Interpelacja w sprawie wyjaśnienia szeregu wątpliwości związanych z potencjalnie niezgodnym z prawem Unii Europejskiej podejściem do uznawania certyfikatów wydanych przez akredytowane podmioty z państw członkowskich UE
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9571
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wyjaśnienia szeregu wątpliwości związanych z potencjalnie niezgodnym z prawem Unii Europejskiej podejściem do uznawania certyfikatów wydanych przez akredytowane podmioty z państw członkowskich UE
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 25-04-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z funkcjonowaniem programu dotacyjnego „Czyste Powietrze” oraz wymaganiami regulaminowymi dotyczącymi certyfikacji pomp ciepła na potrzeby tzw. listy ZUM (lista zielonych urządzeń i materiałów), zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie szeregu wątpliwości związanych z potencjalnym niezgodnym z prawem Unii Europejskiej podejściem do uznawania certyfikatów wydanych przez akredytowane podmioty z państw członkowskich UE.
Program „Czyste Powietrze” stanowi kluczowy element polskiej polityki środowiskowej, wspierając transformację energetyczną i poprawę jakości powietrza poprzez dotacje na wymianę nieefektywnych źródeł ciepła na nowoczesne rozwiązania, takie jak pompy ciepła. Jednakże obecne regulacje dotyczące listy ZUM budzą poważne zastrzeżenia w kontekście równego traktowania certyfikatów wydanych przez europejskie jednostki badawcze oraz potencjalnego naruszenia zasad unijnego rynku wewnętrznego. W szczególności, wydaje się, że regulamin programu faworyzuje polskie akredytowane laboratoria, marginalizując uznane w skali międzynarodowej jednostki certyfikujące, takie jak TÜV SÜD, KEYMARK czy BAFA, co może być interpretowane jako niezgodne z unijnymi zasadami niedyskryminacji i wolnej konkurencji.
Z informacji dostępnych publicznie wynika, że certyfikaty wydane przez renomowane podmioty z UE, takie jak:
- EMC z Holandii, posiadające akredytację TÜV SÜD Product Service GmbH (Ridlerstraße 65, 80339 Monachium, Niemcy),
- BAFA (Bundesamt für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle, Niemcy),
- RoHS Certificate (Holandia),
- KEYMARK,
- LDV,
- ERP,
nie są traktowane na równi z certyfikatami wydanymi przez polskie laboratoria akredytowane. Tego rodzaju podejście może zostać uznane przez instytucje unijne za formę protekcjonizmu, co w konsekwencji może zagrozić kontynuacji finansowania programu „Czyste Powietrze” ze środków UE. Warto podkreślić, że wymienione jednostki certyfikujące działają zgodnie z rygorystycznymi normami unijnymi, a ich certyfikaty są powszechnie uznawane w innych państwach członkowskich.
Dodatkowo, niezrozumiałe pozostaje wykluczenie z regulaminu listy ZUM certyfikatów takich jak KEYMARK, BAFA czy RoHS, które do 31 grudnia 2025 r. były uznawane jako podstawa dopuszczenia urządzeń do programu. Brak transparentnych wyjaśnień dotyczących powodów tej zmiany oraz nieuwzględnienie w regulaminie certyfikacji renomowanych jednostek, takich jak TÜV SÜD z siedzibą w Monachium jak i oddziałami poza miejscowymi, (które robią badania dla wiodących marek europejskich) rodzi pytania o zgodność polskich regulacji z unijnymi standardami wzajemnego uznawania certyfikatów.
Uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na poniższe pytania, mając na uwadze znaczenie programu „Czyste Powietrze” dla realizacji celów klimatycznych Polski oraz konieczność zapewnienia zgodności krajowych regulacji z unijnymi standardami. Jednocześnie zwracam uwagę na pilność sprawy, zważywszy na potencjalne konsekwencje dla beneficjentów programu oraz dla wizerunku Polski jako beneficjenta unijnych funduszy.
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjęcie działań zmierzających do zapewnienia równego traktowania certyfikatów wydanych przez pełnoprawne podmioty certyfikujące z Unii Europejskiej, takie jak EMC, BAFA, RoHS, KEYMARK, LDV czy ERP, w ramach programu „Czyste Powietrze”? Jeśli tak, jakie kroki zostaną podjęte i w jakim terminie?
Jakie były podstawy wykluczenia z regulaminu listy ZUM certyfikatów takich jak KEYMARK, BAFA czy RoHS, które były uznawane do 31 grudnia 2025 roku? Czy ministerstwo planuje przywrócenie tych certyfikatów jako podstawy dopuszczenia urządzeń do programu?
Dlaczego certyfikacja wydana przez renomowaną jednostkę TÜV SÜD nie jest uwzględniona w regulaminie listy ZUM, pomimo jej powszechnego uznania na rynku unijnym? Czy ministerstwo rozważa włączenie tej certyfikacji do regulaminu?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności obecnych regulacji dotyczących listy ZUM z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadami niedyskryminacji, wzajemnego uznawania certyfikatów oraz wolnej konkurencji? Jeśli tak, jakie były wyniki tej analizy?
Jakie działania ministerstwo podejmie, aby zminimalizować ryzyko wstrzymania finansowania programu „Czyste Powietrze” ze środków UE w przypadku stwierdzenia niezgodności polskich regulacji z prawem unijnym?
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7886 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
Odpowiedź na interpelację
DPN-WWM.050.22.2025.MW
3786224.15111060.12214394
Warszawa, 26-05-2025
Dotyczy: Interpelacji poselskiej Pana Jarosława Sachajki w sprawie wyjaśnienia szeregu
wątpliwości związanych z potencjalnie niezgodnym z prawem Unii Europejskiej
podejściem do uznawania certyfikatów wydanych przez akredytowane podmioty z państw
członkowskich UE, nr K10INT9571.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedzi na zadane pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjęcie działań zmierzających do
zapewnienia równego traktowania certyfikatów wydanych przez pełnoprawne
podmioty certyfikujące z Unii Europejskiej, takie jak EMC, BAFA, RoHS, KEYMARK,
LDV czy ERP, w ramach Programu „Czyste Powietrze”? Jeśli tak, jakie kroki zostaną
podjęte i w jakim terminie?
Obecny stan prawny1 zobowiązuje producentów pomp ciepła wprowadzających na rynek
europejski pompy ciepła do przedstawiania w dokumentacji technicznej i na etykietach
energetycznych - zgodnie z normami europejskimi - deklarowanych parametrów
technicznych takich urządzeń.
Producenci lub importerzy pomp ciepła, oferujący na rynku swoje produkty, mają
możliwość swobodnego i dobrowolnego ubiegania się o certyfikaty lub znaki jakości
przyznawane produktom lub systemom, które spełniają określone standardy jakości w
danej branży.
1 Ustawa z dnia 14 września 2012 r. o etykietowaniu energetycznym produktów związanych z
energią (Dz. U. z 2020 r. poz. 378),
rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 811/2013 z dnia 18 lutego 2013 r. uzupełniające
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności
energetycznej dla ogrzewaczy pomieszczeń, ogrzewaczy wielofunkcyjnych, zestawów zawierających
ogrzewacz pomieszczeń, regulator temperatury i urządzenie słoneczne oraz zestawów zawierających
ogrzewacz wielofunkcyjny, regulator temperatury i urządzenie słoneczne (Dz. U. UE L 239 z
06.09.2013, str. 1–82),
rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 812/2013 z dnia 18 lutego 2013 r. uzupełniające
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności
energetycznej dla podgrzewaczy wody, zasobników ciepłej wody użytkowej i zestawów
zawierających podgrzewacz wody i urządzenie słoneczne (Dz. U. UE L 239 z 06.09.2013, str. 83–
135)
-- 1 of 3 --
W celu sprawnej realizacji Programu stworzono narzędzie wspierające: listę Zielonych
Urządzeń i Materiałów (lista ZUM), prowadzoną przez Instytut Ochrony Środowiska –
Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB). Eksperci IOŚ-PIB na podstawie przesłanych
przez producentów/importerów dokumentów potwierdzają spełnienie przez dane
urządzenie/materiał wymogów zawartych w Programie Priorytetowym „Czyste Powietrze”
(PPCP). Wpis urządzenia na listę ZUM możliwy jest na podstawie raportu z badań
wykonanych w laboratorium, zlokalizowanym na terytorium jednego z państw EU lub
EFTA, posiadającym akredytację w odniesieniu do normy ISO/IEC 17025 oraz stosującym
akredytowane metody badawcze zgodne z normami EN 14511, EN 14825, EN 12102, EN
15879, EN 16147 (zależne od rodzaju pompy ciepła). Badania te powinny potwierdzać
wymogi określone w rozporządzeniach 811/2013, 813/2013, 812/2013, 814/2013,
626/2011, 206/2012.
Obecna wersja Regulaminu listy ZUM (obowiązująca od dnia 29.04.2025 r.) dodatkowo
umożliwia zgłaszanie gruntowych pomp ciepła, pomp ciepła powietrze/powietrze oraz
pomp ciepła do ciepłej wody użytkowej na podstawie powszechnie uznawanych
europejskich znaków jakości HP Keymark, EHPA Q lub EUROVENT. W tym przypadku
zasady są tożsame dla wszystkich ww. certyfikatów niezależnie od podmiotu
certyfikującego. Wymogi dotyczą m.in. tego, aby certyfikat został uzyskany na podstawie
badań wykonanych w akredytowanym laboratorium zlokalizowanym na terenie UE lub
EFTA.
2. Jakie były podstawy wykluczenia z regulaminu listy ZUM certyfikatów takich jak
KEYMARK, BAFA czy RoHS, które były uznawane do 31 grudnia 2025 roku? Czy
Ministerstwo planuje przywrócenie tych certyfikatów jako podstawy dopuszczenia
urządzeń do programu?
Zmiany wprowadzone w regulaminie listy ZUM na początku 2024 r. wprowadziły wymóg
potwierdzenia zadeklarowanych w etykiecie energetycznej i karcie produktu parametrów
badaniami przeprowadzonymi w akredytowanym laboratorium zlokalizowanym na terenie
UE lub EFTA. W okresie od 14.06.2024 r. do 31.12.2024 r. Regulamin listy ZUM
umożliwiał zgłoszenie urządzenia do wpisu na listę ZUM na podstawie raportu z badań na
czas nieokreślony lub na podstawie certyfikatu HP Keymark, EHPA Q lub Eurovent na
okres do 31.12.2024 r. Okres przejściowy, czyli umożliwienie czasowego wpisu na
podstawie ww. certyfikatów, został wprowadzony na prośbę producentów, którzy nie
zdążyli wykonać kompletu badań, potwierdzających deklarowane parametry urządzenia
przed 14.06.2024 r. Zgodnie z jasno określonymi wymogami wówczas obowiązującego
regulaminu listy ZUM pompy ciepła, dla których nie zostały dostarczone raporty z
akredytowanych badań, zostały usunięte z listy ZUM w dniu 31.12.2024 r.
Zgodnie z regulaminem listy ZUM, obowiązującym od dnia 29.04.2025 r., możliwe jest
zgłaszanie gruntowych pomp ciepła, pomp ciepła powietrze/powietrze oraz pomp ciepła
do ciepłej wody użytkowej na podstawie certyfikatów HP Keymark, EHPA Q lub
EUROVENT, pod warunkiem spełnienia przez nie zapisów regulaminu w tym m.in.
potwierdzenia, że certyfikat został uzyskany na podstawie badań wykonanych
w akredytowanym laboratorium zlokalizowanym na terenie UE lub EFTA oraz
minimalnego terminu ważności certyfikatu przy wpisie na listę ZUM.
3. Dlaczego certyfikacja wydana przez renomowaną jednostkę TÜV SÜD nie jest
uwzględniona w regulaminie listy ZUM, pomimo jej powszechnego uznania na rynku
unijnym? Czy Ministerstwo rozważa włączenie tej certyfikacji do regulaminu?
Regulamin wpisu na listę ZUM nie wskazuje żadnych konkretnych jednostek,
przyznających certyfikaty. Określa natomiast równe dla wszystkich producentów i
-- 2 of 3 --
importerów, zgłaszających na listę ZUM urządzeń czy materiałów, wymogi, które muszą
zostać spełnione w celu wpisu na listę ZUM.
4. Czy Ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności obecnych regulacji dotyczących
listy ZUM z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadami niedyskryminacji,
wzajemnego uznawania certyfikatów oraz wolnej konkurencji? Jeśli tak, jakie były
wyniki tej analizy?
Przygotowanie przez NFOŚiGW w 2024 roku zmian w PPCP oraz regulaminu listy ZUM
wprowadzających wymóg potwierdzenia deklarowanych przez producenta w etykiecie
energetycznej i karcie produktu parametrów technicznych urządzenia, raportu z badań
wykonanym w akredytowanym laboratorium zlokalizowanym na terenie krajów UE lub
EFTA, było poprzedzone konsultacjami m.in. z przedstawicielami organizacji branżowych
reprezentujących uczestników rynku pomp ciepła, akredytowanymi laboratoriami
badawczymi, przedstawicielami uczelni technicznych i instytutów badawczych, a także
właściwymi organami administracji takimi jak Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
czy Ministerstwem Rozwoju i Technologii.
5. Jakie działania Ministerstwo podejmie, aby zminimalizować ryzyko wstrzymania
finansowania programu „Czyste Powietrze” ze środków UE w przypadku stwierdzenia
niezgodności polskich regulacji z prawem unijnym?
Do tej pory ze strony organów UE nie były zgłaszane żadne zastrzeżenia lub wątpliwości
w zakresie niezgodności zasad Programu „Czyste Powietrze” z prawem unijnym.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --