Interpelacja w sprawie przygotowywanych zmian w zakresie działalności firm windykacyjnych, w szczególności dotyczących przedawnienia roszczeń
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9620
do ministra sprawiedliwości
w sprawie przygotowywanych zmian w zakresie działalności firm windykacyjnych, w szczególności dotyczących przedawnienia roszczeń
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 29-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z pojawiającymi się doniesieniami na temat prac legislacyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości nad projektem ustawy dotyczącym działalności firm windykacyjnych, a w szczególności propozycji wydłużenia terminów przedawnienia roszczeń, pragnę wyrazić głębokie zaniepokojenie kierunkiem tych zmian i ich potencjalnym wpływem na sytuację prawną obywateli.
28 kwietnia 2025 r. zorganizowałam konferencję prasową poświęconą tej tematyce, na której poruszono realne obawy osób dotkniętych windykacją - zwłaszcza wobec możliwości masowego egzekwowania przedawnionych lub dawno zapomnianych długów. Zmiany sprzyjające firmom windykacyjnym, bez równoległego wzmocnienia ochrony praw dłużników, mogą pogłębić istniejące nierówności i narazić obywateli na poważne konsekwencje finansowe i prawne.
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje projekt ustawy przewidujący wydłużenie terminów przedawnienia roszczeń, a jeśli tak – jaki jest cel i zakres tych zmian?
Czy przewidziano ocenę skutków społecznych tej propozycji, w szczególności dla osób fizycznych, które mogłyby zostać objęte egzekucją roszczeń sprzed wielu lat?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie równoległych instrumentów ochronnych dla dłużników, takich jak obowiązkowa informacja o wierzytelności czy możliwość łatwego kwestionowania roszczenia?
Czy projekt ustawy zostanie poddany szerokim konsultacjom społecznym z udziałem organizacji konsumenckich i przedstawicieli środowisk zajmujących się przeciwdziałaniem ubóstwu i wykluczeniu?
Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8459 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.194.2025
Warszawa, 13 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 9620 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez
Panią Posłankę Olgę Ewę Semeniuk - Patkowską w sprawie przygotowywanych zmian
w zakresie działalności firm windykacyjnych, w szczególności dotyczących przedawnienia
roszczeń.
Ad 1, 2, 4
Terminy przedawnienia roszczeń zostały uregulowane w ustawie z 23 kwietnia 1964 r. –
Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.). Ministerstwo Sprawiedliwości
nie pracuje obecnie nad zmianą obowiązujących przepisów. Kwestia przedawnienia
roszczeń należy do zagadnień o charakterze materialnoprawnym, które powinny być
rozstrzygane przez organ powołany do sprawowania wymiaru sprawiedliwości
w postępowaniu rozpoznawczym.
Natomiast, w ramach przygotowania nowelizacji Kodeksu cywilnego, prace nad reformą
regulacji przedawnienia prowadzi Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego. Podczas
posiedzenia w styczniu 2025 roku Komisja przyjęła zasadnicze kierunki zmian przepisów
o przedawnieniu, w celu ich uproszczenia i uspójnienia. W ramach Komisji został
powołany Zespół problemowy do spraw przedawnienia i terminów zawitych, który
-- 1 of 5 --
2
odpowiada za przygotowanie propozycji pierwszej części nowelizacji Kodeksu cywilnego
w zakresie przedawnienia (Tytuł VI Księgi Pierwszej Kodeksu cywilnego). Dotychczasowe
prace mają charakter roboczy, a przygotowany w ich ramach projekt, celem nadania mu
dalszego biegu, wymaga przyjęcia przez całą Komisję.
Gdy Zespół i następnie Komisja zakończą prace nad projektem zostanie on upubliczniony
na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/projekty-aktow-prawnych3
Z chwilą przedstawienia Ministrowi Sprawiedliwości projektu wypracowanego przez
Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego, dalsze prace legislacyjne, w tym konsultacje
projektu, będą prowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami prac nad projektami
dokumentów rządowych. W myśl art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności
lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677), projekty założeń
projektów ustaw, projekty ustaw oraz projekty rozporządzeń podlegają udostępnieniu
w Biuletynie Informacji Publicznej z chwilą przekazania projektów do uzgodnień
z członkami Rady Ministrów. Zgodnie z art. 6 tejże ustawy z chwilą udostępnienia
w Biuletynie Informacji Publicznej wykazu dotyczącego projektów ustaw, co do których
określono planowany termin ich przyjęcia przez Radę Ministrów, a w przypadku gdy
projekt nie był zawarty w żadnym z wykazów, z chwilą udostępnienia projektu
w Biuletynie Informacji Publicznej, udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej
podlegają również wszelkie dokumenty dotyczące prac nad projektem.
Projekt regulacji - po wpisaniu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów - jest
kierowany do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania
oraz jest publikowany w Biuletynie Informacji Publicznej. Wtedy też wszystkie
zainteresowane osoby bądź podmioty mogą się z nim zapoznać i wyrazić swoje stanowisko
w przedmiocie danego projektu. Podkreślenia wymaga, że to właśnie proces konsultacji
publicznych, jest nakierowany na pozyskanie stanowisk podmiotów spoza sektora
organów i instytucji państwowych.
-- 2 of 5 --
3
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości nie planuje obecnie przygotowania zmiany Kodeksu
postępowania cywilnego w zakresie wprowadzenia równoległych instrumentów
ochronnych dla dłużników, takich jak wskazane w interpelacji obowiązkowa informacja
o wierzytelności czy możliwość łatwego kwestionowania roszczenia.
Już teraz na gruncie ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1568 z zm., dalej „k.p.c.”), dostępny jest szereg instrumentów, których
celem jest zabezpieczenie praw dłużników w zakresie możliwości kwestionowania
skierowanego przeciwko nim roszczenia.
Ma to miejsce począwszy od etapu jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego,
gdy wierzyciel powinien podjąć próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu
rozwiązania sporu, co najczęściej przejawia się poprzez skierowanie do dłużnika
ostatecznego przedsądowego wezwania do zapłaty. Jeżeli jednak dłużnik pozostawi
skierowane do niego wezwanie bez odpowiedzi i wierzyciel wniesie pozew do sądu, to na
tym etapie dłużnik (pozwany) jest wzywany do złożenia odpowiedzi na pozew.
Dodatkowo Kodeks postępowania cywilnego przewiduje szereg innych pouczeń
w przedmiocie uprawnień i obowiązków stron/uczestników postępowania. Na etapie
postępowania egzekucyjnego w myśl art. 805 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., przy pierwszej
czynności egzekucyjnej doręcza się dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu egzekucji,
z podaniem treści tytułu wykonawczego i wymienieniem sposobu egzekucji
oraz z pouczeniem o możliwości, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia
na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, a także sporządzony przez organ
egzekucyjny odpis tytułu wykonawczego albo zweryfikowanego przez komornika
dokumentu, o którym mowa w art. 797 § 3 k.p.c.
Jeżeli dłużnik nie kwestionuje całej egzekucji, a tylko określone czynności komornika,
ma prawo do złożenia skargi na czynności komornika, o terminie i sposobie której
wniesienia komornik ma obowiązek pouczyć strony i uczestników postępowania
-- 3 of 5 --
4
niezastępowanych przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego
lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Skarga ma charakter nielimitowany
z tego względu, że osoba uprawniona do jej złożenia może z tego uprawnienia skorzystać
każdorazowo, gdy uzna, że działalność komornika w toku postępowania jest wadliwa.
Ponadto oprócz obowiązku udzielania pouczeń, funkcją informacyjną komornika jako
organu egzekucyjnego, objęty jest także obowiązek udzielania wyjaśnień o stanie sprawy
(art. 763 k.p.c.). Poza tym dłużnikowi na podstawie art. 840 k.p.c. przysługuje możliwość
wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego, którego funkcją jest obrona przed
egzekucją poprzez podważenie zasadności lub dopuszczalności egzekucji. Zgodnie
z brzmieniem § 1 tego artykułu dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia
tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:
- przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności
gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym
orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego
dokumentu stwierdzającego to przejście (pkt 1);
- po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie
wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik
może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy,
na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy
ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia (pkt 2);
- małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787
k.p.c., wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym
małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty,
których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść (pkt 3).
W myśl § 2 ww. artykułu, jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu
administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być
egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi.
-- 4 of 5 --
5
Natomiast przepis art. 841 k.p.c. przewiduje możliwość wytoczenia przez osobę trzecią,
której prawa zostały naruszone wskutek skierowania do nich egzekucji powództwa
ekscydencyjnego (interwencyjnego). Naruszenie dotyczy prawa materialnego, nie zaś
procesowego. Powództwo ekscydencyjne nie jest więc środkiem do usuwania uchybień
proceduralnych organów egzekucyjnych, lecz środkiem prawnym chroniącym prawa
podmiotowe osoby trzeciej, które naruszone zostały wszczętą egzekucją.
W związku z powyżej opisanymi instrumentami prawnymi zabezpieczającymi prawa
dłużnika, Ministerstwo Sprawiedliwości obecnie nie dostrzega potrzeby wprowadzenia
nowych regulacji w tej materii.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --