Interpelacja w sprawie wyłączenia podatników rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z prawa do ulgi prorodzinnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9684
do ministra finansów
w sprawie wyłączenia podatników rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z prawa do ulgi prorodzinnej
Zgłaszający: Michał Wawer, Karina Anna Bosak, Krzysztof Szymański
Data wpływu: 01-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 2266, dalej: ustawa o PIT), podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia od podatku określonej kwoty z tytułu wychowywania dzieci (tzw. ulga prorodzinna). Jednakże, jak wynika z treści art. 6 ust. 8 ustawy o PIT, oraz z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1800, dalej: ustawa o ryczałcie), podatnicy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, nie stosują przepisów ustawy o PIT dotyczących ulg i odliczeń (z wyjątkiem enumeratywnie wskazanych przypadków, które nie obejmują ulgi prorodzinnej).
W praktyce oznacza to, że osoby prowadzące działalność gospodarczą i wybierające ryczałtową formę opodatkowania są wyłączone z możliwości skorzystania z ulgi na dzieci, pomimo że:
• ponoszą one ciężary wychowania dzieci podobnie jak inni podatnicy,
• odprowadzają podatek od uzyskiwanego przychodu,
• często – z uwagi na brak możliwości odliczenia kosztów – ich efektywne obciążenia podatkowe są wyższe niż w przypadku podatników na zasadach ogólnych.
Taka sytuacja budzi poważne wątpliwości w świetle konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej (art. 2 i art. 32 Konstytucji RP) oraz polityki wspierania rodzin, wyrażonej w art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.
Wykluczenie z prawa do ulgi prorodzinnej z powodu wyboru formy opodatkowania, która z założenia ma uprościć działalność gospodarczą i odciążyć mikroprzedsiębiorców, w istocie skutkuje nierównym traktowaniem rodzin i de facto dyskryminacją przedsiębiorców korzystających z ryczałtu względem innych podatników.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów zamierza zmienić przepisy w taki sposób, aby podatnicy rozliczający się ryczałtem mogli korzystać z ulgi prorodzinnej?
Czy zdaniem ministerstwa obecne wyłączenie podatników ryczałtowych z prawa do ulgi prorodzinnej pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej?
Czy Ministerstwo Finansów dysponuje analizami lub oceną skutków społecznych wynikających z braku prawa do ulgi prorodzinnej wśród podatników ryczałtowych?
Czy rozważano wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego stosowanie ulgi prorodzinnej w ryczałcie, np. poprzez odliczenie części ulgi od kwoty należnego ryczałtu?
Uprzejmie proszę o pilne zajęcie stanowiska w tej sprawie, zważywszy na fakt, że brak dostępu do ulgi prorodzinnej stanowi realne obciążenie finansowe dla wielu rodzin prowadzących działalność gospodarczą.
Z poważaniem Michał Wawer
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6953 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 2 czerwca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja w sprawie ulgi
prorodzinnej w ryczałcie od
przychodów ewidencjonowanych
Znak sprawy: DD2.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej
Szanowny Panie Marszałku,
odnosząc się do interpelacji nr 9684 Państwa Posłów Michała Wawera, Kariny Anny
Bosak i Krzysztofa Szymańskiego, uprzejmie wyjaśniam.
Zgodnie z art. 27f ustawy PIT1, podatnik ma prawo odliczyć od podatku ulgę na
dziecko za każdy miesiąc roku podatkowego, w którym wykonywał władzę
rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego (jeśli dziecko z nim zamieszkiwało)
albo sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie
orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą, w stosunku do:
1) jednego małoletniego dziecka – kwotę 92,67 zł (1112,04 zł rocznie), jeżeli
dochody podatnika:
a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego
małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł,
b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku
podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za
wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko, do
którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2) dwojga małoletnich dzieci – kwotę po 92,67 zł (po 1112,04 zł rocznie) na każde
dziecko;
3) trojga i więcej małoletnich dzieci – kwotę:
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163,
z późn. zm.), dalej „ustawa PIT”.
-- 1 of 3 --
2/3
a) po 92,67 zł (po 1112,04 zł rocznie) odpowiednio na pierwsze i drugie
dziecko,
b) 166,67 zł (2000,04 zł rocznie) na trzecie dziecko,
c) po 225 zł (po 2700 zł rocznie) na czwarte i każde kolejne dziecko.
Ulga przysługuje również rodzicom, którzy utrzymują pełnoletnie dzieci z
niepełnosprawnościami (bez względu na ich wiek) lub dzieci do 25. roku życia, które
się uczą i nie osiągają rocznych dochodów (przychodów) wyższych niż 12- krotność
renty socjalnej z poprzedniego roku (w 2025 r. 22 546,92 zł).
Odliczenie ulgi dotyczy łącznie obojga rodziców pod warunkiem, że oboje spełniają
warunki do zastosowania ulgi określone w ustawie PIT2. Kwotę tę odlicza się od
podatku jednego z rodziców lub od podatku obojga.
Podkreślić przy tym należy, że limit dochodowy, o którym mowa w pkt 1, nie dotyczy
rodziców wychowujących jedno dziecko z niepełnosprawnością. W takim przypadku
limit dochodowy nie obowiązuje3.
Ulgę z tytułu wychowywania dzieci można odliczyć wyłącznie od podatku
ustalanego zgodnie z art. 27 ustawy PIT, czyli obliczonego według skali podatkowej.
Odliczenie nie przysługuje w odniesieniu do podatku obliczanego według innych
zasad, w tym od zryczałtowanego podatku dochodowego uiszczanego w formie
ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, zgodnie z ustawą o ryczałcie4, czy też
od podatku obliczanego według jednolitej 19% stawki podatku.
Rozwiązanie zakładające brak możliwości odliczenia ulgi od podatku obliczonego
w inny sposób, niż według skali podatkowej, nie narusza norm konstytucyjnych.
Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP5, nakładanie podatków, innych danin publicznych,
określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także
zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od
podatków następuje w drodze ustawy. Rozwiązanie takie nie stoi również
w sprzeczności z wyrażonymi w art. 2 i art. 32 Konstytucji zasadami równości
obywateli wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. Trybunał Konstytucyjny
uznaje, iż zasada równości jest przestrzegana wtedy, gdy każdy obywatel może stać
się adresatem każdej z norm przyznających określone prawo obywatelskie. Nie
można więc różnicować obywateli ze względu na kryteria powodujące powstanie
zamkniętych kategorii o zróżnicowanym statusie prawnym (K.10/93).
2 Szczegółowe warunki jakie należy spełnić, aby móc skorzystać z ulgi na dzieci, są dostępne
również na stronie: https://www.podatki.gov.pl/pit/ulgi-odliczenia-i-zwolnienia/ulga-na-
dziecko/.
3 Art. 27f ust. 2e ustawy PIT.
4 Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych
przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776, z późn. zm.).
5 Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 483, z
późn. zm.).
-- 2 of 3 --
3/3
Sprawiedliwość podatkowa jest pewnym uszczegółowieniem ogólnej zasady
sprawiedliwości społecznej i dotyczy tylko sprawiedliwości obciążeń. Wyrazem
sprawiedliwości podatkowej jest zwłaszcza powszechność i równość
opodatkowania. Do zasady tej Trybunał Konstytucyjny odwołał się m. in.
w orzeczeniu z dnia 29 maja 1996 r. (K. 22/95), w którym przypomniał, iż w prawie
podatkowym zasada sprawiedliwości, wyrażająca się m. in. powszechnością
i równością opodatkowania, łączy się ze swobodą ustawodawcy w kształtowaniu ulg
i zwolnień podatkowych, a także ich znoszeniu lub ograniczaniu. Zwolnienia
podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są wyjątkiem od powszechności
i równości obowiązków podatkowych. W konsekwencji realizacja konstytucyjnych
zasad równości oraz sprawiedliwości społecznej nie oznacza konieczności
przyznawania wszystkim kategoriom obywateli jednakowych praw i jednakowych
obowiązków. Niejednokrotnie prawidłowa realizacja tych zasad wymaga
kształtowania praw i obowiązków w sposób zróżnicowany. Poszczególne kategorie
podmiotów winny być traktowane równo, według jednakowej miary, tylko wówczas,
gdy u podnóża określonych regulacji prawnych leży jednakowa sytuacja faktyczna
tych kategorii podmiotów. Istnieje zatem prawo ustawodawcy do odmiennego
kształtowania sfery praw i obowiązków poszczególnych kategorii podmiotów, jeżeli
te odmienne zasady będą wynikać z odmienności w ich sytuacji faktycznej.
Podkreślić należy, że podstawową formą opodatkowania podatkiem dochodowym
od osób fizycznych są zasady ogólne przy zastosowaniu skali podatkowej. Natomiast
opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podatnik
wybiera, składając stosowne oświadczenie. Zasady opodatkowania w tej formie
różnią się od zasad opodatkowania według skali podatkowej. W przypadku tego
sposobu opodatkowania wolą ustawodawcy było żeby podatnicy nie mogli – co do
zasady – korzystać z ulg, odliczeń. Tym samym dokonując wyboru sposobu
opodatkowania dochodów (przychodów) z działalności gospodarczej, podatnicy
powinni być świadomi nie tylko korzyści płynących z takiego wyboru, ale także
ograniczeń z nim związanych.
Obecnie nie są prowadzone prace mające na celu rozszerzenia ulgi z tytułu
wychowywania dzieci również dla podatników opłacających podatek dochodowy na
zasadach określonych w ustawie o ryczałcie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --