Interpelacja w sprawie zniesienia opodatkowania dodatku emerytalnego dla strażaków ochotników
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9621
do ministra finansów, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie zniesienia opodatkowania dodatku emerytalnego dla strażaków ochotników
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 29-04-2025
Szanowni Panowie Ministrowie!
Strażacy ochotniczych straży pożarnych w Polsce to grupa działaczy społecznych, która od lat stanowi fundament bezpieczeństwa pożarowego i ratowniczego w naszym kraju. Obecnie w strukturach OSP zrzeszonych jest około 700 tysięcy członków, którzy w ogromnej mierze wspierają działania jednostek Państwowej Straży Pożarnej oraz są bezcennym wsparciem lokalnych społeczności w sytuacjach kryzysowych, takich jak pożary, powodzie czy inne zagrożenia.
Działalność strażaków ochotników to znakomity przykład zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego i najwyższej troski o bezpieczeństwo oraz dobro wspólne. Ich poświęcenie i codzienny trud zasługują na najwyższy szacunek i odpowiednie docenienie przez państwo.
Jednym z przyjętych instrumentów wsparcia dla strażaków OSP jest tzw. dodatek emerytalny, który przyznawany jest za wieloletnią służbę i udział w działaniach ratowniczych, szkoleniach czy ćwiczeniach. Niestety, mimo pierwotnych założeń ustawodawczych, dodatek ten wciąż podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Pobieranie podatku od dodatku o relatywnie niskiej wartości generuje znaczne obciążenia administracyjne oraz sprzeczne jest z pierwotnymi intencjami ustawodawcy. Budżet państwa z tego tytułu uzyskuje stosunkowo niewielkie środki, które z pewnością nie rekompensują kosztów związanych z obsługą podatkową tego świadczenia.
Mając na uwadze sytuację osób, których zaangażowanie i poświęcenie zasługują na stałe i pozytywne docenienie przez państwo, zwracam się do Panów Ministrów o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Finansów planują podjęcie inicjatyw legislacyjnych lub administracyjnych zmierzających do zwolnienia dodatku emerytalnego dla strażaków ochotników OSP od podatku dochodowego, co byłoby wyrazem uznania dla ich zasług i znacznie uprościłoby obsługę tego świadczenia?
Czy prowadzone są analizy dotyczące ekonomicznych i organizacyjnych aspektów pobierania podatku od tego dodatku oraz jego wpływu na strażaków OSP i administrację państwową?
Czy obecna sytuacja finansów publicznych, pozostawiona po poprzednim rządzie, pozwala na wprowadzenie zwolnienia podatkowego dla tego świadczenia, mając na uwadze jego symboliczną wartość oraz znaczenie strażaków ochotników dla bezpieczeństwa Polski?
Jakie inne działania planują ministerstwa w celu dalszego wsparcia strażaków ochotników, którzy stanowią nieocenioną wartość dla systemu ochrony przeciwpożarowej i ratowniczej w Polsce?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7833 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 21 maja 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 9621
Znak sprawy: DD3.054.25.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na pytania będące we właściwości Ministra Finansów, zawarte
w interpelacji nr 9621 poseł Małgorzaty Pępek, w sprawie zniesienia
opodatkowania dodatku emerytalnego dla strażaków ochotników, wyjaśniam
co następuje.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy PIT1 opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób
fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów
zwolnionych od podatku (wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy PIT), oraz
dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano
poboru podatku. Przepis ten wyraża konstytucyjną zasadę powszechności
opodatkowania, o której mowa w art. 84 Konstytucji RP2.
Zasada ta znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP,
zgodnie z którym wszystkie normy wprowadzające zwolnienia przedmiotowe mają
charakter odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania według
jednakowych, tych samych dla każdego podatnika zasad (por. wyrok z dnia 29 maja
1996 sygn. Akt K. 22/95). Konsekwencją powyższego jest wyjątkowy charakter ulg,
odliczeń, zwolnień, itp., pojmowanych ściśle i nierozszerzająco.
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 163, z późn. zm.), dalej „ustawa PIT”.
2 Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 483,
z późn. zm.).
-- 1 of 4 --
2/4
Mimo zasady powszechności opodatkowania czynni jeszcze członkowie
ochotniczych straży pożarnych (OSP) korzystają z preferencji podatkowych, które
mają na celu docenienie i wsparcie ich zaangażowania.
Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 44 ustawy PIT wolne od podatku dochodowego
od osób fizycznych (podatek PIT) są przychody członków OSP, uzyskane z tytułu
uczestnictwa w szkoleniach, ćwiczeniach, działaniach ratowniczych, akcjach
ratowniczych i akcjach związanych z likwidowaniem klęsk żywiołowych.
Zwolnieniem tym objęte są otrzymane przez członków OSP świadczenia za czynny
udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu,
niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia. Do świadczeń tych należy
ekwiwalent pieniężny oraz świadczenia niepieniężne przysługujące członkom OSP
z tytułu uczestnictwa w ww. działaniach (np. kursy przygotowujące do uzyskiwania
przez strażaków ratowników OSP kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia
pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t oraz
kursy z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz szkolenia z poszczególnych
dziedzin ratowniczych).
Natomiast będące przedmiotem interpelacji świadczenie ratownicze przyznawane
strażakowi OSP na podstawie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych3, to innego
rodzaju przychód. Świadczenie to przysługuje strażakowi OSP, który czynnie
(co najmniej raz w roku) uczestniczył w działaniach ratowniczych, akcjach
ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach przez okres co najmniej 25 lat
(w przypadku mężczyzn) lub 20 lat (w przypadku kobiet). Warunkiem nabycia prawa
do świadczenia jest również osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego,
tj. 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet. Ustanowienie tego świadczenia stanowi
zatem formę uhonorowania wieloletniego zaangażowania strażaka ochotnika
w działania ratownicze. W praktyce pełni funkcję dodatku do emerytury, i z tego
względu nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem PIT.
Z punktu widzenia systemu podatkowego świadczenie ratownicze stanowi
przychód z innych źródeł, który podlega (podobnie jak inne tego rodzaju
świadczenia) ogólnym zasadom opodatkowania podatkiem PIT.
W odniesieniu do świadczeń ratowniczych wypłacanych strażakowi OSP Zakład
Emerytalno-Rentowy MSWiA nie pełni funkcji płatnika. Nie musi on zatem obliczać
zaliczek na ten podatek PIT. Podmiot wypłacający świadczenie ratownicze jest
zobowiązany jedynie do przekazania podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu
imiennej informacji PIT-11.
Mając powyższe na uwadze nie podzielamy poglądu, zgodnie z którym zwolnienie
z podatku PIT świadczenia ratowniczego znacznie uprościłoby jego obsługę. Należy
zauważyć, że informacja PIT-11, przekazywana jest do urzędów skarbowych
wyłącznie drogą elektroniczną, co znacząco ogranicza obciążenia administracyjne
po stronie podmiotów zobowiązanych do ich wystawienia. Obsługa ta odbywa się
3 Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 244).
-- 2 of 4 --
3/4
z wykorzystaniem zautomatyzowanych systemów informatycznych, a nie w sposób
manualny.
Ustawa PIT nie określa sposobu jej przekazywania podatnikom. Podmioty
wystawiające te informacje czynią to w sposób przyjęty w „kulturze” danej
organizacji. Co istotne, dotychczas nie zgłaszano problemów dotyczących
nadmiernych obciążeń administracyjnych w tym zakresie.
Ponadto od wielu lat z powodzeniem funkcjonuje usługa „Twój e-PIT”. Polega ona
na przygotowaniu (w tym również na podstawie uzyskanych od organów rentowych
informacji podatkowych, tj. PIT-11A i PIT-11) przez Krajową Administrację
Skarbową rocznego zeznania podatkowego. Podatnik może dokonać w nim
dowolnych zmian (np. wskazać ulgi i odliczenia, które chce zastosować, dodać lub
zmienić Organizację Pożytku Publicznego, czy też wybrać preferencyjny sposób
rozliczenia, tj. rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie
wychowująca dziecko). Skorzystanie w tej usługi nie wymaga posiadania podpisu
elektronicznego. Aby uzyskać dostęp do przygotowanego w usłudze zeznania
wystarczy zalogować się w serwisie e-Urząd Skarbowy za pomocą login.gov.pl (Profil
Zaufany, e-dowód, aplikacja mObywatel lub bankowość elektroniczna) albo danych
podatkowych. Jeżeli podatnik nie odrzuci przygotowanej propozycji albo nie złoży
zeznania samodzielnie, to wraz z upływem terminu na rozliczenie, następuje jego
automatyczna akceptacja. Zatem w tym przypadku nie jest wymagana żadna
aktywność ze strony podatnika.
Ministerstwo Finansów nie przewiduje obecnie podjęcia inicjatywy legislacyjnej
zmierzającej do zwolnienia świadczenia ratowniczego z opodatkowania podatkiem
dochodowym od osób fizycznych.
Należy zauważyć, że w kwietniu 2024 r. rząd przedstawił audyt finansów
publicznych4, który wskazał konieczność naprawy ze względu na wysoki deficyt,
rosnący dług i koszty jego obsługi, omijanie stabilizującej reguły wydatkowej oraz
pogorszenie jakości finansowania samorządów. Dodatkowo Polska w lipcu 2024 r.
została objęta procedurą nadmiernego deficytu, co zobowiązuje nas do jego
stopniowego zmniejszania.
Te wyzwania znalazły odzwierciedlenie w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa,
który zakłada m.in. utrzymanie obecnych przepisów podatkowych, aby nie
pogłębiać deficytu.
Podkreślenia wymaga, że każde działanie skutkujące zmniejszeniem dochodów
wiąże się ze wzrostem ryzyka dla stabilności finansów publicznych. Ponadto każde
nowe działanie o takim charakterze zmniejsza przestrzeń wydatkową wynikającą
ze stabilizującej reguły wydatkowej. W związku z tym, w warunkach obowiązujących
przepisów ustawy o finansach publicznych dotyczących stabilizującej reguły
wydatkowej, realizacja działań o takim charakterze wymusza zmianę struktury
wydatków i ich repriorytetyzację lub wymaga proporcjonalnego wzmocnienia
4 „Stan polskich finansów publicznych 2016-2023. Biała Księga”.
-- 3 of 4 --
4/4
strony dochodowej (wprowadzenie odpowiedniego działania w zakresie podatków
lub składek na ubezpieczenia społeczne).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --