Interpelacja nr 9760
Interpelacja w sprawie wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (60%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Podatki i Finanse (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra
Interpelacja nr 9760
do ministra zdrowia
w sprawie wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 08-05-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego wpłynął apel nr 4/IX/2025 XLIV Okręgowego Zjazdu Lekarzy Beskidzkiej Izby Lekarskiej z dnia 5 kwietnia 2025 r. dotyczący konieczności podjęcia pilnych działań legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia klauzuli wyższego dobra. Celem tej klauzuli miałoby być zapewnienie lekarzom i lekarzom dentystom możliwości udzielania świadczeń zdrowotnych bez obawy o poniesienie odpowiedzialności karnej w sytuacjach szczególnych, gdy działają oni w interesie życia i zdrowia pacjenta. Problem ten jest szczególnie istotny w dziedzinie ratownictwa medycznego oraz w specjalnościach zabiegowych, gdzie występuje odpływ kadry medycznej spowodowany obawą przed konsekwencjami prawnymi niezamierzonych błędów medycznych.
Pragnę przypomnieć, że obecne przepisy, w tym art. 160 i art. 155–157 Kodeksu karnego, przewidują odpowiedzialność karną lekarzy za narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia oraz za nieumyślne spowodowanie śmierci czy uszczerbku na zdrowiu. Choć art. 26 § 1 Kodeksu karnego wprowadza przesłankę działania w stanie wyższej konieczności, brakuje jednoznacznych regulacji dedykowanych sytuacjom medycznym, co prowadzi do niepewności prawnej i zniechęca lekarzy do podejmowania działań w sytuacjach granicznych.
Zgodnie z art. 68 Konstytucji RP państwo ma obowiązek zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Tymczasem, z powodu luk prawnych, dostęp do specjalistycznej opieki medycznej może ulec ograniczeniu, jeśli nie zostaną stworzone odpowiednie ramy prawne chroniące lekarzy działających w interesie pacjentów.
Należy podkreślić, że obecna sytuacja prowadzi do szeregu negatywnych skutków praktycznych: lekarze coraz częściej rezygnują z pracy w specjalnościach wysokiego ryzyka lub ograniczają zakres udzielanych świadczeń, aby zminimalizować ryzyko prawne. Prowadzi to do ograniczenia dostępności kluczowych usług medycznych, wydłużenia kolejek oraz zwiększenia obciążenia tych lekarzy, którzy pozostali w systemie. W dłuższej perspektywie może to skutkować pogorszeniem jakości opieki zdrowotnej oraz wzrostem niezadowolenia społecznego. Dlatego uważam, że podjęcie działań legislacyjnych w tej sprawie powinno być traktowane jako pilne.
W związku z powyższym proszę Panią Ministrę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace legislacyjne zmierzające do wprowadzenia tzw. klauzuli wyższego dobra, która w sposób jasny i jednoznaczny chroniłaby lekarzy działających w interesie ratowania życia lub zdrowia pacjentów?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia potrzebę doprecyzowania przepisów art. 26 Kodeksu karnego lub wprowadzenia odrębnych regulacji ustawowych dedykowanych szczególnym sytuacjom medycznym?
Jakie działania planuje ministerstwo, aby zatrzymać odpływ kadry medycznej z wysokiego ryzyka specjalności zabiegowych i ratownictwa medycznego, zgodnie z obowiązkiem państwa określonym w art. 68 Konstytucji RP?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań prawnych wzorowanych na przepisach innych państw UE, które oferują podobne mechanizmy ochrony lekarzy w sytuacjach krytycznych?
Z wyrazami szacunku
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 9760
do ministra zdrowia
w sprawie wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 08-05-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego wpłynął apel nr 4/IX/2025 XLIV Okręgowego Zjazdu Lekarzy Beskidzkiej Izby Lekarskiej z dnia 5 kwietnia 2025 r. dotyczący konieczności podjęcia pilnych działań legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia klauzuli wyższego dobra. Celem tej klauzuli miałoby być zapewnienie lekarzom i lekarzom dentystom możliwości udzielania świadczeń zdrowotnych bez obawy o poniesienie odpowiedzialności karnej w sytuacjach szczególnych, gdy działają oni w interesie życia i zdrowia pacjenta. Problem ten jest szczególnie istotny w dziedzinie ratownictwa medycznego oraz w specjalnościach zabiegowych, gdzie występuje odpływ kadry medycznej spowodowany obawą przed konsekwencjami prawnymi niezamierzonych błędów medycznych.
Pragnę przypomnieć, że obecne przepisy, w tym art. 160 i art. 155–157 Kodeksu karnego, przewidują odpowiedzialność karną lekarzy za narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia oraz za nieumyślne spowodowanie śmierci czy uszczerbku na zdrowiu. Choć art. 26 § 1 Kodeksu karnego wprowadza przesłankę działania w stanie wyższej konieczności, brakuje jednoznacznych regulacji dedykowanych sytuacjom medycznym, co prowadzi do niepewności prawnej i zniechęca lekarzy do podejmowania działań w sytuacjach granicznych.
Zgodnie z art. 68 Konstytucji RP państwo ma obowiązek zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Tymczasem, z powodu luk prawnych, dostęp do specjalistycznej opieki medycznej może ulec ograniczeniu, jeśli nie zostaną stworzone odpowiednie ramy prawne chroniące lekarzy działających w interesie pacjentów.
Należy podkreślić, że obecna sytuacja prowadzi do szeregu negatywnych skutków praktycznych: lekarze coraz częściej rezygnują z pracy w specjalnościach wysokiego ryzyka lub ograniczają zakres udzielanych świadczeń, aby zminimalizować ryzyko prawne. Prowadzi to do ograniczenia dostępności kluczowych usług medycznych, wydłużenia kolejek oraz zwiększenia obciążenia tych lekarzy, którzy pozostali w systemie. W dłuższej perspektywie może to skutkować pogorszeniem jakości opieki zdrowotnej oraz wzrostem niezadowolenia społecznego. Dlatego uważam, że podjęcie działań legislacyjnych w tej sprawie powinno być traktowane jako pilne.
W związku z powyższym proszę Panią Ministrę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace legislacyjne zmierzające do wprowadzenia tzw. klauzuli wyższego dobra, która w sposób jasny i jednoznaczny chroniłaby lekarzy działających w interesie ratowania życia lub zdrowia pacjentów?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia potrzebę doprecyzowania przepisów art. 26 Kodeksu karnego lub wprowadzenia odrębnych regulacji ustawowych dedykowanych szczególnym sytuacjom medycznym?
Jakie działania planuje ministerstwo, aby zatrzymać odpływ kadry medycznej z wysokiego ryzyka specjalności zabiegowych i ratownictwa medycznego, zgodnie z obowiązkiem państwa określonym w art. 68 Konstytucji RP?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań prawnych wzorowanych na przepisach innych państw UE, które oferują podobne mechanizmy ochrony lekarzy w sytuacjach krytycznych?
Z wyrazami szacunku
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10033 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLJ.050.1.2025.ŁB
Warszawa, 19 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją poselską nr 9760, Pana Posła Andrzeja Gut-Mostowy w sprawie
wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra, uprzejmie
wyjaśniam jak niżej:
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom środowiska medycznego Minister Zdrowia
zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2025 r. (Dz.Urz. Min. Zdrowia z dnia 3 czerwca 2025 r. poz.
34), powołał Zespół do spraw Odpowiedzialności Zawodowej Lekarzy i Lekarzy Dentystów.
Do zadań ww. Zespołu należy:
1) analiza aktualnych rozwiązań prawnych w zakresie odpowiedzialności lekarzy i lekarzy
dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) opracowanie koncepcji rozwiązań prawnych w zakresie odpowiedzialności lekarzy
i lekarzy dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
służących wzmocnieniu bezpieczeństwa pacjenta przy udzielaniu świadczeń
zdrowotnych oraz ograniczeniu występowania zdarzeń niepożądanych przy udzielaniu
świadczeń zdrowotnych, w tym błędów medycznych;
3) opracowanie innych działań niezbędnych na rzecz poprawy bezpieczeństwa pacjentów
oraz lekarzy i lekarzy dentystów.
Zespół składa się między innymi z przedstawicieli Rzecznika Praw Pacjenta, Ministra
Sprawiedliwości oraz środowisk lekarskich i naukowych, jak również ekspertów w dziedzinie
prawa medycznego oraz poprawy jakości i bezpieczeństwa pacjenta. Zagwarantuje to
uwzględnienie szerokiego punktu widzenia przedmiotowej tematyki i interesów zarówno
lekarzy jak i pacjentów.
W toku prac wskazanego Zespołu mogą być wypracowane koncepcje rozwiązań prawnych,
w szczególności w odniesieniu do art. 26 Kodeksu karnego lub wprowadzenia odrębnych
regulacji ustawowych dla szczególnych sytuacji medycznych. W celu dokładnej oceny,
konieczne jest przeprowadzenie analizy zagadnienia przez Zespół, w tym wzięcie pod uwagę
postulatów nie tylko środowiska medycznego ale również pacjentów.
Problem odpływu kadry medycznej z systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego
dotyczy przede wszystkim grupy tzw. lekarzy systemu, czyli lekarzy posiadających specjalne
kwalifikacje do udzielania świadczeń zdrowotnych osobom w stanie nagłym.
Od roku 2019, czyli roku poprzedzającego pandemię, ogólne nakłady na świadczenia
w rodzaju ratownictwo medyczne wzrosły ponad dwukrotnie – z 2 170 956 tys. zł w 2019 r.
do 4 356 069 tys. zł w roku 2024.
W poniższej tabeli zaprezentowano wartości dobowych ryczałtów specjalistycznych
i podstawowych zespołów ratownictwa medycznego, obowiązujących od 1 lipca 2024 r. do
chwili obecnej. Kolejna waloryzacja stawek nastąpi od 1 lipca 2025 r.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Rodzaj zespołu Wartość (zł)
Specjalistyczny zespół ratownictwa medycznego z lekarzem w składzie 10 740
Specjalistyczny zespół ratownictwa medycznego bez lekarza w składzie 9 067
Podstawowy zespół ratownictwa medycznego 7 234
Stawka ryczałtu dobowego dla specjalistycznego zespołu ratownictwa medycznego (ZRM S),
w którym obligatoryjnie w składzie znajduje się lekarz systemu, została wyceniona na 10 740
zł. Dla porównania przed pandemią było to 4 155,20 zł, a w stawce ryczałtu dobowego ujęte
były wówczas także koszty prowadzenia dyspozytorni medycznych. Ww. poziom
finansowania ZRM S pozwala na zaproponowanie lekarzom systemu atrakcyjnych stawek
wynagrodzenia.
Ponadto należy zauważyć, iż w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego może
pracować szeroka grupa lekarzy spełniających wymagania właściwe dla lekarzy systemu.
Zgodnie z art. 3 ust. 3
ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz. U. z 200 5r. poz. 91) lekarzem systemu może być:
a) lekarz posiadający specjalizację lub tytuł specjalisty w dziedzinie: anestezjologii
i intensywnej terapii, medycyny ratunkowej lub neurologii albo lekarz po drugim roku
specjalizacji w tej dziedzinie, który kontynuuje szkolenie specjalizacyjne, lub
b) lekarz posiadający specjalizację lub tytuł specjalisty w dziedzinie: chorób wewnętrznych,
kardiologii, chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej, ortopedii i traumatologii narządu
ruchu, ortopedii i traumatologii lub pediatrii, lub
c) lekarz, który w ramach szkolenia specjalizacyjnego ukończył moduł podstawowy
w dziedzinie: chorób wewnętrznych, pediatrii lub chirurgii ogólnej i kontynuuje lub
zakończył szkolenie specjalizacyjne oraz uzyskał tytuł specjalisty.
Dodatkowo ustawa z dnia 24 kwietnia br. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie
Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 637) rozszerza definicję lekarza
systemu o lekarzy posiadających tytuł specjalisty w dziedzinie intensywnej terapii i lekarzy
w trakcie szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie.
W celu podniesienia stopnia przygotowania lekarzy systemu i pielęgniarek systemu do
udzielania pomocy medycznej osobom w stanie nagłym ww. ustawa wprowadza bezpłatne
kursy postępowania z osobami w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Z obowiązku
ukończenia tych kursów zostaną zwolnieni lekarze specjaliści medycyny ratunkowej,
intensywnej terapii oraz anestezjologii i intensywnej terapii, pielęgniarki z tytułem
specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego lub anestezjologicznego i intensywnej
opieki, a także osoby odbywające specjalizację w tych dziedzinach. Zaliczenie ww. kursów
zmniejszy ryzyko popełnienia ew. błędów przy udzielaniu świadczeń.
Ww. ustawa wprowadziła rozwiązania dotyczące wsparcia psychologicznego dla członków
zespołów ratownictwa medycznego, a tym także dla lekarzy systemu. Obowiązek
zapewnienia tego wsparcia będzie spoczywał na dysponentach zespołów ratownictwa
medycznego. Wsparcie psychologiczne będzie okazywane członkowi zespołów ratownictwa
medycznego wyłącznie za ich zgodą. Już obecnie ponad połowa dysponentów zapewnia takie
wsparcie. Jest ono realizowane zarówno na podstawie umów z różnego rodzaju podmiotami,
np. gabinetami i poradniami psychologicznymi (outsourcing), jak i przez zatrudnienie
psychologów we własnym zakresie.
W związku z koniecznością podniesienie bezpieczeństwa członków zespołów ratownictwa
medycznego, w tym lekarzy systemu, Ministerstwo Zdrowia podjęło prace nad
uregulowaniem kwestii cyklicznych szkoleń w zakresie samoobrony oraz technik
deeskalacyjnych, które m.in. obejmą sposoby postępowania minimalizujące ryzyko agresji
i jej następstw. Podpisana przez Prezydenta ustawa wprowadza obowiązek przeszkolenia
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
w zakresie samoobrony oraz technik deeskalacyjnych wszystkich członków zespołów
ratownictwa medycznego, nie rzadziej niż raz na 5 lat. Przeszkolenie obejmowało będzie
omówienie podstaw prawnych związanych z samoobroną (w tym omówienie granic obrony
koniecznej oraz stosowania przymusu bezpośredniego), stosowanie zasad i technik
samoobrony w sytuacji zagrożenia oraz stosowanie przymusu bezpośredniego, jak również
technik deeskalacyjnych mających na celu zmniejszenie intensywności agresywnych
zachowań oraz zapobieganie eskalacji konfliktów.
Minister Zdrowia dokłada wszelkich starań, aby zatrzymać odpływ kadry medycznej
z systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego. Wspólna praca lekarzy systemu,
ratowników medycznych i pielęgniarek systemu pozwala tym grupom zawodowym na
odniesienie wzajemnych korzyści, przyczynia się do rozwoju medycyny ratunkowej jako
dziedziny i zwiększa szanse pacjentów na przeżycie.
W zakresie zwiększenia liczby specjalistów w dziedzinach priorytetowych zarówno
lekarskich jak i pielęgniarskich, Ministerstwo Zdrowia podejmuje aktualnie i również
podejmie w najbliższych latach szereg działań mających na celu wzmocnienie potencjału
kadrowego w systemie ochrony zdrowia.
Główną zachętą do podejmowania kształcenia w dziedzinach priorytetowych (obecnie
zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2022 r. (Dz.U. z 2024 r. poz.
791), określone są 23 dziedziny medycyny zaliczane do priorytetowych), jest wyższe
wynagrodzenie przysługujące lekarzom odbywającym szkolenie specjalizacyjne w tych
dziedzinach w trybie rezydenckim (finansowanym przez Ministra Zdrowia). Zaliczenie
dziedziny do dziedzin priorytetowych skutkuje corocznie (od lipca) przyznaniem wyższego
wynagrodzenia zasadniczego lekarzom w trybie specjalizacji rezydenckim, a także
przyznawaniem większej liczby miejsc szkoleniowych w stosunku do pozostałych dziedzin.
W celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy w polskich podmiotach leczniczych,
finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego,
wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne
w ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie zasadnicze wyższe o 600 zł
miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie
priorytetowej). Aby otrzymać to wynagrodzenie lekarz musi zobowiązać się do
przepracowania – w podmiocie leczniczym, finansowanym ze środków publicznych – łącznie
2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
Dodatkowo wśród działań należy wymienić: zwiększenie liczby osób podejmujących studia
na kierunkach medycznych (w szczególności na kierunku lekarskim oraz kierunku
pielęgniarstwo), stworzenie odpowiednich warunków do kształcenia i pozostawania kadry
lekarskiej w kraju, zwiększenie możliwości kształcenia studentów w zawodach medycznych
poprzez wdrożenie programów rozwojowych zindywidualizowanych do potrzeb danej
uczelni w zakresie zasobów dydaktycznych i naukowych, wsparcia bazy klinicznej oraz
kompleksowego zwiększenia możliwości uczelni do prowadzenia kształcenia
przeddyplomowego w tym w formie zdalnej.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLJ.050.1.2025.ŁB
Warszawa, 19 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją poselską nr 9760, Pana Posła Andrzeja Gut-Mostowy w sprawie
wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra, uprzejmie
wyjaśniam jak niżej:
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom środowiska medycznego Minister Zdrowia
zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2025 r. (Dz.Urz. Min. Zdrowia z dnia 3 czerwca 2025 r. poz.
34), powołał Zespół do spraw Odpowiedzialności Zawodowej Lekarzy i Lekarzy Dentystów.
Do zadań ww. Zespołu należy:
1) analiza aktualnych rozwiązań prawnych w zakresie odpowiedzialności lekarzy i lekarzy
dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) opracowanie koncepcji rozwiązań prawnych w zakresie odpowiedzialności lekarzy
i lekarzy dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
służących wzmocnieniu bezpieczeństwa pacjenta przy udzielaniu świadczeń
zdrowotnych oraz ograniczeniu występowania zdarzeń niepożądanych przy udzielaniu
świadczeń zdrowotnych, w tym błędów medycznych;
3) opracowanie innych działań niezbędnych na rzecz poprawy bezpieczeństwa pacjentów
oraz lekarzy i lekarzy dentystów.
Zespół składa się między innymi z przedstawicieli Rzecznika Praw Pacjenta, Ministra
Sprawiedliwości oraz środowisk lekarskich i naukowych, jak również ekspertów w dziedzinie
prawa medycznego oraz poprawy jakości i bezpieczeństwa pacjenta. Zagwarantuje to
uwzględnienie szerokiego punktu widzenia przedmiotowej tematyki i interesów zarówno
lekarzy jak i pacjentów.
W toku prac wskazanego Zespołu mogą być wypracowane koncepcje rozwiązań prawnych,
w szczególności w odniesieniu do art. 26 Kodeksu karnego lub wprowadzenia odrębnych
regulacji ustawowych dla szczególnych sytuacji medycznych. W celu dokładnej oceny,
konieczne jest przeprowadzenie analizy zagadnienia przez Zespół, w tym wzięcie pod uwagę
postulatów nie tylko środowiska medycznego ale również pacjentów.
Problem odpływu kadry medycznej z systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego
dotyczy przede wszystkim grupy tzw. lekarzy systemu, czyli lekarzy posiadających specjalne
kwalifikacje do udzielania świadczeń zdrowotnych osobom w stanie nagłym.
Od roku 2019, czyli roku poprzedzającego pandemię, ogólne nakłady na świadczenia
w rodzaju ratownictwo medyczne wzrosły ponad dwukrotnie – z 2 170 956 tys. zł w 2019 r.
do 4 356 069 tys. zł w roku 2024.
W poniższej tabeli zaprezentowano wartości dobowych ryczałtów specjalistycznych
i podstawowych zespołów ratownictwa medycznego, obowiązujących od 1 lipca 2024 r. do
chwili obecnej. Kolejna waloryzacja stawek nastąpi od 1 lipca 2025 r.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Rodzaj zespołu Wartość (zł)
Specjalistyczny zespół ratownictwa medycznego z lekarzem w składzie 10 740
Specjalistyczny zespół ratownictwa medycznego bez lekarza w składzie 9 067
Podstawowy zespół ratownictwa medycznego 7 234
Stawka ryczałtu dobowego dla specjalistycznego zespołu ratownictwa medycznego (ZRM S),
w którym obligatoryjnie w składzie znajduje się lekarz systemu, została wyceniona na 10 740
zł. Dla porównania przed pandemią było to 4 155,20 zł, a w stawce ryczałtu dobowego ujęte
były wówczas także koszty prowadzenia dyspozytorni medycznych. Ww. poziom
finansowania ZRM S pozwala na zaproponowanie lekarzom systemu atrakcyjnych stawek
wynagrodzenia.
Ponadto należy zauważyć, iż w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego może
pracować szeroka grupa lekarzy spełniających wymagania właściwe dla lekarzy systemu.
Zgodnie z art. 3 ust. 3
ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz. U. z 200 5r. poz. 91) lekarzem systemu może być:
a) lekarz posiadający specjalizację lub tytuł specjalisty w dziedzinie: anestezjologii
i intensywnej terapii, medycyny ratunkowej lub neurologii albo lekarz po drugim roku
specjalizacji w tej dziedzinie, który kontynuuje szkolenie specjalizacyjne, lub
b) lekarz posiadający specjalizację lub tytuł specjalisty w dziedzinie: chorób wewnętrznych,
kardiologii, chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej, ortopedii i traumatologii narządu
ruchu, ortopedii i traumatologii lub pediatrii, lub
c) lekarz, który w ramach szkolenia specjalizacyjnego ukończył moduł podstawowy
w dziedzinie: chorób wewnętrznych, pediatrii lub chirurgii ogólnej i kontynuuje lub
zakończył szkolenie specjalizacyjne oraz uzyskał tytuł specjalisty.
Dodatkowo ustawa z dnia 24 kwietnia br. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie
Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 637) rozszerza definicję lekarza
systemu o lekarzy posiadających tytuł specjalisty w dziedzinie intensywnej terapii i lekarzy
w trakcie szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie.
W celu podniesienia stopnia przygotowania lekarzy systemu i pielęgniarek systemu do
udzielania pomocy medycznej osobom w stanie nagłym ww. ustawa wprowadza bezpłatne
kursy postępowania z osobami w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Z obowiązku
ukończenia tych kursów zostaną zwolnieni lekarze specjaliści medycyny ratunkowej,
intensywnej terapii oraz anestezjologii i intensywnej terapii, pielęgniarki z tytułem
specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego lub anestezjologicznego i intensywnej
opieki, a także osoby odbywające specjalizację w tych dziedzinach. Zaliczenie ww. kursów
zmniejszy ryzyko popełnienia ew. błędów przy udzielaniu świadczeń.
Ww. ustawa wprowadziła rozwiązania dotyczące wsparcia psychologicznego dla członków
zespołów ratownictwa medycznego, a tym także dla lekarzy systemu. Obowiązek
zapewnienia tego wsparcia będzie spoczywał na dysponentach zespołów ratownictwa
medycznego. Wsparcie psychologiczne będzie okazywane członkowi zespołów ratownictwa
medycznego wyłącznie za ich zgodą. Już obecnie ponad połowa dysponentów zapewnia takie
wsparcie. Jest ono realizowane zarówno na podstawie umów z różnego rodzaju podmiotami,
np. gabinetami i poradniami psychologicznymi (outsourcing), jak i przez zatrudnienie
psychologów we własnym zakresie.
W związku z koniecznością podniesienie bezpieczeństwa członków zespołów ratownictwa
medycznego, w tym lekarzy systemu, Ministerstwo Zdrowia podjęło prace nad
uregulowaniem kwestii cyklicznych szkoleń w zakresie samoobrony oraz technik
deeskalacyjnych, które m.in. obejmą sposoby postępowania minimalizujące ryzyko agresji
i jej następstw. Podpisana przez Prezydenta ustawa wprowadza obowiązek przeszkolenia
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
w zakresie samoobrony oraz technik deeskalacyjnych wszystkich członków zespołów
ratownictwa medycznego, nie rzadziej niż raz na 5 lat. Przeszkolenie obejmowało będzie
omówienie podstaw prawnych związanych z samoobroną (w tym omówienie granic obrony
koniecznej oraz stosowania przymusu bezpośredniego), stosowanie zasad i technik
samoobrony w sytuacji zagrożenia oraz stosowanie przymusu bezpośredniego, jak również
technik deeskalacyjnych mających na celu zmniejszenie intensywności agresywnych
zachowań oraz zapobieganie eskalacji konfliktów.
Minister Zdrowia dokłada wszelkich starań, aby zatrzymać odpływ kadry medycznej
z systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego. Wspólna praca lekarzy systemu,
ratowników medycznych i pielęgniarek systemu pozwala tym grupom zawodowym na
odniesienie wzajemnych korzyści, przyczynia się do rozwoju medycyny ratunkowej jako
dziedziny i zwiększa szanse pacjentów na przeżycie.
W zakresie zwiększenia liczby specjalistów w dziedzinach priorytetowych zarówno
lekarskich jak i pielęgniarskich, Ministerstwo Zdrowia podejmuje aktualnie i również
podejmie w najbliższych latach szereg działań mających na celu wzmocnienie potencjału
kadrowego w systemie ochrony zdrowia.
Główną zachętą do podejmowania kształcenia w dziedzinach priorytetowych (obecnie
zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2022 r. (Dz.U. z 2024 r. poz.
791), określone są 23 dziedziny medycyny zaliczane do priorytetowych), jest wyższe
wynagrodzenie przysługujące lekarzom odbywającym szkolenie specjalizacyjne w tych
dziedzinach w trybie rezydenckim (finansowanym przez Ministra Zdrowia). Zaliczenie
dziedziny do dziedzin priorytetowych skutkuje corocznie (od lipca) przyznaniem wyższego
wynagrodzenia zasadniczego lekarzom w trybie specjalizacji rezydenckim, a także
przyznawaniem większej liczby miejsc szkoleniowych w stosunku do pozostałych dziedzin.
W celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy w polskich podmiotach leczniczych,
finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego,
wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne
w ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie zasadnicze wyższe o 600 zł
miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie
priorytetowej). Aby otrzymać to wynagrodzenie lekarz musi zobowiązać się do
przepracowania – w podmiocie leczniczym, finansowanym ze środków publicznych – łącznie
2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
Dodatkowo wśród działań należy wymienić: zwiększenie liczby osób podejmujących studia
na kierunkach medycznych (w szczególności na kierunku lekarskim oraz kierunku
pielęgniarstwo), stworzenie odpowiednich warunków do kształcenia i pozostawania kadry
lekarskiej w kraju, zwiększenie możliwości kształcenia studentów w zawodach medycznych
poprzez wdrożenie programów rozwojowych zindywidualizowanych do potrzeb danej
uczelni w zakresie zasobów dydaktycznych i naukowych, wsparcia bazy klinicznej oraz
kompleksowego zwiększenia możliwości uczelni do prowadzenia kształcenia
przeddyplomowego w tym w formie zdalnej.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --