Interpelacja w sprawie zasad ustalania prawa do renty wdowiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9765
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad ustalania prawa do renty wdowiej
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska, Henryka Krzywonos-Strycharska
Data wpływu: 08-05-2025
Szanowna Pani Ministro,
podczas licznych spotkań z mieszkańcami mojego okręgu wyborczego temat świadczeń emerytalno-rentowych, w tym tzw. renty wdowiej, powraca regularnie jako jeden z najbardziej palących społecznie.
Wśród pytań pojawiła się istotna wątpliwość dotycząca sposobu ustalania momentu nabycia prawa do renty wdowiej – a konkretnie, czy wiek uprawniający do tego świadczenia (np. 60 lat w przypadku kobiet lub 55 lat, gdy nabycie prawa do renty rodzinnej nastąpiło wcześniej) liczony jest rocznikowo, czy też świadczenie przysługuje dopiero po dniu ukończenia danego wieku, czyli po faktycznych urodzinach.
Pytanie to ma ogromne znaczenie praktyczne – chodzi niejednokrotnie o kilka miesięcy, które dzielą osoby o bardzo zbliżonym wieku, a które, w zależności od interpretacji przepisów, mogą lub nie mogą skorzystać z renty po zmarłym współmałżonku.
W związku z powyższym, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy wiek uprawniający do renty wdowiej liczony jest rocznikowo, czy dopiero od dnia urodzin danej osoby?
Czy planowane jest wdrożenie renty wdowiej w szerszym zakresie (zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami rządu), i jeśli tak – kiedy można spodziewać się konkretnych projektów legislacyjnych w tym zakresie?
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6075 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.236.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9765 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej wraz z grupą
posłanek w sprawie zasad ustalania prawa do renty wdowiej, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Dotychczas w przypadku zbiegu prawa do kilku świadczeń emerytalno-rentowych,
obowiązywała zasada wypłaty jednego z nich. Tym samym, przywołana ustawa wprowadziła
nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, zwanej przez wnioskodawców „rentą
wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do skorzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa
do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat
przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy
o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach tzw.
renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza również limit kwoty pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw.
renty wdowiej do poziomu trzykrotności najniższej emerytury.
Wskazany warunek wieku emerytalnego, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczy osiągnięcia wieku wynoszącego
odpowiednio dla kobiet i mężczyzn co najmniej 60 i co najmniej 65 lat i zostaje spełniony
z dniem osiągnięcia tego wieku.
Data urodzin jest kluczowa w dokładnym określeniu terminu nabycia uprawnień do
świadczeń emerytalnych i uprawnienia te warunkuje – dotyczy to również prawa do
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pobierania świadczeń w zbiegu i tzw. renty wdowiej (moment, od którego ustala się
spełnienie przez daną osobę warunku nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku przypada nie wcześniej, niż na 5 lat przed osiągnięciem przez nią wieku
emerytalnego). Posłużenie się takim sposobem oznaczenia terminu spełnienia wskazanych
warunków uprawniających do pobierania świadczeń w zbiegu ma na celu uniknięcie
jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych w tej materii.
Ograniczenia zawarte w ustawie służą skierowaniu prawa do nowej reguły zbiegu do osób,
które uprawnienia do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym okresie
swojej aktywności zawodowej lub po jej ustaniu, a zatem praktycznie utraciły możliwość
polepszenia swojej sytuacji majątkowej.
Wprowadzenie tych warunków jest rozwiązaniem kompromisowym, podyktowanym
koniecznością odpowiedzialnego wdrożenia nowego rozwiązania do systemu emerytalno-
rentowego w sposób uwzględniający oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego
i możliwości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) oraz budżetu państwa, z którego
fundusz jest dotowany.
Pragnę zapewnić, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod
uwagę wszystkie postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów
emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministry istotną wskazówkę przy
podejmowaniu działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Niemniej ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje nowych rozwiązań
w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także rozszerzenia kręgu
osób uprawnionych do renty wdowiej. Biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, będzie się ono wiązało z koniecznością zwiększenia
dotacji do funduszu z budżetu państwa. Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko
Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne rozwiązania odpowiadają
możliwościom budżetowym. W przypadku zmiany stanowiska przez Ministra Finansów i
Gospodarki, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest otwarte na dialog w tym
zakresie.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne prowadzone są analizy i gromadzone
statystyki dotyczące renty wdowiej na podstawie danych przekazanych przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, wypłacające świadczenia w zbiegu.
Posłużą one Radzie Ministrów do dokonania w 2028 roku, zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26
lipca 2024 r., weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu celem oceny zasadności
jego podwyższenia (przy uwzględnieniu na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju
położenia osób uprawnionych do wypłaty świadczeń w zbiegu). Będzie to również okazja do
całościowego przeglądu przepisów dotyczących renty wdowiej - w tym określających krąg
osób uprawnionych do skorzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --