniszczeniem przez
chrząszcze szarka komośnika. Zadanie to jest realizowane jako część tematu w ramach
dotacji celowej finansowanej ze środków Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Prowadzone przez Ministerstwo są również działania informacyjne dotyczące
prawidłowego stosowania środków ochrony roślin w ochronie buraka. Stosowne
informacje, niezbędne do prowadzenia właściwej ochrony roślin, w tym między innymi
metodyki integrowanej ochrony i produkcji buraka cukrowego oraz inne narzędzia
pomocne przy wykonywaniu zabiegów (programy ochrony, poradniki, komunikaty, itp.)
są udostępniane w serwisie internetowym pn. Platforma Sygnalizacji Agrofagów
(www.agrofagi.com.pl).
W odniesieniu do możliwości wykorzystania w ochronie buraka cukrowego przed tym
szkodnikiem wycofanych substancji, należy zaznaczyć że w przeszłości prowadzone były
badania nad skutecznością działania chloropiryfosu w tym zakresie i nie potwierdziły one
jego skuteczności w tym zakresie.
Ministerstwo bierze aktywny udział w procesie oceny substancji czynnych na poziomie
KE. W sytuacji wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej jest możliwość udzielenia zezwolenia
na wprowadzanie do obrotu środka ochrony roślin na okres do 120 dni, niemniej
zezwolenie takie musi obejmować środki które zapewnią skuteczne zwalczanie tego
szkodnika, jak również są bezpieczne dla stosującego środek oraz konsumenta.
-- 2 of 3 --
Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie z Krajowym Związkiem Plantatorów Buraka
Cukrowego, celem poszukiwania wspólnych rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --