Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.35.2025.MKA
3786225.15422864.12419544
Warszawa, 30-06-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację pani Posłanki Anny Gembickiej i Posła Jarosława Sachajki
w sprawie zmiany statusu ochrony wilków, K10INT9573, przedstawiam następujące
informacje.
Dlaczego Ministerstwo Klimatu i Środowiska utrzymuje neutralne stanowisko w sprawie
złagodzenia statusu ochrony wilka, pomimo udokumentowanego wzrostu liczby ataków
na zwierzęta gospodarskie i pogarszającej się sytuacji rolników? Czy resort planuje zmianę
tego podejścia w świetle unijnej decyzji oraz narastających konfliktów?
Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian w krajowych przepisach, umożliwiających
szersze derogacje lub częściowe zarządzanie populacją wilka, aby zmniejszyć presję na
gospodarstwa rolne, szczególnie w regionach o wysokiej liczbie ataków?
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że aktualne zmiany w statusie ochrony wilka
na poziomie Konwencji Berneńskiej oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony
siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. Dyrektywy Siedliskowej), nie wpływają
na sytuację wilka w Polsce. Polska populacja wilka już wcześniej była wyłączona z ochrony
przewidzianej w Konwencji Berneńskiej, a także z momentem akcesji Polski do UE została
wyłączona z załącznika IV Dyrektywy Siedliskowej i umieszczona w załączniku V, w którym
wymienione zostały gatunki zwierząt i roślin będące przedmiotem zainteresowania
wspólnoty, których pozyskanie ze stanu dzikiego i eksploatacja może podlegać działaniom
w zakresie zarządzania. Polska jednak w celu zapewnienia właściwego stanu ochrony wilka
na terenie kraju stosuje ochronę ścisłą tego gatunku i wydaje indywidualne derogacje od
zakazów, które są zgodne z przepisami Konwencji Berneńskiej, a przede wszystkim
Dyrektywy Siedliskowej. Należy podkreślić, że Polska posiada kompleksowy system
minimalizowania konfliktów na linii człowiek-wilk. Do tego systemu należy zaliczyć
możliwość uzyskania derogacji związanych z eliminacją czy płoszeniem poszczególnych
osobników, system odszkodowań oraz edukacji i współdziałania (wsparcia podmiotów
narażonych na szkody).
Co ważne, fakt objęcia wilka ochroną gatunkową ścisłą, nie oznacza braku możliwości
podejmowania żadnej ingerencji w stosunku do tego gatunku. Obowiązujące przepisy prawa
przewidują możliwość podjęcia działań przeciwdziałających m.in. zagrożeniu

-- 1 of 9 --

powodowanemu przez zwierzęta chronione dla życia i zdrowia ludzkiego czy wyrządzaniu
poważnych szkód.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1478) możliwe jest uzyskanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów wobec osobników
tych gatunków, w celu wyeliminowania powodowanego zagrożenia czy minimalizowania
szkód – np. na umyślne płoszenie, umyślne przemieszczanie z miejsc regularnego
przebywania w inne miejsce, czy zabijanie.
W kontekście zezwoleń na umyślne zabijanie, można przytoczyć na stępujące dane:
2023 r. – 36 decyzji (na 104 osobniki, w tym 55 hybryd, stan realizacji – 16 osobników).
2024 r. – 38 decyzji (na 95 osobników, w tym 54 hybryd, stan realizacji – 20 osobników*,
w tym 1 hybryda)
Warto przy tym wskazać, że wykonanie przyznanych decyzji derogacyjnych znajduje się
poza właściwością organów ochrony przyrody.
W interpelacji zaproponowano wprowadzenie zmian w krajowych przepisach
umożliwiających szersze derogacje lub częściowe zarządzanie populacją wilka, przez co
zapewne należy rozumieć przeniesienie wilka na listę gatunków częściowo chronionych lub
łownych.
Wydawać by się mogło, że konsekwencją obniżenia reżimu ochrony wilka byłoby
zwiększenie liczby wydawanych decyzji, gdyż do gatunków objętych ochroną częściową
istnieje możliwość zastosowania dodatkowej przesłanki indywidualnej, tj. słusznego
interesu strony. Należy jednak mieć na uwadze fakt, iż odstępstwa od zakazów w stosunku
do zwierząt objętych ochroną gatunkową częściową wydawane są przez właściwych
miejscowo regionalnych dyrektorów ochrony środowiska. Zatem trudno w tym przypadku
byłoby utrzymać jednolite podejście odnośnie zarządzania populacją wilka w Polsce. Ze
względu na ogromne wymagania przestrzenne dużych drapieżników, powierzchnie nawet
największych lasów w Polsce są zbyt małe, by stanowić ostoję niezależnej, żywotnej,
zróżnicowanej genetycznie populacji wilka. Dlatego populacje dużych drapieżników jak wilk
są w Polsce zbiorem lokalnych populacji (tzw. subpopulacji) zasiedlających poszczególne
kompleksy leśne, połączonych w całość poprzez korytarze ekologiczne. Przetrwanie takich
gatunków zależy od sprawnej wymiany osobników (i genów) pomiędzy poszczególnymi
subpopulacjami. Należy więc zauważyć, że nieskoordynowane działania na tak małych
obszarach jak województwa wiązałyby się ze sporym ryzykiem dla osiągnięcia celu ochrony
tego gatunku. Regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, aby uniknąć negatywnego
wpływu na stan populacji wilka (wymóg Dyrektywy Siedliskowej) przed wydaniem decyzji
każdorazowo musieliby analizować sytuację na terenie innych województw, co
wydłużałoby i komplikowało procedurę.
Należy również wskazać, że sama zmiana statusu prawnego wilka z gatunku chronionego
na gatunek łowny jest niewłaściwa ze względu na specyfikę omawianego gatunku. Wilk
to gatunek żyjący w grupach rodzinnych, na których czele stoi para rodzicielska. Grupy
te funkcjonują na bardzo dużych terytoriach (średnia powierzchnia terytorium to ok. 250
km2 na nizinach i 150 km2 w górach), w związku z czym jedna grupa rodzinna bytuje na kilku
obwodach łowieckich (średnia powierzchnia obwodu łowieckiego w 2024 r. to ok 63 km2,
GUS). Powyższe sprawia, że w praktyce, odstrzału osobników z jednej grupy rodzinnej może
dokonać kilka kół łowieckich. Odstrzały powodują zaburzenia struktury socjalnej grupy
rodzinnej, która opiera się na bliskim pokrewieństwie osobników (grupa składa się
najczęściej z pary rodzicielskiej i jej potomstwa), warunkującej współpracę w grupie i

-- 2 of 9 --

dzielenie się pokarmem. Powstałe w wyniku odstrzału niewielkie, niedoświadczone grupy
lub młode, osierocone wilki pozbawione wsparcia rodziców nie mają jeszcze umiejętności
polowania na największą i trudną zdobycz (jelenie, łosie i dziki), dlatego chętniej polują na
mniejsze ofiary, np. sarny. Łatwiejszą zdobyczą są dla nich też zwierzęta gospodarskie, co
może powodować wzrost szkód w inwentarzu. Należy również zauważyć, że wbrew
powszechnemu przekonaniu, tam gdzie poluje się na wilki, poziom szkód w inwentarzu nie
spada, a może nawet wzrastać (Wielgus i Peebles 2014). Dla przykładu w Estonii, w latach
2007-2010 wraz ze wzrostem liczby odstrzelonych wilków (od 27% do 55% jesiennego
stanu liczebnego populacji), wzrosła liczba zabitych zwierząt gospodarskich (od 148 do 565
zwierząt) (Mannil i Kont 2012). Podobne wnioski wynikają z doświadczeń Łotwy, gdzie
wykorzystanie skutecznych środków zapobiegawczych jest niskie, a odstrzał wilków jest
głównym sposobem na radzenie sobie ze szkodami w zwierzętach gospodarczych. W ciągu
ostatnich dwóch dekad wzrosła tam liczba przypadków szkód gospodarczych
powodowanych przez wilki. Większość ataków ma miejsce latem i jesienią podczas sezonu
polowań na wilki. Jak dotąd nie stwierdzono tam żadnego efektu redukcji szkód w wyniku
prowadzonego odstrzału, natomiast spodziewa się, że szkody będą rosły wraz ze
zwiększeniem odstrzału (Šuba J. i in. 2023). Ponadto wilk jest gatunkiem o niskiej liczebności
(w 2024 r. to 5 110 os., GDOŚ) w porównaniu do obecnie zarządzanych gatunków łownych
(jeleń – 288 000 os.; sarna – 890 300 os.; dziki – 55 800 os. – stan na 31 marca 2024 r.,
GUS). Powyższe jasno pokazuje, że obecny system gospodarki łowieckiej nie jest
dostosowany do zarządzania populacją wilka.
Należy wskazać, że najlepszym sposobem na zapobieganie stratom w zwierzętach
gospodarczych jest stosowanie różnorodnych metod ochrony inwentarza (Bruns i in. 2020;
Petridou i in. 2023; Singer i in. 2023). Jak wskazują badania naukowe, w całym zasięgu
występowania wilka dochodzi do ataków na zwierzęta gospodarskie, a poziom szkód nie
zależy od tego czy wilki są w danym kraju gatunkiem łownym czy chronionym, lecz od
stopnia zabezpieczenia zwierząt gospodarskich przez hodowców (Bruns i in. 2020).
Przy rozważaniach dot. zmiany reżimu ochronnego wilka należy brać pod uwagę również
odbiór społeczny. Nastawienie społeczne do wilka jest niejednoznaczne. Z jednej strony
mieszkańcy małych miejscowości postulują o redukcję jego liczebności ze względu na strach
przed nim oraz powodowanie szkód. Negatywne emocje są dodatkowo podsycane
na portalach społecznościowych oraz w mediach. Z drugiej strony organizacje społeczne
i naukowcy dostrzegając ważną rolę wilka, jako szczytowego drapieżnika regulującego
ekosystem, kwestionują zasadność eliminacji wilków.
Bezsprzecznie niepokojącym jest, że w całej obecnej dyskusji nie uwzględnia się pozytywnej
roli wilków dla rolnictwa i leśnictwa. Trzeba pamiętać, że obecność wilków na terenach
rolnych to konkretne korzyści dla rolników uprawiających zboża i inne rośliny oraz
pozostałych mieszkańców wsi. Poprzez drapieżnictwo wilki obniżają na polach zagęszczenia
saren, dzików i jeleni powodując zmniejszenie się szkód od dzikich zwierząt kopytnych w
uprawach rolnych (Davoli i in. 2022). Wilki modyfikują też zachowania jeleniowatych (saren
i jeleni), które na obszarach zamieszkałych przez te drapieżniki żerują krócej w jednym
miejscu, na przykład w młodnikach i częściej lustrują otoczenie (Kuijper i in. 2013). Zatem
poprzez drapieżnictwo wilki wspierają również leśników i gospodarkę leśną w ochronie
młodych drzew przed niszczeniem (ogryzaniem liści, pędów i kory) przez jelenie i sarny.
Jako konkretne wartości korzyści należy wskazać:

-- 3 of 9 --

 wysokość odszkodowań łowieckich (szkody spowodowane przez: dziki, łosie,
jelenie, daniele i sarny oraz za szkody powstałe przy wykonywaniu polowań) w
sezonie 2023/2024 wynosi 86 915 700 zł co stanowi blisko 29-krotność wartości
wypłaconego odszkodowania za szkody wyrządzone przez wilki w 2023 r. - 2 976
900 zł;
 PGL Lasy Państwowe w 2024 r. wydały 306 698 600 zł na ochronę lasu przed
zwierzyną.
Przy postulatach dot. redukcji populacji wilków należy zatem brać pod uwagę nie tylko
szkody wyrządzane w zwierzętach gospodarskich, lecz także korzyści jakie wynikają z
obecności wilków w terenach rolnych i leśnych i z ich drapieżnictwa na dzikich zwierzętach
kopytnych.
Ile przypadków ataków wilków na zwierzęta gospodarskie odnotowano w Polsce
w 2024 r. oraz w pierwszym kwartale 2025 r.? Jakie podmioty (np. GDOŚ, służby
weterynaryjne, inne instytucje) są odpowiedzialne za badanie i potwierdzanie tych
incydentów, a także jakie procedury są stosowane w takich przypadkach? Czy w takich
przypadkach przewiduje się udział organizacji pozarządowych? Jeśli tak, to na czym
on polega?
Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo w celu ochrony rolników przed stratami
powodowanymi przez wilki? Czy planowane jest zwiększenie finansowania na środki
prewencyjne, takie jak ogrodzenia czy psy pasterskie, oraz czy resort zamierza uprościć
procedury wypłaty odszkodowań, które obecnie są często niewystarczające i opóźnione?
W poniższej tabeli zostały przedstawione szkody wyrządzone przez wilki oraz wypłacane
odszkodowania, poza parkami narodowymi, według województw w 2024 r.
Województwa Liczba zgłoszonych szkód Wartość odszkodowań
w tys. zł
Dolnośląskie 34 173,9
Kujawsko-pomorskie 13 14,2
Lubelskie 9 21,1
Lubuskie 34 47,7
Łódzkie 3 0,4
Małopolskie 345 410,3
Mazowieckie 18 59,2
Opolskie 1 2,7
Podkarpackie 198 655,1
Podlaskie 239 982,3
Pomorskie 87 245,0
Śląskie 8 17,6
Świętokrzyskie 2 5,1
Warmińsko-mazurskie 227 719,6

-- 4 of 9 --

Wielkopolskie 26 42,1
Zachodniopomorskie 98 212,1
Polska 1342 3608,3
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) zbiera informacje o liczbie zgłaszanych
szkód oraz wartości wypłaconych odszkodowań raz w roku za poprzedni rok, dane za
I kwartał 2025 r. nie są więc dostępne.
Natomiast z informacji uzyskanych od parków narodowych wynika, że w 2024 r.,
w Narwiańskim Parku Narodowym zagryziony został koń, za którego wypłacono
odszkodowanie w wysokości 13 200 zł. W Słowińskim Parku Narodowym, we wsi Kluki,
zagryziona została jedna owca, za którą wypłacono odszkodowanie w wysokości 400 zł.
W sumie za szkody wyrządzone przez wilki na terenach parków narodowych wypłacono
łącznie 13 600 zł odszkodowań.
W zakresie ww. poruszonego problemu rzekomych opóźnień wypłaty odszkodowań przez
regionalne dyrekcje ochrony środowiska należy zauważyć, że na podstawie informacji
zawartych w piśmie nie można stwierdzić czego tak naprawdę dotyczy problem - czy chodzi
ogólnie o całą procedurę wypłaty odszkodowań, czy o opóźnienia w umawianiu oględzin,
opóźnienia w dokonywaniu wyliczeń, czy też zbyt długi okres od oszacowania do dokonania
wypłaty. Biorąc pod uwagę zbyt ogólny charakter zarzutu tut. organ nie jest w stanie się
do niego odnieść.
Pragnę jednak wskazać, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 lutego
2018 r. w sprawie szacowania szkód wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte
ochroną gatunkową (Dz. U. z 2024 r. poz. 1785), oględzin szkód wyrządzonych w
odniesieniu zwierząt dokonuje się niezwłocznie po otrzymaniu wniosku, jednak nie później
niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania (§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia). Taki termin
wynika ze względów praktycznych, natomiast dokonanie oględzin jest konieczne, gdyż
wydatkowanie środków publicznych musi być poparte konkretnymi dowodami, a tymi jest
dokumentacja zgromadzona w procesie szacowania szkód. Wszystkie czynności w tej
materii winny być podejmowane w sytuacjach klarownych, gdzie nie ma wątpliwości co do
zasadności wypłaty odszkodowania. Odnosząc się do przebiegu procedury szacowania
szkód to informacje w tym zakresie znajdują się ww. rozporządzeniu.
Mają na uwadze powyższe resort środowiska nie planuje zmian ww. rozporządzenia w
zakresie procedur wypłaty odszkodowań.
Niemniej pragnę poinformować, iż obecnie w resorcie toczą się prace nad nowelizacją
ustawy o ochronie przyrody (projekt uzyskał wpis do wykazu pracy Rady Ministrów –
UD233). Projekt przewiduje m.in. zapisy które wychodzą naprzeciw oczekiwaniom
rolników. W zakresie art. 126 ust. 6 pkt 3 lit. d ustawy o ochronie przyrody, gdzie
uzależniono wypłatę odszkodowania za szkody wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub
rysie w pogłowiu zwierząt gospodarskich od zapewnienia „bezpośredniej opieki” w okresie
od zachodu do wschodu słońca, w projektowanej ustawie planuje się złagodzenie tego
przepisu poprzez zastąpienie wyrażenia „bezpośrednia opieka” wyrażeniem „bez nadzoru
lub właściwego zastosowania zabezpieczeń, o których mowa w ust. 4,”.
W pytaniu poruszono także kwestię finansowania zabezpieczeń przed szkodami
powodowanymi przez wilki. Informuję więc, że koszt zabezpieczeń przeciwko szkodom
spowodowanym przez wilki w latach 2020-2023 wyniósł łącznie 2 377 680,35 zł.

-- 5 of 9 --

Dodatkowo, co ważne, należy wskazać, Polska jako jeden z nielicznych krajów w UE nie
przeznacza środków WPR na działania prewencyjne zabezpieczające przed szkodami od
dużych drapieżników.
Większość regionalnych dyrektorów ochrony środowiska ma opracowane plany
wydatkowania środków pochodzących z różnych źródeł w latach kolejnych na realizację
działań polegających na zabezpieczaniu mienia, w celu minimalizacji szkód wyrządzanych
przez gatunki, za których szkody odpowiada Skarb Państwa. Niektóre regionalne dyrekcje
ochrony środowiska nie mają zabezpieczonych środków na ten cel, gdyż w latach 2020-
2023 nie było wielu zainteresowanych współdziałaniem w zakresie zabezpieczania upraw i
płodów rolnych przed szkodami. Na przykład RDOŚ w Katowicach nie przewiduje
wydatkowania środków na ten cel z uwagi na fakt zakończenia dużego projektu
finansowanego z NFOŚiGW pt. „Ochrona dużych drapieżników: niedźwiedzia brunatnego,
wilka i rysia w południowej części województwa śląskiego” o wartości około 225 tys. zł,
w ramach którego zakupiono i rozdysponowano w latach 2021-2023 r. dużą ilość urządzeń
zabezpieczających hodowców przed atakami (fladry, pastuchy, pistolety hukowe, race itp.).
Z uwagi na coraz mniejsze zainteresowanie w obrębie Beskidów w części województwa
(większość hodowców otrzymała wsparcie właśnie z tego projektu) rozszerzono projekt
także poza Beskidy. Z uwagi na wysycenie potrzeb co do zabezpieczeń w ramach ww.
projektu, w 2025-2026 uwaga RDOŚ będzie skupiona na działaniach edukacyjnych i
inwentaryzacji w zakresie wilka na które złożono już projekty do WFOŚiGW.
Jakie kroki zostały podjęte w odpowiedzi na ograniczenia migracji wilków spowodowane
zabezpieczeniami na granicy RP, które mogą prowadzić do nadmiernej koncentracji
populacji wilka w niektórych regionach i eskalacji konfliktów?
Odnosząc się do postawionej tezy, zgodnie z którą wzmocnienie zabezpieczeń wschodniej
granicy kraju skutkuje koncentracją wilków, wskutek której następuje wzrost szkód
powodowanych przez ten gatunek w rejonach przygranicznych, uprzejmie informuje, iż
resort środowiska nie może potwierdzić tego zjawiska. Co więcej należy zauważyć, że teoria
ta jest niezgodna z dostępną wiedzą naukową na temat biologii wilka. Wędrujące wilki
natrafiając na barierę będą poszukiwać innej drogi, tak jak ma to miejsce w całym kraju w
przypadku dróg szybkiego ruchu.
Bardziej szczegółowe informacje dotyczące wpływu bariery na granicy polsko-białoruskiej
na migrację zwierząt dotyczą obszaru Puszczy Białowieskiej i są dostępne w ekspertyzie
„Oddziaływanie zapory granicznej na granicy polsko-białoruskiej na Obiekt Światowego
Dziedzictwa Białowieża Forest" opracowanej na zlecenie Instytutu Ochrony Środowiska –
Państwowy Instytut Badawczy.
Jak wynika z przedmiotowej ekspertyzy, spośród 9 gatunków ssaków, dla których możliwe
było przeprowadzenie modelowania zgodnie z opisanym w metodyce schematem, dwa
wykazywały negatywną reakcję na budowę zapory. Były to jeleń i żubr. W przypadku tych
gatunków, wybudowanie zapory na granicy koreluje z relatywnym spadkiem ich liczebności
blisko granicy (żubr) oraz wzrostem ich liczebności z dala od granicy (jeleń i żubr). Interakcja
statystyczna tych czynników jest na granicy istotności w przypadku jelenia (p=0,079) i
wysoce istotna w przypadku żubra (p=0,006). Wynik ten może sugerować występowanie
“odpychającego” efektu zapory – gatunki te po wybudowaniu zapory wydają się przenosić
z lokalizacji w pobliżu zapory w te części Puszczy Białowieskiej, które są zlokalizowane z
dala od zapory. W przypadku lisa zaobserwowano efekt odwrotny: po budowie zapory lisy
istotnie częściej pojawiały się blisko zapory, w porównaniu do okresu przed budową zapory

-- 6 of 9 --

(istotność statystyczna p<0,001). Może to wskazywać na występowanie w rejonie zapory
czynników przywabiających lisy, powodujących przesuwanie się ich aktywności w pobliże
tej konstrukcji. Dla pozostałych sześciu gatunków ssaków nie wykazano statystycznie
istotnej interakcji między efektem dystansu a efektem okresu badań. Jednak w przypadku
wilka, choć interakcja ta jest również statystycznie nieistotna (p=0,3), można zauważyć
ogólną tendencję, że w okresie przed budową zapory wskaźnik zagęszczenia tego
drapieżnika malał wraz z rosnącą odległością od granicy, a po jej wybudowaniu zależność ta
była odwrotna.
Jak wynika z ekspertyzy, nie zaobserwowano zjawiska „nadmiernej koncentracji” zwierząt
w związku z powstaniem zabezpieczeń na granicy z Białorusią.
Czy Ministerstwo przeprowadziło kompleksowe konsultacje z przedstawicielami
środowisk rolniczych, w tym izb rolniczych i poszkodowanych gospodarzy, w celu
wypracowania skutecznych rozwiązań? Jeśli tak, jakie są ich rezultaty, a jeśli nie, dlaczego
takie konsultacje nie miały miejsca?
Należy zauważyć, że problem konfliktowości tego gatunku jest w Polsce dostrzeżony
od samego początku jego wystąpienia: - w 1995 r. wilka objęto ochroną w niektórych
częściach kraju; - od 1997 r. wypłaca się odszkodowania za szkody przez niego poczynione;
- od 1998 r.- wilk zostaje objęty ochroną w całym kraju. Na przestrzeni lat wypracowano
system mający za zadanie ograniczyć negatywny wpływ wilka na środowisko pracy
hodowców - stworzono system odszkodowań, wprowadzano możliwość współdziałania
hodowcy z właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w ramach
pomocy lepszego zabezpieczenia gospodarstwa, a w uzasadnionych przypadkach jest
możliwość dokonania odstrzału problemowych osobników wilka.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28
września 2015 r. (sygn. Akt K20/14) „Nie istnieje ogólne prawo do odszkodowania od Skarbu
Państwa dla określonej kategorii podmiotów. Standard wyznaczony treścią art. 77 ust. 1
konstytucji obejmuje rekompensatę za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie
organu władzy publicznej. Taka sytuacja nie występuje w rozpatrywanej sprawie” – tj. w sprawie
szkód powodowanych przez gatunki objęte ochroną. W tym samym wyroku Trybunał
Konstytucyjny stwierdził również, że „Obowiązkiem właściciela jest dbałość o swój majątek i
podejmowanie starań w celu jego ochrony. Właściciel lub użytkownik mienia przewidując
możliwość wyrządzenia szkody przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową, w pierwszej kolejności
sam powinien podjąć stosowne czynności, zmierzające do uniknięcia szkody lub
zminimalizowania jej rozmiarów.".
Jak wynika z powyższego, ustawodawca nie był zobligowany do wprowadzenia takich
rozwiązań, niemniej mając na uwadze dobro rolników i zwiększenie akceptacji społecznej
dla tego istotnego dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemów w Polsce gatunku,
powziął takie działania.
Jednocześnie, w związku z rosnącą populacją wilka, od kilku lat podejmowane są działania
informacyjne w zakresie ekologii i behawioru tego gatunku, sposobów zachowania
się w sytuacjach niebezpiecznych, czy wreszcie składania wniosków o odstraszanie czy
eliminację osobników zagrażających życiu lub zdrowiu, czy też mieniu ludności. Już
w 2018 r. regionalne dyrekcje ochrony środowiska w ramach akcji koordynowanej przez
GDOŚ przeprowadziły 16 takich szkoleń, w których uczestniczyli również rolnicy i ich
przedstawiciele. Z kolei w 2019 r. Ministerstwo Środowiska we współpracy z GDOŚ
zorganizowało forum dyskusyjne „O wilku mowa”, na którym omawiano problemy związane

-- 7 of 9 --

z ochroną populacji wilka w Polsce. Natomiast w latach 2020-2023 rdosie przeprowadziły
co najmniej 40 szkoleń.
GDOŚ, regionalne dyrekcje ochrony środowiska oraz Lasy Państwowe zamieszczają na
swoich stronach internetowych swego rodzaju poradniki, wytyczne. Dla przykładu należy
podać materiały dostępne na stronach GDOŚ: https://www.gov.pl/web/gdos/jak-
odpowiednio-reagowac-na-incydenty-z-udzialem-wilkow-informacja-dla-gmin oraz
https://www.gov.pl/web/gdos/wilk-lub-niedzwiedz-pod-domem-co-robic. Ponadto GDOŚ
w październiku i listopadzie 2023 r. wysyłała do wszystkich gmin pismo z dnia 26
października 2023 r., znak: DZP-WG.600.101.2023.AS informujące o zalecanym sposobie
działania w sytuacjach konfliktowych z wilkiem.
Do resortu wpływają też zapytania w formie telefonicznej, mailowej i pisemnej
od zainteresowanych podmiotów (m.in. izb rolniczych, hodowców zwierząt gospodarczych),
na które przygotowywane są odpowiedzi zawierające niezbędne informacje w tym zakresie.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w porozumieniu z GDOŚ przygotowuje również liczne
materiały na posiedzenia Komisji Sejmowych, zespołów parlamentarnych itp., w których
odnosi się do postulatów przedstawianych przez środowiska rolnicze.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 8 of 9 --

Literatura:
1. Bruns A., Waltert M.,, Khorozyan I. 2020. The effectiveness of livestock protection
measures against wolves (Canis lupus) and implications for their co-existence with
humans. Global Ecology and Conservation 21
2. Davoli M., Ghoddousi A., Sabatini F.M., Fabbri E., Caniglia R., Kuemmerle T. 2022.
Changing patterns of conflict between humans, carnivores and crop-raiding prey as
large carnivores recolonize human-dominated landscapes. Biological Conservation 269:
109553.
3. Kuijper D.P.J., de Kleine C., Churski M., van Hooft P., Bubnicki J., Jędrzejewska B. 2013.
Landscape of fear in Europe: wolves affect spatial patterns of ungulate browsing in
Białowieża primeval Forest, Poland. Ecography 36: 1263–1275.
4. Männil P., Kont R. 2012. Action plan for conservation and management of large
carnivores (wolf Canis lupus, lynx Lynx lynx, brown bear Ursus arctos) in Estonia in
2012-2021. Estonian Ministry of Environment, 120 pp.
5. Petridou M., Benson J.F., Gimenez O., Iliopoulos Y., Vassiliki K. 2023. Do husbandry
practices reduce depredation of free-ranging livestock? A case study with wolves in
Greece. Biological Conservation 283: 110097
6. Schmidt K., Kowalczyk R., Kołodziej-Sobocińska M., Niedziałkowska M., Tokarska M.,
Żmihorski M., Nowak K. 2025. Ekspertyza: Oddziaływanie zapory granicznej na granicy
polsko-białoruskiej na Obiekt Światowego Dziedzictwa "Białowieża Forest". Instytut
Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy.
7. Singer L.i in. 2023. The spatial distribution and temporal trends of livestock damages
caused by wolves in Europe. Biological Conservation 282: 110039
8. Šuba J. i in., 2023, Does Wolf Management in Latvia Decrease Livestock Depredation?
An Analysis of Available Data. Sustainability. 15. 8509. 10.3390/su15118509.
9. Wielgus RB, Peebles KA (2014) Effects of Wolf Mortality on Livestock Depredations.
PLoS ONE 9(12): e113505. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0113505

-- 9 of 9 --