Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji w psychiatrii, w szczególności w psychiatrii dziecięcej, oraz minimalnego poziomu wsparcia ze strony państwa dla najmłodszych pacjentów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9638
do ministra zdrowia
w sprawie dramatycznej sytuacji w psychiatrii, w szczególności w psychiatrii dziecięcej, oraz minimalnego poziomu wsparcia ze strony państwa dla najmłodszych pacjentów
Zgłaszający: Mariusz Gosek
Data wpływu: 29-04-2025
Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) kieruję do Pani Minister interpelację w związku z alarmującym stanem psychiatrii w Polsce, szczególnie psychiatrii dzieci i młodzieży.
W ostatnich tygodniach w przestrzeni medialnej pojawiło się wiele publikacji i raportów wskazujących na dramatyczną sytuację najmłodszych pacjentów wymagających pomocy psychiatrycznej. Lekarze, terapeuci i organizacje społeczne mówią jednym głosem: system jest przeciążony, kadry brakuje, a dostępność do leczenia jest skrajnie ograniczona – zarówno w zakresie wizyt ambulatoryjnych, jak i hospitalizacji.
Według danych NIK, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę oraz Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego:
średni czas oczekiwania na wizytę u psychiatry dziecięcego w wielu regionach przekracza kilka miesięcy;
liczba oddziałów psychiatrii dziecięcej systematycznie spada – w ostatnich latach zamykano kolejne placówki z powodu braków kadrowych i finansowych;
w Polsce pracuje jedynie ok. 500 psychiatrów dziecięcych, co w relacji do potrzeb stanowi wielokrotnie za mało;
dzieci w kryzysach psychicznych trafiają często na oddziały oddalone setki kilometrów od miejsca zamieszkania;
brak kompleksowego, systemowego wsparcia dla rodzin i szkół we wczesnym reagowaniu na symptomy zaburzeń psychicznych.
Eksperci od lat apelują o stworzenie spójnej i zintegrowanej sieci pomocy psychiatrycznej, opartej na bliskości, profilaktyce i interwencji środowiskowej. Obecne działania państwa mają charakter fragmentaryczny i nieproporcjonalny do skali problemu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie są aktualne dane Ministerstwa Zdrowia dotyczące liczby dzieci i młodzieży oczekujących na pomoc psychiatryczną oraz średniego czasu oczekiwania na świadczenia?
Ile oddziałów psychiatrii dziecięcej działa obecnie w Polsce i jaka jest ich obsada kadrowa?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zwiększenie liczby rezydentur z psychiatrii dzieci i młodzieży oraz dodatkowe zachęty dla lekarzy podejmujących specjalizację w tym zakresie?
Jakie działania rząd zamierza podjąć, aby zapewnić równy dostęp do opieki psychiatrycznej dla dzieci z mniejszych miejscowości i obszarów wiejskich?
Czy planowane są zmiany legislacyjne i finansowe, które pozwolą zbudować system wczesnego reagowania i opieki środowiskowej w psychiatrii dziecięcej?
W jaki sposób resort zdrowia zamierza współpracować z ministerstwem edukacji w zakresie profilaktyki zdrowia psychicznego w szkołach?
Brak skutecznego systemu psychiatrii dziecięcej to zaniedbanie, które grozi trwałymi konsekwencjami dla całego pokolenia młodych Polaków. Kryzys psychiczny dziecka to nie statystyka – to dramat rodzin, które nie znajdują pomocy w instytucjach państwa.
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (26)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10036 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.35.2025.MSS
Warszawa, 27 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9638, Pana Posła Mariusza Goska, przesłaną do
Ministerstwa Zdrowia w dniu 6 maja 2025 r., w sprawie sytuacji w psychiatrii,
w szczególności w psychiatrii dziecięcej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
informacji.
Minister Zdrowia podejmuje szereg działań aby lekarzy poszczególnych specjalizacji było jak
najwięcej. Świadczą o tym statystyki - obserwowany jest w tych dziedzinach przyrost. W
porównaniu do 2015 roku liczba lekarzy psychiatrów zwiększyła się o 18,5% zaś liczba
lekarzy psychiatrów dzieci o młodzieży o 51,9%. (aktualnie w Polsce jest 4 754 lekarzy,
którzy wykonują zawód i posiadają specjalizację z psychiatrii i 568 lekarzy, którzy posiadają
specjalizację z psychiatrii dzieci i młodzieży).
Minister Zdrowia podejmuje działania globalne mające na celu zapewnienie na rynku pracy
optymalnej liczby lekarzy specjalistów, m.in.:
począwszy od 2016 r. Minister Zdrowia znacznie zwiększył limity przyjęć na
kierunek lekarski, czyli kierunek, po którym można podjąć specjalizację w psychiatrii
i psychiatrii dzieci i młodzieży;
pod koniec 2021 r. wprowadzono wsparcie finansowe - kredyt dla osób
podejmujących studia odpłatne na kierunku lekarskim prowadzonym w języku
polskim. Kredyt wiąże się z obowiązkiem odpracowania kwoty uzyskanej od
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
państwa w publicznej służbie zdrowia (możliwość całkowitego lub częściowego
umorzenia kosztu kształcenia po spełnieniu warunków określonych w ustawie);
dzięki środkom finansowym z KPO (ponad 700 mln EUR) zwiększenie potencjału
dydaktycznego publicznych uczelni medycznych (kierunek lekarski i pielęgniarski),
w aspekcie personalnym i inwestycyjnym (laboratoria, biblioteki, domy studenckie,
centra symulacji, baza kliniczna). Ma to za zadanie, wygenerowanie nowych miejsc
szkoleniowych;
działania mające na celu wyodrębnienie dziedzin najważniejszych z punktu widzenia
epidemiologicznego kraju (dziedziny priorytetowe w tym psychiatria i psychiatria
dzieci i młodzieży) i ustanowienie dla nich specjalnych zasad;
możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we wszystkich
województwach jednocześnie oraz wskazania 15 wyborów obejmujących dziedzinę,
tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w preferowanej kolejności
(tzw. Nabór Centralny).
Odnosząc się do kwestii dostępności do opieki psychiatrycznej uprzejmie informuję, iż
dyrektorzy OWNFZ zobowiązani są do zapewnienia świadczeniobiorcom równego dostępu
do świadczeń opieki zdrowotnej na obszarze działania oddziału, poprzez zawieranie
i nadzorowanie realizacji umów ze świadczeniodawcami, zgodnie z art. 107 ustawy z dnia 27
sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z powyższym, Dyrektorzy OWNFZ, decyzję o ogłoszeniu postępowań o zawarcie
umów, podejmują w oparciu o sporządzany plan zakupu świadczeń opieki zdrowotnej na
obszarze województwa, a w przypadku wolnych środków finansowych również po
ówczesnym poinformowaniu podmiotów leczniczych o zainteresowaniu realizacją tychże
świadczeń. W podjęciu decyzji, istotne są analizy o poziomie realizacji umów w
poszczególnych zakresach świadczeń. Fundusz dąży do zapewnienia dostępności do
świadczeń zgodnie z wytycznymi określonymi w Raporcie w sprawie ustalenia taryfy
świadczeń nr WT.5403.39.2021 z dnia 13 grudnia 2021 r.
Poniższe zestawienia obrazują poziom zabezpieczenia dostępności do świadczeń
w poszczególnych poziomach referencyjnych (stan na maj 2025 r.)
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zakontraktowana liczba
Zespół/ Ośrodek I
poziom referencyjny
liczba Zespół/
Ośrodek I poziom
referencyjny przy
założeniu 1 ośrodek
12 500 populacji
różnica do
wskaźnika 1
ośrodek na 12,5
tys. populacji
poziom
zabezpieczenia
liczba poradni
psychologicznych
1791 (w ramach
zakresu 04.1790)
Dolnośląski OW NFZ 44 40 - 110% -
Kujawsko-Pomorski OW NFZ 22 30 8 73% -
Lubelski OW NFZ 30 29 - 103% -
Lubuski OW NFZ 17 15 - 113% -
Łódzki OW NFZ 36 33 - 109% -
Małopolski OW NFZ 36 52 16 69% 3
Mazowiecki OW NFZ 88 84 - 105% 1
Opolski OW NFZ 12 13 1 92% -
Podkarpacki OW NFZ 24 31 7 77% -
Podlaski OW NFZ 19 16 - 119% -
Pomorski OW NFZ 36 37 1 97% -
Śląski OW NFZ 39 62 23 63% -
Świętokrzyski OW NFZ 10 16 6 63% -
Warmińsko-Mazurski OW NFZ 16 21 5 76% -
Wielkopolski OW NFZ 56 55 - 102% -
Zachodniopomorski OW NFZ 13 23 10 57% -
RAZEM 498 557 77 89% 4
ośrodki I poziomu referencyjnego psychiatrii dzieci i młodzieży
świadczenia
kontraktowane
poza
referencyjnością
Oddział Wojewózki NFZ
Należy podkreślić, iż w okresie październik 2023 r. – maj 2025 r. znacząco zwiększono
dostępność do świadczeń psychiatrii dzieci i młodzieży:
w ramach I poziomu referencyjnego wzrost dostępności o 11,4%, nominalnie 51
ośrodków więcej zapieczenie dostępności w kraju jest na poziomie 90% (dane na maj
2025).
w ramach II poziomu referencyjnego wzrost dostępności o 14,8%, nominalnie 23
ośrodków więcej, zapieczenie dostępności w kraju na poziomie 92% (dane maj
2025).
III poziom referencyjny: zakontraktowano 37 oddziałów dziecięcych
psychiatrycznych w ramach ośrodków III poziomu + 3 oddziały funkcjonujące poza
poziomem referencyjnym, zapieczenie dostępności na poziomie 100% (dane maj
2025).
Jednocześnie warto wskazać, że w przypadku psychiatrii dziecięcej niepokojący jest fakt
dość niskiej realizacji świadczeń lekarskich psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży w
zakresie poradni zdrowia psychicznego (ok. 60%) stanowiącej element II poziomu
referencyjnego. To element znacznie ograniczający dostępność do świadczeń, mimo
zabezpieczenia dostępu w ramach kontraktów NFZ. Dotyczy to również ośrodków
psychologiczno - psychoterapeutycznych działających w ramach I poziomu. Zabezpieczenia
przez NFZ dostępu na poziomie prawie 100% nie daje gwarancji zabezpieczenia dostępu do
personelu zgodnie ze zgłoszonym harmonogramem w umowie. Brak personelu widoczny w
analizach poziomu realizacji świadczeń, powoduje realne ograniczenie dostępu do świadczeń
i wydłużanie kolejek.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Centrala NFZ dokonała symulacji: ilu nowych pacjentów można byłoby przyjąć w ramach
godzin, w których lekarze nie udzielają świadczeń, a powinni zgodnie z harmonogramem
zgłoszonym do umowy. Liczba możliwych do przycięcia nowych pacjentów w poradni
zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży w okresie styczeń – grudzień 2024 r. w skali
kraju wyniosła ok. 10 720 osób.
W wyniku ww. stwierdzonych nieprawidłowości, tj. ograniczenia dostępności do świadczeń
lekarskich w zakresie poradni zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży Narodowy
Fundusz Zdrowia podjął działania kontrolne, które w chwili obecnej są procedowane.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt zmiany zmieniającego
rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i
leczenia uzależnień. Zgodnie z projektem wydzielona została sesja wsparcia
psychospołecznego w formie konsultacji interwencyjnej. Sesja realizowana będzie na
I poziomie referencyjnym w stanach nagłych nie wymagająca wcześniejszej diagnozy
psychologicznej stanowiąca oddziaływanie psychospołeczne na jedną osobę lub rodzinę,
lub inne osoby stanowiących ich oparcie społeczne; może być realizowaneabez udziału
osób małoletnich; w ramach sesji mogą być podejmowane działania edukacyjno-
konsultacyjne obejmujące:
pomoc psychologiczną,
psychoedukację,
oddziaływania interwencyjne,
świadczenia terapeutyczno-rehabilitacyjne,
poradnictwo rodzinno-wychowawcze.
Celem sesji jest:
ustalenie terminu spotkania ze specjalistą w ramach współpracy między
wszystkimi poziomami referencyjnymi – adekwatnie do potrzeb wynikających ze
wstępnej oceny stanu zdrowia i funkcjonowania pacjenta lub udzieleniem wsparcia
w ramach sesji,
udzielanie informacji o zakresie działania nowego modelu opieki psychiatrycznej
dla dzieci i młodzieży oraz możliwych formach wsparcia,
wskazanie miejsca uzyskania niezbędnego świadczenia z zakresu pomocy
społecznej, jeżeli jest to konieczne,
wskazanie miejsca uzyskania niezbędnej pomocy w ramach sektora oświaty, jeżeli
jest to konieczne.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Projekt jest obecnie na etapie po powtórnych konsultacji publicznych1 i opiniowania przez
Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Odnosząc się do kwestii współpracy z Ministerstwem Edukacji w zakresie profilaktyki
zdrowia psychicznego w szkołach, uprzejmie informuje iż działania w ww. zakresie
podejmowane są przede wszystkim przez Ministrowo Edukacji Narodowej m.in. w ramach
celu operacyjnego 3: Promocja zdrowia psychicznego Narodowego Programu Zdrowia
(Realizacja projektów i programów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz
profilaktycznych opartych na podstawach naukowych, w tym programów profilaktyki
uniwersalnej, wskazującej i selektywnej) oraz wprowadzanego przedmiotu Edukacja
Zdrowotna.
Ponadto w załączniku przekazuję aktualne dane dotyczące liczby dzieci i młodzieży
oczekujących na pomoc psychiatryczną oraz średniego czasu oczekiwania na świadczenia
jak również liczby oddziałów psychiatrii dziecięcej w Polsce i ich obsady kadrowej.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Załącznik:
Tabela z danymi odpowiedź na interpelację
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12388450/katalog/13075958#13075958
-- 5 of 5 --