Interpelacja w sprawie śmierci Haneczki, odpowiedzialności instytucji państwowych za jej wieloletnie cierpienie oraz wprowadzenia fizycznej kastracji pedofili - bez jąder da się żyć, po pedofilii często nie!
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9640
do ministra sprawiedliwości
w sprawie śmierci Haneczki, odpowiedzialności instytucji państwowych za jej wieloletnie cierpienie oraz wprowadzenia fizycznej kastracji pedofili - bez jąder da się żyć, po pedofilii często nie!
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 30-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
z głębokim poruszeniem i oburzeniem zwracam się z interpelacją w sprawie tragedii, która mam nadzieję wstrząśnie rządzącymi. Autor ujawnił dramatyczną niewydolność państwa polskiego w ochronie najbardziej bezbronnych obywateli – dzieci. Haneczka, dziewczynka ze Szczecina, przez lata była ofiarą przemocy seksualnej, najpierw ze strony najbliższego członka rodziny, później innego dorosłego. Zgłaszana krzywda spotykała się z obojętnością, biernością, a często z proceduralnym odwracaniem wzroku przez instytucje, które powinny udzielić jej natychmiastowej pomocy: prokuraturę, opiekę społeczną, sądy rodzinne, lekarzy psychiatrów i psychologów.
Z dokumentacji dziennikarskiej, w tym reportażu Michała Janczury opublikowanego na łamach portalu Wirtualna Polska (https://wiadomosci.wp.pl/haneczka-nie-zyje-byla-ofiara-pedofili-i-systemu-7150941655833280a), wynika, że organa ścigania nie podjęły działań adekwatnych do skali zagrożenia, ignorowały zeznania dziewczynki, a cały aparat instytucjonalny bardziej chronił dobre imię podejrzanych niż życie i godność dziecka! Haneczka nie doczekała się sprawiedliwości. Zmarła po latach cierpień, do końca pozbawiona skutecznego wsparcia psychologicznego, medycznego i prawnego.
Panie Ministrze, to nie jest jednostkowy przypadek, lecz symbol systemowej zapaści. Symbol państwa, które nie umie lub nie chce chronić dzieci przed oprawcami! Nie możemy dłużej tolerować takiej sytuacji.
Przemoc seksualna wobec dzieci pozostawia w ich psychice trwałe, nieuleczalne rany. Trauma z dzieciństwa prowadzi do depresji, samotności, autodestrukcyjnych zachowań, a bardzo często – jak pokazuje historia Haneczki – do samobójstwa. Tego rodzaju cierpienia są niewyobrażalne, a jednocześnie zbyt często ignorowane przez aparat państwa, który chroni sprawców, zamiast stać po stronie ofiar.
Historycznie, na świecie kobiety i dzieci traktowano jako podludzi pozbawionych pełni praw i godności. W wielu kulturach kobiety były uważane za własność mężczyzn, a dzieci za istoty bez głosu, których cierpienie pozostawało niewidoczne. W starożytnym Rzymie pater familias miał niemal nieograniczoną władzę nad życiem i śmiercią swoich dzieci oraz żony. W średniowiecznej Europie kobiety oskarżane o czary płonęły na stosach, a dzieci zmuszano do niewolniczej pracy. Nawet w XIX-wiecznej Anglii dzieci pracowały w kopalniach, a kobiety nie miały prawa głosu. Tego rodzaju dehumanizacja kobiet i dzieci była normą w wielu społeczeństwach, a systemy prawne chroniły przede wszystkim interesy mężczyzn.
Polska wyróżniała się na tle innych narodów nowatorskim podejściem do kobiet i dzieci, traktując je z szacunkiem i czcią. Już w średniowieczu polska królowa Jadwiga Andegaweńska (XIV w.) była symbolem mądrości i współczucia, angażując się w ochronę najsłabszych, w tym dzieci i ubogich. W XVI wieku, w okresie złotej ery Rzeczypospolitej, kobiety takie jak Barbara Radziwiłłówna czy Bona Sforza odgrywały kluczowe role polityczne, co było ewenementem w ówczesnej Europie. Statuty wiślickie (XIV w.) autorstwa Kazimierza Wielkiego wprowadzały ochronę prawną dla wdów i sierot, co stanowiło pionierskie podejście do praw kobiet i dzieci. W XIX wieku, w czasie zaborów, polskie kobiety, takie jak Emilia Plater czy Maria Konopnicka, nie tylko walczyły o niepodległość, ale także aktywnie działały na rzecz edukacji dzieci i ochrony ich praw. Polska tradycja, oparta na kulcie Matki Boskiej, podkreślała szczególną rolę kobiet jako strażniczek wartości moralnych i rodzinnych, co przekładało się na szacunek dla ich godności. W dwudziestoleciu międzywojennym Polska była jednym z pierwszych krajów, które przyznały kobietom prawa wyborcze (1918 r.), znacznie wyprzedzając wiele państw zachodnich.
Jako Polak domagam się powrotu do tego nowatorskiego ducha polskiej historii w XXI wieku. Oczekuję zerwania z archaicznym, nieuzasadnionym kultem mężczyzn, którzy w imię patriarchatu zbyt często pozostają bezkarni za przemoc wobec kobiet i dzieci. Współczesne państwo polskie powinno czerpać z tej tradycji, stawiając kobiety i dzieci w centrum systemu ochrony prawnej i społecznej. Musimy budować system, który nie tylko karze sprawców, ale także aktywnie wspiera ofiary, zapewniając im bezpieczeństwo, godność i sprawiedliwość.
Kara za najcięższe przestępstwa wobec dzieci nie może być wyłącznie symboliczna. Musi być sprawiedliwa, odstraszająca i skuteczna w ochronie społeczeństwa. Państwo musi wysłać jednoznaczny sygnał: dzieci są nietykalne, a za ich krzywdzenie sprawcy ponoszą najsurowsze konsekwencje. Nie ma zgody na pastwienie się nad dziećmi. Pedofilia to zbrodnia, która krzywdzi bezbronne dziecko, jego rodzinę i całe społeczeństwo. Bez jąder da się żyć, ale dziecko po takiej traumie często nie jest w stanie żyć – zmaga się z lękiem, poczuciem winy, wstydu, a często odbiera sobie życie. Obecny system bardziej martwi się o prawa zbrodniarza niż o cierpienie ofiar. Fizyczna kastracja sprawców najcięższych przestępstw seksualnych wobec dzieci, choć budzi kontrowersje w kontekście międzynarodowych standardów praw człowieka (np. art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka), jest rozwiązaniem, które należy wprowadzić. To nie sprawcy, lecz ich ofiary zasługują na ochronę. Społeczeństwo nie może dłużej akceptować sytuacji, w której dzieci płacą życiem za bezkarność oprawców.
Społeczeństwo oczekuje, że państwo będzie chronić najsłabszych – dzieci, które same nie są w stanie się obronić. W imię tej odpowiedzialności konieczne jest nie tylko ściganie sprawców, ale także reforma systemu, który zawodzi ofiary na każdym etapie: od zgłoszenia przestępstwa, przez wsparcie psychologiczne, po sprawiedliwe orzecznictwo.
Zwiększająca się liczba przypadków pedofilii w Europie Zachodniej
Problem przemocy seksualnej wobec dzieci nie ogranicza się do Polski – w Europie Zachodniej odnotowuje się niepokojący wzrost liczby fizycznych przypadków pedofilii. Według danych Rady Europy około 20% dzieci w Europie pada ofiarą przemocy seksualnej, w tym bezpośrednich aktów fizycznych takich jak gwałt czy molestowanie. Statystyki Eurostatu z 2022 roku wskazują, że w krajach takich jak Niemcy, Belgia, Francja czy Wielka Brytania liczba zgłaszanych przypadków przestępstw seksualnych wobec dzieci rośnie.
Najnowsze dane z 2023 roku pokazują skalę problemu:
Niemcy: Federalny Urząd Policji Kryminalnej (BKA) odnotował 16 375 przypadków przemocy seksualnej wobec dzieci w 2023 roku, co stanowi wzrost o 5,5% w porównaniu z 2022 rokiem. W porównaniu z 2017 rokiem liczba ta wzrosła o niemal 5000 przypadków. Większość ofiar to dziewczęta poniżej 14 roku życia.
Francja: W 2023 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Francji zgłosiło 24 000 przypadków przemocy seksualnej wobec nieletnich, z czego 70% dotyczyło dzieci poniżej 15 roku życia. Liczba ta wzrosła o 8% w porównaniu z 2021 rokiem, co wskazuje na narastający problem.
Belgia: W 2023 roku Centrum Arbitrażowe ds. Wykorzystywania Seksualnego odnotowało 10 000 zgłoszeń dotyczących przemocy seksualnej wobec dzieci, z czego 60% dotyczyło fizycznych aktów przemocy. Liczba ta wzrosła o 12% od 2020 roku.
Wzrost liczby ujawnianych przypadków w Europie Zachodniej wskazuje na potrzebę skuteczniejszych mechanizmów prewencji i ścigania. Polska, jako członek Unii Europejskiej, musi wyciągnąć wnioski z tych doświadczeń i działać zdecydowanie i wyprzedzająco, by nie powielać błędów innych państw.
Oczekuję odpowiedzi na poniższe pytania nie w duchu formalnoprawnych wyjaśnień, lecz z rzeczywistą empatią i odpowiedzialnością wobec dramatu, jaki wydarzył się w „państwie prawa“:
Czy jest prowadzone śledztwo w sprawie zaniechań funkcjonariuszy publicznych, którzy mieli styczność z przypadkiem Haneczki i nie podjęli skutecznych działań? Jeżeli tak, to kiedy je wszczęto i kiedy planuje się jego zakończenie?
Czy prokuratura planuje przeprowadzenie audytu spraw z zakresu przemocy seksualnej wobec dzieci z ostatnich 5 lat w kontekście skuteczności postępowań i orzeczeń?
Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne lub proceduralne w zakresie weryfikacji reakcji instytucji na zgłoszenia przemocy wobec dzieci? Jeżeli tak, to kiedy zobaczymy rezultaty?
Czy jest rozważane powołanie niezależnej komisji (na wzór komisji ds. pedofilii) ds. monitorowania przypadków zaniechań instytucjonalnych wobec ofiar przemocy seksualnej?
Jakie konkretne działania zostały dotychczas podjęte przez prokuratora generalnego w celu przeciwdziałania bezkarności sprawców przemocy seksualnej wobec dzieci i ochrony ich ofiar?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych umożliwiających orzekanie kary fizycznej kastracji wobec sprawców najcięższych przestępstw seksualnych wobec dzieci? Czy podjęto w tej sprawie analizy, konsultacje społeczne lub eksperckie?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec fizycznej kastracji jako formy prewencji i sprawiedliwości?
Ilu prokuratorów i sędziów było zaangażowanych w sprawę Haneczki na różnych etapach postępowania? Ilu z nich miało wiedzę o szczegółach przypadku? Czy osoby te nadal pełnią swoje funkcje? Jakie były przyczyny braku skutecznych działań w tej sprawie ze strony zaangażowanych funkcjonariuszy publicznych?
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9897 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.197.2025
Warszawa, 09 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9640 Pana Posła Jarosława Sachajki
w sprawie śmierci Haneczki, odpowiedzialności instytucji państwowych za jej wieloletnie
cierpienie oraz wprowadzenia fizycznej kastracji pedofili, sporządzoną we współpracy
z Prokuraturą Krajową.
W powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury prowadzono dwa
postępowania przygotowawcze, w których osobą pokrzywdzoną była małoletnia Hanna
P., to jest:
1. śledztwo o sygn. 4306-4.Ds.565.2023 Prokuratury Rejonowej Szczecin – Zachód
w Szczecinie przeciwko Romanowi P. podejrzanemu o czyn z art. 200 § 1 k.k. w zb.
z art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. – zakończone 26
października 2023 r. skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego Szczecin
- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie (postępowanie sądowe pozostaje w toku
sygn. akt V K 898/23);
2. śledztwo o sygn. 4302-4.Ds.905.2023 Prokuratury Rejonowej w Stargardzie
przeciwko Lechowi P. podejrzanemu o czyn z art. 200 § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 12 § 1
k.k. – zakończone 24 grudnia 2024 r. skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu
Rejonowego w Stargardzie, aktualnie, w związku z przekazaniem sprawy,
-- 1 of 5 --
2
postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym w Szczecinie, jako sądem
I instancji (sygn. akt III K 33/25).
W toku pierwszego ze wskazanych powyżej postępowań przygotowawczych
w wykonywanie czynności zaangażowanych było:
2 prokuratorów na poziomie Prokuratury Rejonowej Szczecin – Zachód
w Szczecinie,
4 prokuratorów Prokuratury Okręgowej w Szczecinie, w związku
z rozpoznawaniem wniosku o przekazanie sprawy do prowadzenia innej
jednostce organizacyjnej prokuratury.
W drugim z wymienionych postępowań zastosowano instytucję zwierzchniego nadzoru
służbowego, który był wykonywany przez prokuratorów Prokuratury Okręgowej
w Szczecinie. W związku z prowadzeniem śledztwa, jak również sprawowaniem
zwierzchniego nadzoru służbowego, na różnych jego etapach i z różnym stopniem
intensywności, zaangażowanych było łącznie 7 prokuratorów na poziomie Prokuratury
Rejonowej w Stargardzie oraz 8 prokuratorów wykonujących czynności służbowe
w Prokuraturze Okręgowej w Szczecinie.
Wbrew twierdzeniom Pana Posła prokuratorzy podejmowali skuteczne czynności w tych
sprawach (obie zakończyły się skierowaniem do sądu aktu oskarżenia), nie prowadzono
zatem postępowań przygotowawczych w sprawie ewentualnych „zaniechań
funkcjonariuszy publicznych, którzy mieli styczność z przypadkiem Haneczki i nie podjęli
skutecznych działań”. Wszyscy prokuratorzy zaangażowani w prowadzenie tych śledztw
nadal wykonują czynności służbowe związane z zajmowaniem stanowisk orzeczniczych
w jednostkach organizacyjnych podległych Prokuraturze Regionalnej w Szczecinie.
W ramach obowiązków służbowych wykonywanych przez prokuratorów
w Departamencie Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej nie jest
planowany „audyt spraw z zakresu przemocy seksualnej wobec dzieci z ostatnich 5 lat
w kontekście skuteczności postępowań i orzeczeń”. Niemniej nadmieniam, że Prokurator
Krajowy, wykonując założenia Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom
Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023 - 2026,
-- 2 of 5 --
3
przyjętego uchwałą nr 204 Rady Ministrów z dnia 17 października 2023 r. (M.P. z 2023 r.,
poz. 1235), dalej Krajowy Plan, pismem z 15 lipca 2024 r. wprowadził system i określił
zasady koordynacji w zakresie:
zbierania danych statystycznych dotyczących czynów zabronionych przeciwko
wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich z rozdziału XXV Kodeksu
karnego oraz o przestępstwo z art. 189a k.k. popełnione na szkodę małoletniego,
związane z przestępstwami przeciwko wolności seksualnej i obyczajności,
przeprowadzania analiz akt tej kategorii spraw i sporządzania cyklicznych
sprawozdań z ich przebiegu oraz wydawania w oparciu o poczynione ustalenia
pism instrukcyjnych.
Zgodnie z założeniami Krajowego Planu, na szczeblu prokuratur okręgowych zostali
powołani koordynatorzy, którzy zobowiązani są do aktywnej współpracy
z koordynatorami z komend wojewódzkich Policji i Komendy Stołecznej Policji, z zarządów
Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości oraz funkcjonariuszami z oddziałów
Straży Granicznej w celu podniesienia efektywności komunikacji, a także zapewnienia
skuteczności i prawidłowości prowadzonych postępowań.
Również na szczeblu Prokuratury Krajowej został ustanowiony koordynator, do
obowiązków którego należy współpraca z funkcjonariuszami – koordynatorami
wskazanych powyżej służb.
Nadto, dla celów realizacji Krajowego Planu, na polecenie Prokuratora Krajowego zostało
przeprowadzone, na szczeblu prokuratur regionalnych, badanie akt postępowań
przygotowawczych prowadzonych w sprawach o przestępstwa z rozdziału XXV Kodeksu
karnego popełnione na szkodę małoletnich oraz o przestępstwo z art. 189a k.k.
popełnione na szkodę małoletniego - związane z przestępstwami przeciwko wolności
seksualnej i obyczajności.
W trakcie tych badań analizowano prawidłowość i sprawność postępowań prowadzonych
w tej kategorii spraw, kwestie przestrzegania standardów ochrony i gwarancji praw
małoletnich pokrzywdzonych, zasadności podejmowanych decyzji merytorycznych,
a także treść pokontrolnych wniosków oraz zaleceń, pod kątem usprawnienia przebiegu
omawianych postępowań.
-- 3 of 5 --
4
Analizą objęto sprawy z II półrocza 2024 r. (łącznie 1581 postępowań przygotowawczych),
natomiast w latach 2025 - 2026 badaniu będą podlegać postępowania prowadzone
w rocznym przedziale czasowym - od 1 stycznia do 31 grudnia. Obecnie w Departamencie
Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej trwa analiza przekazanych przez
prokuratury regionalne sprawozdań z przeprowadzonego badania spraw, w oparciu
o które sporządzony zostanie raport podsumowujący.
Nadto, w celu realizacji założeń Krajowego Planu, Prokurator Generalny 29 sierpnia 2024
r. wydał wytyczne w sprawie zasad postępowania powszechnych jednostek
organizacyjnych prokuratury w zakresie prowadzenia spraw o przestępstwa przeciwko
wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich z rozdziału XXV Kodeksu
karnego.
Nadmieniam, iż dodatkowo Prokurator Krajowy zobowiązał dyrektorów
departamentów/biur w Prokuraturze Krajowej, prokuratorów regionalnych
i prokuratorów okręgowych do bieżącego reagowania na stwierdzone uchybienia lub
nieprawidłowości w postępowaniach przygotowawczych prowadzonych w tej kategorii
spraw, mając na względzie realizację konstytucyjnego obowiązku i spełnienie standardów
unijnych zapewnienia bezpieczeństwa małoletnim, a tym samym do podejmowania
skutecznych działań przeciwdziałających oraz zwalczających przestępczość przeciwko
wolności seksualnej popełnianej na szkodę tych osób.
Informuję również, że nie jest rozważane wprowadzenie zmian legislacyjnych
umożliwiających orzekanie kary fizycznej kastracji wobec sprawców najcięższych
przestępstw seksualnych wobec dzieci.
Podkreślić należy, że wprowadzenie tego rodzaju rozwiązań naruszałoby art. 40
Konstytucji RP, zgodnie z którym nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu,
nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu i na mocy którego zakazuje się
stosowania kar cielesnych. Podobny zakaz wynika również wprost z art. 3 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. Nr 61, poz.284).
Ponadto w ramach sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości nadzoru
administracyjnego i organizacyjnego nad kuratorską służbą sądową, ministerstwo
realizuje działania, które mają zapewnić skuteczne wykonywanie obowiązków kuratorów
-- 4 of 5 --
5
sądowych, również w obszarach związanych z ochroną praw dzieci, przeciwdziałaniem
przemocy oraz współpracą z innymi instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo
i dobrostan dzieci.
Kuratorzy sądowi, zgodnie z art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks
postępowania karnego (Dz.U. z 2025 r., poz..46 t.j.), mają obowiązek niezwłocznie
zawiadomić prokuratora lub Policję o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu,
o którym dowiedzieli się w związku z pełnieniem swoich obowiązków służbowych. Przepis
ten nakłada na kuratorów wyraźny obowiązek interwencji i współdziałania z organami
ścigania w sytuacjach, gdy w trakcie realizacji ich zadań ujawnią się okoliczności
wskazujące na zagrożenie bezpieczeństwa dziecka, w tym na przemoc wobec niego.
Resort analizuje praktyki oraz procedury dotyczące reagowania kuratorów sądowych na
przypadki przemocy wobec dzieci, zapewniając Ministrowi Sprawiedliwości merytoryczne
wsparcie w tym zakresie. Wyniki tych analiz są wykorzystywane do opracowywania
rekomendacji dotyczących usprawnienia działania kuratorskiej służby sądowej.
W ministerstwie został powołany Zespół ds. analizy zdarzeń, na skutek których małoletni
poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Zespół analizuje zdarzenia,
których skutkiem była śmierć albo poważne obrażenia ciała dziecka, gdy sprawcą był
rodzic lub opiekun (prawny lub faktyczny). Celem analizy jest ocena, jak działa system
ochrony dzieci. Zespół ustala, co wymaga poprawy, aby system ten działał prawidłowo
i skutecznie zapobiegał podobnym zdarzeniom w przyszłości.
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zespol-do-spraw-analizy-zdarzen
Na marginesie wskazuję, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, w szczególności Ministra
do spraw Równości – Katarzyna Kotula, jest odpowiedzialna za koordynowanie działań
w zakresie zwalczania przemocy domowej w Polsce, w tym za przygotowanie i wdrażanie
rządowych programów, takich jak Rządowy Program Przeciwdziałania Przemocy
Domowej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --