Interpelacja nr 9688
Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Cyfryzacja i Technologie (64%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
Interpelacja nr 9688
do ministra cyfryzacji
w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 02-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
obecnie obowiązujące przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wymagają, aby wniosek o udostępnienie informacji publicznej był podpisany. Może być on składany anonimowo, również za pomocą poczty elektronicznej z niezweryfikowanego adresu e-mail. Taki stan prawny, choć wynika z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do informacji (art. 61 Konstytucji RP), prowadzi w praktyce do licznych nadużyć, takich jak:
składanie fałszywych, złośliwych, powtarzalnych lub pozornych wniosków,
masowe zapytania generowane automatycznie, które dezorganizują pracę urzędów,
trudność w ustaleniu, czy wniosek pochodzi od osoby fizycznej, organizacji społecznej czy instytucji,
brak możliwości kontaktu zwrotnego z wnioskodawcą w razie konieczności doprecyzowania wniosku.
W obecnych realiach technologicznych i prawnych, gdzie coraz szersze zastosowanie znajduje kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany (w tym ePUAP), a także możliwość składania dokumentów za pomocą elektronicznych systemów komunikacji, zasadne wydaje się wprowadzenie obowiązku autoryzacji tożsamości wnioskodawcy.
Nie oznacza to ograniczenia prawa do informacji publicznej, ale wprowadzenie mechanizmu porządkującego i zwiększającego przejrzystość obrotu informacyjnego. Takie rozwiązanie obowiązuje w wielu państwach Unii Europejskiej i nie narusza ani zasady jawności, ani konstytucyjnych praw obywateli.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
Czy Ministerstwo Cyfryzacji rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, które przewidywałyby obowiązek podpisania wniosku (odręcznie lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym)?
Czy znane są ministerstwu przypadki nadużyć polegających na masowym, anonimowym lub pozornym składaniu wniosków o dostęp do informacji publicznej?
Czy, w opinii ministerstwa, dopuszczalne byłoby ograniczenie składania wniosków wyłącznie do tych, które pochodzą od osoby zidentyfikowanej (np. poprzez podpis, profil zaufany, ePUAP)?
Czy planowane są działania mające na celu zwiększenie przejrzystości oraz skuteczności rozpatrywania wniosków o informację publiczną przez instytucje publiczne?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 9688
do ministra cyfryzacji
w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 02-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
obecnie obowiązujące przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wymagają, aby wniosek o udostępnienie informacji publicznej był podpisany. Może być on składany anonimowo, również za pomocą poczty elektronicznej z niezweryfikowanego adresu e-mail. Taki stan prawny, choć wynika z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do informacji (art. 61 Konstytucji RP), prowadzi w praktyce do licznych nadużyć, takich jak:
składanie fałszywych, złośliwych, powtarzalnych lub pozornych wniosków,
masowe zapytania generowane automatycznie, które dezorganizują pracę urzędów,
trudność w ustaleniu, czy wniosek pochodzi od osoby fizycznej, organizacji społecznej czy instytucji,
brak możliwości kontaktu zwrotnego z wnioskodawcą w razie konieczności doprecyzowania wniosku.
W obecnych realiach technologicznych i prawnych, gdzie coraz szersze zastosowanie znajduje kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany (w tym ePUAP), a także możliwość składania dokumentów za pomocą elektronicznych systemów komunikacji, zasadne wydaje się wprowadzenie obowiązku autoryzacji tożsamości wnioskodawcy.
Nie oznacza to ograniczenia prawa do informacji publicznej, ale wprowadzenie mechanizmu porządkującego i zwiększającego przejrzystość obrotu informacyjnego. Takie rozwiązanie obowiązuje w wielu państwach Unii Europejskiej i nie narusza ani zasady jawności, ani konstytucyjnych praw obywateli.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
Czy Ministerstwo Cyfryzacji rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, które przewidywałyby obowiązek podpisania wniosku (odręcznie lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym)?
Czy znane są ministerstwu przypadki nadużyć polegających na masowym, anonimowym lub pozornym składaniu wniosków o dostęp do informacji publicznej?
Czy, w opinii ministerstwa, dopuszczalne byłoby ograniczenie składania wniosków wyłącznie do tych, które pochodzą od osoby zidentyfikowanej (np. poprzez podpis, profil zaufany, ePUAP)?
Czy planowane są działania mające na celu zwiększenie przejrzystości oraz skuteczności rozpatrywania wniosków o informację publiczną przez instytucje publiczne?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Dariusz Standerski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
17
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7211 znaków
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.86.2025
Warszawa, 12 lipca 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie informuję, że Ministerstwo Cyfryzacji podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone
w odpowiedzi udzielonej w dniu 17 maja br. (sygn. BM-WP.057.85.2025 oraz
BM.WP.057.86.2025) dotyczącej interpelacji o numerach 96881 i 96892.
Niemniej jednak, należy podkreślić, że w orzecznictwie odnoszącym się do art. 2 ustawy o
dostępie do informacji publicznej dominuje pogląd, że prawo dostępu do informacji
publicznej przysługuje „każdemu”3. Zgodnie z tą tezą wniosek o udostępnienie informacji
publicznej można złożyć także anonimowo, poprzez e-mail. Wniosek taki wszczyna
postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej. Rozwinięciem tej linii
orzeczniczej jest także stanowisko, które wskazuje, że wniosek o udostępnienie informacji
nie musi być podpisany. Nie ma też podstaw, do żądania, aby wnioskodawca podał w nim
swoje dane. Oznacza to, że składanie wniosku anonimowo jest w pełni dopuszczalne. Na
taką linię orzeczniczą składają się 4 wyroki NSA4.
Stanowisko takie podziela także Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z 8 kwietnia
2025 r., które skierował do Wojewody Łódzkiego.
Odnosząc się do możliwości ograniczenia składania wniosków wyłącznie do tych, które
pochodzą od osoby zidentyfikowanej, wskazuje się następujące stanowisko.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny5 zakres prawa określonego w art. 61 Konstytucji RP
zdeterminowany jest w znacznej mierze przez Konstytucję RP. To przepisy ustawy
zasadniczej:
określają poszczególne uprawnienia płynące z prawa do informacji,
wskazują, na jakie jednostki organizacyjne nałożony został obowiązek podjęcia
stosownych działań.
Nie wyklucza to jednak ani doprecyzowania cech, ani zakresu podmiotów obowiązanych
do udzielenia informacji, ani też treści udostępnianych informacji i sposobu ich
pozyskiwania. Tym samym odrzucono zakaz przyjmowania aktów normatywnych
doprecyzowujących materialne treści prawa do informacji, jego zakresu i granic, o którym
mowa w przywołanym wyroku6. Należy przyjąć, że Konstytucja RP nie wyznacza
minimalnego standardu dostępu do informacji publicznej.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślono też, że efektywność zasady
powszechnego obywatelskiego dostępu do informacji publicznej zależy od prawidłowości
wyważenia proporcji między konstytucyjną zasadą dostępności a zakresem ograniczeń
1 w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
2 w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w kierunku
ograniczenia nadużyć prawa do informacji publicznej przez podmioty komercyjne
3 art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902).
4 Wyroki NSA z: 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 5102/21; 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 7700/21;
17 października 2023 r., sygn. akt III OSK 1559/22; 1 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 318/.
5 Wyrok z 16.9.2002 r. (K 38/01, OTK-A 2002, Nr 5, poz. 59).
6 Wyrok z 16.9.2002 r. (K 38/01, OTK-A 2002, Nr 5, poz. 59).
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
i wyjątków określanych w ustawach zwykłych, procedur i gwarancji zapewniających
realizację tej zasady7.
Tym samym wydaje się, że zmiany w ustawie o dostępie do informacji publicznej,
polegające na określeniu minimalnych wymagań wniosku o udostępnienie informacji
publicznej, są możliwe:
jeśli nie ogranicza to zasady jawności;
z uwzględnieniem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i wynikającej z niego zasady
proporcjonalności.
Poniżej przekazuję informację przesłane przez MSWIA w 28 maja br. do Ministra
Cyfryzacji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kieruje działami administracji rządowej:
administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości
narodowe i etniczne.
W art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej8
określono katalog spraw, które obejmuje dział administracja publiczna. Należy zauważyć,
że w powyższym katalogu nie ujęto zagadnień dotyczących udzielania informacji
publicznej.
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej9
Minister SWiA jest wyłącznie jednym z podmiotów zobowiązanych do udostępniania
informacji publicznej. Minister SWiA nie jest zatem właściwy do dokonania oceny
postulatów zawartych w niniejszych wystąpieniach bądź ustalania wytycznych odnośnie
do dostępu do informacji publicznej.
Niemniej pragnę przedstawić opinię Ministerstwa SWiA, jako jednego z organów
rozpatrujących wnioski o dostęp do informacji publicznej.
W ocenie Ministerstwa SWiA zagadnienia poruszone w przedmiotowych wystąpieniach
mają swoje uzasadnienie. Wnioski kierowane anonimowo do MSWiA (45 wniosków w
okresie od stycznia 2024 r. do maja 2025 r.), jak i przesyłane z adresów mailowych,
niezawierające podpisu elektronicznego, a więc od osób o niezweryfikowanej tożsamości,
stanowią znaczny procent wniosków kierowanych do urzędu ogółem. Anonimowość
sprzyja w tym wypadku składaniu wniosków mogących stanowić nadużycie prawa do
informacji publicznej. Powyższe powoduje również, że w przypadku zaistnienia przesłanek
wydania decyzji odmownej, gdzie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.
Kodeks postępowania administracyjnego10 i w rezultacie bezwzględnie jest wymagany
własnoręczny podpis wnioskodawcy lub kwalifikowany podpis elektroniczny (bądź podpis
zaufany, podpis osobisty) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, konieczne jest
usunięcie tego braku w postępowaniu naprawczym, uregulowanym w art. 64 § 2 Kpa.
Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie sądów
administracyjnych11.
Podobnie w aspekcie nadużywania prawa do informacji publicznej przez podmioty
komercyjne również należy wskazać na znaczną skalę omawianego zjawiska.
7 Wyrok TK z 15.10.2009 r., K 26/08, OTK-A 2009, Nr 9, poz. 135), M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP.
Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016.
8 Dz. U. z 2024 r. poz. 1370, z późn. zm.
9 Dz. U. z 2022 r. poz. 902
10 Dz. U. z 2024 r. poz. 572
11 wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 758/16; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK
1002/09; z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 692/18; z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK
7700/21
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
W okresie od stycznia 2024 r. do maja 2025 r. w MSWiA zarejestrowano bowiem ponad
200 wniosków kierowanych od podmiotów komercyjnych, wyłącznie w sprawach
dotyczących roszczeń do nieruchomości, a także od podmiotów zajmujących się
organizacją przewozów pojazdami uprzywilejowanymi.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.86.2025
Warszawa, 12 lipca 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie informuję, że Ministerstwo Cyfryzacji podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone
w odpowiedzi udzielonej w dniu 17 maja br. (sygn. BM-WP.057.85.2025 oraz
BM.WP.057.86.2025) dotyczącej interpelacji o numerach 96881 i 96892.
Niemniej jednak, należy podkreślić, że w orzecznictwie odnoszącym się do art. 2 ustawy o
dostępie do informacji publicznej dominuje pogląd, że prawo dostępu do informacji
publicznej przysługuje „każdemu”3. Zgodnie z tą tezą wniosek o udostępnienie informacji
publicznej można złożyć także anonimowo, poprzez e-mail. Wniosek taki wszczyna
postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej. Rozwinięciem tej linii
orzeczniczej jest także stanowisko, które wskazuje, że wniosek o udostępnienie informacji
nie musi być podpisany. Nie ma też podstaw, do żądania, aby wnioskodawca podał w nim
swoje dane. Oznacza to, że składanie wniosku anonimowo jest w pełni dopuszczalne. Na
taką linię orzeczniczą składają się 4 wyroki NSA4.
Stanowisko takie podziela także Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z 8 kwietnia
2025 r., które skierował do Wojewody Łódzkiego.
Odnosząc się do możliwości ograniczenia składania wniosków wyłącznie do tych, które
pochodzą od osoby zidentyfikowanej, wskazuje się następujące stanowisko.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny5 zakres prawa określonego w art. 61 Konstytucji RP
zdeterminowany jest w znacznej mierze przez Konstytucję RP. To przepisy ustawy
zasadniczej:
określają poszczególne uprawnienia płynące z prawa do informacji,
wskazują, na jakie jednostki organizacyjne nałożony został obowiązek podjęcia
stosownych działań.
Nie wyklucza to jednak ani doprecyzowania cech, ani zakresu podmiotów obowiązanych
do udzielenia informacji, ani też treści udostępnianych informacji i sposobu ich
pozyskiwania. Tym samym odrzucono zakaz przyjmowania aktów normatywnych
doprecyzowujących materialne treści prawa do informacji, jego zakresu i granic, o którym
mowa w przywołanym wyroku6. Należy przyjąć, że Konstytucja RP nie wyznacza
minimalnego standardu dostępu do informacji publicznej.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślono też, że efektywność zasady
powszechnego obywatelskiego dostępu do informacji publicznej zależy od prawidłowości
wyważenia proporcji między konstytucyjną zasadą dostępności a zakresem ograniczeń
1 w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
2 w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w kierunku
ograniczenia nadużyć prawa do informacji publicznej przez podmioty komercyjne
3 art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902).
4 Wyroki NSA z: 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 5102/21; 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 7700/21;
17 października 2023 r., sygn. akt III OSK 1559/22; 1 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 318/.
5 Wyrok z 16.9.2002 r. (K 38/01, OTK-A 2002, Nr 5, poz. 59).
6 Wyrok z 16.9.2002 r. (K 38/01, OTK-A 2002, Nr 5, poz. 59).
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
i wyjątków określanych w ustawach zwykłych, procedur i gwarancji zapewniających
realizację tej zasady7.
Tym samym wydaje się, że zmiany w ustawie o dostępie do informacji publicznej,
polegające na określeniu minimalnych wymagań wniosku o udostępnienie informacji
publicznej, są możliwe:
jeśli nie ogranicza to zasady jawności;
z uwzględnieniem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i wynikającej z niego zasady
proporcjonalności.
Poniżej przekazuję informację przesłane przez MSWIA w 28 maja br. do Ministra
Cyfryzacji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kieruje działami administracji rządowej:
administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości
narodowe i etniczne.
W art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej8
określono katalog spraw, które obejmuje dział administracja publiczna. Należy zauważyć,
że w powyższym katalogu nie ujęto zagadnień dotyczących udzielania informacji
publicznej.
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej9
Minister SWiA jest wyłącznie jednym z podmiotów zobowiązanych do udostępniania
informacji publicznej. Minister SWiA nie jest zatem właściwy do dokonania oceny
postulatów zawartych w niniejszych wystąpieniach bądź ustalania wytycznych odnośnie
do dostępu do informacji publicznej.
Niemniej pragnę przedstawić opinię Ministerstwa SWiA, jako jednego z organów
rozpatrujących wnioski o dostęp do informacji publicznej.
W ocenie Ministerstwa SWiA zagadnienia poruszone w przedmiotowych wystąpieniach
mają swoje uzasadnienie. Wnioski kierowane anonimowo do MSWiA (45 wniosków w
okresie od stycznia 2024 r. do maja 2025 r.), jak i przesyłane z adresów mailowych,
niezawierające podpisu elektronicznego, a więc od osób o niezweryfikowanej tożsamości,
stanowią znaczny procent wniosków kierowanych do urzędu ogółem. Anonimowość
sprzyja w tym wypadku składaniu wniosków mogących stanowić nadużycie prawa do
informacji publicznej. Powyższe powoduje również, że w przypadku zaistnienia przesłanek
wydania decyzji odmownej, gdzie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.
Kodeks postępowania administracyjnego10 i w rezultacie bezwzględnie jest wymagany
własnoręczny podpis wnioskodawcy lub kwalifikowany podpis elektroniczny (bądź podpis
zaufany, podpis osobisty) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, konieczne jest
usunięcie tego braku w postępowaniu naprawczym, uregulowanym w art. 64 § 2 Kpa.
Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie sądów
administracyjnych11.
Podobnie w aspekcie nadużywania prawa do informacji publicznej przez podmioty
komercyjne również należy wskazać na znaczną skalę omawianego zjawiska.
7 Wyrok TK z 15.10.2009 r., K 26/08, OTK-A 2009, Nr 9, poz. 135), M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP.
Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016.
8 Dz. U. z 2024 r. poz. 1370, z późn. zm.
9 Dz. U. z 2022 r. poz. 902
10 Dz. U. z 2024 r. poz. 572
11 wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 758/16; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK
1002/09; z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 692/18; z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK
7700/21
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
W okresie od stycznia 2024 r. do maja 2025 r. w MSWiA zarejestrowano bowiem ponad
200 wniosków kierowanych od podmiotów komercyjnych, wyłącznie w sprawach
dotyczących roszczeń do nieruchomości, a także od podmiotów zajmujących się
organizacją przewozów pojazdami uprzywilejowanymi.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --