Odpowiedź na interpelację w sprawie edukacji szkolnej w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych i świadomości emerytalnej Odpowiedź na interpelację nr 9779 w sprawie edukacji szkolnej w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych i świadomości emerytalnej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 03-06-2025 Szanowny Panie Marszałku, informuję, że Pan Sebastian Gajewski - Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej skierował do Ministerstwa Edukacji Narodowej (w związku z Pana interpelacją nr 7720 w kwestii świadomości emerytalnej osób korzystających z preferencji i ulg w zakresie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne), pismo nr DUS-III.400.3.6.2025.WB dotyczące obecności w programach nauczania w szkołach zagadnień nt. konsekwencji uczestnictwa lub braku uczestnictwa obywateli w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych, a także nabywania lub braku prawa do świadczeń z tego systemu na wypadek niezdolności do pracy zarobkowej - np. w postaci zasiłków, rent czy emerytur. Odpowiedź resortu edukacji została przesłana do MRPiPS 5 marca br. pismem nr DKO-WPP.4012.13.2025.ER. Poniżej treść przesłanej odpowiedzi. W obecnie obowiązującej podstawie programowej kształcenia ogólnego w szkole ponadpodstawowej[1] – w przedmiocie biznes i zarządzanie – treści nauczania/wymagania szczegółowe obejmują przedmiotową tematykę. Dział IV. Finanse osobiste: pieniądz, obieg pieniądza, postawy wobec pieniędzy, dojrzałość finansowa, instytucje rynku finansowego, budżet gospodarstwa domowego, spirala zadłużenia, podatki, formy oszczędzania i inwestowania, ryzyko inwestycyjne, usługi bankowe, bezpieczeństwo elektronicznych usług finansowych, finansowe zabezpieczenie przyszłości, ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia majątkowe i na życie, inwestowanie na Giełdzie Papierów Wartościowych, etyka w finansach. Uczeń: - dostrzega konieczność wczesnego rozpoczęcia systematycznego oszczędzania i inwestowania środków finansowych na emeryturę i jest świadomy efektów finansowych związanych z procentem składanym w przypadku długiego okresu lokowania środków; - charakteryzuje system zabezpieczenia społecznego (ubezpieczenia społeczne i zdrowotne) oraz rodzaje ubezpieczeń (osobowych i majątkowych) według różnych kryteriów i porównuje oferty zakładów ubezpieczeń na przykładzie ubezpieczenia nieruchomości lub pojazdów mechanicznych, ze szczególnym uwzględnieniem relacji zakresów ochrony i sum ubezpieczeń do wysokości składki. Powyższe treści nauczyciele uszczegóławiają w programach nauczania dopuszczonych do użytku w danej szkole przez dyrektora szkoły[2]. Jednocześnie na zajęciach z wychowawcą – zarówno w szkole podstawowej, jak również ponadpodstawowej – nauczyciel jest obowiązany do podejmowania tematyki dotyczącej istotnych problemów społecznych m.in. zdrowotnych, prawnych, finansowych[3]. Informuję również, że zaprojektowana do wdrożenia od 1 września 2025 r. w szkołach ponadpodstawowych podstawa programowa w zakresie nowego przedmiotu edukacja obywatelska[4] obejmuje siedem działów, które odzwierciedlają sześć kręgów wspólnot, w których funkcjonuje uczeń - od rodziny przez szkołę, wspólnotę lokalną i regionalną, ojczyznę i wspólnotę europejską po wspólnotę międzynarodową. Dodatkowo wyodrębniono dział wprowadzający do tematyki edukacji obywatelskiej oraz dział dotyczący demokracji i prawa. Cyt. Dział IV. Demokracja i prawo. Pytanie wiodące: Jak demokracja i Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej chronią nasze prawa? Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności. Uczeń: rozróżnia pracę wykonywaną na podstawie stosunku pracy (umowa o pracę), pracę wykonywaną na podstawie innego stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług (umowy cywilnoprawne), wolontariat, staż i praktyki, a także identyfikuje prawa i obowiązki osoby związanej takimi umowami oraz sposoby ochrony tych praw, w tym za pośrednictwem związków zawodowych. Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna. Pytanie wiodące: Jak działa państwo? Uczeń: wyjaśnia podstawowe założenia systemu emerytalnego, identyfikuje najważniejsze wyzwania stojące przed nim oraz formułuje opinie i dyskutuje o nich z innymi. Równocześnie wyjaśniam, że kształcenie zawodowe prowadzone jest zgodnie z podstawami programowymi kształcenia w zawodach określonymi rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego[5]. W wybranych zawodach, w szczególności w zawodach przyporządkowanych do branży pomocy społecznej (asystent osoby niepełnosprawnej, opiekun osoby starszej, opiekun w domu pomocy społecznej, opiekunka dziecięca, opiekunka środowiskowa), w podstawach programowych określono treści nauczania w zakresie m.in. przepisów prawa dotyczących pomocy społecznej i ubezpieczeń społecznych oraz zabezpieczenia społecznego osoby niepełnosprawnej. Ponadto w zawodach usługowych np. technik usług kosmetycznych, technik animacji filmowej, administrator produkcji filmowej i telewizyjnej określono treści nauczania odnoszące się do stosowania prawa o ubezpieczeniach społecznych, zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych. Również w zawodach technik administracji, technik ekonomista i technik rachunkowości określono treści nauczania dotyczące stosowania przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych, obliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz rozliczenia składek z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Programy nauczania poszczególnych zawodów opracowują szkoły. Programy te muszą uwzględniać treści nauczania określone w podstawach programowych kształcenia w zawodach, ale mogą także uwzględniać treści nauczania wykraczające poza ich zakres. Należy podkreślić, że podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego określają treści nauczania w odniesieniu do wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, zatem szkoły prowadzące kształcenie w tych zawodach nie tylko przekazują wiedzę, ale również kształtują umiejętności zawodowe i kompetencje społeczne np. związane z odpowiedzialnością i etyką zawodową. Dodatkowo informuję, że w kolejnych latach tj. od 2026 r. w szkołach podstawowych, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych, zaplanowana jest całościowa zmiana podstawy programowej kształcenia ogólnego i ramowych planów nauczania. Prace w tym zakresie prowadzi, nadzorowany przez Ministra Edukacji, Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB). Projekty nowych podstaw programowych dla szkoły podstawowej jesienią br. zostaną skierowane do konsultacji publicznych. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1019 [2] Art. 22a ustawy o systemie oświaty – Dz. U. z 2024 r. poz. 750 – t. j. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 781 [4] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12391100 [5] Dz. U. poz. 991, z późn. zm.