Interpelacja w sprawie pilnych działań na rzecz wznowienia pracy jedynego w Polsce reaktora badawczego Maria w Otwocku-Świerku w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego setkom tysięcy pacjentów, głównie z chorobami nowotworowymi i chorobami tarczycy, oraz ze względu na dobro polskiej nauki i nowoczesnej myśli technicznej, a także poszanowanie patriotyzmu gospodarczego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9783
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra przemysłu, ministra zdrowia
w sprawie pilnych działań na rzecz wznowienia pracy jedynego w Polsce reaktora badawczego Maria w Otwocku-Świerku w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego setkom tysięcy pacjentów, głównie z chorobami nowotworowymi i chorobami tarczycy, oraz ze względu na dobro polskiej nauki i nowoczesnej myśli technicznej, a także poszanowanie patriotyzmu gospodarczego
Zgłaszający: Czesław Hoc, Marek Gróbarczyk
Data wpływu: 09-05-2025
Szanowni Państwo Ministrowie!
Reaktor jądrowy Maria w Otwocku-Świerku pod Warszawą przestał działać 1 kwietnia br. wygasła bowiem licencja Państwowej Agencji Atomistyki, a proces wydawania nowej nie został ukończony. Przerwa techniczna w eksploatacji reaktora miała trwać do 8 maja!
Po tym terminie reaktor nadal nie działa! Kiedy zacznie – nie wiadomo!
Tymczasem reaktor badawczy (nieenergetyczny) Maria (nazwany na cześć naszej dwukrotnej noblistki Marii Skłodowskiej-Curie) ratuje życie i zdrowie setkom tysięcy pacjentów, albowiem produkowane radiofarmaceutyki (molibden-99) to fundament diagnostyki i terapii w wielu chorobach, głównie w chorobach nowotworowych i chorobach tarczycy! Tydzień pracy Marii zabezpiecza 100 000 pacjentów onkologicznych w substancje diagnostyczne i terapeutyczne. To 10% światowego półproduktu molibdenu-99 oraz niemal całość polskiego zapotrzebowania na jod-131 (bez którego nie ma terapii wielu chorób tarczycy i jej nowotworów)!
Ważne (!) – radioizotopów nie można wyprodukować na zapas i ich magazynować, albowiem z każdą chwilą obniża się ich radioaktywność i stają coraz mniej przydatne.
Formalnie NCBJ (Narodowe Centrum Badań Jądrowych) i Maria podlegają Departamentowi Energii Jądrowej w Ministerstwie Przemysłu. Jednak środki na badania i utrzymanie urządzenia badawczego zapewnia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Szanowni Państwo Ministrowie!
Tymczasem Ministerstwo Przemysłu i Narodowe Centrum Badań Jądrowych w specjalnym komunikacie podały, że „(…) dla krajowych zakładów medycyny nuklearnej, materiał radioaktywny będzie kupowany u zewnętrznych dostawców”.
Nie dziwi zatem aktywność naszych sąsiadów! Oto strona niemiecka (Bawaria) ponownie uruchamia reaktor badawczy FRM II, choć Niemcy nie nazywają go reaktorem, lecz „źródłem neutronów” (niem. Neutronenquelle). Natomiast Rosja, która już teraz buduje nowy reaktor produkcyjny, ma ambicję wejścia na unijny rynek, co oznaczałoby strategiczne uzależnienie od tego kraju europejskiej medycyny nuklearnej.
Tymczasem Państwo Ministrowie, zamiast skutecznie i odpowiedzialnie oraz z poczuciem imperatywu moralnego w imię bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli oraz w imię patriotyzmu gospodarczego wznowić działalność polskiego reaktora badawczego, odwołują się do „kupowania materiału radioaktywnego u zewnętrznych dostawców”!
Miliardy złotych na dofinansowanie TVP w likwidacji i „utajnione zarobki” ich pracowników, zaś brakuje środków na NCBJ! Koszty utrzymania reaktora to ok. 40 mln zł rocznie! A jednym „osiągnięciem” Państwa jest… odwołanie doświadczonego i wysokiej klasy fachowca w tej dziedzinie – dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych!
1. Kiedy konkretnie wznowi działalność jedyny w Polsce reaktor badawczy Maria, zapewniając setkom tysięcy pacjentów bezpieczeństwo diagnostyki i terapii, głównie z zakresu chorób nowotworowych i chorób tarczycy!?
2. Jaki jest koszt oraz z jakich krajów będzie „kupowany materiał radioaktywny w aspekcie zewnętrznych dostawców”?
3. Kto ponosi odpowiedzialność za wygaśnięcie licencji Państwowej Agencji Atomistyki na eksploatację reaktora badawczego Maria?
4. Czy dość wyjątkowa opieszałość i brak decyzyjności odpowiedzialnych ministerstw mogą być spowodowane chęcią uzależnienia się od zewnętrznych zagranicznych producentów materiałów radioaktywnych kosztem deprecjacji bądź likwidacji ich produkcji w Polsce?
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie jest właściwe” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11568 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WPN.055.5.2025.MK
Warszawa, 29 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 9783
Szanowny Panie Marszałku,
Składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP, Pana Czesława Hoca
i Pana Marka Gróbarczyka w sprawie pilnych działań na rzecz wznowienia pracy jedynego
w Polsce reaktora badawczego Maria w Otwocku-Świerku w celu zapewnienia bezpieczeństwa
zdrowotnego setkom tysięcy pacjentów, głównie z chorobami nowotworowymi i chorobami
tarczycy, oraz ze względu na dobro polskiej nauki i nowoczesnej myśli technicznej, a także
poszanowanie patriotyzmu gospodarczego.
Szanowni Panowie Posłowie,
uprzejmie informuję, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dalej: „MNiSW”,
nie jest właściwe do udzielenia odpowiedzi na przedstawione w interpelacji pytania.
W zakresie właściwości MNiSW leży finansowanie utrzymania aparatury naukowo-
badawczej, stanowiska badawczego oraz specjalnej infrastruktury informatycznej
w gotowości do prowadzenia badań naukowych oraz inwestycji związanych z działalnością
naukową.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 1 of 1 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
BM-I.053.29.2025.TŚ
Warszawa, 2025-06-02 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji poselskiej nr 9783 w sprawie pilnych działań
na rzecz wznowienia pracy jedynego w Polsce reaktora badawczego Maria
w Otwocku-Świerku w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego setkom tysięcy
pacjentów, głównie z chorobami nowotworowymi i chorobami tarczycy, oraz ze względu na
dobro polskiej nauki i nowoczesnej myśli technicznej, a także poszanowanie patriotyzmu
gospodarczego, uprzejmie informuję:
1. Kiedy konkretnie wznowi działalność jedyny w Polsce reaktor badawczy „Maria”, zapewniając
setkom tysięcy pacjentom bezpieczeństwo diagnostyki i terapii, głównie z zakresu chorób
nowotworowych i chorób tarczycy!?
Zgodnie z informacją przekazaną przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych reaktor
badawczy Maria jest w pełni sprawny technicznie, wznowienie jego pracy będzie możliwe tuż
po odnowieniu zezwolenia na eksploatację. Obecnie w trybie postępowania
administracyjnego toczy się rozpoczęta w sierpniu 2024 roku procedura uzyskania nowego
zezwolenia na eksploatację reaktora na podstawie obowiązujących przepisów
ustawy - Prawo atomowe i rozporządzeń wykonawczych z uwzględnieniem zaleceń
zawartych w przewodnikach Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej dotyczących
bezpieczeństwa reaktorów jądrowych.
Znakomita większość obszarów tematycznych merytorycznej dokumentacji została już
zaakceptowana przez PAA, zaś aktualnie prowadzone są intensywne konsultacje
merytoryczne z ekspertami PAA w celu wprowadzenia oczekiwanych modyfikacji
przedłożonej pierwotnie dokumentacji w kilku jej obszarach (wyznaczenie stref
bezpieczeństwa oraz program starzenia i klasyfikacja), a w konsekwencji jak najszybszego
zakończenia ww. procedury.
Warto podkreślić, iż nieplanowana przerwa w pracy reaktora na dzień dzisiejszy nie stanowi
zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw radiofarmaceutyków dla krajowych zakładów
medycyny nuklearnej, w produkcji których uczestniczy reaktor Maria, a finalnym ich
producentem i dostawcą jest Ośrodek Radioizotopów POLATOM stanowiący część NCBJ.
Aktualnie do ich wytwarzania wykorzystywane są radioizotopy nabywane u zewnętrznych
dostawców.
-- 1 of 3 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 2 z 3
2. Jaki jest koszt oraz z jakich krajów będzie „kupowany materiał radioaktywny w aspekcie
zewnętrznych dostawców”?
Zgodnie z informacją przekazaną przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych należy
podkreślić fakt, iż nabywanie u zewnętrznych dostawców materiałów radioaktywnych
służących do produkcji niektórych radiofarmaceutyków z portfolio POLATOM-u jest
standardem we wszystkich przypadkach, gdzie nie ma możliwości pozyskania
odpowiedniego radionuklidu bezpośrednio w reaktorze Maria (m.in. molibden-99).
Koszty produkcji w oparciu o własny materiał radioaktywny z napromieniania materiału
tarczowego w reaktora MARIA są oczywiście niższe w porównaniu
z importowanymsurowcem radioaktywnym, POLATOM przetwarza bowiem bezpośrednio
materiał tarczowy do postaci finalnego produktu radiofarmaceutycznego (czyli realizuje dwa
etapy: tj. pozyskiwanie z napromienionego w reaktorze materiału tarczowego
odpowiedniego radionuklidu oraz nadanie mu postaci finalnego radiofarmaceutyku).
Handlowo dostępne są natomiast radioizotopy już po przetworzeniu materiału tarczowego.
Ponadto pozyskiwanie radioizotopów z Reaktora Maria obniża koszty logistyki materiału
radioaktywnego (transport, odpowiednia data kalibracji aktywności itp.).
Źródłem sprowadzanych radioizotopów jest kilku kwalifikowanych dostawców
zarejestrowanych w dokumentacji jakościowej wytwarzanych przez POLATOM produktów
radiofarmaceutycznych. Na wspomnianej liście nie znajdują się podmioty pochodzące
z Federacji Rosyjskiej i Niemiec. Szczegóły współpracy Ośrodka Radioizotopów POLATOMz
kontrahentami stanowią informacje poufne, chronione tajemnicą handlową
przedsiębiorstwa.
3. Kto ponosi odpowiedzialność za wygaśniecie licencji Państwowej Agencji Atomistyki na
eksploatację reaktora badawczego „Maria”?
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo atomowe za kwestie związane z bezpieczeństwem
jądrowym i ochroną radiologiczną w jednostce wykonującej działalność związaną
z narażeniem na promieniowanie jonizujące ponosi kierownik jednostki organizacyjnej.
W szczególności odnosi się to do przygotowania wszelkiej dokumentacji związanej
z potwierdzeniem spełniania odpowiednich wymagań oraz odpowiednich analiz. Brak
uzyskania w terminie nowego zezwolenia na eksploatację reaktora wynika ze złożenia przez
Narodowe Centrum Badań Jądrowych wniosku, który wymagał licznych uzupełnień oraz
poprawek. Termin złożenia wniosku nie pozostawił odpowiedniego marginesu do ich
wprowadzenia przed wygaśnięciem poprzedniego zezwolenia. Ponadto NCBJ nie
przeprowadził wcześniej procedury zatwierdzenia stref i dystansów planowania
awaryjnego, które zostały prowadzone do polskiego porządku prawnego w latach 2019
i 2021. Odpowiedni wniosek został złożony dopiero w trakcie procedury oceny wniosku
o zezwolenia na eksploatację reaktora, a nie przed. Dlatego odpowiedzialność za opóźnienie
w uzyskaniu nowego zezwolenia leży po stronie NCBJ. Zwłaszcza, że Ministerstwo
Przemysłu zostało poinformowane o problemach z uzyskaniem zezwolenia dopiero na
tydzień przed wygaśnięciem poprzedniego.
-- 2 of 3 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 3 z 3
4. Czy dość wyjątkowa opieszałość i brak decyzyjności odpowiedzialnych Ministerstw może być
spowodowana chęcią uzależnienia się od zewnętrznych zagranicznych producentów materiałów
radioaktywnych kosztem deprecjacji bądź likwidacji ich produkcji w Polsce?
Nie może być mowy o opieszałość w działaniu Ministerstwa Przemysłu. Jak wspomniano
wyżej zostało ono poinformowane przez NCBJ o problemach z uzyskaniem zezwolenia
dopiero na tydzień przed wygaśnięciem poprzedniego zezwolenia. Równocześnie
Ministerstwo Przemysłu przygotowało nowy mechanizm finansowania działalności reaktora
Maria, czego nie zrobiono przez wcześniejsze lata, pomimo, że sygnały o możliwych
problemach pojawiły się już kilka lat temu. Planowane jest wzmocnienie możliwości
produkcji radiofarmaceutyków w Polsce, nie ma więc mowy o chęci uzależnienia się od
dostawców zagranicznych. Należy jednak brać pod uwagę, że z uwagi na nieraz wieloletnie
zaniedbania w tym zakresie, proces poprawy obecnej sytuacji jest procesem długotrwałym.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Wojciech Wrochna
Sekretarz stanu
2025-06-02 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.35.2025
Warszawa, 06 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9783 z dnia 14 maja 2025 r. Pana Posła Czesława Hoca i
Pana Posła Marka Gróbarczyka w sprawie pilnych działań na rzecz wznowienia pracy
jedynego w Polsce reaktora badawczego Maria w Otwocku-Świerku w celu zapewnienia
bezpieczeństwa zdrowotnego setkom tysięcy pacjentów, głównie z chorobami
nowotworowymi i chorobami tarczycy, oraz ze względu na dobro polskiej nauki i
nowoczesnej myśli technicznej, a także poszanowanie patriotyzmu gospodarczego,
uprzejmie przekazuję następujące informacje z perspektywy Ministra Zdrowia.
Ministerstwo Zdrowia, a precyzyjniej, podmioty lecznicze są jedynie nabywcami
radioizotopów, za które to produkty płacą wymaganą cenę. W sytuacji, w której w Europie
jest tylko kilka reaktorów dostarczających radioizotopy dla celów medycznych, w
przypadku unieruchomienia któregoś z nich (przeglądy, remonty, awarie), pozostałe
dostarczają wymagane produkty. Należy dodać, że podmioty lecznicze zamawiają te
produkty u dotychczasowego dostawcy, który to dostawca sprowadza żądany produkt.
Obecnie nie ma przerw w dostawach radioizotopów, o których mowa w interpelacji.
Dodatkowo informuję, że zgodnie z obecną treścią
Załącznika nr 3 Finansowanie Programu
Modernizacji badawczego reaktora jądrowego MARIA do uchwały nr 161 Rady Ministrów
z dnia 18 grudnia 2024 roku
zmieniającej uchwałę w sprawie programu wieloletniego pod
nazwą „Program modernizacji badawczego reaktora jądrowego „MARIA” umożliwiający
jego eksploatację po 2027 r.” (M.P. poz.710) Minister Zdrowia zobowiązany jest do
dofinansowania ww. programu w łącznej kwocie 19.562 tys. zł.
Jednocześnie obecnie trwają prace nad zwiększeniem dofinansowania do łącznego
poziomu 22.586 tys. zł.
Odpowiedź na pierwsze pytanie leży poza kompetencjami Ministra Zdrowia, jednakże jak
wskazano wyżej, nie ma zagrożenia dla bezpieczeństwa diagnostyki i terapii przy użyciu
radioizotopów. Można tu przytoczyć komunikat ze strony Państwowej Agencji Atomistyki
(PAA):
„Prace nad nowym zezwoleniem na eksploatację reaktora badawczego MARIA trwają.
Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) sukcesywnie uzupełnia i poprawia
dokumentację. PAA analizuje, czy te dokumenty w pełni wykazują spełnienie wszystkich
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wymaganych przepisami prawa warunków wykonywania działalności związanej z
narażeniem na promieniowanie jonizujące.
Odpowiedź na kolejne pytania również leży poza kompetencjami Ministra Zdrowia, gdyż
jak wskazano wyżej, podmioty lecznicze nabywają radioizotopy od dotychczasowego
dostawcy, który to dostawca pozyskuje radioizotopy od swoich kontrahentów.
Natomiast fakt, że zezwolenie wygaśnie był znany kilka lat wcześniej. Należy dodać, że o
zezwolenie występują i składają dokumenty podmioty podejmujące lub kontynuujące
działalność, a nie ministerstwa.
Organizacja produkcji i dostaw radioizotopów w Europie uwzględnia przerwy w pracy
reaktorów, nie zaburzając dostaw.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --