Interpelacja w sprawie decyzji o wstrzymaniu lub ograniczeniu na pół roku wycinki lasów w okolicy Iwonicza-Zdroju, Bieszczad oraz reliktowej Puszczy Karpackiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 974
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie decyzji o wstrzymaniu lub ograniczeniu na pół roku wycinki lasów w okolicy Iwonicza-Zdroju, Bieszczad oraz reliktowej Puszczy Karpackiej
Zgłaszający: Marek Rząsa
Data wpływu: 17-01-2024
Przemyśl, dnia 17 stycznia 2024 r.
Mam pełną świadomość, iż tereny przyrodnicze stanowią jedno z najcenniejszych dóbr narodowych i że ich ochrona jest naszym obowiązkiem. Nie możemy jednak, wdrażając daleko idące zmiany w przestrzeni publicznej, nie uwzględniać czynnika ludzkiego. Szczególną zaś troską obdarzyć należy osoby czy jednostki samorządu terytorialnego, na których barki spadną koszty tych zmian. Decyzja o wstrzymaniu lub ograniczeniu na pół roku wycinki lasów w okolicy Iwonicza-Zdroju, Bieszczad oraz reliktowej Puszczy Karpackiej, a także przygotowywane plany rozwiązań szczegółowych budzą duże obawy wśród miejscowej ludności, której byt w dużym stopniu związany jest z prowadzoną na tych terenach gospodarką leśną.
Wobec powyższego pragnę Panią Ministrę szczególnie uczulić na konieczność przeprowadzenia w tym zakresie szerokich konsultacji społecznych i przygotowanie we współpracy z lokalnymi samorządami takich rozwiązań, które przy wdrażanych zmianach zabezpieczą byt mieszkańców i samorządów oraz zrekompensują im konieczność dostosowywania się do wdrażanych zmian. Pragnę też zwrócić uwagę, iż już dziś tereny te zmagają się z poważnymi problemami społecznymi, demograficznymi i ekonomicznymi. Dla zobrazowania sytuacji pozwolę sobie przybliżyć sytuację dwóch gmin powiatu przemyskiego. Bezrobocie rejestrowane w gminie Bircza wynosiło w 2022 roku 17,5%, w gminie Fredropol również 17,5%, przy 8,8% stopie bezrobocia w województwie i 5,2% w kraju. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto zarówno w gminie Fredropol, jak i w gminie Bircza było na poziomie 75,4% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce. Podkreślić należy, iż 41,8% aktywnych zawodowo mieszkańców gminy Bircza i gminy Fredropol pracuje w sektorze rolniczym (rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo).
W związku z powyższym proszę o udzielenie mi odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy w związku z zastosowaniem szczególnego rozwiązania i decyzją o wstrzymaniu lub ograniczeniu na pół roku wycinki lasów w okolicy Iwonicza-Zdroju, Bieszczad oraz reliktowej Puszczy Karpackiej przygotowano narzędzia wsparcia dla ludzi i podmiotów gospodarczych, które w związku z podjętymi decyzjami utraciły możliwość zarobkowania? Jeżeli nie, to czy takie rozwiązania zostaną przygotowane i wdrożone?
2. Czy w ramach opracowywania rozwiązań szczegółowych dla ww. obszarów przewidziane jest przeprowadzenie konsultacji społecznych i szczególna współpraca w ich wypracowywaniu z lokalnymi samorządami?
3. Czy mając na uwadze skalę, w jakiej przygotowywane zmiany mogą zaingerować w charakterystykę gospodarczą gmin nimi dotkniętych, przygotowane zostaną również szczególne programy dla samorządów, przedsiębiorców i osób indywidualnych, aby mogły do tych zmian się dostosować, bez ryzyka pogorszenia bytu?
Marek Rząsa
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13750 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.22.2024.RB
3018340.11812581.9884227
Warszawa, 21-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Marka Rząsy w sprawie decyzji o wstrzymaniu
lub ograniczeniu na pół roku wycinki lasów w okolicy Iwonicza-Zdroju, Bieszczad
oraz reliktowej Puszczy Karpackiej, K10INT974, przedstawiam poniższe informacje.
Pytanie nr 1. Czy w związku z zastosowaniem szczególnego rozwiązania i decyzją o wstrzymaniu
lub ograniczeniu na pół roku wycinki lasów w okolicy Iwonicza Zdroju, Bieszczad, oraz reliktowej
Puszczy Karpackiej, przygotowano narzędzia wsparcia dla ludzi i podmiotów gospodarczych,
które w związku z podjętymi decyzjami utraciły możliwość zarobkowania? Jeżeli nie, to czy takie
rozwiązania zostaną przygotowane i wdrożone?
Obecne Kierownictwo Resortu, mając na uwadze oczekiwania społeczne wskazujące
na potrzebę podjęcia pilnych interwencji w zakresie wzmocnienia ochrony lasów cennych
przyrodniczo i ważnych społecznie, zdecydowało się na realizację działań w dwóch
perspektywach czasowych. W dniu 8 stycznia br. Pani Minister Paulina Hennig-Kloska
wydała polecenie o wstrzymaniu/ograniczeniu pozyskiwania drewna w lasach znajdujących
się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej Lasy
Państwowe) w wybranych lokalizacjach określonych wraz z wytycznymi w załączniku do
polecenia. Zaproponowane w poleceniu działania mają charakter pilotażowy. Było ono
konieczne w celu ochrony objętych nim terenów przed bezpowrotną utratą walorów
przyrodniczych i społecznych, do którego by doszło w wyniku wykonania planowanych
rębni. Determinowało to niezwłoczność działania.
Wytyczne zostały przekazane Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych, który
odpowiada za praktyczne wdrożenie polecenia. W tej kwestii przedstawiciele Ministra
Klimatu i Środowiska ściśle współpracują z przedstawicielami Dyrekcji Generalnej Lasów
Państwowych. W ramach tej współpracy wyjaśniane są wszelkie niepewności techniczne.
-- 1 of 7 --
Ponadto, jeżeli zaistnieje taka potrzeba, zaproponowane działania zostaną
usystematyzowane na kolejnym etapie.
W związku pojawiającymi się wyzwaniami w zakresie realizacji polecenia z dnia 8 stycznia
br. wypracowano informacje, że ww. polecenie dotyczy wyłącznie wstrzymania działań z
zakresu pozyskania drewna. Oprócz pozyskania drewna na wszystkich pozycjach można
prowadzić prace, które nie wiążą się z pozyskaniem drewna, a służą w szczególności:
hodowli lasu,
ochronie przyrody,
ochronie lasu i ochronie przeciwpożarowej,
realizacji gospodarki łowieckiej,
realizacji zadań z zakresu turystyki oraz utrzymania obiektów infrastruktury
turystycznej i kontynuacji rozpoczętych inwestycji.
W szczególności polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. roku nie wprowadza ograniczeń
dotyczących:
użytkowania dróg, prowadzenia gospodarki łąkowo-rolnej, dzierżaw gruntu na cele
rolnicze, wystawiania pasiek, w tym na gruntach leśnych,
realizacji remontów, napraw, utrzymania drożności istniejących rowów, jak również
realizacji inwestycji w infrastrukturę istniejących dróg i szlaków, które są niezbędne
do przemieszczania się ludności, transportu surowca drzewnego, ochrony
przeciwpożarowej, zapewnienia bezpieczeństwa publicznego oraz wykonywania
przez uprawnione organy Państwa wszelkich działań wynikających z obowiązków
tychże organów, a które przebiegają przez tereny wyłączone z użytkowania lub
o ograniczonym użytkowaniu,
kontynuacji zadań obligatoryjnych i fakultatywnych wynikających z planów zadań
ochronnych (PZO) dla obszarów Natura 2000 (np. koszenie, wypas, itp.),
z wyjątkiem zadań skutkujących pozyskaniem drewna,
utrzymywania infrastruktury krytycznej (gazociągi, rurociągi itp.), linii
energetycznych, utrzymania pasa granicznego w stanie bez drzew, dopuszczenie
dotyczy również przekazywania terenów pod zaplanowane inwestycje celu
publicznego,
przemieszczania surowca z pozycji nieobjętych ograniczeniem przez drogi i szlaki
operacyjne przebiegające przez powierzchnie wyłączone z użytkowania lub
o ograniczonym użytkowaniu, jak również realizacji zrywki i wprowadzenia
do ewidencji pozyskanego drewna, w przypadku, gdy na powierzchniach
-- 2 of 7 --
wyłączonych z użytkowania znajduje się surowiec drzewny pozyskany przed dniem
8 stycznia 2024 r.
Możliwe są również niezbędne prace służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego
oraz ochrony życia, zdrowia i mienia, prace związane z utrzymaniem pasa drogi granicznej,
jak również niezbędne prace związane z monitoringiem i prognozowaniem zagrożeń dla
drzewostanów, także gdy metodyka wymaga ścinania drzew próbnych, pod warunkiem
przekazania następczej informacji o takich przypadkach z zachowaniem drogi służbowej.
W takich przypadkach należy pozostawić biomasę na gruncie do naturalnej mineralizacji.
W razie ujawnienia pilnych okoliczności, które wymagałyby zastosowania odstępstwa od
polecenia, Ministerstwo Klimatu i Środowiska skierowało prośbę do Dyrekcji Generalnej
Lasów Państwowych o przekazywanie informacji wraz z opisem sytuacji, propozycją
rozwiązania i uzasadnieniem. Wyjaśniam również, że w uzasadnionych sytuacjach istnieje
możliwość modyfikacji ograniczeń. Podstawą do odstępstwa są w szczególności
zidentyfikowane w terenie potrzeby ochrony lasu, ochrony przyrody, jak również trwające
projekty inwestycyjne.
Ponadto, w przypadku Nadleśnictwa Bircza wyjaśniono wprost, że w nadleśnictwie (w
strefie objętej moratorium o powierzchni 4 004,05 ha) nie ma przeciwskazań dla
prowadzenia gospodarki leśnej, włącznie z pozyskaniem drewna, pod warunkiem
prowadzenia prac w sposób niezagrażający funkcjom wodo- i glebochronnym, tj. wdrożenia
zaproponowanych modyfikacji sposobu prowadzenia prac odnoszących się do całej strefy
oraz poszczególnych zabiegów.
Ograniczenia dotyczące sposobu użytkowania rębnego (np. odnoszące się
do dopuszczalnych rębni) nie ograniczają stosowania innych zabiegów. W przypadku
wszystkich pozycji objętych poleceniem z dnia 8 stycznia 2024 roku, dla których
wprowadzono ograniczenia dotyczące użytkowania rębnego, nie ma przeciwskazań
dla prowadzenia innych zabiegów, w tym trzebieży i czyszczeń.
Jednocześnie chciałbym zaznaczyć, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi
rozmowy z Ministerstwem Rozwoju i Technologii mające na celu wypracowanie rozwiązań
do przekwalifikowania profilu działalności zakładów usług leśnych np. w kierunku
prowadzenia prac ochronnych na terenach leśnych, a także uruchomienia przez
Ministerstwo Rozwoju i Technologii mechanizmów wsparcia finansowego dla
przedsiębiorstw. Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi również rozmowy z Lasami
Państwowymi nad zmianą systemu sprzedaży drewna, która poprawi sytuacje
przedsiębiorców z branży drzewnej. W dniu 15 marca br. Pani Minister Paulina Hennig-
-- 3 of 7 --
Kloska ogłosiła „Pakiet dla przemysłu drzewnego” , który zawiera rekomendacje dotyczące
zmian w gospodarce leśnej w Polsce tj.:
1. Zwiększenie procenta puli drewna przeznaczonej dla stałych, sprawdzonych
klientów.
2. Większe premiowanie przy sprzedaży intensywności przerobu drewna – im bardziej
korzystne dla gospodarki, zaawansowane (głębsze) wykorzystanie drewna, tym
większa premia.
3. Oferowany produkt drzewny dostosowany do potrzeb polskich nabywców, a nie
zagranicznych np. z Dalekiego Wschodu.
4. Proklimatyczna lokalność – premia dla kupców przerabiających drewno bliżej
miejsca pozyskania, aby uniknąć zbędnie generującego CO2 nieracjonalnego
transportu drewna.
5. Eliminacja nieuczciwych kupujących przez efektywną kontrolę rzeczywistego
sposobu i miejsca przerobu drewna. Przedsiębiorcy unikający kontroli nie otrzymają
punktów.
6. Eliminacja zjawiska sztucznego popytu na drewno.
7. Większa stabilność i pewniejsza przyszłość, łatwiejsze planowanie – wprowadzenie
opcji półrocznej umowy na zakup drewna.
8. Transparentność sprzedaży drewna – pełna jawność nabywców i wartości umów,
w tym deklaracji przerobu.
9. Uwolnienie dla przemysłu drewna pełnowartościowego, grubego, które dziś jest
używane w energetyce. zdefiniowanie kategorii drewna energetycznego.
Dodatkowo, prowadzone są także bieżące konsultacje zarówno z przedstawicielami branży
drzewnej, jak i związkami zawodowymi.
Zaakcentowania wymaga również współpraca Ministerstwa Klimatu i Środowiska z
zakładami usług leśnych. Wsłuchując się z ich potrzeby, Ministerstwo przedstawiło
kierownictwu PGL Lasy Państwowe oczekiwanie korzystniejszego wynagradzania usług
leśnych niezwiązanych z pozyskiwaniem drewna np. pielęgnacyjnych czy hodowlanych.
Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że w ślad za tym kierunkiem musi zmierzać oczekiwany
społecznie wysoki standard usług leśny, wyrażający się w dbałości także np. o stan dróg
leśnych po przeprowadzeniu prac, których stan obecnie jest częstokroć przedmiotem skarg
mieszkańców.
-- 4 of 7 --
Pragnę podkreślić, że podjęte działania w sposób znaczący usprawniły zarzadzanie w
zakresie realizacji moratorium z jednoczesnym minimalizowaniem skutków dla
pracowników leśnych. Zasadniczo uniknięto sytuacji wskazanej w interpelacji, aby
dochodziło do utraty możliwości zarobkowania wskutek obowiązywania moratorium.
Pytanie nr 2. Czy w ramach opracowywania rozwiązań szczegółowych dla ww. obszarów
przewidziane jest przeprowadzenie konsultacji społecznych i szczególna współpraca w ich
wypracowywaniu z lokalnymi samorządami?
Obecnie w ministerstwie trwają prace nad zorganizowaniem dialogu związanego
z kompleksową reformą modelu leśnictwa, adekwatnego do bieżącej sytuacji społecznej,
środowiskowej i gospodarczej. Inicjatywa - Ogólnopolska Narada o Lasach, będzie
obejmowała cykl spotkań eksperckich, których celem będzie wypracowanie kierunkowych
wytycznych oraz rekomendacji dla Ministerstwa Klimatu I Środowiska dotyczących
kierunków reformy modelu gospodarki leśnej. Reformy te są niezbędne, żeby dostosować
obecny model ochrony i użytkowania lasów do aktualnych uwarunkowań społecznych,
gospodarczych i klimatycznych. Inicjatywa ta będzie opierała się na otwartym dialogu oraz
dyskusji opartej na merytorycznych argumentach. Będzie realizowana w ścisłej
współpracy z wszystkimi podmiotami zainteresowanymi reformą gospodarki leśnej,
w szczególności Lasami Państwowymi, przedstawicielami strony społecznej,
przedstawicielami biznesu oraz innymi interesariuszami. Nadrzędnym celem
planowanych działań jest zapewnienie trwałej ochrony najcenniejszych ekosystemów
leśnych oraz wzmocnienie pełnionych przez nie funkcji oraz świadczonych usług
ekosystemowych.
Tematem pierwszego spotkania, które zostanie zorganizowane w dniach 22-23 kwietnia
2024 roku, będzie wypracowanie wytycznych i rekomendacji dla procesu wzmocnienia
ochrony lasów o szczególnych walorach przyrodniczych i społecznych.
Jednym z założeń tej inicjatywy będzie m.in. wspólne wypracowanie:
kryteriów wyboru obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych
i społecznych,
organizacji procesu wyznaczania obszarów o szczególnych walorach,
kierunkowych zasad prowadzenia gospodarki leśnej na obszarach o szczególnych
walorach oraz modelu zarządzania z udziałem społeczeństwa (sposób zapewnienia
-- 5 of 7 --
udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji na temat sposobu prowadzenia
gospodarki leśnej na obszarach o szczególnych walorach oraz podział
odpowiedzialności);
niezbędnych działań ograniczających ewentualne negatywne skutki oraz działania
osłonowe (m.in. dla pracowników zakładów usług leśnych, przemysłu drzewnego,
społeczności lokalnych, samorządów);
niezbędnych działań gwarantujących trwałość rozwiązań (przede wszystkim
niezbędne zmiany legislacyjne), założeń dotyczących systemu finansowania działań
ochronnych oraz działań wzmacniających funkcje społeczne, jak również działań
wspomagających i wzmacniających pozytywne efekty;
organizacji i harmonogramu wdrażania działań na rzecz wzmocnienia ochrony
obszarów o szczególnych walorach, w tym wskazanie ewentualnych
priorytetowych potrzeb ochronnych wymagających szybkiego procedowania lub
tymczasowego zabezpieczenia kluczowych obszarów.
Ważnymi uczestnikami Ogólnopolskiej Narady o Lasach są przedstawiciele samorządu
terytorialnego. Zaproszeni zostali: Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej,
Związek Powiatów Polskich, Związek Miast Polskich, Unia Metropolii Polskich.
Pytanie nr 3. Czy mając na uwadze skalę, w jakiej przygotowywane zmiany mogą zaingerować
w charakterystykę gospodarczą gmin nimi dotkniętych, przygotowane zostaną również
szczególne programy dla samorządów, przedsiębiorców i osób indywidualnych, aby mogły do
tych zmian się dostosować, bez ryzyka pogorszenia bytu?
Jak wskazano w odpowiedzi na wcześniejsze pytanie, jednym z założeń Ogólnopolskiej
Narady o Lasach będzie wypracowanie niezbędnych działań ograniczających ewentualne
negatywne skutki oraz wypracowanie działań osłonowych (m.in. dla pracowników zakładów
usług leśnych, przemysłu drzewnego, społeczności lokalnych, samorządów).
Nie można tracić z pola widzenia, że wzmocnienie ochrony lasów i ograniczenie pozyskania
drewna może tworzyć nowe miejsca pracy związane z pielęgnacją i hodowlą tych lasów, a
wskutek zachowania ich walorów – miejsc pracy w sektorze turystycznym. Warto też
zaznaczyć, że sąsiedztwo lasów cennych przyrodniczo i ważnych społecznie zwiększa
wartość sąsiednich nieruchomości, a w konsekwencji zamożność mieszkańców gmin.
Z wyrazami szacunku
-- 6 of 7 --
Z up. Ministra
`
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --