tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz - Bąk
BM-II.059.1.237.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9767 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego z 12 maja
2025 r., w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących świadczeń urlopowych
i zasad ich przyznawania, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Przyjęte w Kodeksie pracy regulacje dotyczące zasad udzielania pracownikom urlopu
wypoczynkowego, w szczególności prawo pracownika do nieprzerwanego wypoczynku,
mają na celu zagwarantowanie jego skutecznej realizacji. Podstawowym celem tego prawa
jest umożliwienie pracownikowi pełnego odzyskania sił psychofizycznych. Istotne znaczenie
ma z tego względu ciągłość urlopu.
Zgodnie z art. 152 k.p., pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego,
płatnego urlopu wypoczynkowego, którego nie może się on zrzec. Pracodawca, na podstawie
art. 161 k.p., jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym,
w którym uzyskał on do niego prawo.
Zasady korzystania z urlopu, zawarte w art. 162 k.p., dotyczące możliwości podziału go na
części, stanowią o wyłącznym prawie pracownika w tym zakresie (pracodawca nie może
podzielić urlopu na części bez wniosku pracownika), jednakże z zastrzeżeniem dotyczącym
takiego organizowania wypoczynku, aby co najmniej raz w roku trwał on 14 kolejnych dni
kalendarzowych. Rolą pracodawcy jest zadbanie, aby wymóg ten został spełniony.
Przyjęte w obowiązujących w Polsce przepisach prawa pracy regulacje dotyczące zasad
korzystania z urlopu wypoczynkowego powiązane są z przepisami międzynarodowymi
oraz unijnymi i mają swoje źródło w przepisach (art. 62 ust. 2) Konstytucji RP. W tym miejscu
warto przywołać m.in. zrewidowaną Konwencję nr 132 Międzynarodowej Organizacji Pracy,
dotyczącą płatnych urlopów z 1970 r. W akcie tym podkreślono, że każda osoba, do której
ma on zastosowanie, będzie miała prawo do corocznego płatnego urlopu w określonym
wymiarze minimalnym, którego dzielenie jest dopuszczalne, o ile tak stanowią przepisy
krajowe. Jednocześnie wskazano, że jedna z części urlopu powinna odpowiadać co najmniej
dwóm nieprzerwanym tygodniom pracy, o ile co innego nie wynika z układu mającego
zastosowanie do pracodawcy i pracownika. W art. 7 Dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r., dotyczącej niektórych aspektów organizacji
czasu pracy (OJ L 299, 18.11.2003, p. 9-19), zobowiązano państwa członkowskie do
przyjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia każdemu pracownikowi uprawnień do
corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni, zgodnie z warunkami
uprawniającymi i przyznającymi mu taki urlop, przewidzianymi w ustawodawstwie
krajowym i/lub w praktyce krajowej, który nie może być zastąpiony wypłatą ekwiwalentu

-- 1 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pieniężnego, z wyjątkiem przypadku, gdy stosunek pracy ulega rozwiązaniu. Zgodnie
z orzecznictwem TSUE jest to prawo socjalne o szczególnej wadze1.
Realizacji przeznaczenia urlopu wypoczynkowego, z uwzględnieniem kodeksowych zasad
jego udzielania, powinny służyć również rozwiązania dotyczące finansowego wspierania
przez pracodawcę wypoczynku pracownika, określone w ustawie z dnia 4 marca 1994 r.
o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 288, dalej jako „zfss”).
Dotyczy to zarówno przewidzianego w jej przepisach świadczenia urlopowego, wypłacanego
przez małych pracodawców nietworzących zfśs, jak i świadczeń w ramach działalności
socjalnej finansowanej z funduszu, przeznaczonych zgodnie z art. 2 pk1 ustawy o zfśs na
dopłaty do usług świadczonych na rzecz różnych form wypoczynku - przyjmowanych
w zakładowym regulaminie funduszu - w drodze uzgodnień ze związkami zawodowymi, a gdy
one nie działają z reprezentantem załogi.
Przywołana ustawa realizuje zasadę zawartą w art. 16 k.p., mówiącą o zaspokajaniu przez
pracodawcę bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników. Rozwiązania
przyjęte w ustawie o zfśs w wyniku kompromisu stron dialogu społecznego, dotyczące m.in.
zasad finansowego wspierania przez pracodawców pracowników i innych osób
uprawnionych w celu ułatwienia im ponoszenia niezbędnych kosztów związanych
z organizowaniem wypoczynku, uwzględniają możliwości i warunki działania
poszczególnych grup pracodawców. Ze względu na zróżnicowanie rozmiaru i zasad
prowadzonej przez pracodawców działalności, ustawa o zfśs przewiduje dwa podstawowe
rozwiązania pozwalające im na udzielanie zatrudnianym osobom finansowego wsparcia
w zakresie wypoczynku. Są to:
 tworzenie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, z którego pracodawca finansuje
m.in. usługi na rzecz różnych form wypoczynku lub dofinansowuje wypoczynek
organizowany przez pracowników i inne osoby uprawnione we własnym zakresie,
według zasad określonych w zakładowym regulaminie zfśs;
 wypłacanie pracownikom raz w roku świadczenia urlopowego (zamiast tworzenia
funduszu). Podstawowym warunkiem jego przyznania jest korzystanie przez pracownika
z wypoczynku urlopowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych2.
Ustalając zasady wypłacania świadczenia urlopowego ustawa o zfśs pośrednio odwołuje się
do art. 162 k.p. Pracownik, któremu przysługuje u danego pracodawcy urlop w pełnym
wymiarze, nawet wówczas, gdy nastąpi podział urlopu na części, będzie korzystał
z dofinansowania do części urlopu wypoczynku urlopowego trwającej co najmniej
czternaście dni kalendarzowych. Tym samym finansowe wsparcie w formie świadczenia
urlopowego umożliwia pokrywanie niezbędnych, zwiększonych kosztów organizowania
dłuższego, nieprzerwanego wypoczynku, zgodnie z celem urlopu wypoczynkowego.
Należy zauważyć, że tworzenie funduszu świadczeń socjalnych, z którego, w ramach
prowadzonej działalności socjalnej mogą być finansowane różne formy wypoczynku - nie
tylko na rzecz samego pracownika, ale także jego rodziny, w szczególności dzieci w wieku
1 Przykładowo zob. wyrok TSUE z 26.06.2001 r., C-173/99, ECLI:EU:C:2001:356; M. Derlacz-Wawrowska, [w:] M.
Derlacz-Wawrowska, M. Latos-Miłkowska, M. Wujczyk, Kodeks pracy. Komentarz w perspektywie europejskiej
i międzynarodowej, LEX 2014.
2 Możliwość wypłacania ustawowego świadczenia urlopowego, prostszego i mniej kosztownego organizacyjnie niż
tworzenie zfśs, dotyczy tzw. małych, pozabudżetowych pracodawców, zatrudniających mniej niż 50 pracowników
(w etatach) według stanu na dzień 1 stycznia danego roku, którzy nie tworzą zfśs (art. 3 ust. 4 -6a ustawy o zfśs).

-- 2 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
szkolnym – zapewnia pracodawcy możliwości dostosowania reguł finansowania urlopu
wypoczynkowego do zróżnicowanych potrzeb pracowników.
Przeznaczenie funduszu oraz zasady wydatkowania jego środków reguluje przywołana
ustawa o zfśs. Zgodnie z art. 2 pkt 1 tego aktu działalność socjalna finansowana z funduszu
obejmuje m.in. usługi świadczone przez pracodawcę na rzecz różnych form wypoczynku oraz
udzielanie pomocy materialnej w formie finansowej lub rzeczowej. Oznacza to, że
finansowaniu lub dofinansowywaniu z funduszu podlega nabywanie usług na rzecz różnych
form wypoczynku, przy czym przepisy nie wskazują konkretnych form ani sposobu ich
nabywania.
Działalność socjalna organizowana przez pracodawcę może zatem obejmować zakup lub
dopłacanie z funduszu do wszystkich dostępnych na rynku turystycznym usług
wypoczynkowych, bez względu na sposób ich organizowania (np. w formie tzw. pakietów
turystycznych, ale też zakupu pojedynczych usług, o których mowa w odrębnych przepisach
o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, a w przypadku dopłacania
z funduszu do usług wypoczynkowych dla dzieci pracowników – przepisach w sprawie
wypoczynku dzieci i młodzieży). W ramach prowadzonej działalności socjalnej finansowanej
z zfśs pracodawca może:
 organizować i udostępniać pracownikom oraz innym osobom uprawnionym usługi
wypoczynkowe w zakładowych obiektach socjalnych, zdefiniowanych w art. 2 pkt 4
ustawy o zfśs , jeżeli takie obiekty posiada,
 nabywać usługi i imprezy turystyczne ze środków zfśs od organizatorów zewnętrznych
oraz udostępniać je pracownikom i byłym pracownikom (emerytom lub rencistom) za
odpłatnością uwzględniającą sytuację socjalną osoby uprawnionej,
 dofinansowywać koszty takich usług zakupionych przez samych pracowników oraz
emerytów lub rencistów u organizatorów zewnętrznych, według zasad określonych
w regulaminie.
W ramach zakładowej działalności socjalnej funkcjonuje również rozwiązanie alternatywne
względem wypoczynku zorganizowanego (w formie imprez turystycznych), zwane potocznie
„wczasami pod gruszą”. Stanowi ono uproszczoną formę bezpośredniego finansowego
wsparcia pracowników korzystających z urlopu wypoczynkowego oraz innych osób
uprawnionych do korzystania z zfśs i ich rodzin (art. 2 pkt 5 ustawy o zfśs). Świadczenie
przyznawane jest na podstawie regulaminu funduszu i zwykle polega na udzielaniu z zfśs
pomocy materialnej w formie finansowej, której wysokość jest uzależniona od sytuacji
socjalnej (w szczególności materialnej) świadczeniobiorcy. Warunkiem otrzymania
świadczenia jest korzystanie z urlopu wypoczynkowego. Przyjmuje się w tym wypadku, że
jest to wypoczynek indywidualnie organizowany przez pracowników oraz byłych
pracowników (emerytów lub rencistów) we własnym zakresie (bez pośredników
instytucjonalnych). Polega on na bezpośrednim nabywaniu usług turystycznych potrzebnych
do zorganizowania wypoczynku (w szczególności: usług noclegowych, gastronomicznych,
transportowych, przewodnickich oraz innych objętych tzw. programem wypoczynku).
Trzeba podkreślić, że ustawa o zfśs nie przewiduje i nie reguluje zasad przyznawania
świadczeń w formule potocznie znanej jako „wczasy pod gruszą”. Jest to przedmiot regulacji
zakładowych. Ze względu na zakładowy oraz pomocowy status funduszu świadczeń
socjalnych zasady korzystania z usług i świadczeń finansowanych z jego środków,
z uwzględnieniem obowiązku stosowania kryteriów socjalnych wskazanych w art. 8 ust. 1
ustawy o zfśs, oraz zasady podziału funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności

-- 3 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
socjalnej, określa pracodawca w regulaminie uzgodnionym ze związkami zawodowymi, a gdy
one nie działają – z reprezentantami załogi (art. 2 ustawy o zfśs). W związku z tym, także
szczegółowe zasady i warunki nabywania, finansowania i przyznawania świadczeń
stanowiących dopłaty do potencjalnych kosztów organizowania różnych form wypoczynku
są przedmiotem postanowień przyjmowanych w regulaminie zfśs obowiązującym u danego
pracodawcy.
Regulamin funduszu jest zakładowym prawem socjalnym, którego postanowienia powinny
realizować ogólne zasady zawarte w ustawie. Dotyczy to również dopłat do kosztów
wypoczynku zapewnianych pracownikom i innym osobom uprawnionym do korzystania
z jego środków. Oznacza to, że regulamin zfśs nie powinien zawierać postanowień, których
stosowanie różnicuje bądź znosi uprawnienia niektórych osób do korzystania z funduszu
oraz wpływa na wysokość przyznawanych świadczeń ze względów pozasocjalnych. Chodzi
tutaj przykładowo o stosowanie względem byłych pracowników – emerytów lub rencistów -
albo pracowników korzystających z urlopów rodzicielskich bezprzedmiotowego warunku
korzystania z urlopu wypoczynkowego.
Odnośnie stosowania warunku urlopowego przy przyznawaniu świadczeń z zfśs związanych
z organizowaniem wypoczynku, w szczególności we własnym zakresie, to, jak wskazano już
wyżej, warunek ten może być dodatkowo, wraz z oceną sytuacji socjalnej, stosowany
wyłącznie w odniesieniu do osób, które mają prawo do urlopu. Dotyczy to pracowników,
którzy zgodnie z celem i przeznaczeniem urlopu wypoczynkowego wypoczynek organizują
w trakcie urlopu. Natomiast warunek urlopowy w sposób oczywisty nie może mieć
zastosowania do osób nieposiadających prawa do urlopu ze względu na swój niepracowniczy
status (emeryci i renciści) oraz pracowników organizujących wypoczynek w okresie
korzystania np. z urlopów związanych z rodzicielstwem. Takie osoby, należąc do
ustawowego kręgu uprawnionych do korzystania z funduszu (art. 2 pkt 5 ustawy o zfśs)
mogą, podobnie jak pracownicy wykonujący pracę, ubiegać się o przyznanie świadczeń
stanowiących socjalne wsparcie finansowe, przeznaczone na pokrycie kosztów
organizowania wypoczynku. W konsekwencji, nawet w przypadku powiązania świadczenia
wypłacanego z funduszu z pracowniczym urlopem wypoczynkowym, nie dochodzi do
pozbawienia osób niebędących czynnymi zawodowo pracownikami prawa do ubiegania się
o pomoc finansową udzielaną z jego środków.
W nawiązaniu do kwestii korzystania przez pracowników ze świadczeń socjalnych służących
organizowaniu urlopu wypoczynkowego należy też zauważyć, że zasady udzielania
pracownikom takiego urlopu określają omówione wyżej, odrębne względem ustawy o zfśs
przepisy Kodeksu pracy, które pracodawca powinien uwzględniać przy opracowywaniu
regulacji socjalnych. O ile bowiem w przypadku korzystania przez pracownika z wypoczynku
zorganizowanego przez podmioty wyspecjalizowane w świadczeniu usług turystycznych
liczba dni urlopu wypoczynkowego pozwalającego na korzystanie z wypoczynku określa
rodzaj i program imprezy turystycznej (wycieczki, wczasów, itp.) oferowanej przez
organizatora, o tyle w przypadku wypoczynku organizowanego we własnym zakresie
należałoby uwzględniać obowiązujące zasady udzielania urlopu wypoczynkowego,
określone w k.p., w tym dotyczące zasad podziału urlopu na wniosek pracownika.
W Ministerstwie Rodziny Pracy i Polityki Społecznej nie planuje się podjęcia prac mających
na celu zmianę przepisów ustawy o zfśs w części dotyczącej zasad wypłacania świadczenia
urlopowego oraz dopłat z zfśs do wypoczynku, których szczegółowe zasady przyznawania są
przedmiotem regulacji zakładowych. Zarówno przepisy Kodeksu pracy w części dotyczącej

-- 4 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zasad korzystania z urlopu wypoczynkowego jak i ustawy o zfśs w zakresie świadczeń
wspierających kosztowo pracowników i inne osoby uprawnione mają charakter ogólnych
norm gwarancyjnych, których celem jest w szczególności finansowe wspieranie pracownika
organizującego wypoczynek urlopowy.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz–Bąk
Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --