Interpelacja nr 9586
Interpelacja w sprawie odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych
Interpelacja nr 9586
do ministra sprawiedliwości
w sprawie odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 27-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w związku z bulwersującą decyzją o odwołaniu sędziego Piotra Schaba z funkcji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Decyzja ta jawi się jako kolejny przejaw arbitralnych działań wymierzonych w osoby niewygodne dla Pana, co podważa fundamenty państwa prawa, niezależności sądownictwa i konstytucyjnej zasady trójpodziału władz. Odwołanie sędziego Schaba budzi poważne wątpliwości co do Pana intencji oraz zgodności podejmowanych działań z prawem, dlatego żądam odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakiej podstawie prawnej odwołał Pan sędziego Piotra Schaba z funkcji rzecznika dyscyplinarnego? Proszę wskazać konkretne przepisy, które pozwalają na przerwanie kadencji rzecznika. Czy nie jest to próba siłowego eliminowania osób, które nie podzielają Pana wizji sądownictwa?
Ministerstwo Sprawiedliwości powołało się na toczące się wobec sędziego Schaba postępowania dyscyplinarne i karne. Czy te sprawy zostały prawomocnie rozstrzygnięte? Jeśli nie, dlaczego Pan podważa domniemanie niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP), sugerując, że sędzia Schab „utracił legitymację“ do pełnienia funkcji? Czy ta decyzja nie jest dowodem na to, że usuwa Pan osoby niewygodne, nie czekając na wyroki sądów?
Jak godzi Pan swoje działania z zasadą niezależności sądownictwa? Sędzia Schab słusznie zarzucił, że Pana decyzja to „porwanie się z pięściami na władzę sądowniczą i ustawodawczą“. Dlaczego ignoruje Pan konstytucyjny trójpodział władz, podejmując jednostronne decyzje kadrowe wbrew stabilności systemu sądownictwa?
Ministerstwo wskazało na tzw. lukę prawną jako uzasadnienie odwołania. Proszę wyjaśnić, na czym polega ta luka i dlaczego pozwala Pan sobie na arbitralne działania, które naruszają zasadę działania władzy w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Czy powoływanie się na lukę prawną nie jest wygodnym pretekstem do usuwania przeciwników politycznych?
Wskazano, że sędzia Schab popierał kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w 2017 r. Czy poparcie dla KRS jest według Pana podstawą do odwołania? Jakie przepisy to przewidują? Czy nie jest to dowód na to, że Pana decyzje mają charakter polityczny i służą eliminacji sędziów o odmiennych poglądach?
Po odwołaniu sędziego Przemysława Radzika Pana działania wobec sędziego Schaba wskazują na systematyczne uderzanie w niezależnych sędziów. Jak odniesie się Pan do zarzutów KRS i środowiska sędziowskiego, że brak podstaw prawnych do takich odwołań? Dlaczego ignoruje Pan głosy sprzeciwu, forsując własne interesy?
Jakie kroki podjęto, by zapewnić ciągłość działania rzecznika dyscyplinarnego po odwołaniu sędziego Schaba? Kto obecnie pełni tę funkcję? Czy planuje Pan dalsze czystki wśród rzeczników, którzy nie wpisują się w Pana polityczną agendę?
Jakie konsekwencje dla wymiaru sprawiedliwości przewiduje Pan w wyniku tych kontrowersyjnych decyzji? Czy zdaje Pan sobie sprawę, że podważają one zaufanie obywateli do sądownictwa i wzmacniają wrażenie, że Ministerstwo Sprawiedliwości działa jak narzędzie politycznej zemsty?
Decyzja o odwołaniu sędziego Schaba to nie tylko naruszenie zasad praworządności, ale także dowód na to, że kieruje się Pan osobistymi animozjami, a nie dobrem wymiaru sprawiedliwości. Żądam szczegółowych wyjaśnień, które rozwieją podejrzenia, że Pana działania mają charakter politycznej vendetty wymierzonej w osoby niewygodne dla obecnej władzy.
Z poważaniem
Interpelacja nr 9586
do ministra sprawiedliwości
w sprawie odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 27-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w związku z bulwersującą decyzją o odwołaniu sędziego Piotra Schaba z funkcji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Decyzja ta jawi się jako kolejny przejaw arbitralnych działań wymierzonych w osoby niewygodne dla Pana, co podważa fundamenty państwa prawa, niezależności sądownictwa i konstytucyjnej zasady trójpodziału władz. Odwołanie sędziego Schaba budzi poważne wątpliwości co do Pana intencji oraz zgodności podejmowanych działań z prawem, dlatego żądam odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakiej podstawie prawnej odwołał Pan sędziego Piotra Schaba z funkcji rzecznika dyscyplinarnego? Proszę wskazać konkretne przepisy, które pozwalają na przerwanie kadencji rzecznika. Czy nie jest to próba siłowego eliminowania osób, które nie podzielają Pana wizji sądownictwa?
Ministerstwo Sprawiedliwości powołało się na toczące się wobec sędziego Schaba postępowania dyscyplinarne i karne. Czy te sprawy zostały prawomocnie rozstrzygnięte? Jeśli nie, dlaczego Pan podważa domniemanie niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP), sugerując, że sędzia Schab „utracił legitymację“ do pełnienia funkcji? Czy ta decyzja nie jest dowodem na to, że usuwa Pan osoby niewygodne, nie czekając na wyroki sądów?
Jak godzi Pan swoje działania z zasadą niezależności sądownictwa? Sędzia Schab słusznie zarzucił, że Pana decyzja to „porwanie się z pięściami na władzę sądowniczą i ustawodawczą“. Dlaczego ignoruje Pan konstytucyjny trójpodział władz, podejmując jednostronne decyzje kadrowe wbrew stabilności systemu sądownictwa?
Ministerstwo wskazało na tzw. lukę prawną jako uzasadnienie odwołania. Proszę wyjaśnić, na czym polega ta luka i dlaczego pozwala Pan sobie na arbitralne działania, które naruszają zasadę działania władzy w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Czy powoływanie się na lukę prawną nie jest wygodnym pretekstem do usuwania przeciwników politycznych?
Wskazano, że sędzia Schab popierał kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w 2017 r. Czy poparcie dla KRS jest według Pana podstawą do odwołania? Jakie przepisy to przewidują? Czy nie jest to dowód na to, że Pana decyzje mają charakter polityczny i służą eliminacji sędziów o odmiennych poglądach?
Po odwołaniu sędziego Przemysława Radzika Pana działania wobec sędziego Schaba wskazują na systematyczne uderzanie w niezależnych sędziów. Jak odniesie się Pan do zarzutów KRS i środowiska sędziowskiego, że brak podstaw prawnych do takich odwołań? Dlaczego ignoruje Pan głosy sprzeciwu, forsując własne interesy?
Jakie kroki podjęto, by zapewnić ciągłość działania rzecznika dyscyplinarnego po odwołaniu sędziego Schaba? Kto obecnie pełni tę funkcję? Czy planuje Pan dalsze czystki wśród rzeczników, którzy nie wpisują się w Pana polityczną agendę?
Jakie konsekwencje dla wymiaru sprawiedliwości przewiduje Pan w wyniku tych kontrowersyjnych decyzji? Czy zdaje Pan sobie sprawę, że podważają one zaufanie obywateli do sądownictwa i wzmacniają wrażenie, że Ministerstwo Sprawiedliwości działa jak narzędzie politycznej zemsty?
Decyzja o odwołaniu sędziego Schaba to nie tylko naruszenie zasad praworządności, ale także dowód na to, że kieruje się Pan osobistymi animozjami, a nie dobrem wymiaru sprawiedliwości. Żądam szczegółowych wyjaśnień, które rozwieją podejrzenia, że Pana działania mają charakter politycznej vendetty wymierzonej w osoby niewygodne dla obecnej władzy.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10850 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.191.2025
Warszawa, 19 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9586 Pani Posłanki Anny Gembickiej i Pana
Posła Jarosława Sachajki w sprawie odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów
powszechnych.
Podstawę prawną decyzji Ministra Sprawiedliwości o odwołaniu sędziego Piotra Schaba
z funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, jak i sędziego
Przemysława W. Radzika z funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych, stanowi art. 112 § 3 a contrario ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo
o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ) – dalej u.s.p.
W obecnym stanie prawnym, zarówno Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów
Powszechnych, jak i Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych,
mają ustawową czteroletnią i powtarzalną kadencję (art. 112 § 3 u.s.p.), przy czym
przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie zawierają normy, która
określałaby powody wygaśnięcia kadencji (zaprzestania pełnienia funkcji przed upływem
kadencji). Inaczej jest w przypadku piastunów innych podobnych urzędów, np. art. 112 §
8 u.s.p. przewiduje przypadki wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego
przy sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym przed jej upływem (rozwiązanie albo
wygaśnięcie stosunku służbowego sędziego; przejście albo przeniesienie sędziego w stan
-- 1 of 5 --
2
spoczynku; przeniesienie sędziego na inne stanowisko sędziowskie poza obszarem
właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub okręgowego lub delegowanie go poza
ten obszar).
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych jest więc powoływany na
czteroletnią kadencję, mającą umocowanie ustawowe. Na treść zasady kadencyjności
składają się dwa podstawowe elementy, tj. pierwszy – górny horyzont czasowego
urzędowania danego organu lub jego członka, oraz drugi – zapewnienie określonego
poziomu stabilizacji składu osobowego organu (tak: Dominik Łukawiak, Konstytucyjne
ramy kadencyjności organów władzy publicznej, RPEiS, marzec 2020, s. 133). Podkreśla się
wszakże, cyt.: „prawo musi regulować sytuacje, w których kontynuowanie mandatu przez
jego piastunów (pojedynczych lub wszystkich łącznie) jest niepożądane bądź wręcz
niemożliwe. Wynika to już choćby tylko z uwzględnienia biologicznych uwarunkowań
ludzkiego życia” (D. Łukawiak, op. cit., s. 133). O ile natomiast – jak już wspomniano –
w u.s.p. przewidziano sytuacje, w których przed upływem kadencji można odwołać
piastunów organów kadencyjnych (por. art. 27 u.s.p. oraz art. 112 § 8 u.s.p.), o tyle nie
przewidziano takiej sytuacji co do Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych i jego zastępców. Należy zatem ocenić, jaki charakter ma brak takiego
uregulowania. Istotne znaczenie ma okoliczność, że w tej samej jednostce redakcyjnej
(przepis art. 112 u.s.p.), w której uregulowano możliwość wygaśnięcia kadencji zastępcy
rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym lub okręgowym
(powołanego na podstawie art. 112 § 6 i 7 u.s.p.), nie uregulowano wygaśnięcia kadencji
Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i jego zastępców. Mamy więc
do czynienia z luką prawną extra legem – tj. taką, w której dla danego stanu faktycznego
(kwestii prawnej) brak jest normy prawnej (przepisu prawa). Jest to jednocześnie luka
swoista, tj. wynika z braku norm (przepisów) prawnych, których ustanowienie nakazują
inne normy, w tym przede wszystkim standardy konstytucyjne. Istnienie tej luki
wyłączającej de facto możliwość odwołania Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych w jakiejkolwiek sytuacji, w tym nawet w przypadku popełnienia przezeń
przestępstwa, czy zrzeczenia się stanowiska, jest nie do przyjęcia w demokratycznym
państwie prawnym, w którym obowiązują zasady legalizmu, zaufania obywateli do
państwa, niesprzeczności systemu prawnego i racjonalności ustawodawcy. Tym samym
-- 2 of 5 --
3
art. 112 u.s.p., poddany wykładni prokonstytucyjnej, musi być interpretowany jako
przyznający organowi, który powołał Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych i jego zastępców, czyli Ministrowi Sprawiedliwości, kompetencję do
odwołania piastunów tych organów, w szczególności w sytuacji, gdy osoby te utraciły
podstawowy przymiot sędziowski, czyli nieskazitelność charakteru.
Uzasadnieniem decyzji o odwołaniu sędziego Piotra Schaba z funkcji Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych były, zarówno wszczęte postępowania
dyscyplinarne wobec tego sędziego, jak i toczące się postępowania o uchylenie
immunitetu i postępowania karne z jego udziałem. Obecnie toczą się cztery postępowania
dyscyplinarne, prowadzone przez Rzeczników Dyscyplinarnych Ministra Sprawiedliwości
w których przedstawiono sędziemu Piotrowi Schabowi zarzuty dyscyplinarne oraz sześć
postępowań przygotowawczych z udziałem sędziego Piotra Schaba, w tym w dwóch
wystąpiono do Sądu Najwyższego o zezwolenie na pociągnięcie sędziego Piotra Schaba do
odpowiedzialności karnej.
Dodatkowo Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie o sygn. akt XP 468/23,
nieprawomocnym wyrokiem z 11 kwietnia 2025 r. zasądził od Sądu Okręgowego
w Warszawie, na rzecz Igora Tuleyi, kwotę 4.666 zł odszkodowania z tytułu zaistniałego
mobbingu, za który, między innymi, miałby odpowiadać sędzia Piotr Schab, kierujący –
jako prezes – Sądem Okręgowym w Warszawie, a następnie Sądem Apelacyjnym
w Warszawie. Stwierdzony przez Sąd pierwszej instancji mobbing prowadził do
stygmatyzacji i naruszenia godności pracownika, sędziego. Jeżeli zostanie to potwierdzone
prawomocnym orzeczeniem, to było to działanie szczególnie drastyczne i prowadzone
z premedytacją, albowiem trwało ono, mimo prawomocnego i wykonalnego orzeczenia
sądu pracy, nakazującego przywrócenie sędziego Igora Tuleyi do orzekania.
Mając na uwadze nagromadzenie wszczętych postępowań dyscyplinarnych oraz toczące
się postępowania o uchylenie immunitetu i postępowania karne, Minister
Sprawiedliwości uznał, że sędzia Piotr Schab utracił legitymację do efektywnego
sprawowania funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych.
Sędzia Piotr Schab, udzielając poparcia kandydatom do nieprawidłowo ukształtowanej
KRS, jednoznacznie okazał swoje zaangażowanie w realizację idei upolitycznienia
-- 3 of 5 --
4
procedury powoływania sędziów oraz w istotny sposób przyczynił się do demontażu
obowiązującego porządku konstytucyjnego i podważenia podstawowych gwarancji
niezależności sądownictwa.
Wskazać należy, że niekonstytucyjność i sprzeczność ze standardami międzynarodowymi
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 roku
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw została
potwierdzona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (między
innymi wyrok w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18, C-625/18), Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka (między innymi w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce) i polskiego
Sądu Najwyższego (między innymi BSA I.-4110-1/20, I KZP 2/22).
Taka ocena obecnej Krajowej Rady Sądownictwa jest także uznawana w orzecznictwie
sądów powszechnych i została stwierdzona przez Komisję Wenecką. W wyniku
wprowadzonych przez poprzednią większość parlamentarną zmian, 28 października 2021
roku Krajowa Rada Sądownictwa została wykluczona z Europejskiej Sieci Rad
Sądownictwa. Uchwałą z 20 grudnia 2023 r. Sejm RP uznał obecną KRS za niezdolną do
realizacji nałożonych przez Konstytucję zadań stania na straży niezależności sądów
i niezawisłości sędziów ze względu na to, że straciła ona przymiot organu niezawisłego
i niezależnego od innych władz. Również uchwała Rady Ministrów z 18 grudnia 2024 roku
zawiera to samo stanowisko i podkreśla, że skład obecnej KRS jest niezgodny z Konstytucją
Rzeczypospolitej Polskiej, Traktatem o Unii Europejskiej oraz Konwencją o Ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 roku.
Zgodnie z art. 187 ust. 1 Konstytucji RP 15 sędziów zasiadających w Radzie wybierać
powinni sędziowie, tak było do 2017 roku. W wyniku zmian na poziomie ustawowym,
które nie mogą zmieniać reguł określonych w Konstytucji, poprzednia władza oddała
wybór sędziów w ręce Sejmu. Taki sposób jej ukształtowania jest sprzeczny z zasadami
niezawisłości sędziowskiej. To z kolei narusza prawo obywatela do sądu w sytuacji,
w której sprawę rozpatruje sędzia powołany z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej
KRS.
Jednocześnie nadmienić należy, że w świetle wyroku TSUE z dnia 5 czerwca 2023 r.
w sprawie C-204/21 także wprowadzony na przestrzeni ostatnich kilku lat system
-- 4 of 5 --
5
postępowań dyscyplinarnych sędziów, w tym status rzecznika dyscyplinarnego sędziów
sądów powszechnych nie odpowiada standardom międzynarodowym. W związku z tym,
trwają intensywne prace nad reformą systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów,
a także dotyczące zmiany ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, których celem jest
opracowywanie aktów normatywnych o podstawowym znaczeniu dla ustroju
sądownictwa i obywateli. Jest to wyraz przywiązania do wartości europejskich, ale także
do Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Jest też odpowiedzią na wniosek Komisji
Europejskiej z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, a także na orzecznictwo TSUE
i ETPCz.
Celem zapewnienia ciągłości funkcjonowania instytucji Rzecznika Dyscyplinarnego
Sędziów Sądów Powszechnych, obecnie trwa procedura naboru kandydatów z sądów
apelacyjnych, sądów powszechnych oraz sądów rejonowych na tą funkcję. Co prawda
z przepisu art. 112 u.s.p. wynika, że Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych oraz Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych,
powołuje Minister Sprawiedliwości, jednakże w trosce o zapewnienie udziału w tej
procedurze środowiska sędziowskiego i przejrzystość procedury, za pośrednictwem
prezesów Sądów Apelacyjnych, przekazano sędziom informację o możliwości zgłaszania
kandydatur na ręce prezesów Sądów Apelacyjnych w terminie do 16 maja 2025 r.
i zwrócono się z prośbą o zaopiniowanie zgłoszonych kandydatur przez właściwe dla
kandydata kolegium sądu apelacyjnego, a w przypadku kandydatów z sądów rejonowych
lub z sądów okręgowych – przez właściwe kolegium sądu okręgowego oraz nadesłanie
zbiorczej listy wszystkich zgłoszonych kandydatur wraz z rekomendacją kolegium sądu
apelacyjnego dwóch spośród zgłoszonych kandydatur z obszaru właściwości apelacji –
w terminie do 30 maja 2025 r. Minister Sprawiedliwości powoła Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i jego Zastępcę spośród kandydatur
nadesłanych w opisanej wyżej procedurze.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.191.2025
Warszawa, 19 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9586 Pani Posłanki Anny Gembickiej i Pana
Posła Jarosława Sachajki w sprawie odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów
powszechnych.
Podstawę prawną decyzji Ministra Sprawiedliwości o odwołaniu sędziego Piotra Schaba
z funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, jak i sędziego
Przemysława W. Radzika z funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych, stanowi art. 112 § 3 a contrario ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo
o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ) – dalej u.s.p.
W obecnym stanie prawnym, zarówno Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów
Powszechnych, jak i Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych,
mają ustawową czteroletnią i powtarzalną kadencję (art. 112 § 3 u.s.p.), przy czym
przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie zawierają normy, która
określałaby powody wygaśnięcia kadencji (zaprzestania pełnienia funkcji przed upływem
kadencji). Inaczej jest w przypadku piastunów innych podobnych urzędów, np. art. 112 §
8 u.s.p. przewiduje przypadki wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego
przy sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym przed jej upływem (rozwiązanie albo
wygaśnięcie stosunku służbowego sędziego; przejście albo przeniesienie sędziego w stan
-- 1 of 5 --
2
spoczynku; przeniesienie sędziego na inne stanowisko sędziowskie poza obszarem
właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub okręgowego lub delegowanie go poza
ten obszar).
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych jest więc powoływany na
czteroletnią kadencję, mającą umocowanie ustawowe. Na treść zasady kadencyjności
składają się dwa podstawowe elementy, tj. pierwszy – górny horyzont czasowego
urzędowania danego organu lub jego członka, oraz drugi – zapewnienie określonego
poziomu stabilizacji składu osobowego organu (tak: Dominik Łukawiak, Konstytucyjne
ramy kadencyjności organów władzy publicznej, RPEiS, marzec 2020, s. 133). Podkreśla się
wszakże, cyt.: „prawo musi regulować sytuacje, w których kontynuowanie mandatu przez
jego piastunów (pojedynczych lub wszystkich łącznie) jest niepożądane bądź wręcz
niemożliwe. Wynika to już choćby tylko z uwzględnienia biologicznych uwarunkowań
ludzkiego życia” (D. Łukawiak, op. cit., s. 133). O ile natomiast – jak już wspomniano –
w u.s.p. przewidziano sytuacje, w których przed upływem kadencji można odwołać
piastunów organów kadencyjnych (por. art. 27 u.s.p. oraz art. 112 § 8 u.s.p.), o tyle nie
przewidziano takiej sytuacji co do Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych i jego zastępców. Należy zatem ocenić, jaki charakter ma brak takiego
uregulowania. Istotne znaczenie ma okoliczność, że w tej samej jednostce redakcyjnej
(przepis art. 112 u.s.p.), w której uregulowano możliwość wygaśnięcia kadencji zastępcy
rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym lub okręgowym
(powołanego na podstawie art. 112 § 6 i 7 u.s.p.), nie uregulowano wygaśnięcia kadencji
Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i jego zastępców. Mamy więc
do czynienia z luką prawną extra legem – tj. taką, w której dla danego stanu faktycznego
(kwestii prawnej) brak jest normy prawnej (przepisu prawa). Jest to jednocześnie luka
swoista, tj. wynika z braku norm (przepisów) prawnych, których ustanowienie nakazują
inne normy, w tym przede wszystkim standardy konstytucyjne. Istnienie tej luki
wyłączającej de facto możliwość odwołania Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych w jakiejkolwiek sytuacji, w tym nawet w przypadku popełnienia przezeń
przestępstwa, czy zrzeczenia się stanowiska, jest nie do przyjęcia w demokratycznym
państwie prawnym, w którym obowiązują zasady legalizmu, zaufania obywateli do
państwa, niesprzeczności systemu prawnego i racjonalności ustawodawcy. Tym samym
-- 2 of 5 --
3
art. 112 u.s.p., poddany wykładni prokonstytucyjnej, musi być interpretowany jako
przyznający organowi, który powołał Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych i jego zastępców, czyli Ministrowi Sprawiedliwości, kompetencję do
odwołania piastunów tych organów, w szczególności w sytuacji, gdy osoby te utraciły
podstawowy przymiot sędziowski, czyli nieskazitelność charakteru.
Uzasadnieniem decyzji o odwołaniu sędziego Piotra Schaba z funkcji Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych były, zarówno wszczęte postępowania
dyscyplinarne wobec tego sędziego, jak i toczące się postępowania o uchylenie
immunitetu i postępowania karne z jego udziałem. Obecnie toczą się cztery postępowania
dyscyplinarne, prowadzone przez Rzeczników Dyscyplinarnych Ministra Sprawiedliwości
w których przedstawiono sędziemu Piotrowi Schabowi zarzuty dyscyplinarne oraz sześć
postępowań przygotowawczych z udziałem sędziego Piotra Schaba, w tym w dwóch
wystąpiono do Sądu Najwyższego o zezwolenie na pociągnięcie sędziego Piotra Schaba do
odpowiedzialności karnej.
Dodatkowo Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie o sygn. akt XP 468/23,
nieprawomocnym wyrokiem z 11 kwietnia 2025 r. zasądził od Sądu Okręgowego
w Warszawie, na rzecz Igora Tuleyi, kwotę 4.666 zł odszkodowania z tytułu zaistniałego
mobbingu, za który, między innymi, miałby odpowiadać sędzia Piotr Schab, kierujący –
jako prezes – Sądem Okręgowym w Warszawie, a następnie Sądem Apelacyjnym
w Warszawie. Stwierdzony przez Sąd pierwszej instancji mobbing prowadził do
stygmatyzacji i naruszenia godności pracownika, sędziego. Jeżeli zostanie to potwierdzone
prawomocnym orzeczeniem, to było to działanie szczególnie drastyczne i prowadzone
z premedytacją, albowiem trwało ono, mimo prawomocnego i wykonalnego orzeczenia
sądu pracy, nakazującego przywrócenie sędziego Igora Tuleyi do orzekania.
Mając na uwadze nagromadzenie wszczętych postępowań dyscyplinarnych oraz toczące
się postępowania o uchylenie immunitetu i postępowania karne, Minister
Sprawiedliwości uznał, że sędzia Piotr Schab utracił legitymację do efektywnego
sprawowania funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych.
Sędzia Piotr Schab, udzielając poparcia kandydatom do nieprawidłowo ukształtowanej
KRS, jednoznacznie okazał swoje zaangażowanie w realizację idei upolitycznienia
-- 3 of 5 --
4
procedury powoływania sędziów oraz w istotny sposób przyczynił się do demontażu
obowiązującego porządku konstytucyjnego i podważenia podstawowych gwarancji
niezależności sądownictwa.
Wskazać należy, że niekonstytucyjność i sprzeczność ze standardami międzynarodowymi
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 roku
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw została
potwierdzona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (między
innymi wyrok w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18, C-625/18), Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka (między innymi w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce) i polskiego
Sądu Najwyższego (między innymi BSA I.-4110-1/20, I KZP 2/22).
Taka ocena obecnej Krajowej Rady Sądownictwa jest także uznawana w orzecznictwie
sądów powszechnych i została stwierdzona przez Komisję Wenecką. W wyniku
wprowadzonych przez poprzednią większość parlamentarną zmian, 28 października 2021
roku Krajowa Rada Sądownictwa została wykluczona z Europejskiej Sieci Rad
Sądownictwa. Uchwałą z 20 grudnia 2023 r. Sejm RP uznał obecną KRS za niezdolną do
realizacji nałożonych przez Konstytucję zadań stania na straży niezależności sądów
i niezawisłości sędziów ze względu na to, że straciła ona przymiot organu niezawisłego
i niezależnego od innych władz. Również uchwała Rady Ministrów z 18 grudnia 2024 roku
zawiera to samo stanowisko i podkreśla, że skład obecnej KRS jest niezgodny z Konstytucją
Rzeczypospolitej Polskiej, Traktatem o Unii Europejskiej oraz Konwencją o Ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 roku.
Zgodnie z art. 187 ust. 1 Konstytucji RP 15 sędziów zasiadających w Radzie wybierać
powinni sędziowie, tak było do 2017 roku. W wyniku zmian na poziomie ustawowym,
które nie mogą zmieniać reguł określonych w Konstytucji, poprzednia władza oddała
wybór sędziów w ręce Sejmu. Taki sposób jej ukształtowania jest sprzeczny z zasadami
niezawisłości sędziowskiej. To z kolei narusza prawo obywatela do sądu w sytuacji,
w której sprawę rozpatruje sędzia powołany z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej
KRS.
Jednocześnie nadmienić należy, że w świetle wyroku TSUE z dnia 5 czerwca 2023 r.
w sprawie C-204/21 także wprowadzony na przestrzeni ostatnich kilku lat system
-- 4 of 5 --
5
postępowań dyscyplinarnych sędziów, w tym status rzecznika dyscyplinarnego sędziów
sądów powszechnych nie odpowiada standardom międzynarodowym. W związku z tym,
trwają intensywne prace nad reformą systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów,
a także dotyczące zmiany ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, których celem jest
opracowywanie aktów normatywnych o podstawowym znaczeniu dla ustroju
sądownictwa i obywateli. Jest to wyraz przywiązania do wartości europejskich, ale także
do Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Jest też odpowiedzią na wniosek Komisji
Europejskiej z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, a także na orzecznictwo TSUE
i ETPCz.
Celem zapewnienia ciągłości funkcjonowania instytucji Rzecznika Dyscyplinarnego
Sędziów Sądów Powszechnych, obecnie trwa procedura naboru kandydatów z sądów
apelacyjnych, sądów powszechnych oraz sądów rejonowych na tą funkcję. Co prawda
z przepisu art. 112 u.s.p. wynika, że Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych oraz Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych,
powołuje Minister Sprawiedliwości, jednakże w trosce o zapewnienie udziału w tej
procedurze środowiska sędziowskiego i przejrzystość procedury, za pośrednictwem
prezesów Sądów Apelacyjnych, przekazano sędziom informację o możliwości zgłaszania
kandydatur na ręce prezesów Sądów Apelacyjnych w terminie do 16 maja 2025 r.
i zwrócono się z prośbą o zaopiniowanie zgłoszonych kandydatur przez właściwe dla
kandydata kolegium sądu apelacyjnego, a w przypadku kandydatów z sądów rejonowych
lub z sądów okręgowych – przez właściwe kolegium sądu okręgowego oraz nadesłanie
zbiorczej listy wszystkich zgłoszonych kandydatur wraz z rekomendacją kolegium sądu
apelacyjnego dwóch spośród zgłoszonych kandydatur z obszaru właściwości apelacji –
w terminie do 30 maja 2025 r. Minister Sprawiedliwości powoła Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i jego Zastępcę spośród kandydatur
nadesłanych w opisanej wyżej procedurze.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --