Interpelacja nr 959
Interpelacja w sprawie rozwiązania problemów dotyczących funkcjonariuszy i pracowników więziennictwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (88%)
Obrona i Bezpieczeństwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rozwiązania problemów dotyczących funkcjonariuszy i pracowników więziennictwa
Interpelacja nr 959
do ministra sprawiedliwości
w sprawie rozwiązania problemów dotyczących funkcjonariuszy i pracowników więziennictwa
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 16-01-2024
Gniezno, 16 stycznia 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
w otrzymanym piśmie od Zarządu Okręgowego NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Poznaniu zawarte są problemy dotyczące tej drugiej co do wielkości formacji mundurowej. Te problemy to m.in.:
zbyt mała liczba funkcjonariuszy pełniących służbę w stosunku do liczby osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, a także w stosunku do liczby zadań, jakie mundurowi mają do zrealizowania,
coraz mniej doświadczonej kadry,
zmuszanie funkcjonariuszy do wypracowywania ponadnormatywnych godzin służby,
brak środków finansowych na wypłatę ekwiwalentu za nadgodziny,
eskalacja agresywnych zachowań skazanych wobec funkcjonariuszy ("polityka liberalnego podejścia do przestępców").
W piśmie poruszonych też zostało kilka tematów, które wg zarządu okręgowego NSZZ wymagają natychmiastowej reakcji:
przywrócenie do Kalisza Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, co przywróci właściwy proces szkolenia funkcjonariuszy,
zweryfikownie i dostosowanie do aktualnych standardów programów nauczania i szkolenia,
umożliwienie funkcjonariuszom odpłatnego prowiantowania w jednostkach organizacyjnych, które posiadają zaplecze umożliwiające przygotowanie ciepłych posiłków,
zagwarantowanie funkcjonariuszom wchodzącym w skład zmiany (12-godzinna służba) przerwy na spożycie posiłku regeneracyjnego,
dokonanie weryfikacji rozwiązań architektonicznych w jednostkach podstawowych,
przywrócenie decyzyjności dyrekcji i kierownictwu w jednostkach podstawowych; aktualnie trwający proces codziennych wideokonferencji między dyrektorem generalnym a dyrektorami okręgowymi, a następnie z dyrektorami jednostek spowodował, iż zaburzony został proces decyzyjności,
przywrócenie procesu naboru nowych funkcjonariuszy do jednostek podstawowych, aktualnie zadanie to scedowano na okręgowe inspektoraty Służby Więziennej,
zweryfikowanie procesu produkcji i wydawania sortów mundurowych dla funkcjonariuszy, aktualnie brak jest możliwości wydawania podstawowych części składowych mundurów z uwagi na ich brak,
w trybie pilnym dokonanie standaryzacji etatów w działach pozaochronnych,
stosowanie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2470, z późn zm.),
zweryfikowanie wydanych poleceń dotyczących poprawy bezpieczeństwa w jednostkach podstawowych - w ocenie funkcjonariuszy wprowadzenie „okien" w drzwiach dyżurek i przyklejenie linii na podłodze, która ma za zadanie wyznaczyć strefę bezpieczeństwa - to rozwiązania pozorne,
uregulowanie przepisu ustawy o Służbie Więziennej w zakresie art. 70; aktualny zapis tego artykułu, w szczególności ust. 1 pozostawia zbyt duże pole do interpretacji,
zweryfikowanie brzmienia i racjonalne wykorzystywanie przepisów art. 53 ust. 2 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 6, w chwili obecnej dochodzi do patologicznych sytuacji wykorzystywania tych przepisów,
wypracowanie rozwiązań zmierzających do "utrzymania w mundurze" doświadczonych funkcjonariuszy, na dziś w dziale ochrony drastycznie brakuje doświadczonych funkcjonariuszy,
podjęcie prac nad wypracowaniem zasad wprowadzenia dodatku progresywnego, co doprowadzi do uspokojenia doświadczonej kadry,
podjęcie prac nad zweryfikowaniem lat służby koniecznych do wypracowania, by osiągnąć uprawnienia emerytalne; po nowelizacji ustawy o Służbie Więziennej w roku 2011 funkcjonariusze przyjęci do służby po 1 stycznia 2012 r. muszą służyć 25 lat, by osiągnąć podstawowe uprawnienia emerytalne. W naszej ocenie należy przyjąć bardziej liberalne rozwiązania w tym zakresie. Trudno sobie wyobrazić funkcjonariusza, który pełni służbę w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności przez 25 lat w zdrowiu zarówno fizycznym, jak i psychicznym,
przywrócenie zasady nadania stopnia służbowego z chwilą zdania egzaminu,
obligatoryjne nadanie stanowiska służbowego w chwili spełnienia przez funkcjonariusza wszelkich wymaganych przesłanek formalnych,
analiza i możliwe przywrócenie stanu prawnego sprzed zmian w ustawie o Służbie Więziennej, które spowodowały możliwość wprowadzenia wielu niekorzystnych dla funkcjonariuszy rozwiązań.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do głównych problemów przedstawionych przez Zarząd Okręgowy NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Poznaniu?
Czy przedstawione sugestie w kontekście poprawy czy nawet modernizacji Służby Więziennej będą brane pod uwagę?
Jakie działania podejmie rząd w celu zachęcenia osób do wstąpienia w szeregi SW i zatrzymania odpływu doświadczonej kadry?
Jaka jest obecnie liczba wolnych etatów w Służbie Więziennej na obszarze całego kraju, z wyszczególnieniem Wielkopolski?
Czy planowane są konsultacje ministerstwa ze środowiskiem Służby Więziennej, jeśli tak, to kiedy?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Interpelacja nr 959
do ministra sprawiedliwości
w sprawie rozwiązania problemów dotyczących funkcjonariuszy i pracowników więziennictwa
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 16-01-2024
Gniezno, 16 stycznia 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
w otrzymanym piśmie od Zarządu Okręgowego NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Poznaniu zawarte są problemy dotyczące tej drugiej co do wielkości formacji mundurowej. Te problemy to m.in.:
zbyt mała liczba funkcjonariuszy pełniących służbę w stosunku do liczby osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, a także w stosunku do liczby zadań, jakie mundurowi mają do zrealizowania,
coraz mniej doświadczonej kadry,
zmuszanie funkcjonariuszy do wypracowywania ponadnormatywnych godzin służby,
brak środków finansowych na wypłatę ekwiwalentu za nadgodziny,
eskalacja agresywnych zachowań skazanych wobec funkcjonariuszy ("polityka liberalnego podejścia do przestępców").
W piśmie poruszonych też zostało kilka tematów, które wg zarządu okręgowego NSZZ wymagają natychmiastowej reakcji:
przywrócenie do Kalisza Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, co przywróci właściwy proces szkolenia funkcjonariuszy,
zweryfikownie i dostosowanie do aktualnych standardów programów nauczania i szkolenia,
umożliwienie funkcjonariuszom odpłatnego prowiantowania w jednostkach organizacyjnych, które posiadają zaplecze umożliwiające przygotowanie ciepłych posiłków,
zagwarantowanie funkcjonariuszom wchodzącym w skład zmiany (12-godzinna służba) przerwy na spożycie posiłku regeneracyjnego,
dokonanie weryfikacji rozwiązań architektonicznych w jednostkach podstawowych,
przywrócenie decyzyjności dyrekcji i kierownictwu w jednostkach podstawowych; aktualnie trwający proces codziennych wideokonferencji między dyrektorem generalnym a dyrektorami okręgowymi, a następnie z dyrektorami jednostek spowodował, iż zaburzony został proces decyzyjności,
przywrócenie procesu naboru nowych funkcjonariuszy do jednostek podstawowych, aktualnie zadanie to scedowano na okręgowe inspektoraty Służby Więziennej,
zweryfikowanie procesu produkcji i wydawania sortów mundurowych dla funkcjonariuszy, aktualnie brak jest możliwości wydawania podstawowych części składowych mundurów z uwagi na ich brak,
w trybie pilnym dokonanie standaryzacji etatów w działach pozaochronnych,
stosowanie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2470, z późn zm.),
zweryfikowanie wydanych poleceń dotyczących poprawy bezpieczeństwa w jednostkach podstawowych - w ocenie funkcjonariuszy wprowadzenie „okien" w drzwiach dyżurek i przyklejenie linii na podłodze, która ma za zadanie wyznaczyć strefę bezpieczeństwa - to rozwiązania pozorne,
uregulowanie przepisu ustawy o Służbie Więziennej w zakresie art. 70; aktualny zapis tego artykułu, w szczególności ust. 1 pozostawia zbyt duże pole do interpretacji,
zweryfikowanie brzmienia i racjonalne wykorzystywanie przepisów art. 53 ust. 2 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 6, w chwili obecnej dochodzi do patologicznych sytuacji wykorzystywania tych przepisów,
wypracowanie rozwiązań zmierzających do "utrzymania w mundurze" doświadczonych funkcjonariuszy, na dziś w dziale ochrony drastycznie brakuje doświadczonych funkcjonariuszy,
podjęcie prac nad wypracowaniem zasad wprowadzenia dodatku progresywnego, co doprowadzi do uspokojenia doświadczonej kadry,
podjęcie prac nad zweryfikowaniem lat służby koniecznych do wypracowania, by osiągnąć uprawnienia emerytalne; po nowelizacji ustawy o Służbie Więziennej w roku 2011 funkcjonariusze przyjęci do służby po 1 stycznia 2012 r. muszą służyć 25 lat, by osiągnąć podstawowe uprawnienia emerytalne. W naszej ocenie należy przyjąć bardziej liberalne rozwiązania w tym zakresie. Trudno sobie wyobrazić funkcjonariusza, który pełni służbę w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności przez 25 lat w zdrowiu zarówno fizycznym, jak i psychicznym,
przywrócenie zasady nadania stopnia służbowego z chwilą zdania egzaminu,
obligatoryjne nadanie stanowiska służbowego w chwili spełnienia przez funkcjonariusza wszelkich wymaganych przesłanek formalnych,
analiza i możliwe przywrócenie stanu prawnego sprzed zmian w ustawie o Służbie Więziennej, które spowodowały możliwość wprowadzenia wielu niekorzystnych dla funkcjonariuszy rozwiązań.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do głównych problemów przedstawionych przez Zarząd Okręgowy NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Poznaniu?
Czy przedstawione sugestie w kontekście poprawy czy nawet modernizacji Służby Więziennej będą brane pod uwagę?
Jakie działania podejmie rząd w celu zachęcenia osób do wstąpienia w szeregi SW i zatrzymania odpływu doświadczonej kadry?
Jaka jest obecnie liczba wolnych etatów w Służbie Więziennej na obszarze całego kraju, z wyszczególnieniem Wielkopolski?
Czy planowane są konsultacje ministerstwa ze środowiskiem Służby Więziennej, jeśli tak, to kiedy?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15034 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.39.2024
Warszawa, 05 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 959 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie
rozwiązania problemów funkcjonariuszy i pracowników więziennictwa uprzejmie
przedstawiam, co następuje.
Służba Więzienna stanowi wyspecjalizowaną formację mundurową, której zasadniczym
zadaniem jest realizacja, na zasadach określonych w Kodeksie karnym wykonawczym,
zadań związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków
przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Zgodnie z regulacją ustawową (ustawa
z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz.U. z 2023 r., poz. 1683 z późn. zm.) jest
to formacja umundurowana, uzbrojona, apolityczna, zorganizowana w sposób
hierarchiczny i podległa Ministrowi Sprawiedliwości, sprawującego nad nią zwierzchni
merytoryczny, administracyjny i organizacyjny nadzór.
Charakter realizowanych przez Służbę Więzienną zadań powoduje, że stanowi ona
niezwykle ważne ogniwo w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, a praca jej
funkcjonariuszy należy do najbardziej odpowiedzialnych i wymagających pod względem
zaangażowania, profesjonalizmu, predyspozycji i odporności psychicznej. Najważniejsze
z tych zadań koncentrują się wokół zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych
porządku oraz bezpieczeństwa, prowadzenia oddziaływań penitencjarnych
i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności oraz
wykonywania tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok
postępowania karnego.
W każdym przypadku praca funkcjonariusza Służby Więziennej powinna być wykonywana
z poszanowaniem praw i godności człowieka oraz zgodnie z zasadą humanitaryzmu
i zasadą indywidualizacji oddziaływań wobec osadzonych, według której metody pracy
z osobami pozbawionymi wolności dobiera się stosownie do ich potrzeb i deficytów.
Jest to niezbędne dla realizacji kodeksowego celu wykonywania kary pozbawienia
wolności, którym jest wzbudzanie w skazanym woli współdziałania w kształtowaniu jego
społecznie pożądanych postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz
potrzeby przestrzegania porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu
-- 1 of 5 --
do przestępstwa. Ze względu na rodzaj i charakter stawianych przed Służbą Więzienną
zadań oraz znaczenie tej formacji dla bezpieczeństwa państwa Ministerstwo
Sprawiedliwości zawsze pozostaje otwarte na dialog, konsultacje i współpracę
z organizacjami reprezentującymi prawa i interesy środowisk zawodowych związanych
z szeroko pojętym wymiarem sprawiedliwości oraz więziennictwem. Dostrzega i docenia
rolę Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników
Więziennictwa w kształtowaniu godnego bytu, wizerunku, a także umiejętności
zawodowych oraz wiedzy penitencjarnej funkcjonariuszy i pracowników Służby
Więziennej. Tym samym Ministerstwo Sprawiedliwości z wielką uwagą i starannością
rozpatruje stanowiska i postulaty przedstawiane przez związek w sprawach dotyczących
funkcjonowania polskiego systemu penitencjarnego oraz warunków – również płacowych
– odbywania służby w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej.
Odnosząc się do nakreślonych w treści interpelacji problemów przedstawionych przez
Zarząd Okręgowy NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Poznaniu należy
wskazać, że pozostają one przedmiotem zainteresowania zarówno Ministerstwa
Sprawiedliwości, jak i kierownictwa Służby Więziennej. W ramach przyznawanych
środków finansowych z budżetu państwa Służba Więzienna realizuje szereg
przedsięwzięć, których podstawowym celem jest poprawa warunków pełnienia służby,
modernizacja i dalsze dostosowywanie sposobu funkcjonowania Służby Więziennej do
europejskich standardów. W zakresie poszczególnych pytań i problemów uprzejmie
przedstawiam następujące informacje:
1) Centralny Zarząd Służby Więziennej dostrzega potrzebę utworzenia nowych
miejsc szkoleniowych na bazie obecnie funkcjonujących ośrodków poprzez ich
rozbudowę bądź pozyskanie i dostosowanie nowych obiektów. Programy szkoleń
wstępnych, zawodowych i specjalistycznych na bieżąco są dostosowywane do
aktualnych potrzeb służby i standardów, w celu przygotowania funkcjonariuszy
do samodzielnego pełnienia służby na danym stanowisku.
2) Zgodnie z art. 39b ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej dyrektor okręgowy
zarządza i prowadzi postępowanie kwalifikacyjne w stosunku do kandydatów do
służby w jednostkach organizacyjnych funkcjonujących na terenie jego działania.
Jednocześnie, zgodnie z wytycznymi wydanymi przez Dyrektora Generalnego
Służby Więziennej w dniu 13 marca 2023 r., wdrożono działania mające na celu
prowadzenie jak największej liczby czynności rekrutacyjnych lokalnie, tj. bez
konieczności angażowania kandydatów do dalekich dojazdów do siedziby
poszczególnych okręgowych inspektoratów. W konsekwencji w aresztach
śledczych i zakładach karnych przeprowadza się m.in. testy sprawności fizycznej
kandydatów do służby oraz rozmowy kwalifikacyjne.
3) Nadawanie stopnia młodszego chorążego na podstawie art. 48 ust 2 ustawy
o Służbie Więziennej stosowane jest niezmiennie od lat. W szczególnie
uzasadnionych przypadkach właściwi przełożeni mogą wnioskować do Dyrektora
Generalnego Służby Więziennej o nadanie stopnia młodszego chorążego
funkcjonariuszowi, który nie spełnia wymagań w zakresie wykształcenia. Co do
zasady wymagane jest, aby funkcjonariusze, wobec których składany jest
wniosek, posiadali minimum 20 lat służby. W 2023 roku na podstawie
wymienionego przepisu nadano 183 stopnie młodszego chorążego.
-- 2 of 5 --
4) Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz może być
delegowany na okres do 12 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej
jednostce organizacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnymi potrzebami
służby. Wskazany przepis prawa jest stosowany w przypadkach, w których
konieczne jest zapewnienie ciągłości służby ze względu na niedostateczną obsadę
etatową w danej jednostce organizacyjnej. Dotyczy to przede wszystkim działów
ochrony zakładów karnych i aresztów śledczych położonych w dużych
aglomeracjach miejskich lub miejscowościach, w których podaż pracy na lokalnym
rynku jest niska.
5) Art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej mówi o możliwości nadania
stopnia w szczególnie uzasadnionych przypadkach w innym terminie niż z okazji
dnia święta Służby Więziennej oraz Narodowego Święta Niepodległości. Art. 169
ust. 1 pkt 6 daje podstawę do przedterminowego nadania wyższego stopnia
służbowego funkcjonariuszowi, który wzorowo wykonuje obowiązki, przejawia
inicjatywę w służbie i doskonali kwalifikacje zawodowe. Zastosowanie obydwu
wymienionych podstaw prawnych pozwala na nadanie stopnia w formie
wyróżnienia oraz w dowolnym terminie wyznaczonym przez właściwy organ, co
sprzyjać może wyróżnieniu szczególnie zasłużonych funkcjonariuszy. Zaznaczyć
należy, że możliwość ta jest wyjątkowo rzadko stosowana.
6) Zgodnie z art. 58 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusze do uposażenia
zasadniczego otrzymują następujące dodatki o charakterze stałym: dodatek za
wysługę lat, dodatek za stopień służbowy oraz dodatek służbowy. Ewentualne
wprowadzenie dodatku progresywnego jako stałego elementu uposażenia
funkcjonariuszy, wymaga pogłębionych analiz, w tym skutków budżetowych, po
przedstawieniu przez partnera społecznego podstawowych założeń
oczekiwanego w tym zakresie rozwiązania.
7) W Centralnym Zarządzie Służby Więziennej w sposób ciągły i stały prowadzone są
analizy finansowe przewidywanego wykonania limitów wydatków na dany rok
budżetowy z uwzględnieniem konieczności zabezpieczenia środków finansowych
na uposażania oraz ich obligatoryjne i fakultatywne wzrosty w kolejnych latach
budżetowych. Przy podejmowaniu decyzji w zakresie polityki kadrowo-płacowej
uwzględnia się konieczność zabezpieczenia środków finansowych nie tylko na
realizację awansów, ale również na wzrost uposażeń wynikający np. ze wzrostu
dodatku za wysługę lat, z realizacji awansów w stopniach służbowych po
ukończonych przez funkcjonariuszy szkoleń zawodowych na pierwszy stopień
oficerski, chorążych czy też podoficerski, konieczności zabezpieczenia środków na
podwyższenie dodatków dla funkcjonariuszy przechodzących do służby stałej,
a także środków finansowych na podwyższanie dodatków służbowych po złożeniu
egzaminu na pierwszy stopień w danym korpusie. Prowadzona w ostatnich latach
w Służbie Więziennej polityka płacowa gwarantowała realizację awansów na
wyższe stanowiska służbowe na bieżąco dla funkcjonariuszy spełniających
wymogi formalne w danym roku kalendarzowym.
8) Prawo do przerwy w służbie reguluje art. 117b ustawy o Służbie Więziennej,
zgodnie z którym funkcjonariuszowi w czasie służby trwającej 12 godzin
przysługuje 45 minut przerwy. Mając na względzie konieczność zapewnienia
praktycznej możliwości realizacji tego uprawnienia, w jednostkach
organizacyjnych Służby Więziennej znajdują się zaplecza socjalne, wyposażone
-- 3 of 5 --
w podstawowy sprzęt kuchenny, w których funkcjonariusze oraz pracownicy
jednostki mogą przygotować oraz odgrzewać posiłki. Ponadto, na terenie
większości aresztów śledczych oraz zakładów karnych funkcjonują kantyny,
w ofercie których znajdują się m.in. ciepłe posiłki i inne artykuły żywnościowe
dostępne dla kadry jednostki.
9) Odnosząc się do kwestii rozwiązań organizacyjnych i architektonicznych
wdrożonych w jednostkach penitencjarnych informuję, że po tragicznym
zdarzeniu mającym miejsce w Zakładzie Karnym w Rzeszowie w 2022 r. w celu
wypracowania kompleksowych rozwiązań organizacyjnych zmierzających do
zagwarantowania porządku i bezpieczeństwa na terenie jednostek
organizacyjnych oraz wzmocnienia bezpieczeństwa pełnionej służby powołany
został specjalny zespół funkcjonariuszy. W wyniku prac zespołu podjęto m.in.
decyzje o wdrożeniu rozwiązań architektonicznych i wsparcia elektronicznego,
w tym umiejscowieniu pomieszczeń służbowych obok siebie w celu zapewnienia
lepszej ergonomii i wzajemnego ubezpieczania funkcjonariuszy i pracowników,
czy utworzeniu w oddziałach zamkniętych dodatkowego pomieszczenia do
prowadzenia rozmów z osobami pozbawionymi wolności, u których rozpoznano
zwiększone ryzyko zachowań agresywnych.
10) W 2023 r. Centralny Zarząd Służby Więziennej przyznał w planie budżetowym
środki finansowe na zakup umundurowania i wyposażenia polowego specjalnego
w kwocie 29.092.500,00 zł. Środki zostały rozdysponowane, przy udziale
okręgowych inspektoratów, na poszczególne jednostki podstawowe oraz ośrodki
szkolenia. W większości przypadków, jednostki podstawowe, po
przeprowadzeniu analizy własnych potrzeb, przeprowadzały stosowne procedury
zakupowe i dokonywały zamówień samodzielnie na dostawy poszczególnych
sortów. Termin dostawy uzależniony był od dnia podpisania umowy i wielkości
zamówienia. Pojawiające się sporadycznie problemy z wydawaniem kompletnego
umundurowania najczęściej podyktowane były trudnościami z dopasowaniem
odpowiednich rozmiarów do potrzeb danego funkcjonariusza.
11) Na dzień 1 lutego 2024 roku łączna liczba wakatów wynosiła 1462,75 etatu w tym:
1245 wakatów funkcjonariuszy, 211,57 wakatów pracowników cywilnych i 6,18
wakatu pracowników pedagogicznych.
W zakresie zagadnienia problemów kadrowych Służby Więziennej uprzejmie wskazuję, że
kierownictwo formacji oraz resort sprawiedliwości podjęły szereg działań
ukierunkowanych na zatrzymanie w strukturach formacji jak największej liczby
doświadczonych funkcjonariuszy, w szczególności w pionie ochrony. Tytułem przykładu
należy wskazać, że od października 2020 r. w Służbie Więziennej funkcjonują rozwiązania,
na podstawie których przyznawane są dodatkowe świadczenia motywacyjne w wysokości
1500 i 2500 złotych miesięcznie, przysługujące funkcjonariuszom, którzy osiągnęli
odpowiednio 25 lat służby i 28 lat i 6 miesięcy służby. Nowym instrumentem, który ma
wspierać funkcjonariuszy w rozwoju osobistym i zapewniać im zwiększone możliwości
samorealizacji, jest również wprowadzona we wrześniu 2022 r. tzw. rekrutacja
wewnętrzna. Jest to ogólna zasada naboru wewnętrznego na wakujące stanowiska
w działach pozaochronnych aresztów śledczych i zakładów karnych spośród
funkcjonariuszy legitymujących się co najmniej 2 letnim stażem służby w Służbie
Więziennej.
-- 4 of 5 --
W wyborze kandydata preferowane są osoby z co najmniej 15-letnim stażem służby
w Służbie Więziennej w pionie ochronnym. W 2022 r. rozszerzony został katalog okresów
zaliczanych do dodatku za wysługę, co bezpośrednio wpłynęło na wzrost uposażeń
funkcjonariuszy Służby Więziennej. Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie
dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby
Więziennej, wprowadzono nową regulację polegającą na zmianie ustalania wysokości
dodatku za wysługę po przekroczeniu 15 lat służby. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami,
dodatek ten będzie wzrastał o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 35% po
30 latach służby, dzięki czemu funkcjonariusze legitymujący się co najmniej
piętnastoletnim stażem służby każdego roku otrzymywać będą podwyżkę uposażenia.
Według wcześniej obowiązujących przepisów dodatek ten po 15 latach służby wrastał
o 5% co 5 lat. Kolejnym działaniem było wprowadzenie w 2023 r. świadczenia za
długoletnią służbę, które otrzymują funkcjonariusze po osiągnięciu 15 lat służby,
w wysokości 5 % uposażenia zasadniczego. Świadczenie to wzrasta o 1 %, nie więcej
jednak niż do wysokości 15% po 25 latach służby. Dodatkowo po osiągnięciu 32 lat wysługi
emerytalnej będzie też wliczane do podstawy wymiaru emerytury. Przedmiotowe
świadczenie funkcjonariusze otrzymują niezależnie od wymienionego wcześniej
świadczenia motywacyjnego (w przypadku zbiegu uprawnień).
Wprowadzane zmiany w sposób bezpośredni zwiększają konkurencyjność zatrudnienia
w Służbie Więziennej w stosunku do wynagrodzeń na rynku zewnętrznym, przyczyniają
się do podniesienia atrakcyjności pracy w tej służbie państwowej w wymiarze finansowym
i socjalnym, a także doceniają i zachęcają do kontynuowania służby najbardziej
doświadczonych funkcjonariuszy. Efektem tego jest utrzymująca się tendencja do
przewagi liczby funkcjonariuszy przyjmowanych do Służby Więziennej nad liczbą
funkcjonariuszy zwalnianych, co zostało odnotowane również w 2023 roku. Wraz
z pozostałymi działaniami Ministerstwa w obszarze więziennictwa mają one na celu
stworzenie jak najlepszych warunków funkcjonowania Służby Więziennej w strukturach
państwa. Ministerstwo Sprawiedliwości wyraża gotowość kontynuowania
konstruktywnego dialogu i współpracy ze związkami zawodowymi i innymi partnerami
społecznymi w rozwiązywaniu problemów Służby Więziennej oraz doskonaleniu polskiego
systemu penitencjarnego.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.39.2024
Warszawa, 05 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 959 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie
rozwiązania problemów funkcjonariuszy i pracowników więziennictwa uprzejmie
przedstawiam, co następuje.
Służba Więzienna stanowi wyspecjalizowaną formację mundurową, której zasadniczym
zadaniem jest realizacja, na zasadach określonych w Kodeksie karnym wykonawczym,
zadań związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków
przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Zgodnie z regulacją ustawową (ustawa
z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz.U. z 2023 r., poz. 1683 z późn. zm.) jest
to formacja umundurowana, uzbrojona, apolityczna, zorganizowana w sposób
hierarchiczny i podległa Ministrowi Sprawiedliwości, sprawującego nad nią zwierzchni
merytoryczny, administracyjny i organizacyjny nadzór.
Charakter realizowanych przez Służbę Więzienną zadań powoduje, że stanowi ona
niezwykle ważne ogniwo w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, a praca jej
funkcjonariuszy należy do najbardziej odpowiedzialnych i wymagających pod względem
zaangażowania, profesjonalizmu, predyspozycji i odporności psychicznej. Najważniejsze
z tych zadań koncentrują się wokół zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych
porządku oraz bezpieczeństwa, prowadzenia oddziaływań penitencjarnych
i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności oraz
wykonywania tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok
postępowania karnego.
W każdym przypadku praca funkcjonariusza Służby Więziennej powinna być wykonywana
z poszanowaniem praw i godności człowieka oraz zgodnie z zasadą humanitaryzmu
i zasadą indywidualizacji oddziaływań wobec osadzonych, według której metody pracy
z osobami pozbawionymi wolności dobiera się stosownie do ich potrzeb i deficytów.
Jest to niezbędne dla realizacji kodeksowego celu wykonywania kary pozbawienia
wolności, którym jest wzbudzanie w skazanym woli współdziałania w kształtowaniu jego
społecznie pożądanych postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz
potrzeby przestrzegania porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu
-- 1 of 5 --
do przestępstwa. Ze względu na rodzaj i charakter stawianych przed Służbą Więzienną
zadań oraz znaczenie tej formacji dla bezpieczeństwa państwa Ministerstwo
Sprawiedliwości zawsze pozostaje otwarte na dialog, konsultacje i współpracę
z organizacjami reprezentującymi prawa i interesy środowisk zawodowych związanych
z szeroko pojętym wymiarem sprawiedliwości oraz więziennictwem. Dostrzega i docenia
rolę Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników
Więziennictwa w kształtowaniu godnego bytu, wizerunku, a także umiejętności
zawodowych oraz wiedzy penitencjarnej funkcjonariuszy i pracowników Służby
Więziennej. Tym samym Ministerstwo Sprawiedliwości z wielką uwagą i starannością
rozpatruje stanowiska i postulaty przedstawiane przez związek w sprawach dotyczących
funkcjonowania polskiego systemu penitencjarnego oraz warunków – również płacowych
– odbywania służby w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej.
Odnosząc się do nakreślonych w treści interpelacji problemów przedstawionych przez
Zarząd Okręgowy NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Poznaniu należy
wskazać, że pozostają one przedmiotem zainteresowania zarówno Ministerstwa
Sprawiedliwości, jak i kierownictwa Służby Więziennej. W ramach przyznawanych
środków finansowych z budżetu państwa Służba Więzienna realizuje szereg
przedsięwzięć, których podstawowym celem jest poprawa warunków pełnienia służby,
modernizacja i dalsze dostosowywanie sposobu funkcjonowania Służby Więziennej do
europejskich standardów. W zakresie poszczególnych pytań i problemów uprzejmie
przedstawiam następujące informacje:
1) Centralny Zarząd Służby Więziennej dostrzega potrzebę utworzenia nowych
miejsc szkoleniowych na bazie obecnie funkcjonujących ośrodków poprzez ich
rozbudowę bądź pozyskanie i dostosowanie nowych obiektów. Programy szkoleń
wstępnych, zawodowych i specjalistycznych na bieżąco są dostosowywane do
aktualnych potrzeb służby i standardów, w celu przygotowania funkcjonariuszy
do samodzielnego pełnienia służby na danym stanowisku.
2) Zgodnie z art. 39b ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej dyrektor okręgowy
zarządza i prowadzi postępowanie kwalifikacyjne w stosunku do kandydatów do
służby w jednostkach organizacyjnych funkcjonujących na terenie jego działania.
Jednocześnie, zgodnie z wytycznymi wydanymi przez Dyrektora Generalnego
Służby Więziennej w dniu 13 marca 2023 r., wdrożono działania mające na celu
prowadzenie jak największej liczby czynności rekrutacyjnych lokalnie, tj. bez
konieczności angażowania kandydatów do dalekich dojazdów do siedziby
poszczególnych okręgowych inspektoratów. W konsekwencji w aresztach
śledczych i zakładach karnych przeprowadza się m.in. testy sprawności fizycznej
kandydatów do służby oraz rozmowy kwalifikacyjne.
3) Nadawanie stopnia młodszego chorążego na podstawie art. 48 ust 2 ustawy
o Służbie Więziennej stosowane jest niezmiennie od lat. W szczególnie
uzasadnionych przypadkach właściwi przełożeni mogą wnioskować do Dyrektora
Generalnego Służby Więziennej o nadanie stopnia młodszego chorążego
funkcjonariuszowi, który nie spełnia wymagań w zakresie wykształcenia. Co do
zasady wymagane jest, aby funkcjonariusze, wobec których składany jest
wniosek, posiadali minimum 20 lat służby. W 2023 roku na podstawie
wymienionego przepisu nadano 183 stopnie młodszego chorążego.
-- 2 of 5 --
4) Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz może być
delegowany na okres do 12 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej
jednostce organizacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnymi potrzebami
służby. Wskazany przepis prawa jest stosowany w przypadkach, w których
konieczne jest zapewnienie ciągłości służby ze względu na niedostateczną obsadę
etatową w danej jednostce organizacyjnej. Dotyczy to przede wszystkim działów
ochrony zakładów karnych i aresztów śledczych położonych w dużych
aglomeracjach miejskich lub miejscowościach, w których podaż pracy na lokalnym
rynku jest niska.
5) Art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej mówi o możliwości nadania
stopnia w szczególnie uzasadnionych przypadkach w innym terminie niż z okazji
dnia święta Służby Więziennej oraz Narodowego Święta Niepodległości. Art. 169
ust. 1 pkt 6 daje podstawę do przedterminowego nadania wyższego stopnia
służbowego funkcjonariuszowi, który wzorowo wykonuje obowiązki, przejawia
inicjatywę w służbie i doskonali kwalifikacje zawodowe. Zastosowanie obydwu
wymienionych podstaw prawnych pozwala na nadanie stopnia w formie
wyróżnienia oraz w dowolnym terminie wyznaczonym przez właściwy organ, co
sprzyjać może wyróżnieniu szczególnie zasłużonych funkcjonariuszy. Zaznaczyć
należy, że możliwość ta jest wyjątkowo rzadko stosowana.
6) Zgodnie z art. 58 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusze do uposażenia
zasadniczego otrzymują następujące dodatki o charakterze stałym: dodatek za
wysługę lat, dodatek za stopień służbowy oraz dodatek służbowy. Ewentualne
wprowadzenie dodatku progresywnego jako stałego elementu uposażenia
funkcjonariuszy, wymaga pogłębionych analiz, w tym skutków budżetowych, po
przedstawieniu przez partnera społecznego podstawowych założeń
oczekiwanego w tym zakresie rozwiązania.
7) W Centralnym Zarządzie Służby Więziennej w sposób ciągły i stały prowadzone są
analizy finansowe przewidywanego wykonania limitów wydatków na dany rok
budżetowy z uwzględnieniem konieczności zabezpieczenia środków finansowych
na uposażania oraz ich obligatoryjne i fakultatywne wzrosty w kolejnych latach
budżetowych. Przy podejmowaniu decyzji w zakresie polityki kadrowo-płacowej
uwzględnia się konieczność zabezpieczenia środków finansowych nie tylko na
realizację awansów, ale również na wzrost uposażeń wynikający np. ze wzrostu
dodatku za wysługę lat, z realizacji awansów w stopniach służbowych po
ukończonych przez funkcjonariuszy szkoleń zawodowych na pierwszy stopień
oficerski, chorążych czy też podoficerski, konieczności zabezpieczenia środków na
podwyższenie dodatków dla funkcjonariuszy przechodzących do służby stałej,
a także środków finansowych na podwyższanie dodatków służbowych po złożeniu
egzaminu na pierwszy stopień w danym korpusie. Prowadzona w ostatnich latach
w Służbie Więziennej polityka płacowa gwarantowała realizację awansów na
wyższe stanowiska służbowe na bieżąco dla funkcjonariuszy spełniających
wymogi formalne w danym roku kalendarzowym.
8) Prawo do przerwy w służbie reguluje art. 117b ustawy o Służbie Więziennej,
zgodnie z którym funkcjonariuszowi w czasie służby trwającej 12 godzin
przysługuje 45 minut przerwy. Mając na względzie konieczność zapewnienia
praktycznej możliwości realizacji tego uprawnienia, w jednostkach
organizacyjnych Służby Więziennej znajdują się zaplecza socjalne, wyposażone
-- 3 of 5 --
w podstawowy sprzęt kuchenny, w których funkcjonariusze oraz pracownicy
jednostki mogą przygotować oraz odgrzewać posiłki. Ponadto, na terenie
większości aresztów śledczych oraz zakładów karnych funkcjonują kantyny,
w ofercie których znajdują się m.in. ciepłe posiłki i inne artykuły żywnościowe
dostępne dla kadry jednostki.
9) Odnosząc się do kwestii rozwiązań organizacyjnych i architektonicznych
wdrożonych w jednostkach penitencjarnych informuję, że po tragicznym
zdarzeniu mającym miejsce w Zakładzie Karnym w Rzeszowie w 2022 r. w celu
wypracowania kompleksowych rozwiązań organizacyjnych zmierzających do
zagwarantowania porządku i bezpieczeństwa na terenie jednostek
organizacyjnych oraz wzmocnienia bezpieczeństwa pełnionej służby powołany
został specjalny zespół funkcjonariuszy. W wyniku prac zespołu podjęto m.in.
decyzje o wdrożeniu rozwiązań architektonicznych i wsparcia elektronicznego,
w tym umiejscowieniu pomieszczeń służbowych obok siebie w celu zapewnienia
lepszej ergonomii i wzajemnego ubezpieczania funkcjonariuszy i pracowników,
czy utworzeniu w oddziałach zamkniętych dodatkowego pomieszczenia do
prowadzenia rozmów z osobami pozbawionymi wolności, u których rozpoznano
zwiększone ryzyko zachowań agresywnych.
10) W 2023 r. Centralny Zarząd Służby Więziennej przyznał w planie budżetowym
środki finansowe na zakup umundurowania i wyposażenia polowego specjalnego
w kwocie 29.092.500,00 zł. Środki zostały rozdysponowane, przy udziale
okręgowych inspektoratów, na poszczególne jednostki podstawowe oraz ośrodki
szkolenia. W większości przypadków, jednostki podstawowe, po
przeprowadzeniu analizy własnych potrzeb, przeprowadzały stosowne procedury
zakupowe i dokonywały zamówień samodzielnie na dostawy poszczególnych
sortów. Termin dostawy uzależniony był od dnia podpisania umowy i wielkości
zamówienia. Pojawiające się sporadycznie problemy z wydawaniem kompletnego
umundurowania najczęściej podyktowane były trudnościami z dopasowaniem
odpowiednich rozmiarów do potrzeb danego funkcjonariusza.
11) Na dzień 1 lutego 2024 roku łączna liczba wakatów wynosiła 1462,75 etatu w tym:
1245 wakatów funkcjonariuszy, 211,57 wakatów pracowników cywilnych i 6,18
wakatu pracowników pedagogicznych.
W zakresie zagadnienia problemów kadrowych Służby Więziennej uprzejmie wskazuję, że
kierownictwo formacji oraz resort sprawiedliwości podjęły szereg działań
ukierunkowanych na zatrzymanie w strukturach formacji jak największej liczby
doświadczonych funkcjonariuszy, w szczególności w pionie ochrony. Tytułem przykładu
należy wskazać, że od października 2020 r. w Służbie Więziennej funkcjonują rozwiązania,
na podstawie których przyznawane są dodatkowe świadczenia motywacyjne w wysokości
1500 i 2500 złotych miesięcznie, przysługujące funkcjonariuszom, którzy osiągnęli
odpowiednio 25 lat służby i 28 lat i 6 miesięcy służby. Nowym instrumentem, który ma
wspierać funkcjonariuszy w rozwoju osobistym i zapewniać im zwiększone możliwości
samorealizacji, jest również wprowadzona we wrześniu 2022 r. tzw. rekrutacja
wewnętrzna. Jest to ogólna zasada naboru wewnętrznego na wakujące stanowiska
w działach pozaochronnych aresztów śledczych i zakładów karnych spośród
funkcjonariuszy legitymujących się co najmniej 2 letnim stażem służby w Służbie
Więziennej.
-- 4 of 5 --
W wyborze kandydata preferowane są osoby z co najmniej 15-letnim stażem służby
w Służbie Więziennej w pionie ochronnym. W 2022 r. rozszerzony został katalog okresów
zaliczanych do dodatku za wysługę, co bezpośrednio wpłynęło na wzrost uposażeń
funkcjonariuszy Służby Więziennej. Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie
dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby
Więziennej, wprowadzono nową regulację polegającą na zmianie ustalania wysokości
dodatku za wysługę po przekroczeniu 15 lat służby. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami,
dodatek ten będzie wzrastał o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 35% po
30 latach służby, dzięki czemu funkcjonariusze legitymujący się co najmniej
piętnastoletnim stażem służby każdego roku otrzymywać będą podwyżkę uposażenia.
Według wcześniej obowiązujących przepisów dodatek ten po 15 latach służby wrastał
o 5% co 5 lat. Kolejnym działaniem było wprowadzenie w 2023 r. świadczenia za
długoletnią służbę, które otrzymują funkcjonariusze po osiągnięciu 15 lat służby,
w wysokości 5 % uposażenia zasadniczego. Świadczenie to wzrasta o 1 %, nie więcej
jednak niż do wysokości 15% po 25 latach służby. Dodatkowo po osiągnięciu 32 lat wysługi
emerytalnej będzie też wliczane do podstawy wymiaru emerytury. Przedmiotowe
świadczenie funkcjonariusze otrzymują niezależnie od wymienionego wcześniej
świadczenia motywacyjnego (w przypadku zbiegu uprawnień).
Wprowadzane zmiany w sposób bezpośredni zwiększają konkurencyjność zatrudnienia
w Służbie Więziennej w stosunku do wynagrodzeń na rynku zewnętrznym, przyczyniają
się do podniesienia atrakcyjności pracy w tej służbie państwowej w wymiarze finansowym
i socjalnym, a także doceniają i zachęcają do kontynuowania służby najbardziej
doświadczonych funkcjonariuszy. Efektem tego jest utrzymująca się tendencja do
przewagi liczby funkcjonariuszy przyjmowanych do Służby Więziennej nad liczbą
funkcjonariuszy zwalnianych, co zostało odnotowane również w 2023 roku. Wraz
z pozostałymi działaniami Ministerstwa w obszarze więziennictwa mają one na celu
stworzenie jak najlepszych warunków funkcjonowania Służby Więziennej w strukturach
państwa. Ministerstwo Sprawiedliwości wyraża gotowość kontynuowania
konstruktywnego dialogu i współpracy ze związkami zawodowymi i innymi partnerami
społecznymi w rozwiązywaniu problemów Służby Więziennej oraz doskonaleniu polskiego
systemu penitencjarnego.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --