Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w organizacjach zbiorowego zarządzania
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9604
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego, ministra sprawiedliwości
w sprawie nieprawidłowości w organizacjach zbiorowego zarządzania
Zgłaszający: Przemysław Drabek, Dariusz Stefaniuk, Radosław Fogiel, Katarzyna Sójka
Data wpływu: 28-04-2025
W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej pojawia się coraz więcej doniesień dotyczących ogromnej skali nieprawidłowości, do jakich dochodzi w organizacjach zbiorowego zarządzania (OZZ) - czyli podmiotach, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie, a także ochrona powierzonych im praw autorskich oraz pokrewnych twórców, wykonawców, producentów. Informacje, które codziennie wychodzą na jaw, a dotyczą funkcjonowania np.: Stowarzyszenia Filmowców Polskich, pokazują bardzo dużą patologię, niegospodarność, nieproporcjonalną rozrzutność majątku stowarzyszenia, zarobki prezesa oraz zarządu są wręcz oszałamiające. Kontrola, zlecona przez minister Hannę Wróblewską, wykazała, że były prezes Jacek Bromski od stycznia 2020 r. do lutego 2024 r. zarobił ponad 3,7 mln zł. "Wieloletni prezes Jacek Bromski potraktował SFP jak dojną krowę" - czytamy w "GW".
Ewa Szacha-Głuchowicz, dyrektorka biura Stowarzyszenia Filmowców Polskich, zarobiła jeszcze więcej niż prezes. Jej wynagrodzenie, w tym premie i nagrody, wyniosło prawie 5,6 mln zł od początku 2020 r. do końca marca 2023 r. "Decyzją Bromskiego dyrektorce biura SFP oprócz miesięcznej pensji (w wysokości 30 tys., zwiększonej do 35 tys.) wypłacano liczne premie i nagrody pieniężne" - podaje "Gazeta Wyborcza".
Informacje te zawarte są między innymi w artykule serwisu Gazety Wyborczej ( https://wyborcza.pl/7,101707,31803384,ponad-milion-na-alkohol-to-tylko-kropla-w-morzu-nieprawidlowosci.html#S.index-K.C-B.1-L.2.duzy )
Taka sama szczegółowa i skrupulatna kontrola jak w Stowarzyszeniu Filmowców Polskich powinna być zrobiona w Stowarzyszeniu ZAiKS.
O patologiach w ZAiKS-sie informują artyści, delegaci zaniepokojeni działaniami organizacji, które powinny dbać o ich interesy. Koszty biura i obsługi stowarzyszenia według sprawozdań z ZAiKS -u za rok 2023 wyniosły ponad 116 mln zł (to 1/5 całego wpływu z tantiem), a zatrudnionych jest ponad 500 osób. To więcej niż w całym Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Główne zarzuty dotyczą niegospodarności - pierwszy przykład to Pałac w Janowicach. Zarząd ZAiKS podjął decyzje o wyprzedaży majątku stowarzyszenia za bezcen, co odzwierciedla sytuacja wystawionych na sprzedaż nieruchomości, czyli Pałacu w Janowicach ( w linku oferta sprzedaży z agencji nieruchomości potwierdzająca te działania.)
https://pro-per-ty.pl/property/polska_malopolskie_tarnowski_zakliczyn_1557m2_1851/
https://www.plesna.pl/dla-turysty/atrakcje-turystyczne/palac-z-xix-wieku-w-janowicach/
Zakup nieruchomości. Umowa zakupu Pałac w Janowicach k. Tarnowa przez ZAiKS w dniu 27.06.2013 r. za w kwotę - 5 536 230 zł (brutto) . Zestawienie kosztów utrzymania Pałacu w Janowicach w podziale na lata 2013 II - 2024 ponad - 4 600 000 zł suma 10 136 230 zł.
Uchwała ZAiKS-u z dnia 19.06.2023 nr 103/216/ 2023 o wyrażeniu zgody na sprzedaż Pałacu w Janowicach za 25 % jego wartości jest niezgodna z prawem.
Wg delegatów ZAiKS-u uchwały, które podjął zarząd w sprawie obniżenia wartości nieruchomości Pałacu w Janowicach, są niezgodne z prawem.
Na jakiej podstawie prawnej operat szacunkowy zrobiony przez rzeczoznawcę nieruchomości ma być obniżony w pierwszej kolejności o 50% jej wartości, a następnie, po 6 miesiącach bezskutecznej jej sprzedaży - o kolejne 25% jej wartości?
Stowarzyszenie nie ma uprawnień komornika czy syndyka, którzy mają taką możliwość obniżenia wyceny nieruchomości czy operatu szacunkowego. Komornik czy syndyk ma taką możliwość - ale za zgodą sądu.
Czy na tym polega zarządzanie majątkiem stowarzyszenia? Drogo kupić, a tanio sprzedać?
Co zyskują członkowie ZAiKS poprzez wyprzedaż w taki sposób wspólnego majątku? Jaką ma członek stowarzyszenia korzyść płynącą z takiego działania zarządu? - to jest ewidentna niegospodarność.
Pałac w Janowicach powstał w XIX wieku jako budowla w stylu angielskiego neogotyku. Park pałacowy o powierzchni 11 ha rozwinięty jest z założenia w stylu angielskim. W parku zachował się historyczny układ alejek i ścieżek. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj flora w postaci ponad 200-letnich dębów bezszypułkowych i lip. Zespół parkowo-pałacowy usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu o wysokości około 220 m.n.p.m. Obecnie jest to budowla kilkukondygnacyjna z pięciokondygnacyjną zbudowaną na rzucie kwadratu. Fasadę pałacu wieńczy ozdobny filarowy portyk, zdobią go sterczyny, kwiatony i herb szlachecki “Nałęcz”. Do wnętrza prowadzą dwubiegowe schody. Głównego wejścia strzegą dwa kamienne lwy. Od strony zachodniej fantazyjne schody wiodą z tarasu do ogrodu. W narożach budowli widzimy dwa półokrągłe ryzality, podobnie jak wieża zwieńczone krenelażem. Obok pałacu wybudowano wolnostojącą kwadratową wieżę połączoną z pałacem czteroprzęsłowym arkadowym przejściem. Dwuspadowy dach zdobią sterczyny, kominy i wieżyczki w narożach budynku.
Pałac w Janowicach od 2018 roku jest zamknięty, a koszty jego utrzymania są niewyobrażalnie wysokie - co pokazują wyżej zamieszczone liczby. Za tą niegospodarność zarządu płacą tylko i wyłącznie artyści. Stowarzyszenie jest zobowiązane zgodnie z ustawą z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach dbać o majątek stowarzyszenia.
Sytuacja jest na tyle poważna, że postanowieniem prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie z dnia 8.03.2023 r. zostało wszczęte śledztwo w sprawie nadużycia w latach 2OI3-2O22 w Warszawie przez ustalone osoby z zarządu, obowiązane na podstawie umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi Stowarzyszenia Autorów ZAiKS i wyrządzenia szkody majątkowej temu Stowarzyszeniu w wielkich rozmiarach, poprzez nieprawidłowe rozdzielanie środków pieniężnych z tytułu tantiem dla twórców, wydatkowania kwoty ok. 15 mln zł na obchody jubileuszu ZAIKS w 2018 roku, zakupu Pałacu w Janowicach w 20I3 r. za kwotę 4,6 mln zł i niegospodarne administrowanie tą nieruchomością (zawiadomienie Sekretariatu Prokuratury Okręgowej w Warszawie, Wydział do Spraw Wojskowych).
Sprawa ta jest obecnie prowadzona w VIII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Warszawie pod sygnaturą akt VIII Kp 557/24 od 11 kwietnia 2024 roku.
W związku z powyższym, a także faktem, że OZZ podlegają kontroli ze strony MKiDN zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy resort podlegający Pani Minister przeprowadził wnikliwą i skrupulatną kontrolę w organizacji zbiorowego zarządzania jakim jest ZAiKS za lata 2013-2025? Związana kontrola w związku ze śledztwem prokuratury, którą prowadziła Prokuratura Okręgowa w Warszawie, a dotyczącej wyżej wymienionych nieprawidłowości i zarzutów?
2. Czy kontrola była przeprowadzona tak szczegółowo i skrupulatnie jak w Stowarzyszeniu Filmowców Polskich? A jeżeli nie, to dlaczego nie przeprowadzono tak szczegółowej kontroli? I kiedy taka kontrola będzie przeprowadzona?
3. Dlaczego ZAiKS wystawia na sprzedaż po zaniżonej cenie Pałac w Janowicach wiedząc, że jest prowadzona sprawa w VII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Warszawie pod sygnaturą akt VIII Kp 557/24 dotycząca niegospodarnego administrowania tą nieruchomością? Czy MKiDN było o tym informowane przez ZAiKS? Jakie kroki prawne MKiDN w tym temacie podjęło? Jakie działania w związku z tą decyzją zarządu ZAiKS - ministerstwo podejmie?
4. Czy MKiDN zrobiło audyt w ZAiKS-ie dotyczący Pałacu w Janowicach począwszy od dnia zakupu, wyrażeniu zgody przez Radę Stowarzyszenia, czy w przedmiocie zakupu nie zapadła Uchwała Zebrania Delegatów czy Komisji Rewizyjnej?
5. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma wiedzę na temat toczących się ww. OZZ postępowań prokuratorskich i w jaki sposób się do nich odnosi?
6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości informuje o przebiegu toczących się postępowań innych przedstawicieli rządu - zwłaszcza kierownictwo MKiDN?
7. Jakie są ustalenia prokuratorów w przedmiotowych sprawach?
8. Czy MKiDN zamierza wprowadzić do ZAIKS-u zarząd komisaryczny jeżeli potwierdzą się wyżej wymienione nieprawidłowości o niegospodarności wielkich rozmiarach w tym stowarzyszeniu?
Pytania do ministra sprawiedliwości
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma wiedzę na temat toczących się w wymienionych OZZ postępowań prokuratorskich i w jaki sposób się do nich odnosi?
2. Dlaczego ZAiKS wystawia na sprzedaż po zaniżonej cenie Pałac w Janowicach wiedząc, że jest prowadzona sprawa w VII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Warszawie pod sygnaturą akt VIII Kp 557/24 dotycząca niegospodarnego administrowania tą nieruchomością? Czy Ministerstwo Sprawiedliwości było o tym informowane przez ZAiKS? Jakie kroki prawne Ministerstwo Sprawiedliwości w tym temacie podjął? Jakie działania w związku z tą decyzją zarządu ZAiKS-u Ministerstwo Sprawiedliwości podejmie?
3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości informuje o przebiegu toczących się postępowań innych przedstawicieli rządu - zwłaszcza kierownictwo MKiDN?
4. Jakie są ustalenia prokuratorów w przedmiotowych sprawach?
5. Czy są prowadzone jeszcze inne postępowania w prokuraturach dotyczące nieprawidłowości w ZAIKS-ie?
6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości będzie wszczynało w tej sprawie nowe śledztwo?
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9399 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9604 posłów Przemysława Drabka, Dariusza Stefaniuka,
Radosława Fogla i Katarzyny Sójki z 6 maja 2025 roku w sprawie nieprawidłowości w
organizacjach zbiorowego zarządzania, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Ad 1-2.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w latach 2012-2025 przeprowadziło dwie
kontrole w Stowarzyszeniu Autorów ZAiKS. Pierwsza z nich została przeprowadzona
w dniach 27 lutego - 31 lipca 2012 r., druga w terminie od 17 sierpnia do 15 września 2023 r.
Kontrole były prowadzone na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 2011 roku o kontroli
w administracji rządowej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 224) pod względem legalności,
gospodarności, celowości i rzetelności działania kontrolowanej jednostki. Kontrole zostały
przeprowadzone w ramach uprawnień ministra kultury i dziedzictwa narodowego do
sprawowania nadzoru nad organizacjami zbiorowego zarządzania i na tych samych zasadach,
co we wszystkich nadzorowanych organizacjach zbiorowego zarządzania. Kontrola nie miała
związku ze zgłoszeniem dokonanym do organów ścigania. Postępowanie prokuratorskie nie
było inicjowane przez organ nadzoru, podejmowane działania objęte są tajemnicą śledztwa,
w związku z tym MKiDN nie ma wiedzy w tym zakresie. Ustalenia poczynione podczas obu
kontroli oraz sformułowane w nich zalecenia pokontrolne zostały omówione
w dokumentach wystąpień pokontrolnych, które Minister Kultury i Dziedzictwa
Narodowego publikuje na stronach Biuletynu Informacji Publicznej MKiDN.
Ad 3.
Decyzję o sprzedaży wskazanej nieruchomości uznać należy za uzasadnioną. Nieruchomość
od dłuższego czasu nie była wykorzystywana i generowała koszty obsługi ponoszone ze
środków Stowarzyszenia. Wskazać należy, że cenę sprzedaży determinuje rynek i
ewentualni chętni do jej nabycia. Stowarzyszenie jako takie posiada autonomię w działaniu i
gospodarowaniu swoim majątkiem, co wynika z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o
Stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2261).
Ad 4.
W roku 2014 przeprowadzone zostały czynności nadzorcze, których celem było wyjaśnienie
ewentualnych nieprawidłowości w zakresie zakupu Pałacu w Janowicach, co sygnalizowała
wówczas Komisja Rewizyjna. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ nadzoru
ustalił, że zarzuty dotyczące sygnalizowanych nieprawidłowości w zakresie zakupu
nieruchomości w Janowicach nie potwierdziły się. Minister Kultury i Dziedzictwa
Narodowego nie ma uprawnień, by tak dalece ingerować w działalność autonomicznego
stowarzyszenia, by monitorować każdą czynność zmierzającą do nabycia lub zbycia
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
nieruchomości. Zasady nabywania i zbywania nieruchomości określane są przez przepisy
wewnętrzne stowarzyszenia.
Ad 5-7.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie ma wiedzy na temat toczących się
postępowań prokuratorskich wobec Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, ponieważ nie
kierowało takowych zawiadomień. W związku z tym nie jest stroną.
Ad 8.
Jeśli zaistnieje sytuacja, która będzie wyczerpywała znamiona wskazane w art. 30 Prawa
o stowarzyszeniach w zakresie ustanowienia kuratora w stowarzyszeniu, to z pewnością
Minister KiDN rozważy zasadność wprowadzenia takiego mechanizmu. Prawo
o stowarzyszeniach ani ustawa o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami
pokrewnymi nie daje Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego uprawnień do
wprowadzania w organizacjach zbiorowego zarządzania zarządu komisarycznego.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.192.2025
Warszawa, 02 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku interpelacją nr 9604 złożoną do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
oraz do Ministra Sprawiedliwości przez Pana Posła Przemysława Drabka wraz z grupą
posłów w sprawie nieprawidłowości w organizacjach zbiorowego zarządzania, uprzejmie
przekazuję odpowiedź pozostającą w zakresie kompetencji Ministra Sprawiedliwości.
Poniższe informacje przygotowała Prokuratura Krajowa, zgodnie z właściwością.
Ad 6 - 7
W powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury zarejestrowano następujące
postępowania przygotowawcze, spełniające kryteria wskazane w interpelacji:
- o sygn. 1.3041-3.Ds.71.2025 Prokuratury Okręgowej w Warszawie – prowadzone
w przedmiocie możliwości popełnienia przestępstwa oszustwa przez osoby działające
w imieniu Stowarzyszenia Filmowców Polskich Związku Autorów i Producentów
Audiowizualnych na szkodę Cinema City Poland sp. z o.o., tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 294 § 3 k.k. Postępowanie pozostaje w toku w stadium in rem,
- o sygn. 3041-8.Ds.133.2022 Prokuratury Okręgowej w Warszawie – prowadzone
w sprawie nieprawidłowości w rozdzielaniu środków pieniężnych z tytułu tantiem
dla twórców oraz w gospodarowaniu mieniem Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, w tym
wydatkowania kwoty 15 mln zł na obchody jubileuszu 100-lecia ZAiKS, ustanawiania
-- 1 of 3 --
2
nowych podmiotów i finansowania podmiotów zewnętrznych, podrabiania wykazów
odtwarzanych w czasie dyskotek i innych imprez utworów muzycznych w lokalach przez
nieuczciwych twórców i przekazywanie ich do ZAiKS w celu wypłaty nienależnych tantiem,
tj. o czyn z art. 296 § 1 k.k. Śledztwo swoim przedmiotem obejmowało również zakup
Pałacu w Janowicach w 2013 r. za kwotę 4,6 mln zł. Postępowanie zostało zakończone
postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r. o umorzeniu – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2
k.p.k., wobec braku znamion czynu zabronionego. W dniu 18 marca 2024 r. wpłynęło
zażalenie na decyzję prokuratora kończącą postępowanie. Do chwili obecnej Sąd
nie wyznaczył terminu jego rozpoznania,
- o sygn. 4316-2.Ds.58.2025 Prokuratury Rejonowej Warszawa-Wola w Warszawie -
prowadzone w sprawie nadużycia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez osoby
zobowiązane do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki oraz prowadzenia
działalności gospodarczej w Stowarzyszeniu Filmowców Polskich poprzez
wykorzystywanie majątku pokrzywdzonego do innych niż statutowe celów i pokrywanie
zobowiązań osób trzecich bez podstawy prawnej i faktycznej, co spowodowało znaczną
szkodę majątkową w bliżej nieustalonej wysokości, tj. o czyn z art. 296 § 1 k.k.
Postępowanie pozostaje w toku i znajduje się w fazie in rem,
- o sygn. 4314-1.Ds.494.2024 Prokuratury Rejonowej Warszawa - Śródmieście Północ
w Warszawie - prowadzone w sprawie złożenia deklaracji VAT- 7, w których podano
nieprawdę poprzez zaniżenie uzyskanych obrotów, tj. o czyn z art. 56 § 1 k.k.s.
Postępowanie zostało zakończone w dniu 11 maja 2024 r. postanowieniem o umorzeniu
- na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., z uwagi na przedawnienie karalności,
- o sygn. 4 Ds 63.2014 Prokuratury Rejonowej Warszawa - Śródmieście Północ
w Warszawie - prowadzone w sprawie podszywania się ustalonej osoby pod
Stowarzyszenie Autorów ZAiKS poprzez wykorzystanie wizerunku ZAiKS, a także
usiłowanie uzyskania korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd ustalonej osoby
celem doprowadzenia jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, tj. o czyn z art.
13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. oraz o czyn z art. 190a § 2 k.k. Postępowanie zostało
zakończone w dniu 30 kwietnia 2014 r. postanowieniem o umorzeniu - na podstawie art.
17 § 1 pkt 2 k.p.k., wobec braku znamion czynu zabronionego,
-- 2 of 3 --
3
- o sygn. PR 4 Ds1137.2019 Prokuratury Rejonowej Warszawa - Śródmieście Północ
w Warszawie - prowadzone w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia
mieniem Stowarzyszenia Autorów ZAiKS przez ustaloną osobę, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.,
zakończone w dniu 5 listopada 2019 r. postanowieniem o umorzeniu - na podstawie art.
17 § 1 pkt 2 k.p.k., wobec braku znamion czynu zabronionego,
- o sygn. PR 1 Ds 56.2019 Prokuratury Rejonowej Warszawa - Śródmieście Północ
w Warszawie – prowadzone w sprawie o czyn z art. 54 § 1 k.k.s., zakończone w dniu
3 kwietnia 2019 r. postanowieniem o umorzeniu - na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.,
wobec braku znamion czynu zabronionego.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie było zawiadamiane o prowadzeniu
ww. postępowań przygotowawczych z uwagi na brak statusu strony postępowania.
W sprawach tych nie stwierdzono również podstaw do zastosowania instytucji z art.
19 k.p.k.
W odniesieniu do pytania dotyczącego ustaleń poczynionych w toku ww. postępowań,
uprzejmie informuję, że dostęp do szczegółowych informacji z akt toczących się lub
zakończonych postępowań przygotowawczych możliwy jest wyłącznie w trybie
określonym w art. 156 k.p.k.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --