Interpelacja w sprawie likwidacji zakładu Rafako SA w Raciborzu oraz zagrożeń dla polskiego przemysłu energetycznego i zbrojeniowego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9706
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie likwidacji zakładu Rafako SA w Raciborzu oraz zagrożeń dla polskiego przemysłu energetycznego i zbrojeniowego
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 05-05-2025
Szanowny Panie Premierze,
w styczniu 2023 r., podczas kampanii wyborczej, odwiedził Pan zakład Rafako SA w Raciborzu i złożył jego pracownikom obietnicę, że w przypadku wygranej Pańskiej formacji w wyborach, zakład nie zostanie zlikwidowany. Niestety, jak wiele innych Pańskich deklaracji, również i ta okazała się bez pokrycia.
Obecnie, po niemal półtora roku sprawowania przez Pana urzędu prezesa Rady Ministrów, Rafako SA znajduje się w likwidacji. Jednocześnie wygłasza Pan orędzia o konieczności odbudowy polskiej gospodarki oraz rzuca hasła o potrzebie jej repolonizacji. Co więcej, składa Pan kolejną obietnicę – uratowania Rafako SA w likwidacji poprzez utworzenie tam produkcji zbrojeniowej. Problem polega na tym, że – zgodnie z posiadanymi przeze mnie informacjami – zakład ma zostać przejęty przez zagranicznego producenta sprzętu wojskowego. W takim przypadku Pańskie hasła o repolonizacji będą miały jedynie charakter propagandowy.
Na tym jednak nie koniec. Z informacji, które do mnie docierają, wynika, że w przejętym Rafako SA w likwidacji zagraniczny podmiot planuje uruchomienie produkcji sprzętu wojskowego, który stanie się bezpośrednią konkurencją dla Huty Stalowa Wola SA oraz innych polskich zakładów zbrojeniowych. Może to doprowadzić do dalszej marginalizacji krajowego przemysłu obronnego.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podjął Pan jako prezes Rady Ministrów, aby spełnić swoją obietnicę złożoną pracownikom Rafako SA w styczniu 2023 r. i nie dopuścić do likwidacji zakładu?
Dlaczego Rafako SA – będące jedynym polskim producentem kotłów, bloków energetycznych i urządzeń dla energetyki, którego potencjał przemysłowy ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo energetyczne państwa – nie zostało uznane za podmiot o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa narodowego i objęte odpowiednią ochroną, w tym przed likwidacją?
Czy Pańskie zapowiedzi dotyczące utworzenia produkcji zbrojeniowej w Rafako SA w likwidacji oznaczają całkowitą likwidację dotychczasowej działalności zakładu, tj. produkcji kotłów, bloków energetycznych i urządzeń dla energetyki?
Czy w świetle odchodzenia od założeń tzw. Europejskiego Zielonego Ładu likwidacja w Rafako SA zdolności przemysłowych do produkcji urządzeń dla energetyki nie będzie stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa energetycznego Polski?
Czy prawdą jest, że Rafako SA w likwidacji ma zostać przejęte przez podmiot z Korei Południowej, który planuje uruchomić w zakładzie produkcję m.in. haubic K9, co stanowiłoby bezpośrednią konkurencję dla haubicy Krab produkowanej w Hucie Stalowa Wola SA i mogłoby doprowadzić do upadku tego zakładu?
Sekretarz stanu Robert Kropiwnicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7743 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.222.2025
IK: 1113344
Warszawa, 27 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT9706, Pana Przemysława Wiplera,
Posła na Sejm RP, z dnia 8 maja 2025 r.
Na wstępie należy wskazać, że aktualna kondycja Rafako wynika z długoletnich zaniedbań
oraz niewłaściwych decyzji podejmowanych do 2023 r. Sytuacja Rafako zaczęła się istotnie
pogarszać od 2019 r., kiedy to narastały problemy finansowe i operacyjne Spółki,
wynikające zarówno ze złych decyzji biznesowych, jak i braku odpowiedniego wsparcia oraz
strategii stabilizacyjnej. Niedostateczne działania naprawcze w tamtym czasie doprowadziły
do poważnego zagrożenia dla przyszłości Rafako, a w konsekwencji do postawienia Spółki
w grudniu 2024 r. w stan upadłości. W 2022 r. Rafako otrzymało pomoc publiczną
w wysokości 100 mln zł w formie objęcia obligacji przez Skarb Państwa, reprezentowany
przez Ministra Rozwoju i Technologii, na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2020 r.
o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców
(Dz.U. z 2020 r. poz. 1298). Pomoc ta miała charakter zwrotny i została notyfikowana
Komisji Europejskiej. Po ogłoszeniu upadłości, Minister zgłosił wierzytelność Skarbu
Państwa do masy upadłości i obecnie oczekuje na dalszy przebieg postępowania zgodnie
z przepisami prawa upadłościowego.
Ministerstwo Aktywów Państwowych już od dłuższego czasu dostrzegało konieczność
podjęcia skutecznych działań w celu ustabilizowania sytuacji Rafako oraz ochrony miejsc
pracy, a także zabezpieczenia kontraktów. Problemy finansowe Spółki oraz wyzwania
związane z jej dalszym funkcjonowaniem nie pozostają bez wpływu na polski przemysł
energetyczny, na podmioty współpracujące, a przede wszystkim na lokalną społeczność.
Z uwagi na to, że Minister Aktywów Państwowych nie dysponuje instrumentami
umożliwiającymi bezpośrednie wsparcie podmiotów znajdujących się w trudnej sytuacji
finansowej, resort zwrócił się do spółek z udziałem Skarbu Państwa, w tym Agencji Rozwoju
Przemysłu S.A. (dalej: ARP) oraz Polskiego Funduszu Rozwoju S.A., których podstawowa
działalność gospodarcza polega na podejmowaniu działań wspierających rozwój
gospodarczy oraz udzielaniu środków pomocowych w procesach restukturyzacyjnych
przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji lub działających w sektorach
kluczowych dla gospodarki, z prośbą o przedstawienie możliwości ewentualnego wsparcia
Rafako. Przeprowadzone jeszcze w 2024 r. rozmowy z udziałem ww. spółek i przedstawione
propozycje zmierzające do ustabilizowania sytuacji Rafako, nie pozwoliły jednak osiągnąć
porozumienia, z uwagi na brak akceptacji ze strony Zarządu Rafako, jak i jej głównych
akcjonariuszy i wierzycieli.
W Ministerstwie Aktywów Państwowych prowadzone były również konsultacje z udziałem
potencjalnych interesariuszy, mające na celu ocenę dostępnych możliwości oraz wybór
optymalnej ścieżki działania w zakresie umożliwienia prowadzenia działalności
przedsiębiorstwa Rafako w perspektywie długoterminowej. Efektem tych rozmów jest
zawarcie w kwietniu 2025 r. przez dwie spółki Skarbu Państwa ARP i Towarzystwo
Finansowe Silesia Sp. z o.o. (dalej: TF Silesia) oraz spółkę publiczną Polimex Mostostal S.A.
(dalej: Polimex) jedną z największych polskich firm inżynieryjno-budowlanych, warunkowej
umowy inwestycyjnej zakładającej przystąpienie do wspólnego projektu przejęcia
potencjału majątku i kompetencji upadającej spółki Rafako.
-- 1 of 3 --
W ramach powyższego prowadzono prace w obszarze opracowywania modelu
biznesowego zakładającego wejście w nowe i strategiczne dla rozwoju gospodarczego
sektory umożliwiające inwestorom uzyskanie satysfakcjonującej stopy zwrotu
z zainwestowanego kapitału. Zakładanym scenariuszem potencjalnego zaangażowania jest
dzierżawa bądź zakup aktywów pozostałych po Rafako w celu wykorzystania unikalnych
kompetencji oraz majątku Spółki związanych z realizacją dedykowanych rozwiązań
stalowych. Zaangażowanie instytucjonalne – z udziałem ARP i potencjalnych partnerów
krajowych oraz zagranicznych – umożliwi efektywną reindustrializację i ochronę miejsc
pracy, przy jednoczesnym nadaniu zakładowi nowego kierunku rozwoju, zgodnego
z potrzebami współczesnej gospodarki. W dłuższej perspektywie inwestycja może
przyczynić się do stworzenia wyspecjalizowanego ośrodka produkcyjno-inżynieryjnego
o strategicznym znaczeniu dla transformacji energetycznej i modernizacji krajowego
przemysłu.
W dniu 25 kwietnia 2025 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał
zgodę na koncentrację polegającą na utworzeniu przez ARP, Polimex i TFS Silesia
wspólnego przedsiębiorcy, który będzie wehikułem specjalnego przeznaczenia, i który
w przyszłości będzie prowadził działalność polegającą na dostarczaniu specjalistycznych
rozwiązań dla sektora energetycznego i zbrojeniowego. W dniu 30 kwietnia 2025 r. ARP
sprzedała 2/3 udziałów swojej spółki zależnej ARP Doradztwo Sp. z o.o. partnerom -
Polimex oraz TFS Silesia (po 1/3 udziałów). Następnie spółka, po podwyższeniu kapitału
o 27 mln zł i zmianie nazwy na RFK Sp. z o.o. (dalej: RFK), przejmie kluczowe aktywa,
tworząc nowe możliwości dla lokalnego biznesu. Działalność RFK nie tylko zabezpieczy
miejsca pracy, ale także zaktywizuje regionalnych dostawców i usługodawców,
przyczyniając się do wzmocnienia konkurencyjności całego śląskiego przemysłu.
Obecnie Zarząd RFK Sp. z o.o. prowadzi zaawanasowane prace nad kompleksową strategią
rozwoju Spółki, obejmującą zarówno ocenę możliwości kontynuacji kluczowych elementów
dotychczasowej działalności Rafako, jak i identyfikacji nowych kierunków funkcjonowania,
odpowiadających aktualnym i przyszłym potrzebom rynku. Wśród analizowanych obszarów
znajdują się sektory o strategicznym znaczeniu dla gospodarki, takie jak energetyka,
przemysł ciężki oraz obronność. Transformacja działalności Rafako nie oznacza
automatycznego odejścia od dotychczasowych kompetencji w zakresie technologii dla
energetyki. Przeciwnie – jednym z celów nowego modelu operacyjnego jest utrzymanie
i rozwój tych zdolności w zakresie, w jakim będą one mogły być efektywnie wykorzystane
w nowych uwarunkowaniach rynkowych, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwych
zmian kierunków polityki energetycznej i klimatycznej. W tym kontekście należy podkreślić,
że potencjalne projekty związane z produkcją sprzętu obronnego będą każdorazowo
poddawane szczegółowej analizie – zarówno pod kątem zgodności z interesem publicznym,
jak i potencjalnej współpracy lub konkurencji z istniejącymi programami krajowymi. Decyzje
w tym zakresie będą podejmowane w ścisłym porozumieniu z właściwymi resortami oraz
instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i strategię obronną państwa.
Ministerstwo Aktywów Państwowych podejmuje konsekwentne działania zmierzające do
wypracowania rozwiązań sprzyjających dalszemu funkcjonowaniu Spółki Rafako oraz
zabezpieczeniu miejsc pracy dla jej pracowników. Niestety, obecna, wyjątkowo trudna
sytuacja Rafako, będąca konsekwencją wieloletnich zaniedbań oraz braku odpowiedniego
wsparcia w okresie poprzednich rządów, wymaga podjęcia intensywnych działań zarówno
w zakresie pozyskania niezbędnych środków finansowych, jak i opracowania optymalnej
ścieżki postępowania. Celem tych działań jest umożliwienie nowo utworzonej Spółce RFK
prowadzenia działalności w perspektywie długoterminowej.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1113344.4078249.3246842
Do wiadomości:
-- 2 of 3 --
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --