Interpelacja w sprawie nowych uprawnień pielęgniarek i położnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9582
do ministra zdrowia
w sprawie nowych uprawnień pielęgniarek i położnych
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 27-04-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z publikacją na portalu portalsamorzadowy.pl z dnia 18 kwietnia 2025 r. dotyczącą nowych uprawnień pielęgniarek i położnych w zakresie wystawiania skierowań na badania diagnostyczne od 1 maja 2025 r., zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące wprowadzanych zmian.
Badania profilaktyczne odgrywają kluczową rolę w wykrywaniu chorób na wczesnym etapie, co znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i poprawę jakości życia pacjentów. Wczesna diagnostyka pozwala nie tylko na ograniczenie kosztów leczenia zaawansowanych schorzeń, ale także na zmniejszenie obciążenia systemu ochrony zdrowia. Wprowadzenie nowych uprawnień dla pielęgniarek i położnych w zakresie zlecania badań diagnostycznych to krok w kierunku usprawnienia systemu opieki zdrowotnej, ułatwienia pacjentom dostępu do profilaktyki oraz odciążenia lekarzy. Aby jednak reforma ta przyniosła oczekiwane efekty, konieczne jest zapewnienie jej odpowiedniego wdrożenia, w tym realnej dostępności badań, skrócenia czasu oczekiwania oraz skutecznej komunikacji z pacjentami.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Zakres grup pacjentów: Jakie grupy pacjentów będą mogły skorzystać z nowych uprawnień pielęgniarek i położnych w zakresie wystawiania skierowań na badania diagnostyczne? Czy zmiany te obejmują wszystkie grupy wiekowe, czy też są skierowane do określonych kategorii, np. osób dorosłych w ramach programu „Moje zdrowie – Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej“?
Realna dostępność badań: Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia realną dostępność badań diagnostycznych, na które skierowania będą mogły wystawiać pielęgniarki i położne? Czy przeprowadzono analizę zdolności laboratoriów diagnostycznych do realizacji zwiększonej liczby badań, szczególnie w regionach o ograniczonej infrastrukturze medycznej?
Czas oczekiwania na badania: Jaki jest szacowany czas oczekiwania na realizację badań diagnostycznych zlecanych przez pielęgniarki i położne? Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie mechanizmów monitorowania i skracania kolejek do tych badań?
Kampanie edukacyjne: Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie kampanii edukacyjnych skierowanych do pacjentów, mających na celu poinformowanie o nowych możliwościach uzyskania skierowań na badania diagnostyczne bez konieczności wizyty lekarskiej? Jeśli tak, jakie działania promocyjne są przewidziane i w jakim terminie zostaną uruchomione?
Szkolenia dla personelu: Czy Ministerstwo Zdrowia zaplanowało szkolenia dla pielęgniarek i położnych w celu przygotowania ich do nowych obowiązków związanych z wystawianiem skierowań na badania diagnostyczne? Jeśli tak, jaki jest zakres tych szkoleń i jak będą finansowane?
Monitorowanie efektów reformy: Jakie mechanizmy Ministerstwo Zdrowia zamierza wdrożyć, aby monitorować skuteczność i wpływ nowych uprawnień na system ochrony zdrowia, w tym na dostępność badań i satysfakcję pacjentów?
Wprowadzenie nowych uprawnień dla pielęgniarek i położnych stanowi istotny krok w kierunku poprawy dostępności świadczeń zdrowotnych. Jednocześnie kluczowe jest zapewnienie, że zmiany te będą efektywnie wdrożone i odpowiednio zakomunikowane społeczeństwu, aby w pełni wykorzystać ich potencjał w promowaniu zdrowia i profilaktyki.
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Katarzyna Anna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9131 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
Departament
Lecznictwa
DLG.050.81.2025.TK
Warszawa, 04 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9582 Posłów na Sejm Rzeczypospolitej, Pani Anny
Gembickiej i Pana Jarosława Sachejko, w sprawie nowych uprawnień pielęgniarek i
położnych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ad.1
Zakres grup pacjentów: Jakie grupy pacjentów będą mogły skorzystać z nowych uprawnień
pielęgniarek i położnych w zakresie wystawiania skierowań na badania diagnostyczne. Czy
zmiany te obejmą wszystkie grupy wiekowe, czy też są skierowane do określonych
kategorii, np. osób dorosłych w ramach programu „Moje Zdrowie – Bilans Zdrowia Osoby
Dorosłej”?
Świadczenia z zakresu Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej (BZOD)„Moje Zdrowie” zostały
wprowadzone z dniem 5 maja 2025 r. na mocy przepisów nowelizujących rozporządzenie
Ministra Zdrowia z 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r., poz. 584). Bilans zdrowia dorosłych to
okresowo wykonywana, kompleksowa ocena stanu zdrowia, którą rozpoczyna pogłębiony
wywiad realizowany zgodnie z wystandaryzowanym kwestionariuszem. W ramach ww.
świadczenia są wykonywane określone badania laboratoryjne. Zakres bilansu będzie
uzależniony od wieku i płci pacjenta oraz wcześniej rozpoznanych u niego czynników
ryzyka lub chorób przewlekłych. Osoby w wieku 20–49 lat będą wykonywały bilans
zdrowia nie częściej niż raz na 5 lat, a osoby w wieku 50 lat i więcej nie częściej niż co 3 lata.
Jednocześnie nadmieniam, że z nowych uprawnień pielęgniarek i położnych w zakresie
wystawiania skierowań na badania diagnostyczne będą mogli korzystać wszyscy pacjenci –
nie tylko w ramach świadczenia z zakresu Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej.
Ad. 2
Realna dostępność badań: Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia realną dostępność badań
diagnostycznych, na które skierowania będą mogły wystawiać pielęgniarki i położne. Czy
przeprowadzono analizę zdolności laboratoriów diagnostycznych do realizacji zwiększonej
liczby badań, szczególnie w regionach infrastrukturze medycznej?
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Świadczenia z zakresu POZ, w tym Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej „Moje Zdrowie” są
dostępne dla wszystkich świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) posiadających podpisane umowę z Narodowym
Funduszem Zdrowia (NFZ) na udzielanie przedmiotowych świadczeń. Świadczeniodawcy
udzielający świadczeń z zakresu POZ, nie posiadający własnych laboratoriów
diagnostycznych, podpisują umowy podwykonawcze z laboratoriami na wykonywanie
zlecanych badań diagnostycznych na potrzeby diagnozowania stanu zdrowia pacjentów
znajdujących się na ich aktywnych listach pacjentów. Pielęgniarki i położne będą wystawiać
skierowania na badania diagnostyczne do tych podmiotów, z którymi przychodnie POZ
mają podpisane umowy podwykonawcze na wykonywanie badań diagnostycznych.
Ad. 3
Czas oczekiwania na badania: Jaki jest szacowany czas oczekiwania na realizację badań
diagnostycznych zlecanych przez pielęgniarki i położne? Czy Ministerstwo Zdrowa planuje
wprowadzenie mechanizmów monitorowania i skracania kolejek do tych badań?
Projekt rozporządzenia jest elementem szerszego programu poprawy dostępności do
podstawowych świadczeń zdrowotnych, w tym realizacji nowych usług, takich jak
świadczenie gwarantowane pod nazwą „Moje Zdrowie – Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej”,
które wymaga przeprowadzania konkretnych badań biochemicznych. Aktualizacja wykazu
badań umożliwia pielęgniarkom i położnym samodzielne kierowanie pacjentów na te
badania, bez konieczności każdorazowego angażowania lekarza.
W przypadku świadczeń z zakresu „Moje zdrowie”, pacjent którego ankieta została
pobrana, zweryfikowana i zatwierdzona otrzymuje skierowanie na badania diagnostyczne
do wykonania bądź u świadczeniodawcy, który wystawił skierowanie lub w laboratorium
diagnostycznym, z którym podmiot zlecający ma popisaną umowę podwykonawczą na
wykonywanie badań diagnostycznych. Po wypełnieniu ankiety przez pacjenta
świadczeniodawca ma obowiązek w ciągu 30 dni podjąć ankietę, zweryfikować ją i wystawić
skierowanie na badania, które pacjent wykona we wskazanym miejscu, w godzinach
udzielania świadczeń. Zwyczajowo, badania diagnostyczne wykonywane są na bieżąco,
zgodnie z kolejką oczekujących na świadczenie danego dnia. Z uwagi na fakt, że
wykonywanie badań diagnostycznych zlecanych uprawniony personel udzielający
świadczeń z zakresu POZ odbywa się na bieżąco we własnych przychodniach lub u
wskazanych podwykonawców nie są prowadzone listy oczekujących na świadczenie.
Ad. 4
Kampanie edukacyjne: Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie kampanii
edukacyjnych skierowanych do pacjentów, mających na celu poinformowanie o nowych
możliwościach skierowań na badania diagnostyczne bez konieczności wizyty lekarskiej.
Jeśli tak, jakie działania promocyjne są przewidziane i w jakim terminie zostaną
uruchomione?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanie infomacyjno-promocyjną dotyczącą nowego
programu profilaktycznego „Moje Zdrowie-bilans zdrowia osoby dorosłej”. W materiałach
kampanijnych informuje się, o tym dla kogo jest nowy program ministerstwa, zasadach
skorzystania z niego i dostępnych w jego ramach badaniach. Przekazuje się także
informacje, że skierowania na badania wydaje personel medyczny POZ - pielęgniarka,
położna i lekarz. W ramach kampanii planuje się działania krótkofalowe i długofalowe oraz
wykorzystuje różnorodne kanały komunikacji. Zaczynając od szerokich działań
informacyjnych takich jak informacje prasowe, artykuły, wywiady, kampanie w mediach
społecznościowych ministerstwa i wszystkich podległych jednostek, aż po działania w
szeroko zasięgowych stacjach radiowych i telewizyjnych.
Na stronach internetowych: Ministerstwa Zdrowia pod adresem:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/moje-zdrowie-bilans-zdrowia-osoby-doroslej,
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) pod adresem:
https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/nie-czekaj-na-objawy-sprawdz-
swoje-zdrowie-w-programie-moje-zdrowie,8775.html oraz na infolinii działającej 24
godziny na dobę, 7 dni w tygodniu pod numerem 800 190 590 pacjenci mogą uzyskać
interesujące ich informacje dotyczące udzielania świadczeń z zakresu BZOD – Moje
Zdrowie.
Ad. 5
Szkolenia dla personelu: Czy Ministerstwo Zdrowia zaplanowało szkolenia dla pielęgniarek
i położnych w celu przygotowania ich do nowych obowiązków związanych z wystawieniem
skierowań na badania diagnostyczne. Jeśli tak, jaki jest zakres tych szkoleń i jak będą
finansowane.
Należy zauważyć, że pielęgniarki i położne w trakcie kształcenia zawodowego,
prowadzonego w oparciu o standardy kształcenia przygotowujące do wykonywania
zawodów pielęgniarki i położnej, określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do
wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej,
diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz. U. z 2021 r. poz.
755, z późn. zm.),uzyskują wiedzę i umiejętności do wystawiania skierowań na wykonanie
określonych badań diagnostycznych. W związku z powyższym pielęgniarki i położne w
ramach kształcenia zawodowego są przygotowane do wystawienia skierowań na badania
diagnostyczne.
Ad. 6
Monitorowanie efektów reformy: Jakie mechanizmy Ministerstwo Zdrowia zamierza
wdrożyć, aby monitorować skuteczność i wpływ nowych uprawnień na system ochrony
zdrowia, w tym na dostępność badań i satysfakcję pacjentów?
Projektowane rozporządzenie zmieniające rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18
stycznia 2018 r. w sprawie wykazu substancji czynnych zawartych w lekach, środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych
ordynowanych przez pielęgniarki i położne oraz wykazu badań diagnostycznych, na które
mają prawo wystawiać skierowania pielęgniarki i położne (Dz.U. z 2024 r. poz. 876 ze zm.)
ma na celu zwiększenie zakresu uprawnień zawodowych pielęgniarek i położnych w
obszarze diagnostyki laboratoryjnej. Istotą zmiany jest dopisanie nowych badań
biochemicznych i immunochemicznych do katalogu świadczeń, na które personel ten będzie
mógł wystawiać skierowania. Dotychczasowa praktyka wykazała, że poszerzenie
kompetencji diagnostycznych pielęgniarek i położnych przekłada się bezpośrednio na
odciążenie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, skrócenie czasu oczekiwania na wizyty,
przyspieszenie procesu diagnostycznego oraz zlecenie terapii, wcześniejsze wdrożenie
działań interwencyjnych, szybszą poprawę stanu zdrowia, co zwiększa satysfakcję
pacjentów z otrzymanych świadczeń.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --