Interpelacja w sprawie audytu Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej+ oraz inwestycji w ramach tego programu w woj. lubelskim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9560
do ministra infrastruktury
w sprawie audytu Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej+ oraz inwestycji w ramach tego programu w woj. lubelskim
Zgłaszający: Michał Moskal, Andrzej Adamczyk, Rafał Weber, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 25-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie audytu Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej+ oraz inwestycji w ramach tego programu w województwie lubelskim. Program ten miał być kluczowym narzędziem w walce z wykluczeniem komunikacyjnym w Polsce, lecz obecnie budzi poważne wątpliwości co do efektywności realizacji, transparentności działań Ministerstwa Infrastruktury oraz racjonalności wydatkowania środków publicznych. Szczególne zaniepokojenie wywołuje przedłużający się audyt programu, zapowiedziany przez wiceministra Piotra Malepszaka, oraz brak szczegółowych informacji o jego wynikach. W związku z tym proszę o odpowiedzi na poniższe pytania, które mają na celu wyjaśnienie stanu realizacji programu i jego perspektyw.
Program Kolej+ został zainicjowany w 2018 roku przez rząd Mateusza Morawieckiego, a jego oficjalne uruchomienie miało miejsce w 2020 roku pod nadzorem Ministerstwa Infrastruktury oraz PKP Polskie Linie Kolejowe SA[1]. Celem programu było przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu poprzez odbudowę, modernizację i budowę nowych linii kolejowych w regionach o ograniczonym dostępie do transportu kolejowego, szczególnie w miejscowościach powyżej 10 tys. mieszkańców pozbawionych połączeń kolejowych lub posiadających infrastrukturę w złym stanie technicznym[2]. Początkowa wartość programu wynosiła 6,6 mld zł, z czego 5,6 mld zł pochodziło z budżetu państwa, a 1 mld zł stanowił wkład własny jednostek samorządu terytorialnego. Za rządów Prawa i Sprawiedliwości zwiększono finansowanie programu, aby zrealizować jak największą liczbę inwestycji, co podniosło ostateczną wartość programu do 11 mld zł[3]. Program obejmuje 34 inwestycje w 11 województwach, w tym budowę nowych linii, rewitalizację nieczynnych tras oraz modernizację szlaków towarowych na potrzeby ruchu pasażerskiego, z planowanym zakończeniem do 2028 roku[4].
W związku z powyższym kieruję do ministra infrastruktury następujące pytania:
1. Przyczyny opóźnień w audycie programu Kolej+
Dlaczego audyt programu Kolej+, zapowiedziany przez wiceministra Piotra Malepszaka, wciąż nie został zakończony? Jakie czynniki powodują opóźnienia w tym procesie? Kiedy Ministerstwo Infrastruktury opublikuje szczegółowy raport z audytu zawierający ocenę zasadności realizacji poszczególnych inwestycji[5]?
2. Modyfikacje listy projektów po audycie
Które projekty zostały usunięte z programu Kolej+ w wyniku audytu? Proszę wskazać ich nazwy, lokalizacje oraz szczegółowe powody wykluczenia, w tym odniesienie do kwestii niegospodarności lub braku potencjału przewozowego, o których wspominał wiceminister Malepszak[6]. Czy do programu dodano nowe projekty? Jeśli tak, proszę przedstawić ich listę oraz kryteria, na podstawie których zostały włączone.
3. Aktualny budżet programu
Jaka jest obecna wartość finansowa wszystkich projektów realizowanych w ramach programu Kolej+ po przeprowadzeniu audytu? Proszę podać zestawienie kosztów w podziale na województwa oraz wskazać, jakie zmiany w budżecie programu zaszły w porównaniu do wartości 11 mld zł.
4. Projekty w województwie lubelskim
Województwo lubelskie jest liderem pod względem liczby projektów zakwalifikowanych do programu Kolej+, co podkreślały komunikaty rządowe z 2022 roku[7]. W ramach programu realizowane są następujące inwestycje:
utworzenie połączenia kolejowego Lublin-Łęczna/LW Bogdanka,
budowa linii kolejowej Szastarka-Janów Lubelski-Biłgoraj wraz z poprawą dostępności transportu kolejowego w m. Kraśnik,
rewitalizacja połączenia Chełm-Włodawa wraz z poprawą dostępności transportu kolejowego w m. Włodawa,
elektryfikacja linii kolejowej nr 30 Łuków-Lublin,
modernizacja linii kolejowych nr 69 i 72 na odcinku Rejowiec-Zawada-Zamość Szopinek.
5. Proszę odpowiedzieć na następujące pytania dotyczące każdego z tych projektów:
Na jakim etapie przygotowania znajduje się projekt (np. studium wykonalności, dokumentacja projektowa, przetarg na roboty, realizacja prac)?
Jakie są szczegółowe harmonogramy dla każdej inwestycji, w tym przewidywane terminy rozpoczęcia i zakończenia robót budowlanych?
Kiedy pasażerowie będą mogli korzystać z połączeń kolejowych na każdym z tych odcinków?
Czy audyt wpłynął na zakres, harmonogram lub finansowanie któregoś z tych projektów? Jeśli tak, proszę wskazać, jakie zmiany wprowadzono.
6. Działania naprawcze w programie
Wiceminister Malepszak wskazał na problemy programu, takie jak przeskalowanie inwestycji (np. linie Konin-Turek czy Zegrze-Przasnysz) oraz błędy w planowaniu infrastruktury, skutkujące brakiem mijanek czy zbyt długimi odcinkami bez stacji[8]. Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Infrastruktury, aby wyeliminować te nieprawidłowości?
Program Kolej+ miał być przełomowym narzędziem w walce z wykluczeniem komunikacyjnym, szczególnie w regionach takich jak Lubelszczyzna. Jednak przedłużający się audyt, brak transparentności w jego wynikach oraz doniesienia o niegospodarności w realizacji niektórych projektów rodzą poważne pytania o skuteczność działań Ministerstwa Infrastruktury. Oczekuję szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania, które pozwolą ocenić, czy program spełnia swoje założenia i czy środki publiczne są wykorzystywane w sposób racjonalny.
Z poważaniem Michał Moskal
[1] „Program Kolej Plus – informacje ogólne”, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., https://www.plk-sa.pl/program-kolej-plus (dostęp: 21.04.2025)
[2] „Kolej Plus – walka z wykluczeniem komunikacyjnym”, Ministerstwo Infrastruktury, https://www.gov.pl/web/infrastruktura/program-uzupelniania-lokalnej-i-regionalnej-infrastruktury-kolejowej (dostęp: 21.04.2025)
[3] "Większy budżet programu Kolej Plus", Ministerstwo Infrastruktury https://www.gov.pl/web/infrastruktura/wiekszy-budzet-programu-kolej-plus (dostęp: 21.04.2025 r.)
[4] https://kolejowyportal.pl/rozstrzygnieto-program-kolej-plus-wybrano-34-projekty/ (dostęp: 21.04.2025 r.)
[5] Malepszak: Kolej+ ma być tańsza i efektywniejsza, Rynek Kolejowy, 12.02.2024, https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/malepszak-kolej-ma-byc-tansza-i-efektywniejsza-117384.html (dostęp: 21.04.2025)
[6] jw.
[7] https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/dzieki-kolei-plus-mieszkancy-lubelszczyzny-zyskaja-lepszy-dostep-do-kolei-7679 (dostęp: 21.04.2025 r.)
[8] Malepszak: Kolej+ ma być tańsza i efektywniejsza, Rynek Kolejowy, 12.02.2024, https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/malepszak-kolej-ma-byc-tansza-i-efektywniejsza-117384.html (dostęp: 21.04.2025)
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4133 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5-1.054.101.2025
Warszawa, 30 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9560 Posłów na Sejm RP Michała Moskala, Andrzeja
Adamczyka, Rafała Webera oraz Dariusza Stefaniuka, w sprawie audytu Programu
Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej+ do 2029 roku
(dalej: Program Kolej +) oraz inwestycji w ramach tego programu w województwie
lubelskim, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Program Kolej + ma charakter konkursowy o zasięgu ogólnopolskim, gdzie w ramach
prowadzonego naboru do Programu poszczególne jednostki samorządu terytorialnego
mogły zgłosić projekty zlokalizowane w danym województwie. Do końca 2023 r. jednostki
samorządu terytorialnego, których projekty uzyskały pozytywną ocenę formalną
i zakwalifikowały się Programu Kolej +, podpisały umowy realizacyjne z PKP PLK S.A.
w zakresie 35 projektów.
W latach 2022-2024 PKP PLK S.A. ogłosiła postępowania przetargowe dla 34 z 35
inwestycji objętych Programem. 27 postępowań przetargowych o łącznej wartości
ok. 340 mln zł. dotyczyło opracowania dokumentacji projektowej, a 7 przetargów
o wartości ok. 1 511 mln zł wykonania dokumentacji projektowej i robót budowlanych.
PKP PLK S.A. podpisała 29 umów z wykonawcami dla inwestycji, w tym 23 umowy
o wartości ok. 238,9 mln zł na opracowanie dokumentacji projektowej oraz 6 umów
o wartości ok. 1 198 mln zł na wykonanie dokumentacji projektowej i robót budowlanych.
Obecnie PKP PLK S.A. prowadzi działania przygotowawcze w celu ogłoszenia
i rozstrzygnięcia kolejnych przetargów na opracowanie dokumentacji projektowej
(dla projektów realizowanych w formule „Projektuj”) oraz na wykonanie dokumentacji
projektowej i robót budowlanych (dla projektów realizowanych w formule „Projektuj
i Buduj”).
Dodatkowo informuję, że w okresie od 30 listopada 2023 r. do 10 stycznia 2024 r.
Departament Kontroli Ministerstwa Infrastruktury przeprowadził kontrolę planową,
której tematem była prawidłowość i efektywność wdrażania programu wieloletniego pn.
Program Uzupełniania Lokalnej Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej + do 2029 r.
Wyniki kontroli wykazały, że dla części inwestycji wskazane prognozy średniego rocznego
przyrostu liczy pasażerów były znacznie przeszacowane. Świadczy to o braku
wypracowania odpowiedniej metodologii oceny kryterium korzyści ekonomicznych na
etapie przygotowania Programu.
Ponadto w części realizowanych zadań nastąpił wzrost wartości inwestycji, w niektórych
przypadkach nawet o 100% w stosunku do kosztu deklarowanego w zgłoszeniach
wnioskodawców.
W związku z powyższym, w I kwartale 2024 roku PKP PLK S.A. rozpoczęła przegląd
projektów Programu w celu uzyskania maksymalnie funkcjonalnych i technicznych
parametrów planowanej do udostępnienia infrastruktury, co może wiązać się ze zmianą
-- 1 of 2 --
2
zakresów inwestycji, korektami budżetu projektów, a w skrajnych przypadkach
odstąpieniem od ich realizacji na etapie przygotowania dokumentacji projektowej.
Szczegółowe informacje odnośnie ww. przeglądu projektów oraz obecnego statusu ich
realizacji zostaną ujęte w przygotowywanym sprawozdaniu z wykonania planu realizacji
Programu Kolej + za rok 2024.
Jednocześnie informuję, że ryzyko opóźnienia realizacji projektów w ramach Programu
związane jest między innymi z:
wydłużeniem procedur administracyjnych,
wydłużeniem czasu trwania postępowań przetargowych, a tym samym wyboru
wykonawcy zamówienia,
protestami społecznymi oraz uzgodnieniami z interesariuszami,
koniecznością wprowadzenia zmian w zakresach projektów.
Ponadto, obecnie nie zostały podjęte wiążące decyzję dotyczące dalszej realizacji
projektów/ zmiany ich zakresów, co jest uzależnione od prowadzonych rozmów pomiędzy
realizatorem Programu, tj. Spółką PKP PLK S.A. a Samorządami.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 2 --