Odpowiedź na interpelację w sprawie infrastruktury obrony cywilnej w powiatach ciechanowskim, przasnyskim, mławskim, płońskim i żuromińskim Odpowiedź na interpelację nr 9589 w sprawie infrastruktury obrony cywilnej w powiatach ciechanowskim, przasnyskim, mławskim, płońskim i żuromińskim Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 21-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9589 Pana Posła Rafała Romanowskiego w sprawie infrastruktury obrony cywilnej w powiatach ciechanowskim, przasnyskim, mławskim, płońskim i żuromińskim, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Obecnie w całym kraju trwa inwentaryzacja i ocena stanu technicznego istniejącej infrastruktury obrony cywilnej, która jest prowadzona przez zespoły składające się z funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, pracowników nadzoru budowlanego i organy ochrony ludności. Zakładany termin zakończenia inwentaryzacji to 31 grudnia 2025 r. Planowanie budowy nowych obiektów zbiorowej ochrony lub przystosowanie istniejących obiektów do parametrów użytkowych pozwalających na ich użytkowanie na potrzeby ochrony ludności jest zadaniem organów ochrony ludności szczebla gminy, powiatu i województwa. Zasady dotyczące realizacji przedmiotowego zadania zostały określone w rozdziale 9 pt. „Obiekty zbiorowej ochrony“ ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1]. Planowanie przez właściwe organy ochrony ludności niezbędnej liczby takich obiektów dotyczy obszaru swojej właściwości i powinno uwzględniać wymogi zawarte w ustawie oraz przepisach wykonawczych do niej, np. gęstość zaludnienia, odległość od obiektów będących potencjalnym celem rażenia, możliwość przeprowadzenia sprawnej ewakuacji, zasadność ekonomiczną inwestycji, itp. Pragnę zaznaczyć, że na podstawie art. 152 ust. 1 ustawy, koszty realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej są pokrywane w ramach środków będących w dyspozycji właściwych dysponentów części budżetu państwa. Finansowanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej na poziomie samorządu gminy, powiatu i województwa ma być planowane w ramach budżetów odpowiednio gmin, powiatów i samorządów województw. Dodatkowo należy wskazać, że po uchwaleniu przez Radę Ministrów pierwszego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (obecnie procedowanego) oraz dokonaniu przeniesień wydatków pomiędzy częściami budżetu państwa w zakresie środków, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy, wojewodowie oraz samorządy przystąpią do planowania zadań określonych w załączniku nr 1 do Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, możliwych do realizacji do końca 2025 r. Po zatwierdzeniu programu przez Radę Ministrów, w terminie 60 dni minister właściwy do spraw finansów publicznych, na zgodny wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych i Ministra Obrony Narodowej, dokona przeniesień wydatków zaplanowanych w dziale „obrona narodowa“ między częściami budżetu państwa m.in. do części 85 celem realizacji zadań, o których mowa w art. 152 ust. 2 ustawy. Z otrzymanej puli „wojewódzkiej“ nie mniej niż 90% środków będzie przekazane do samorządów, a do 10% środków zostanie w dyspozycji wojewodów. Wojewodowie będą mogli przekazać ze swojej puli środki dla samorządów dopiero po dokonaniu merytorycznej i finansowej analizy wniosków samorządów. Pierwsze dotacje powinny zostać przekazane samorządom nie później niż do 30 września 2025 r. Jednocześnie, w 2025 r. organy i podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej, jako dysponenci powinni rozpocząć planowanie środków finansowych w swoich częściach budżetowych na zadania określone w załączniku nr 1 do Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, w ramach prac nad ustawą budżetową na 2026 r., zgodnie z wyliczonymi szacunkami. W 2026 r. dotacje powinny być przekazane samorządom nie później niż do 31 marca 2026 r. Zasady otrzymywania i rozliczania dotacji celowych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[2]. Pragnę zapewnić, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), w porozumieniu z Ministerstwem Obrony Narodowej (MON), dołoży wszelkich starań, aby środki finansowe zostały jak najszybciej przekazane do właściwych dysponentów. Wojewodowie będą informowani na bieżąco o etapach związanych z procedowaniem wniosku i terminem otrzymania ww. środków. Nadmieniam również, że MSWiA informuje na bieżąco zarówno media, jak i społeczeństwo o podejmowanych przez resort działaniach za pośrednictwem strony internetowej MSWiA oraz mediów społecznościowych (w serwisach: X, Bluesky, Facebook, Instagram, YouTube, LinkedIn). W związku z wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej został utworzony specjalny serwis internetowy gov.pl/obrona-cywilna. Na wskazanej stronie znajdują się informacje o działaniach MSWiA związanych z wdrażaniem w życie ustawy, akty prawne, materiały informacyjne (m.in. infografiki, press kit) oraz kalendarium wydarzeń. Dodatkowo na stronie znajduje się zakładka „Informacje z regionów“, w której są prezentowane działania urzędów wojewódzkich w zakresie wdrażania w życie ustawy. Ponadto obecnie są prowadzone prace nad Poradnikiem Bezpieczeństwa, przygotowywanym we współpracy MSWiA, MON oraz Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Wskazana publikacja stanowi jedno z narzędzi edukacyjnych w ramach budowanego systemu gotowości i odporności społeczeństwa na zagrożenia związane z kryzysem i wojną. Zostanie on przygotowany w kliku wersjach językowych oraz w wersji dla dzieci. Planowane jest także przeprowadzenie w środkach masowego przekazu kampanii informacyjnych i edukacyjnych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Zagadnienia te będą także przedmiotem nauczania w ramach systemu edukacji powszechnej. Pragnę również poinformować, że w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia[3], przewidywana jest realizacja szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej m.in. dla ludności. Celem szkoleń jest przygotowanie osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do właściwych reakcji w sytuacjach zagrożeń, w tym w zakresie rozpoznawania zagrożeń, zapobiegania im oraz kształtowania odpowiednich zachowań w przypadku ich wystąpienia, a także wypracowanie zdolności współdziałania z organami ochrony ludności i podmiotami ochrony ludności. Szkolenia składają się z zajęć teoretycznych i praktycznych, również z zastosowaniem form i metod kształcenia na odległość, w tym samokształcenia kierowanego, kształcenia w formule mieszanej (blended learning) oraz kształcenia z bezpośrednim kontaktem z osobą prowadzącą zajęcia dydaktyczne przez Internet. Szczegółowy zakres przedmiotowych szkoleń obejmuje obszary tematyczne obligatoryjne[4] oraz fakultatywne[5]. Szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla ministrów, sekretarzy stanu i podsekretarzy stanu, kierowników urzędów centralnych oraz wojewodów, marszałków województw i starostów prowadzi Akademia Pożarnicza. Natomiast szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), pracowników urzędów administracji publicznej oraz członków i pracowników podmiotów ochrony ludności oraz organów jednostek pomocniczych gminy mogą być prowadzone przez uczelnie służb państwowych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, szkoły, dla których organem założycielskim jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, ośrodki szkolenia służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz inne uczelnie, związek ochotniczych straży pożarnych, a także przez osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, z którymi kierownik urzędu albo podmiot ochrony ludności zawarł umowę na realizację tych szkoleń. Szkolenia dla wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) organizują wojewodowie. Należy dodać, że mając na uwadze potrzebę zapewnienia wysokiego poziomu merytorycznego ww. szkoleń, spełnienie wymagań przez prowadzące szkolenia osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, z którymi dany podmiot ochrony ludności zawarł umowę na realizację szkoleń, będzie weryfikowała Akademia Pożarnicza. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1907, dalej – ustawa. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm. [3] Dz. U. poz. 162. [4] Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze, indywidualne przygotowanie do ewakuacji i przetrwania w warunkach długotrwałego zagrożenia, ewakuacja ludzi, zwierząt i mienia oraz współdziałanie z podmiotami ochrony ludności, pierwsza pomoc, działania pomocowe, środki ochrony indywidualnej i miejsca schronienia w sytuacjach realnego zagrożenia. [5] Reagowanie na dezinformację, zapewnianie cyberbezpieczeństwa, współpraca w zespole, podnoszenie własnej odporności na zagrożenia.