Interpelacja nr 9599
Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz kontroli działań Państwowej Inspekcji Pracy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz kontroli działań Państwowej Inspekcji Pracy
Interpelacja nr 9599
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz kontroli działań Państwowej Inspekcji Pracy
Zgłaszający: Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 28-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie konieczności podjęcia pilnych działań legislacyjnych zmierzających do nowelizacji ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2018 r. poz. 305, z późn. zm.).
Obecne brzmienie ustawy prowadzi do szeregu wątpliwości interpretacyjnych, co skutkuje ograniczeniem możliwości legalnego prowadzenia działalności przez producentów żywności — mimo istnienia w ustawie wyjątków od zakazu handlu. Brak możliwości uzyskania wiążącej, oficjalnej interpretacji przepisów od właściwego organu (Państwowej Inspekcji Pracy) przed podjęciem działalności skutkuje ryzykiem ponoszenia odpowiedzialności za wykroczenia bez wcześniejszej możliwości administracyjnego potwierdzenia legalności działania.
Problemem, na który zwracają uwagę przedsiębiorcy, jest także praktyka interpretacyjna Państwowej Inspekcji Pracy, która:
stosuje wykładnię przepisów niezgodnie z ich celem i logiką ustawodawcy,
nie daje przedsiębiorcom możliwości wcześniejszego, formalnego uzyskania pewności co do zgodności zamierzonego działania z prawem,
kieruje wnioski o ukaranie bez wykazania jednoznacznego naruszenia przepisu,
powoduje sytuację, w której o zgodności działania z ustawą orzekają sądy karne, mimo że chodzi o interpretację przepisu administracyjnego,
doprowadza do sprzecznych rozstrzygnięć sądowych w analogicznych stanach faktycznych.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do umożliwienia uzyskania przez przedsiębiorców wiążącej interpretacji przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, w szczególności w zakresie wyjątków od zakazu handlu?
Czy rozważane jest wprowadzenie zasady, zgodnie z którą Państwowa Inspekcja Pracy przed skierowaniem wniosku o ukaranie przedsiębiorcy będzie zobowiązana do wydania zaskarżalnego rozstrzygnięcia (decyzji administracyjnej) dotyczącego stanu faktycznego i interpretacji przepisów?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie kontroli prawidłowości działania Państwowej Inspekcji Pracy, w kontekście stosowania przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta?
Czy rozważana jest zmiana przepisów w zakresie odpowiedzialności za naruszenia zakazu handlu, polegająca na konieczności wyczerpania drogi administracyjnej przed skierowaniem sprawy do sądu karnego?
Uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do powyższych zagadnień oraz przedstawienie planowanych działań legislacyjnych w tej sprawie.
Interpelacja nr 9599
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz kontroli działań Państwowej Inspekcji Pracy
Zgłaszający: Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 28-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie konieczności podjęcia pilnych działań legislacyjnych zmierzających do nowelizacji ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2018 r. poz. 305, z późn. zm.).
Obecne brzmienie ustawy prowadzi do szeregu wątpliwości interpretacyjnych, co skutkuje ograniczeniem możliwości legalnego prowadzenia działalności przez producentów żywności — mimo istnienia w ustawie wyjątków od zakazu handlu. Brak możliwości uzyskania wiążącej, oficjalnej interpretacji przepisów od właściwego organu (Państwowej Inspekcji Pracy) przed podjęciem działalności skutkuje ryzykiem ponoszenia odpowiedzialności za wykroczenia bez wcześniejszej możliwości administracyjnego potwierdzenia legalności działania.
Problemem, na który zwracają uwagę przedsiębiorcy, jest także praktyka interpretacyjna Państwowej Inspekcji Pracy, która:
stosuje wykładnię przepisów niezgodnie z ich celem i logiką ustawodawcy,
nie daje przedsiębiorcom możliwości wcześniejszego, formalnego uzyskania pewności co do zgodności zamierzonego działania z prawem,
kieruje wnioski o ukaranie bez wykazania jednoznacznego naruszenia przepisu,
powoduje sytuację, w której o zgodności działania z ustawą orzekają sądy karne, mimo że chodzi o interpretację przepisu administracyjnego,
doprowadza do sprzecznych rozstrzygnięć sądowych w analogicznych stanach faktycznych.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do umożliwienia uzyskania przez przedsiębiorców wiążącej interpretacji przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, w szczególności w zakresie wyjątków od zakazu handlu?
Czy rozważane jest wprowadzenie zasady, zgodnie z którą Państwowa Inspekcja Pracy przed skierowaniem wniosku o ukaranie przedsiębiorcy będzie zobowiązana do wydania zaskarżalnego rozstrzygnięcia (decyzji administracyjnej) dotyczącego stanu faktycznego i interpretacji przepisów?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie kontroli prawidłowości działania Państwowej Inspekcji Pracy, w kontekście stosowania przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta?
Czy rozważana jest zmiana przepisów w zakresie odpowiedzialności za naruszenia zakazu handlu, polegająca na konieczności wyczerpania drogi administracyjnej przed skierowaniem sprawy do sądu karnego?
Uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do powyższych zagadnień oraz przedstawienie planowanych działań legislacyjnych w tej sprawie.
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5863 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.224.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9599 Pani Posłanki Alicji Łepkowskiej-Gołaś, „w sprawie
potrzeby nowelizacji ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne
dni oraz kontroli działań Państwowej Inspekcji Pracy”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawą z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre
inne dni (Dz. U. z 2025 r. poz. 301, dalej jako: ustawa o ograniczeniu handlu) wprowadzono -
obowiązujący w niedziele i święta oraz po godzinie 14:00 w sobotę bezpośrednio
poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy – zakaz handlu oraz wykonywania czynności
związanych z handlem, a także powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania
pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem. Ustawa wymienia
jednak ponad 30 przypadków, w których zakaz nie obowiązuje. Zawarcie w ustawie tego
zapisu było w opinii ustawodawcy uzasadnione ze względu na rodzaj prowadzonej
działalności, w szczególności gdy prowadzenie w jej ramach handlu uzasadnia użyteczność
społeczna i codzienne potrzeby ludności.
Z treści interpelacji trudno wywieść, o jakie wyłączenia spod zakazu handlu i jakiego rodzaju
sytuacje „skutkujące ograniczeniem działalności przez producentów żywności” ma na myśli
Pani Posłanka, w tekście nie przywołano bowiem przykładów praktyk interpretacyjnych
Państwowej Inspekcji Pracy, które budzą jej wątpliwości.
Odnosząc się ogólnie do kwestii skierowania wniosku o ukaranie „bez wykazania
jednoznacznego naruszenia przepisu”, informuję, że decyzję w tej sprawie poprzedzają,
zgodnie z działem VII ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach
o wykroczenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 977 z późn. zm.), czynności wyjaśniające, w tym
przesłuchanie świadków oraz osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do
skierowania wniosku o ukaranie i zebranie dowodów materialnych. Procedura ta ma na celu
ustalenie, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie. We wniosku
zamieszcza się opis czynu ze wskazaniem miejsca, czasu, sposobu i okoliczności jego
popełnienia oraz wysokości wyrządzonej w jego wyniku szkody, załącza się też protokół
kontroli, z którego wynika kwestionowany stan faktyczny. Ocena, czy istotnie doszło do
popełnienia wykroczenia, należy do niezawisłego sądu. W 2024 r. jedynie w 4% spraw
o wykroczenie prowadzonych z wniosków złożonych przez inspektorów pracy w sprawach
z art. 10 ustawy o ograniczeniu handlu zapadły prawomocne wyroki uniewinniające. Trzeba
przy tym podkreślić, że sposób działania inspektorów pracy prowadzących postępowanie
w sprawach o wykroczenia wynika z obowiązującego systemu prawnego i jest właściwy we
wszystkich sprawach o wykroczenia, także tych wynikających z innych ustaw.
Odnośnie do ewentualnego wprowadzenia przepisów umożliwiających przedsiębiorcom
uzyskanie wiążących interpretacji przepisów ustawy o ograniczeniu handlu, w szczególności
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w zakresie dotyczących tego zakazu wyłączeń, zaznaczam, że takie interpretacje musiałyby
być każdorazowo formułowane na podstawie informacji udzielonych wyłącznie przez
przedsiębiorców, a jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, złożoność stanów faktycznych
ujawniana w toku kontroli często nie odpowiada temu, jak opisują je przedsiębiorcy. Nie
wyklucza to jednak możliwości zwrócenia się przez przedsiębiorcę do PIP z prośbą o pisemne
wydanie porady prawnej opartej na informacjach przez niego przedstawionych.
W przypadku naruszenia przepisów ustawy o ograniczeniu handlu inspektor pracy, oprócz
zastosowania postępowania wykroczeniowego, może skierować wniosek o ukaranie
przedsiębiorcy tylko w przypadku, gdy stwierdzone naruszenie polega na powierzaniu
pracownikom pracy w handlu lub powierzaniu wykonywania czynności związanych
z handlem w niedziele, święta lub w Wielką Sobotę po godzinie 14:00. Jeśli analogiczna
nieprawidłowość dotyczy zatrudnionych (innych niż pracownicy), wniosek o ukaranie
przedsiębiorcy nie może zostać złożony. Wówczas jedynym środkiem oddziaływania,
pozostającym w dyspozycji stwierdzającego nieprawidłowość inspektora, pozostaje
prowadzenie postępowania wykroczeniowego.
W interpelacji nie wskazano też powodu, dla którego wyłącznie w sprawach należących do
właściwości Państwowej Inspekcji Pracy zasadnym miało by być uzależnienie możliwości
prowadzenia postępowania wykroczeniowego od uprzedniego rozstrzygnięcia natury
administracyjnej. Wątpliwości interpretacyjne oraz dotyczące subsumpcji stanu
faktycznego mogą dotyczyć także wykroczeń innego rodzaju i spraw należących do
właściwości innych organów prowadzących postępowanie wykroczeniowe. Wprowadzenie
takiego rozwiązania wiązałoby się z koniecznością gruntownej przebudowy systemu prawa
karnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Informuję, że zgodnie z ustawą o PIP, organ ten podlega Sejmowi RP, a nadzór nad jego
działalnością sprawuje Rada Ochrony Pracy, w skład której powoływani są m.in. posłowie.
Kontroli prawidłowości działania PIP dokonują również sądy rozpatrujące wnioski
o ukaranie złożone w związku ze stwierdzeniem przez jej urzędników naruszeń, a w zakresie,
w którym stosowane są decyzje administracyjne także sądy administracyjne. Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie został wyposażony w kompetencje pozwalające na
prowadzenie polityki nadzorczej wobec PIP.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.224.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9599 Pani Posłanki Alicji Łepkowskiej-Gołaś, „w sprawie
potrzeby nowelizacji ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne
dni oraz kontroli działań Państwowej Inspekcji Pracy”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawą z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre
inne dni (Dz. U. z 2025 r. poz. 301, dalej jako: ustawa o ograniczeniu handlu) wprowadzono -
obowiązujący w niedziele i święta oraz po godzinie 14:00 w sobotę bezpośrednio
poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy – zakaz handlu oraz wykonywania czynności
związanych z handlem, a także powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania
pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem. Ustawa wymienia
jednak ponad 30 przypadków, w których zakaz nie obowiązuje. Zawarcie w ustawie tego
zapisu było w opinii ustawodawcy uzasadnione ze względu na rodzaj prowadzonej
działalności, w szczególności gdy prowadzenie w jej ramach handlu uzasadnia użyteczność
społeczna i codzienne potrzeby ludności.
Z treści interpelacji trudno wywieść, o jakie wyłączenia spod zakazu handlu i jakiego rodzaju
sytuacje „skutkujące ograniczeniem działalności przez producentów żywności” ma na myśli
Pani Posłanka, w tekście nie przywołano bowiem przykładów praktyk interpretacyjnych
Państwowej Inspekcji Pracy, które budzą jej wątpliwości.
Odnosząc się ogólnie do kwestii skierowania wniosku o ukaranie „bez wykazania
jednoznacznego naruszenia przepisu”, informuję, że decyzję w tej sprawie poprzedzają,
zgodnie z działem VII ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach
o wykroczenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 977 z późn. zm.), czynności wyjaśniające, w tym
przesłuchanie świadków oraz osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do
skierowania wniosku o ukaranie i zebranie dowodów materialnych. Procedura ta ma na celu
ustalenie, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie. We wniosku
zamieszcza się opis czynu ze wskazaniem miejsca, czasu, sposobu i okoliczności jego
popełnienia oraz wysokości wyrządzonej w jego wyniku szkody, załącza się też protokół
kontroli, z którego wynika kwestionowany stan faktyczny. Ocena, czy istotnie doszło do
popełnienia wykroczenia, należy do niezawisłego sądu. W 2024 r. jedynie w 4% spraw
o wykroczenie prowadzonych z wniosków złożonych przez inspektorów pracy w sprawach
z art. 10 ustawy o ograniczeniu handlu zapadły prawomocne wyroki uniewinniające. Trzeba
przy tym podkreślić, że sposób działania inspektorów pracy prowadzących postępowanie
w sprawach o wykroczenia wynika z obowiązującego systemu prawnego i jest właściwy we
wszystkich sprawach o wykroczenia, także tych wynikających z innych ustaw.
Odnośnie do ewentualnego wprowadzenia przepisów umożliwiających przedsiębiorcom
uzyskanie wiążących interpretacji przepisów ustawy o ograniczeniu handlu, w szczególności
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w zakresie dotyczących tego zakazu wyłączeń, zaznaczam, że takie interpretacje musiałyby
być każdorazowo formułowane na podstawie informacji udzielonych wyłącznie przez
przedsiębiorców, a jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, złożoność stanów faktycznych
ujawniana w toku kontroli często nie odpowiada temu, jak opisują je przedsiębiorcy. Nie
wyklucza to jednak możliwości zwrócenia się przez przedsiębiorcę do PIP z prośbą o pisemne
wydanie porady prawnej opartej na informacjach przez niego przedstawionych.
W przypadku naruszenia przepisów ustawy o ograniczeniu handlu inspektor pracy, oprócz
zastosowania postępowania wykroczeniowego, może skierować wniosek o ukaranie
przedsiębiorcy tylko w przypadku, gdy stwierdzone naruszenie polega na powierzaniu
pracownikom pracy w handlu lub powierzaniu wykonywania czynności związanych
z handlem w niedziele, święta lub w Wielką Sobotę po godzinie 14:00. Jeśli analogiczna
nieprawidłowość dotyczy zatrudnionych (innych niż pracownicy), wniosek o ukaranie
przedsiębiorcy nie może zostać złożony. Wówczas jedynym środkiem oddziaływania,
pozostającym w dyspozycji stwierdzającego nieprawidłowość inspektora, pozostaje
prowadzenie postępowania wykroczeniowego.
W interpelacji nie wskazano też powodu, dla którego wyłącznie w sprawach należących do
właściwości Państwowej Inspekcji Pracy zasadnym miało by być uzależnienie możliwości
prowadzenia postępowania wykroczeniowego od uprzedniego rozstrzygnięcia natury
administracyjnej. Wątpliwości interpretacyjne oraz dotyczące subsumpcji stanu
faktycznego mogą dotyczyć także wykroczeń innego rodzaju i spraw należących do
właściwości innych organów prowadzących postępowanie wykroczeniowe. Wprowadzenie
takiego rozwiązania wiązałoby się z koniecznością gruntownej przebudowy systemu prawa
karnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Informuję, że zgodnie z ustawą o PIP, organ ten podlega Sejmowi RP, a nadzór nad jego
działalnością sprawuje Rada Ochrony Pracy, w skład której powoływani są m.in. posłowie.
Kontroli prawidłowości działania PIP dokonują również sądy rozpatrujące wnioski
o ukaranie złożone w związku ze stwierdzeniem przez jej urzędników naruszeń, a w zakresie,
w którym stosowane są decyzje administracyjne także sądy administracyjne. Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie został wyposażony w kompetencje pozwalające na
prowadzenie polityki nadzorczej wobec PIP.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --