Interpelacja w sprawie przedsiębiorców gospodarujących odpadami
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9775
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przedsiębiorców gospodarujących odpadami
Zgłaszający: Dariusz Piontkowski
Data wpływu: 08-05-2025
W związku ze zgłaszanym przez przedsiębiorców gospodarujących odpadami zagrożeniem zaprzestania działalności z powodu niewydania w ustawowym terminie nowej decyzji administracyjnej pozwalającej na kontynuację działalności gospodarczej związanej z gospodarką odpadami z dużym niepokojem przyglądam się bieżącej sytuacji. Od kilku lat docierały do mnie informacje o przewlekłości postępowań dotyczących zmiany decyzji sięgającej nawet kilku lat. Teraz problem odżywa w związku z potrzebą uzyskania nowej decyzji.
Z informacji, jakie otrzymałem od przedsiębiorców, wynika, że problem pogłębił się po 2018 r. – tj. po nowelizacji ustawy o odpadach – chodzi o ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Była to tzw. ustawa pożarowa, ponieważ impulsem do wprowadzenia nowych regulacji były liczne w tamtym czasie pożary nielegalnych miejsc deponowania odpadów.
Ustawa zobligowała wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie gospodarowania odpadami do dostosowania posiadanych decyzji – wnioski miały być złożone najpóźniej do dnia 5 marca 2020 r. W związku z tym, że do ustawy musiały być jeszcze wydane przepisy wykonawcze, a ponadto przedsiębiorcy musieli m.in. wykonać operaty przeciwpożarowe oraz zainstalować monitoringi wizyjne, z oczywistych względów zdecydowana większość wniosków o zmianę decyzji wpłynęła właśnie w 2020 r. tuż przed upływem ostatecznego termin na jego złożenie.
Lawina wniosków, która w tamtym czasie spłynęła zwłaszcza do urzędów marszałkowskich (ponieważ wszystkie instalacje przewidziane od magazynowania powyżej 3000 ton odpadów w skali roku z mocy ustawy wymagają decyzji marszałka), spowodowała paraliż urzędów. Bez wątpienia nałożyły się na to problemy interpretacyjne wynikające z nowych regulacji (np.: jak liczyć pojemności magazynów, jak liczyć zabezpieczenia roszczeń) oraz epidemia Covid-19. Dodać trzeba, że każda instalacja przed wydaniem decyzji wymagała kontroli ze strony straży pożarnej oraz WIOŚ – który również był przeciążony liczbą kontroli wynikających ze zmiany przepisów (oprócz tego realizowane były kontrole planowe oraz interwencyjne). W rezultacie większość przedsiębiorców czekała na wydanie decyzji dostosowującej 3-4 lata, a niektórzy nie mają tej decyzji do dzisiaj.
Tymczasem w 2024 r. i 2025 r. upływa 10-letni okres obowiązywania decyzji z zakresu gospodarki odpadami – które były wydawane w latach 2014 i 2015 – po wejściu w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Oznacza to, że w tym okresie, tj. w 2024 r. i 2025 r., do urzędów wpłynęła i jeszcze wpłynie kolejna fala wniosków o wydanie decyzji administracyjnych.
Dostrzegając problem wynikający z ogromnej liczby wniosków w urzędach, ustawodawca wprowadził do ustawy o odpadach art. 226a w brzmieniu następującym:
Art. 226a.
1. W okresie do dnia 31 grudnia 2025 r. zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów nie wygasa ze względu na upływ czasu, na jaki zostało wydane, jeżeli posiadacz odpadów w terminie nie później niż trzy miesiące przed upływem tego czasu złoży wniosek o wydanie nowego zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
2. Dotychczasowe zezwolenie na zbieranie odpadów zezwolenie na przetwarzanie odpadów wygasa w dniu następującym po dniu, w którym:
1) nowe zezwolenie, decyzja o odmowie wydania nowego zezwolenia albo decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wydania nowego zezwolenia stały się ostateczne, albo
2) wniosek o wydanie nowego zezwolenia właściwy organ pozostawił bez rozpatrzenia.
Czyli, jeżeli przedsiębiorca na 3 miesiące przed wygaśnięciem posiadanej decyzji złoży wniosek, to nawet jeśli postępowanie będzie się przeciągało, może prowadzić działalność na dotychczasowych warunkach – nie dłużej jednak niż do końca 2025 r.
Przedsiębiorcy, mając na uwadze doświadczenia z lat ubiegłych, twierdzą, że w zasadzie pewne jest, że większość z nich nie uzyska nowej decyzji do końca 2025 r., tym bardziej że przedsiębiorcy musieli wdrożyć nowe warunki ochrony przeciwpożarowej, przeorganizować magazyny, wykonać nowe operaty przeciwpożarowe, niektóre urzędy z uwagi na przeorganizowanie magazynów (które jest traktowane jako zmiana dotychczasowej działalności) żądają od przedsiębiorców nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Krótko mówiąc – nowy wniosek to wcale nie formalność – przedsiębiorca na nowo musi przejść całą skomplikowaną procedurę w organie oraz kontrolę ze strony WIOŚ i straży pożarnej. Na to nakładają się zmiany w zakresie interpretacji przepisów w zakresie pozwoleń zintegrowanych, co skutkuje tym, że przedsiębiorcy, którzy dotychczas prowadzili działalność na podstawie decyzji sektorowych – pomimo braku zmian w przepisach, w myśl nowej wykładni przepisów ze strony Ministerstwa Klimatu i Środowiska – muszą uzyskać pozwolenia zintegrowane. Już tylko na marginesie dodam, że procedura wydania pozwolenia zintegrowanego jest znacznie bardziej skomplikowana niż w przypadku decyzji sektorowej i choć same przepisy dają organowi 6 miesięcy na wydanie pozwolenia, zwykle procedura trwa 2-3 lata.
Zatem w dniu 1 stycznia 2026 r. ci spośród przedsiębiorców, którzy nie otrzymają decyzji, będą musieli firmę zamknąć. Natomiast ci przedsiębiorcy, którym decyzje wygasają w końcu 2025 r. czy w 2026 r., nie mogą w ogóle skorzystać z dobrodziejstwa art. 226a ustawy o odpadach, ponieważ nie będzie on miał tu praktycznego zastosowania. Szans na to, że w 2026 r. cokolwiek się zmieni nie ma – czas oczekiwania na nową decyzję może się jedynie wydłużyć. Ponadto przedsiębiorcy zauważają, że od 1 stycznia 2026 r. w wielu gminach może nie być firmy uprawnionej do odbioru odpadów komunalnych, może też zabraknąć firmy, która odbierze odpady medyczne, rozbiórkowe i inne. Mogą powrócić obrazki z początku wprowadzania nowego systemu odbioru odpadów przez gminy, gdzie w wielu miejscach tygodniami zalegały śmieci, których nie było komu odebrać.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy przedstawiony problem jest znamy ministerstwu?
Czy ministerstwo zamierza podjąć działanie legislacyjne w tej sprawie i ewentualnie w jakim kierunku?
Czy wszystkie podmioty gospodarujące odpadami zakończyły proces zmiany decyzji i dokonały zabezpieczenia roszczeń w odpowiedniej wysokości wynikającej ze zmiany ustawy o odpadach z 20 lipca 2018 r. Jeżeli nie wszystkie, to jaki procent firm działa bez zmienionej decyzji (decyzje sektorowe i pozwolenia zintegrowane) i zabezpieczenia roszczeń, z wyszczególnieniem liczby oraz nazw firm działających na podstawie niezmienionego pozwolenia zintegrowanego?
Czy prawdą jest, że postępowania o zmianę decyzji lub uzyskanie nowej decyzji administracyjnej w zakresie gospodarowania odpadami trwają tak długo, jak przedstawiają przedsiębiorcy?
Część organów wydających decyzje administracyjne na gospodarowanie odpadami żąda zabezpieczenia roszczeń od teoretycznej masy możliwej do magazynowania odpadów przyjętych do przetwarzania jak i masy magazynowanych odpadów po przetworzeniu, a część tylko od odpadów przyjętych do przetwarzania. Czy zatem ministerstwo zamierza uregulować tę kwestię w taki sposób, aby nie było rozbieżności interpretacyjnych?
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8393 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.050.13.2025.MM
3797329.15139603.12248559
Warszawa, 30-05-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji pana posła Dariusza Piontkowskiego w sprawie
przedsiębiorców gospodarujących odpadami (K10INT9775), poniżej przekazuję informacje.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w 2018 r. zostały podjęte działania, które miały
na celu ograniczenie przypadków porzucania odpadów oraz zmniejszenie liczby pożarów
w miejscach nagromadzenia odpadów, powodujących zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi
oraz środowiska. Wprowadzono bardziej restrykcyjne, systemowe zmiany dla
gospodarujących odpadami (m.in. przepisy dotyczące wymagań ppoż, warunków
magazynowania odpadów oraz wymagań dla prowadzenia wizyjnego systemu kontroli
miejsc magazynowania odpadów, konieczność ustanowienia zabezpieczenia roszczeń) oraz
zwiększenie sankcji za naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach1.
Jednocześnie w związku z wprowadzeniem ww. przepisów zaistniał obowiązek
dostosowania posiadanych przez posiadaczy odpadów decyzji administracyjnych w zakresie
gospodarki odpadami. Tym samym do 5 marca 2020 r. posiadacze odpadów mieli
obowiązek złożyć do właściwego organu administracji (marszałka województwa lub
starosty powiatowego) wniosek o dostosowanie posiadanych ww. decyzji do przepisów
prawa wprowadzonych w 2018 r. Resort klimatu i środowiska cyklicznie weryfikuje stan
etapu dostosowawczego decyzji administracyjnych pod względem ilości złożonych
wniosków o dostosowanie decyzji a ilością prowadzonych aktualnie postępowań
administracyjnych i ilością zakończonych postępowań. Dane te zbierane są od
poszczególnych marszałków województw oraz starostów powiatowych. Z posiadanych
informacji wynika, że wg stanu na dzień 31 stycznia 2024 r. około 13 % postępowań
administracyjnych w sprawie dostosowania posiadanych przez podmioty decyzji nie zostało
zakończonych. Oznacza to, iż 13 % (tj. 1410) decyzji administracyjnych w zakresie
gospodarki nie jest dostosowana do przepisów wprowadzonych w 2018 r. Natomiast
szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych podmiotów i stanu faktycznego
prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie dostosowania decyzji
administracyjnej posiadają ww. organy.
Trzeba mieć na uwadze, że etap postępowania administracyjnego jest zależny od różnych
czynników (jak np. zmiana/aktualizacja wniosku o zmianę decyzji przez podmiot lub
oczekiwanie na kontrolę wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub komendanta
powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, czy ustanowienie zabezpieczenia
roszczeń) i w każdej chwili etap ten może się zmienić. Czynniki te jednocześnie wpływają na
1 Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.
-- 1 of 3 --
czas prowadzonego postępowania administracyjnego. W 2022 r. do resortu zaczęły
wpływać informacje o natłoku prowadzonych postępowań w sprawie wydania decyzji
administracyjnej w zakresie gospodarki odpadami, który powoduje ryzyko konieczności
zakończenia działalności w zakresie gospodarki odpadami w związku z nieuzyskaniem
w stosownym czasie decyzji administracyjnej. Skumulowanie prowadzonych przez
marszałków województw i starostów spraw spowodowane było m.in. jednocześnie:
wprowadzonymi zmianami przepisów ustawy o odpadach z 2018 r. i tym samym
koniecznością dostosowania decyzji administracyjnych do nowowprowadzonych
zmian przepisów,
kończącym się w 2022 r. okresem „ochronnym” wynikającym z przepisów ustawy
z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz
wywołanych nimi sytuacji kryzysowych2,
naturalnym upływem ważności części decyzji administracyjnych, czego skutkiem
było (i nadal jest) składanie przez podmioty dodatkowych wniosków o wydanie
nowych decyzji - wygasanie decyzji następuje sukcesywnie od 2023 r. (upływ 10-
letniego okresu ważności decyzji).
Z tego względu ustawą z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach
służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku
energii elektrycznej3 (ustawa o szczególnych rozwiązaniach) wprowadzono do:
ustawy o odpadach - art. 226a,
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska4 - art. 193 ust. 1c-
1e,
czyli możliwość przedłużenia z mocy prawa dotychczasowych decyzji administracyjnych
w zakresie gospodarki odpadami do czasu wydania nowej decyzji administracyjnej. Przepisy
te mają charakter epizodyczny i obowiązują do 31 grudnia 2025 r.
W związku z kończącym się ww. okresem obowiązywania przepisów, aktualnie do
Ministerstwa Klimatu i Środowiska zaczęły docierać informacje o nadal wydłużonym czasie
oczekiwania na uzyskanie zmiany lub nowej decyzji administracyjnej w zakresie gospodarki
odpadami oraz ryzyku konieczności zakończenia działalności w związku z zbliżającym się
terminem obowiązywania ww. przepisów i niewydaniem przez organy administracji
w stosownym czasie nowej decyzji administracyjnej w zakresie gospodarki odpadami.
W związku z powyższym resort klimatu i środowiska analizując zaistniałą sytuację,
w szczególności pod kątem całego systemu gospodarowania odpadami oraz całokształtu
gospodarki kraju podjął decyzję o podjęciu prac nad wprowadzeniem zmian legislacyjnych
mających na celu usunięcie opisanego wyżej ryzyka (umożliwienie przedłużania decyzji
administracyjnych po 1 stycznia 2025 r.).
Odnosząc się do rozbieżności interpretacyjnych przepisów w kontekście żądania
zabezpieczenia roszczeń od masy magazynowanych odpadów wytworzonych w ramach
przetwarzania odpadów informuję, że przepisy art. 48a ustawy o odpadach wskazują, iż
obowiązek ustanowienia zabezpieczenia roszczeń dotyczy odpadów magazynowanych
w ramach zbierania odpadów lub przetwarzania odpadów. Natomiast w stosunku do
odpadów wtórnie wytwarzanych w wyniku procesu przetwarzania odpadów, które
w kolejnym kroku magazynowane są w miejscu ich wytworzenia (czyli na terenie, gdzie
2 Dz. U. poz. 374.
3 Dz. U. poz. 2127.
4 Aktualne brzmienie uwzględniające zmiany wprowadzone ustawą o szczególnych rozwiązaniach – Dz. U. z 2024
r. poz. 54, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
przeprowadzany jest proces przetwarzania odpadów), brak jest konieczności ustanowienia
zabezpieczenia roszczeń. Powyższe wynika z art. 48a ust. 1 ustawy o odpadach, zgodnie
z którym posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów
lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, z wyłączeniem zarządzającego składowiskiem
odpadów, jest obowiązany do ustanowienia zabezpieczenia roszczeń.
Odpady powstające z przetwarzania odpadów stanowią odpady wytworzone w wyniku
danego procesu przetwarzania. Jeżeli zatem odpady wytworzone, powstałe z przetwarzania
odpadów, pozostają w miejscu wytworzenia, czyli mamy do czynienia z magazynowaniem
wstępnym, to wówczas brak jest podstaw prawnych do ustanowienia zabezpieczenia
roszczeń dla tych wytworzonych odpadów. Natomiast w przypadku, gdy odpady powstałe
z przetwarzania odpadów, pozostając w miejscu ich wytworzenia, będą poddawane
kolejnym procesom przetwarzania w tym samym miejscu, to wówczas należałoby przyjąć,
że miejsce wstępnego magazynowania odpadów jest jednocześnie miejscem
magazynowania odpadów przed ich przetwarzaniem, co w konsekwencji powoduje
obowiązek ustanowienia zabezpieczenia roszczeń dla tych odpadów jako odpadów
zmagazynowanych przed ich przetworzeniem.
Biorąc pod uwagę powyższe, Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa zmiany
legislacyjne dotyczące m.in. poprawienia sytuacji w zakresie szybkości wydawania decyzji
administracyjnych w zakresie gospodarowania odpadami. Jednakże brana jest również pod
uwagę publikacja wyjaśnień prawnych aktualnie obowiązujących przepisów na stronę
Internetową Ministerstwa, które mogłyby być pomocne przy prowadzonych postępowań
administracyjnych w zakresie zmiany lub wydanie nowej decyzji w zakresie gospodarki
odpadami. Jednym z tematów do publikacji dotyczy obowiązku ustanowienia
zabezpieczenia roszczeń.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --