Interpelacja w sprawie potrzeby pilnego wsparcia działań w zakresie zabezpieczenia infrastruktury drogowej skażonej azbestem, na przykładzie gm. Szczucin
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9632
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby pilnego wsparcia działań w zakresie zabezpieczenia infrastruktury drogowej skażonej azbestem, na przykładzie gm. Szczucin
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 29-04-2025
Szanowna Pani Minister,
reprezentując społeczność miasta i gminy Szczucin w województwie małopolskim, zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą poważnego problemu środowiskowego i zdrowotnego, z którym gmina Szczucin zmaga się od dziesięcioleci. Problem ten ma swoje źródło w działalności byłego Zakładu Wyrobów Azbestowo-Cementowych (ZWAC) w Szczucinie, który od lat 50. XX wieku produkował rury ciśnieniowe przy użyciu szczególnie szkodliwego krokidolitu – tzw. niebieskiego azbestu.
W wyniku historycznego, nieświadomego użycia odpadów produkcyjnych zawierających azbest do budowy i utwardzania dróg, placów i obejść gospodarskich, obecnie teren gminy Szczucin pozostaje znacznie skażony tym niebezpiecznym dla zdrowia materiałem. Azbest, będąc praktycznie niezniszczalnym, nadal stanowi zagrożenie dla mieszkańców, zwłaszcza w przypadku degradacji istniejącej infrastruktury drogowej.
Mimo wielu inicjatyw i ogromnych nakładów finansowych – sięgających dziesiątek milionów złotych, przy wsparciu funduszy krajowych i zagranicznych – problem nie został w pełni rozwiązany. Co istotne, gmina Szczucin przez lata samodzielnie podejmowała się działań zabezpieczających, nie otrzymując wsparcia ze strony Skarbu Państwa, który był założycielem i właścicielem ZWAC. Aktualnie, wskutek zużycia nawierzchni drogowych, istnieje ryzyko ponownego pylenia azbestu i zagrożenia zdrowia mieszkańców.
Na podstawie rozeznania w terenie gmina szacuje, że pilnych remontów wymaga odcinek około 20 km dróg o wartości około 8,61 mln zł. W dalszej kolejności remontów będzie wymagać około 50 km kolejnych dróg, co oznacza zapotrzebowanie na środki rzędu co najmniej 20 mln zł.
Problem ten może dotyczyć również innych gmin w Polsce, które w przeszłości w sposób podobny wykorzystywały odpady azbestowe, co dodatkowo wskazuje na konieczność rozwiązania problemu w skali krajowej.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjąć działania mające na celu identyfikację i wsparcie gmin, które borykają się z problemem infrastruktury drogowej skażonej azbestem?
Czy w najbliższym czasie przewiduje się uruchomienie programów lub dedykowanych środków finansowych na rewitalizację dróg skażonych azbestem i ich ponowne zabezpieczenie?
Czy rozważane jest objęcie gminy Szczucin oraz innych gmin dotkniętych podobnym problemem szczególnym programem pomocy, uwzględniając odpowiedzialność Skarbu Państwa za historyczną działalność zakładów produkcji wyrobów azbestowo-cementowych?
Czy ministerstwo rozważa zainicjowanie ogólnopolskiej strategii monitorowania i usuwania zagrożeń wynikających z obecności wyrobów azbestowych w infrastrukturze drogowej?
Szanowna Pani Minister, ze względu na bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców oraz ogromne obciążenia finansowe, jakie od lat ponosi gmina Szczucin, bardzo proszę o potraktowanie sprawy jako pilnej i wymagającej systemowego rozwiązania.
Z poważaniem Piotr Górnikiewicz
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (23)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10926 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
BM-WP.050.61.2025.DI
3786229.15151375.12200147
Warszawa, 23-05-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Piotra Górnikiewicza w sprawie potrzeby
pilnego wsparcia działań w zakresie zabezpieczenia infrastruktury drogowej
skażonej azbestem, na przykładzie gm. Szczucin (znak: K10INT9632)
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie informuję, że kwestie dotyczące usuwania wyrobów zawierających azbest
stanowią właściwość Ministerstwa Rozwoju i Technologii (MRiT). Jednocześnie
przedstawiam stanowisko w zakresie posiadanych kompetencji.
W latach 2004, 2005, 2008 oraz 2013 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (NFOŚiGW) udzielił gminie Szczucin dofinansowania w łącznej kwocie ponad 21,85
mln zł na przedsięwzięcia polegające na zabezpieczeniu odpadów zawierających azbest
zalegających na drogach na terenie gminy Szczucin, powstałych w wyniku wykorzystania
materiałów budowlanych zawierających azbest produkowanych w byłym Zakładzie
Wyrobów Azbestowo-Cementowych. Działania te miały na celu likwidację emisji pyłu
azbestowego do atmosfery poprzez modernizację dotychczasowych i ukształtowanie nowych
nawierzchni na podłożach istniejących dróg. W ramach ww. przedsięwzięcia zabezpieczono
i unieszkodliwiono blisko 100 tys. Mg wyrobów zawierających azbest.
W odniesieniu do zawartej w interpelacji informacji o konieczności remontu ok. 70 km dróg
w gminie Szczucin z uwagi na zużycie nawierzchni (co może skutkować ponownym pyleniem
azbestu) oraz możliwości dofinansowania przedmiotowego zakresu, przekazuję, że
NFOŚiGW nie planuje uruchomienia programu dedykowanego rewitalizacji dróg, do
których budowy pierwotnie użyty był azbest.
Należy wyjaśnić, że NFOŚiGW corocznie wpłaca kwotę nie mniejszą niż 1,4 mld zł na rzecz
Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. Jest to obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1
ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Fundusz ten
gromadzi środki finansowe m.in. na zadania polegające na budowie, przebudowie i remoncie
dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich.
Ponadto informuję, że, na wniosek Burmistrza Miasta i Gminy Szczucin przesłany pismem
z 03.01.2014 r. znak: IZP.7013.1.1.2014, inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu
Ochrony Środowiska w Krakowie - Delegatury w Tarnowie 04.02.2014 r. przeprowadzili
kontrolę, której celem było sprawdzenie osiągnięcia efektu ekologicznego w zakresie
-- 1 of 4 --
unieszkodliwienia odpadów niebezpiecznych, w związku z realizacją przez gminę Szczucin
przedsięwzięcia pn. „Zabezpieczenie odpadów azbestowych na drogach na terenie gminy
Szczucin – etap V”. W trakcie w/w kontroli ustalono, że gmina Szczucin 03.09.2013 r. zawarła
z NFOŚiGW umowę Nr 625/2013/Wn-06/OZ-LZ-GO/D na dofinansowanie w formie dotacji
przedsięwzięcia pn. „Zabezpieczenie odpadów azbestowych na drogach na terenie gminy
Szczucin – etap V”. W pkt. 5 warunków szczególnych do umowy zapisano, że w wyniku
realizacji przedsięwzięcia zostanie osiągnięty efekt ekologiczny w postaci usunięcia
i unieszkodliwienia lub zabezpieczenia 10 882 Mg odpadów zawierających azbest na
powierzchni 25 805 m2 dróg w gminie Szczucin. Termin osiągnięcia efektu ekologicznego:
31.12.2013 r. W pkt. 8 warunków szczególnych do umowy gmina została zobowiązana do
przedstawienia do NFOŚiGW dokumentów potwierdzających osiągnięcie w/w efektu
ekologicznego, tj.:
opinii właściwego terytorialnie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska,
raportu z badań monitoringu środowiska.
Termin przedłożenia w/w dokumentów ustalono na 120 dni od daty zakończenia
przedsięwzięcia. W trakcie kontroli przedstawiono dokumentację projektową wykonaną
przez Firmę Projektowo Budowlaną ECO-PROJEKT, Grabki Duże 89/7, 28-225 Szydłów, mgr
inż. Rafał Bzduch, w ramach opracowań pn. „Opracowanie programu zabezpieczenia
odpadów azbestowych na drogach gminnych – 2007”, „Opracowanie programu
zabezpieczenia odpadów azbestowych na drogach i placach gminnych - 2010” oraz „Budowa
kanalizacji burzowej w drodze nr 1/10 ul. Słowackiego w m. Szczucin”. Na dokumentację
składały się m. in.: projekt budowlany, wykonawczy, przedmiary robót, szczegółowe
specyfikacje techniczne.
Na podstawie przeprowadzonej wizji w terenie oraz przedstawionego „Protokołu odbioru
końcowego i przekazania do eksploatacji inwestycji pn. „Zabezpieczenie odpadów
azbestowych na drogach na terenie gminy Szczucin – etap V”, spisanego 03.12.2013 r.
ustalono, że:
prace inwestycyjne wykonywane były w okresie 12.09.-22.11.2013 r. przez
wyłonionego wykonawcę, tj. Przedsiębiorstwo Drogowo – Mostowe Spółka Akcyjna,
39-200 Dębica, ul. Drogowców 1 (na podstawie umowy IZP.272.1.6.2013, zawartej
09.09.2013 r. z gminą Szczucin),
prace związane z zabezpieczeniem odpadów azbestowych na drogach obejmowały:
roboty nawierzchniowe – wykonanie nawierzchni z mieszanek mineralno–
bitumicznych w ilości 25 805 m2, na wyznaczonych odcinkach dróg o łącznej
długości 8 193 m,
wykonanie poboczy – w ilości 8 406 m2 ,
remont odwodnienia powierzchniowego – uporządkowanie poboczy, rowów i
przepustów w ilości 2 290,50 mb.,
wykonanie zjazdów – w ilości 4 932 m2,
budowę kanalizacji deszczowej z wpustami ulicznymi w ciągu drogi gminnej 1/10
ul. Słowackiego o długości 271 mb z rur litych PCV typ SN8 o średnicy fi 315.
Łączna ilość odpadów azbestowych zabezpieczonych w ramach realizacji przedsięwzięcia
wyniosła 10 882 Mg, w tym ilość odpadów azbestowych usuniętych i przekazanych do
unieszkodliwienia poprzez ich składowanie na terenie składowiska odpadów
niebezpiecznych – 1 381 Mg.
Zgodnie z opracowaną dokumentacją wykonawca nie usuwał odpadów azbestowych
znajdujących się na wyznaczonych drogach i ulicach objętych inwestycją, lecz zabezpieczał
je materiałem wykorzystanym na podbudowę dróg i dywanikiem asfaltowym. Odpady
-- 2 of 4 --
zawierające azbest usunięto z odcinków, w których wykonywane było poszerzenie drogi lub
częściowa przebudowa, związana np. z budową lub modernizacją sieci.
Według przedstawionych kart przekazania odpadów Przedsiębiorstwo Drogowo–Mostowe
Spółka Akcyjna, 39-200 Dębica, ul. Drogowców 1, przekazało z przeznaczeniem do
unieszkodliwiania poprzez składowanie, następujące ilości odpadów niebezpiecznych
o kodzie 17 06 05* - materiały konstrukcyjne zawierające azbest, usuniętych z dróg na
terenie gminy Szczucin:
105,0 Mg odpadów przekazanych na składowisko odpadów zawierających azbest,
Doborów 8, 28-142 Tuczępy – odbiorca Środowisko i Innowacje Spółka z o.o.,
Doborów 8, 28-142 Tuczępy,
1276,0 Mg odpadów przekazanych na składowisko odpadów „za rzeką Białą”
użytkowane przez Grupa Azoty Jednostka Ratownictwa Chemicznego Spółka z o.o.
Wykonawca przedsięwzięcia, tj. Przedsiębiorstwo Drogowo–Mostowe Spółka Akcyjna, 39-
200 Dębica, ul. Drogowców 1, 22.11.2013 r. złożyło wobec inwestora pisemne
oświadczenie, że prace związane z usunięciem odpadów azbestowych polegające na
zadaniu pn. „Zabezpieczenie odpadów azbestowych na drogach na terenie gminy Szczucin
– etap V”, zostały wykonane z zachowaniem właściwych przepisów technicznych
i sanitarnych, a cały teren prac został prawidłowo oczyszczony z azbestu.
Zgodnie z paragrafem 6 pkt 3 umowy zawartej 09.09.2013 r. Nr IZP.272.1.6.2013
wykonawca w/w robót został zobowiązany do przestrzegania rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów
i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest.
W szczególności prawidłowość prowadzonych prac wykonawca powinien potwierdzić do
29.11.2013 r. wynikiem stosownych badań przeprowadzonych przez akredytowane
laboratorium na jego koszt Po wykonaniu prac wykonawca powinien złożyć pisemne
oświadczenie o prawidłowości wykonania prac oraz o oczyszczeniu terenu z pyłu
azbestowego, z zachowaniem właściwych przepisów technicznych i sanitarnych. W dniu
kontroli przedstawiono wyniki badań wykonanych: 21.10.2013 r.,12.11.2013 r.,
15.11.2013 r. i 18.11.2013 r. przez Laboratorium Ochrony Środowiska Grupa Azoty
Jednostka Ratownictwa Chemicznego Sp. z o.o. w Tarnowie, ul. Kwiatkowskiego 8, 33-100
Tarnów, które obejmowały 28 próbek obecności pyłu azbestowego w powietrzu na terenie
dróg w gminie Szczucin (objętych przedmiotem przedsięwzięcia). W żadnej z w/w próbek
nie stwierdzono obecności włókien respirabilnych azbestu.
Podczas przeprowadzonej 04.02.2014 r. wizji w terenie mającej na celu sprawdzenie
wykonania efektu ekologicznego w postaci zabezpieczenia odpadów azbestowych na
drogach w gminie Szczucin ustalono, że na drogach wymienionych w „Protokole odbioru
końcowego i przekazania do eksploatacji inwestycji pn. „Zabezpieczenie odpadów
azbestowych na drogach na terenie gminy Szczucin – etap V”, spisanego 03.12.2013 r. na
powierzchni 25 805 m2, zostało wykonane zabezpieczenie odpadów azbestowych metodą
zaasfaltowania.
W terminie późniejszym Burmistrz Miasta i Gminy Szczucin nie zwracał się ponownie do
Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie o wydanie
opinii w przedmiotowym temacie oraz nie przekazywał żadnych informacji w zakresie
aktualnego stanu zabezpieczenia infrastruktury drogowej zanieczyszczonej azbestem na
terenie gminy Szczucin.
Ponadto, na wniosek mieszkańca gminy Szczucin w sprawie uciążliwości związanej
z prowadzonymi pracami remontowymi ul. Piłsudskiego w Szczucinie, które powodują
wtórną emisję pyłu zawierającego azbest, w dniach 22.05. - 27.09.2024 r. została
-- 3 of 4 --
przeprowadzona pozaplanowa kontrola interwencyjna. W jej trakcie pracownicy
Centralnego Laboratorium Badawczego Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska -
Oddział w Krakowie na zlecenie WIOŚ pobrali uśrednioną próbkę z wyznaczonych punktów
usuwanej podbudowy odcinka ul. Piłsudskiego w Szczucinie do wykonania badań
laboratoryjnych mających na celu identyfikację w pobranym materiale włókien azbestu.
Pobrana próbka materiału z podbudowy remontowanego odcinka drogi powiatowej
nr 1303K Zawierzbie – Kozłów – Szczucin ul. Piłsudskiego w miejscowości Szczucin
zabezpieczona została na terenie Centralnego Laboratorium Badawczego Głównego
Inspektoratu Ochrony Środowiska – Oddział w Krakowie - Pracownia w Tarnowie.
Identyfikacja azbestu w pobranej próbce materiału z podbudowy ul. Piłsudskiego
w Szczucinie zlecona została do laboratorium Eurofins Environment Testing Polska Spółka
z o.o., Al. Wojska Polskiego 90, 82-200 Malbork, posiadającego Certyfikat Akredytacji PCA
Nr AB 1609. W ramach przeprowadzonego akredytowanego badania w próbce materiału
pobranej z ww. obszaru nie wykryto włókien azbestowych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --