Interpelacja w sprawie skutków występujących niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w szczególności ryzyka suszy w sezonie wegetacyjnym 2025 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9721
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie skutków występujących niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w szczególności ryzyka suszy w sezonie wegetacyjnym 2025 r.
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 05-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na przestrzeni ostatnich tygodni rolnicy w całej Polsce, a szczególnie z województwa mazowieckiego, zgłaszają poważne problemy związane z brakiem opadów oraz pogłębiającą się suszą glebową. W moim okręgu wyborczym nr 16 obserwujemy już znaczne deficyty wody w glebie, które zagrażają uprawom zbóż ozimych, warzyw, ziemniaków i roślin pastewnych.
W związku z tym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zleciło monitoring suszy rolniczej dla województwa mazowieckiego? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz i czy wskazują one na potrzebę uruchomienia procedur pomocowych?
2. Czy resort rolnictwa planuje w trybie pilnym uruchomienie pomocy klęskowej dla rolników dotkniętych obecnie trwającą suszą, w tym dopłat do strat w uprawach, prolongat kredytów preferencyjnych lub zwolnień z niektórych zobowiązań podatkowych? Jeśli tak — w jakim horyzoncie czasowym i według jakich kryteriów będą one przyznawane?
3. Czy przewiduje się uruchomienie dodatkowych naborów w ramach programów PROW, KPO lub Planu Strategicznego WPR 2023-2027, które pozwolą rolnikom na inwestycje w systemy nawadniające, zbiorniki retencyjne lub modernizację gospodarstw w celu ich przystosowania do zmian klimatycznych?
4. Czy w związku z powtarzającym się zjawiskiem suszy ministerstwo planuje wprowadzenie nowelizacji przepisów dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia upraw i zwierząt gospodarskich, aby zwiększyć dostępność i efektywność ochrony ubezpieczeniowej dla gospodarstw rolnych?
5. Czy Pan Minister może przedstawić informację, czy otrzymały lub mogą otrzymać wsparcie techniczne i finansowe w celu powołania komisji ds. szacowania strat oraz przeprowadzenia rzetelnej i szybkiej oceny szkód w gospodarstwach?
6. Czy przewidywane są zmiany w systemie monitoringu suszy prowadzonym przez IUNG w Puławach np. przez zwiększenie liczby stacji pomiarowych lub uzupełnienie systemu o dane satelitarne, co pozwoliłoby na bardziej precyzyjne i lokalne wskazanie zagrożeń i szkód?
Z góry dziękuję za udzielenie wyczerpujących odpowiedzi. W imieniu rolników z północnego Mazowsza i całego kraju apeluję o szybkie i zdecydowane działania w obliczu postępującego zagrożenia suszą oraz realne wsparcie gospodarstw, których funkcjonowanie jest obecnie poważnie zagrożone.
Z poważaniem Rafał Romanowski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9332 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 22 maja 2025 r.
Znak sprawy: DBD.pp.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 9721 w sprawie skutków występujących niekorzystnych
zjawisk atmosferycznych, w szczególności ryzyka suszy w sezonie wegetacyjnym 2025
r.
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 9721 Posła Pana Rafała Romanowskiego w sprawie
skutków występujących niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w szczególności
ryzyka suszy w sezonie wegetacyjnym 2025 r. uprzejmie informuję, co następuje.
1. Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw
rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2025 r. poz. 251) Minister Rolnictwa i
Rozwoju Wsi ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra
właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu
Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw
rolnictwa, w okresie od dnia 21 maja do dnia 20 października, w terminie do 10
dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu
wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na
województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy,
Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy. Dane z
klimatycznego bilansu wodnego wyznaczają obszar suszy, gdyż suszę
oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym
sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku
klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych
gatunków roślin uprawnych i gleb.
-- 1 of 5 --
2. Zgodnie z definicją suszy zawartą w przepisach o ubezpieczeniach upraw rolnych i
zwierząt gospodarskich suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w
dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku
klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych
gatunków roślin uprawnych i gleb.
Uwzględniając powyższe kampania Susza 2025 r. nie została jeszcze rozpoczęta.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.) wniosek o
oszacowanie szkód powstałych w wyniku suszy może złożyć każdy producent rolny,
który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym wystąpiła susza i
posiada Profil Zaufany do dnia 15 października roku wystąpienia suszy.
Decyzja o ewentualnym uruchomieniu dodatkowej pomocy w formie dotacji będzie
mogła zostać podjęta po oszacowaniu tegorocznych szkód powstałych w wyniku
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
3. Wsparcie dla gospodarstw rolnych - na inwestycje związane z nawadnianiem upraw
oraz dla spółek wodnych - na przebudowę urządzeń melioracji wodnych było
realizowane ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
(PROW 2014 – 2020). Nabory wniosków o przyznanie pomocy ze środków PROW
2014-2020 nie będą już uruchamiane, a operacje, które zostały zakontraktowane,
muszą zostać zakończone do 30 czerwca 2025 r.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS
WPR) nie przewidziano kontynuacji wsparcia na inwestycje związane z
nawadnianiem upraw, niemniej zostały zaplanowane działania związane z gospodarką
wodną oraz adaptacją do zmian klimatu.
W ramach interwencji I.10.4 Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i
klimatu, można uzyskać dofinansowanie na inwestycje mające na celu ograniczenie
presji rolnictwa na środowisko naturalne, w tym m.in. ograniczenie zużycia środków
ochrony roślin lub nawozów, ograniczenie emisji zanieczyszczeń, zwiększenie
-- 2 of 5 --
bioróżnorodności gleby, poprawę gospodarowania wodą oraz adaptację do zmian
klimatu.
O dofinansowanie może ubiegać się rolnik lub grupa rolników, z tym że inwestycje
dotyczące poprawy gospodarowania wodą mogą być realizowane wyłącznie
indywidualnie. Rolnik może ubiegać się o wsparcie na inwestycje dotyczące:
magazynowania wody opadowej w gospodarstwach rolnych tj. zakupu zamkniętych
zbiorników na deszczówkę oraz instalacji do pozyskiwania i zagospodarowania wody
deszczowej,
instalacji do powtórnego obiegu wody lub oszczędnego gospodarowania wodą,
systemów do ponownego wykorzystania, filtrowania lub uzdatniania wody.
Ponadto w ramach tej interwencji mogą zostać dofinansowane:
wodopoje dla zwierząt (z wyłączeniem bydła i świń),
instalacje poprawiające wentylację lub obniżające temperaturę w budynkach
inwentarskich (z wyłączeniem bydła i świń),
siatki przeciwgradowe,
systemy wspomagania decyzji.
Maksymalna wysokość pomocy na jednego beneficjenta i na jedno gospodarstwo w
okresie realizacji PS WPR wynosi 200 tys. zł.
Poziom dofinansowania wynosi: do 80% kosztów kwalifikowalnych operacji (grupa
rolników tzn. co najmniej trzech rolników) albo - do 65% kosztów kwalifikowalnych
(rolnik).
Pierwszy nabór wniosków na tę interwencję przeprowadzono w terminie od 23
października do 20 listopada 2024 r. Interwencja ta cieszyła się ogromnym
zainteresowaniem. W ramach naboru złożono 28 956 wniosków o przyznanie
pomocy na kwotę 5 867 mln zł.
Z uwagi na fakt, że zapotrzebowanie na środki, wynikające ze złożonych wniosków o
przyznanie pomocy, zdecydowanie przewyższa dostępną alokacje dla interwencji
I.10.4, nie są planowane kolejne nabory dla niniejszej interwencji. Obecnie trwa
rozpatrywanie przez ARiMR złożonych wniosków w naborze z 2024 r.
4. Zgodnie z art. 10c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach
upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2025 r. poz. 251) producenci rolni,
-- 3 of 5 --
którzy uzyskali płatności bezpośrednie mają obowiązek ubezpieczenia co najmniej
50 % powierzchni upraw zbóż, w tym gryki i kukurydzy, upraw rzepaku, rzepiku,
słonecznika, facelii, gorczycy, lnu, konopi włóknistych, chmielu, tytoniu, warzyw
gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków
cukrowych, bobowatych grubonasiennych, w tym soi, upraw bobowatych
drobnonasiennych lub roślin zielarskich, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru, od
ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, suszę, grad, ujemne skutki
przezimowania lub przymrozki wiosenne.
5. Zasady działania komisji powoływanych ds. szacowania klęsk żywiołowych regulują
przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują finansowania ze środków
budżetowych kosztów pracy komisji szacujących szkody powstałe w wyniku
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Brak jest również zaplanowanych środków finansowych na ten cel w budżecie
państwa.
Mając na względzie sytuację powtarzającej się suszy i duże obciążenie komisji
powołanych przez wojewodę, które w krótkim czasie nie tylko musiały oszacować
powstałe szkody, ale również sporządzić protokół oraz koszty ponoszone w związku
z szacowaniem szkód przez komisji przede wszystkim powstałych w wyniku suszy
rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji
niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz.
1009) wprowadzono przepisy, zgodnie z którymi szkody powstałe w wyniku suszy w
rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich są
szacowane za pośrednictwem aplikacji publicznej.
6. Klimatyczny bilans wodny (KBW) jest różnicą pomiędzy zasilaniem opadowym, czyli
wysokością opadów, a parowaniem terenowym, które może być wyznaczane na
podstawie pomiarów lub za pomocą formuł empirycznych. Do oceny zagrożenia
suszą został utworzony system monitoringu skutków suszy rolniczej uwzględniający
-- 4 of 5 --
klimatyczny bilans wodny i zmienność przestrzenną warunków glebowych. System
zawiera aplikacje komputerowe integrujące dane meteorologiczne potrzebne do
obliczenia klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-
rolniczej obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii
agronomicznych gleb. Od 2020 r. wdrożono do systemu teledetekcję radarową sieci
POLRAD (naziemne urządzenia teledetekcyjne), z której dane wykorzystywane są w
konstrukcji map klimatycznego bilansu wodnego. Jest to bardzo ważne z uwagi na
istotny element, jaki stanowi opad atmosferyczny w klimatycznym bilansie wodnym,
który w bardzo dużym stopniu decyduje o wielkości suszy rolniczej. Produkt tego
systemu obejmuje również weryfikację i uzupełnienia danych na podstawie
informacji dostarczanych przez satelity oraz naziemne stacje meteorologiczne.
Uzyskanie takich informacji generowanych przez meteorologiczne radary naziemne
pozwala na znaczne uszczegółowienie pola opadów dla całego kraju.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --