Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu ograniczenie marnowania żywności, głównie w sektorze handlu i gastronomii
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9622
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie podjęcia działań mających na celu ograniczenie marnowania żywności, głównie w sektorze handlu i gastronomii
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 29-04-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Każdego dnia marnuje się ogromna ilość żywności, szczególnie w sektorze handlu detalicznego oraz gastronomii. Problem ten ma również poważne konsekwencje dla środowiska związane m.in. z emisją CO2, zużyciem wody i energii.
Obserwacje rynku pokazują, że w wielu przypadkach wyrzucana żywność mogłaby zostać wykorzystana lub przekazana potrzebującym. Dotyczy to zarówno sklepów wielkopowierzchniowych, jak i restauracji, piekarni, kawiarni czy punktów gastronomicznych.
W innych krajach Unii Europejskie wdrażane są systemowe rozwiązania, takie jak:
• model francuski – zakaz marnowania żywności w dużych sklepach, które przekazują niesprzedaną żywność organizacjom charytatywnym;
• rozwiązania cyfrowe i innowacyjne w krajach skandynawskich i w Niemczech - dynamicznie rozwijają się aplikacje mobilne (takie jak Too Good To Go, Olio, Karma), które pozwalają sprzedawać niesprzedane jedzenie po obniżonej cenie, zamiast je wyrzucać;
• chłodnie i jadłodzielnie społeczne (tzw. foodsharing) funkcjonujące w Niemczech i Austrii;
• zachęty podatkowe i ułatwienia dla firm przekazujących żywność.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Jakie działania na poziomie legislacyjnym i operacyjnym planuje podjąć resort w celu ograniczenia marnowania żywności w sektorze handlu i gastronomii?
2. W jaki sposób ministerstwo zamierza zmniejszyć bariery prawne i administracyjne związane z przekazywaniem niesprzedanej żywności organizacjom społecznym?
3. Czy w ramach polityki klimatycznej i zrównoważonego rozwoju przewidziano wsparcie dla inicjatyw technologicznych i społecznych, które przeciwdziałają marnowaniu żywności (np. aplikacje mobilne, logistyka chłodnicza, platformy do foodsharingu)?
4. Jakie konkretne formy współpracy z organizacjami społecznymi, bankami żywności i sektorem prywatnym są obecnie rozwijane przez ministerstwo w celu stworzenia trwałego systemu przeciwdziałania marnowaniu żywności?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8404 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 22 maja 2025 r.
Znak sprawy: DRE.łr.058.6.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 9622
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9622 Poseł na Sejm RP Małgorzaty Pępek w sprawie podjęcia
działań mających na celu ograniczenie marnowania żywności, głównie w sektorze handlu
i gastronomii, przedstawiam następujące informacje.
1. Jakie działania planuje podjąć resort w celu ograniczenia marnowania żywności w sektorze
handlu i gastronomii na poziomie legislacyjnym i operacyjnym?
W Polsce od 18 września 2019 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia19 lipca 2019 r.
o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (Dz.U. z 2020 r. poz. 1645). Ustawa nakłada na sklepy
o powierzchni sprzedaży powyżej 250 m2. obowiązek zawarcia z organizacją pozarządową
umowy dotyczącej nieodpłatnego przekazywania tej organizacji żywności spełniającej wymogi
prawa żywnościowego, a nieprzeznaczonej do sprzedaży, w szczególności ze względu na
zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości lub ze
względu na wady wyglądu albo ich opakowań.
Ustawa stworzyła mechanizm przekazywania nieodpłatnie niesprzedanych produktów
żywnościowych, z zastosowaniem dotychczasowych ulg podatkowych od darowizn.
Przekazywanie żywności organizacjom pozarządowym w celu udostępnienia osobom
potrzebującym jest jednym z najbardziej efektywnych sposobów ograniczania zjawiska
marnotrawienia żywności przez sklepy. Dodatkowo przepisy ustawy nakładają na sprzedawców
-- 1 of 4 --
Strona 2 z 4
żywności obowiązek przeprowadzania kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie
racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania jej marnowaniu.
Po 5 latach obowiązywania ustawy organizacje pozarządowe dystrybuujące żywność wśród
osób potrzebujących zwracały uwagę na problemy z interpretacją i stosowaniem przepisów
ustawy. Dlatego też obecnie w resorcie rolnictwa trwają prace nad nowelizacją ustawy.
Aktualnie analizujemy uwagi zgłoszone do projektu w ramach konsultacji społecznych
i uzgodnień międzyresortowych.
2. W jaki sposób ministerstwo zamierza zmniejszyć bariery prawne i administracyjne związane
z przekazywaniem niesprzedanej żywności organizacjom społecznym?
Jak wskazałem w odpowiedzi na pierwsze pytanie MRIRW podjęło prace legislacyjne mające
na celu doprecyzowanie obowiązujących przepisów tak aby ograniczyć marnowanie żywości
przez sklepy i jednocześnie przyczynić się przekazywania niesprzedanej żywności organizacjom
społecznym. Najważniejsze rozwiązania projektowanej regulacji są następujące:
doprecyzowanie definicji „marnowania żywności” tak, aby definicja wymuszała na
sprzedawcach żywności podejmowanie działań, które przeciwdziałają jej zmarnowaniu i nie
dopuszczą, żeby żywność została przeznaczona na cele inne, niż konsumpcja lub stała się
odpadem;
zobowiązanie „sprzedawców żywności”, aby umowami na nieodpłatne przekazywanie
żywności organizacji pozarządowej objęte były wszystkie jednostki handlu sprzedawcy
o powierzchni powyżej 250 m2, w tym pojedyncze sklepy w ramach sieci.
podniesienie opłaty za marnowaną żywność z 0,1 zł/kg na 0,5 zł/kg;
podniesienie kar pieniężnych za niewniesienie opłaty, wniesienie w niepełnej wysokości
albo po terminie;
wprowadzenie terminu, do którego sprzedawcy żywności mają podpisać umowę
z organizacją pozarządową, tj. do 31 grudnia na następny rok kalendarzowy.
Po zmianie wskazanych przepisów prawnych łatwiej będzie zarówno sprzedawcom żywności
jaki i organizacjom pozarządowym spełnić obowiązki nałożone ustawą, co jednocześnie
przyczyni się do zwiększenia ilości żywności przekazywanej dla osób potrzebujących w Polsce.
Ponadto w Polsce od października 2013 r. istnieje możliwość odliczania podatku VAT przez
darczyńców żywności. Dotyczy ona nie tylko sklepów dowolnej wielkości, ale także
dystrybutorów-hurtowników, restauratorów czy firm cateringowych przekazujących żywność
na rzecz Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) z przeznaczeniem na działalność charytatywną.
-- 2 of 4 --
Strona 3 z 4
Możliwość odliczenia podatku VAT nie dotyczy jedynie napojów alkoholowych o zawartości
alkoholu powyżej 1,2 proc. oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów
bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 proc. Przepisy przewidują
zwolnienie z opodatkowania w sytuacji przekazania darowizny na rzecz OPP.
3. Czy w ramach polityki klimatycznej i zrównoważonego rozwoju przewidziano wsparcie dla
inicjatyw technologicznych i społecznych, które przeciwdziałają marnowaniu żywności
(np. aplikacje mobilne, logistyka chłodnicza, platformy do foodsharingu)?
Obecnie, do 31 grudnia 2025 r. w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności (KPO) trwa realizacja projektów o charakterze inwestycyjnym w obszarze
redystrybucji żywności na cele społeczne. Projekty są finansowane w ramach Działania 4.
Wsparcie organizacji zajmujących się redystrybucją żywności na cele społeczne.
Organizacje pozarządowe, wykonujące działalność w zakresie nieodpłatnego przetwarzania,
przechowywania, redystrybucji żywności na cele społeczne lub wydawania bezpłatnych
posiłków, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysku oraz banki żywności,
prowadzące działalność polegającą na zbieraniu żywności wciąż zdatnej do spożycia
i rozdzielaniu jej nieodpłatnie wśród osób potrzebujących mogły, w okresie od 1 do 30 czerwca
2023 r., wnioskować o wsparcie. Uzyskane środki mogły zostać przeznaczone m.in. na:
budowę lub modernizację magazynów i jadłodajni,
zakup nowych maszyn, urządzeń i wyposażenia potrzebnych do nieodpłatnego
przechowywania, przetwarzania, przygotowania, redystrybucji żywności i wydawania
posiłków,
zakup środków transportu.
Nabory spotkały się z dużym zainteresowaniem potencjalnych ostatecznych odbiorców
wsparcia. Podpisano 65 umów o objęciu przedsięwzięcia wsparciem na ok. 152 mln zł i do 11
maja 2025 r. wypłacono beneficjentom łącznie ponad 82 mln zł zarówno w formie zaliczek, jak
i płatności końcowych. Dodatkowo organizacje zajmujące się redystrybucją żywności na cele
społeczne, które zawarły z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umowę o objęciu
wsparciem wyżej wspomnianych inwestycji w ramach KPO, mogą ubiegać się o sfinansowanie
kosztów podatku od towarów i usług (będącego kosztem niekwalifikowalnym w ramach KPO)
ze środków krajowych. Pomoc dotyczy udokumentowanych fakturami kosztów podatku VAT
poniesionych do dnia 31 października 2025 r.
Jednocześnie informuję, że w Polsce funkcjonują już aplikacje mobilne, które umożliwiają
konsumentom nabycie po obniżonych cenach niesprzedanej żywności - zarówno działa
-- 3 of 4 --
Strona 4 z 4
platforma Too Good Too Go, jak i polska platforma Foodsi. Powstają jadłodzielnie (lub miejsca
o podobnej funkcji), głównie z inicjatywy samorządów, banków żywności i innych organizacji
charytatywnych. Mapę takich jadłodzielni można znaleźć na stronie:
https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1vpCSdHuflmBIw4WWV3VFCQ4L2sU&hl=e
n_US&ll=52.312036133499134%2C18.856711750000006&z=7
4. Jakie konkretne formy współpracy z organizacjami społecznymi, bankami żywności i sektorem
prywatnym są obecnie rozwijane przez ministerstwo w celu stworzenia trwałego systemu
przeciwdziałania marnowaniu żywności?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od dawna współpracuje z Organizacjami Pożytku
Publicznego (OPP), które prowadzą działalność charytatywną w zakresie redystrybucji
żywności. Przedstawiciele z OPP biorą udział w corocznych organizowanych przez
ministerstwo konferencjach naukowych poświęconych przeciwdziałaniu marnowaniu
żywności, dzieląc się swoją wiedzą i doświadczeniami. Eksperci np. z Caritas Polska, Polskiej
Federacji Banków Żywności wspierały ministerstwo w trakcie kampanii edukacyjno-
społecznych, prowadzonych w 2023 i 2024 r. uczestnicząc w dyskusjach na temat zapobiegania
marnowaniu żywności w audycjach emitowanych w radiu i telewizji.
Prowadzona jest również współpraca na poziomie roboczym, w ramach której konsultowane są
potrzeby i zakres zmian legislacyjnych dotyczących ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu
żywności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --