tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.229.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pauliny Matysiak, numer 9554, w sprawie systemowych
problemów z uzyskiwaniem dokumentacji pracowniczej przez osoby ubiegające się
o świadczenia emerytalne, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 125 ust. 1 pkt 1-2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631, z późn. zm.), zwanej dalej
„ustawą emerytalną”, do obowiązków pracodawcy należy współdziałanie z pracownikiem
w gromadzeniu dokumentacji niezbędnej do przyznania świadczenia oraz wydawanie
pracownikowi lub organowi rentowemu zaświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do
świadczeń i ich wysokości. Obowiązek ten spoczywa na pracodawcy zarówno wobec byłych,
jak i obecnych pracowników. Powinność ta dotyczy także innych płatników składek, za
wyjątkiem zleceniodawców, osób fizycznych zatrudniających pracowników,
niewypłacających świadczeń z ubezpieczenia chorobowego oraz płatników składek, którzy
opłacają składkę za siebie i osoby współpracujące (art. 125 ust. 2 ustawy emerytalnej).
Przedsiębiorstwa, w przypadku likwidacji, mają obowiązek zabezpieczenia dokumentacji
pracowniczej i innej dokumentacji niearchiwalnej we własnym zakresie. Niektóre z nich
przekazują taką dokumentację do dalszego, odpłatnego przechowywania firmom zawodowo
trudniącym się przechowywaniem dokumentacji. Obowiązujące do 31 grudnia 1990 r.
przepisy archiwalne (rozporządzenie Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia
25 lipca 1984 r. w sprawie zasad klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji oraz zasad
i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych - Dz.U. z 1984 r.
Nr 41, poz. 215) nie nakazywały, a jedynie zezwalały na zlikwidowanie dokumentacji
płacowej pracownika po upływie 12 lat od zakończenia przez niego pracy w danym zakładzie.
Dopiero rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad
prowadzenia rachunkowości (Dz. U. Nr 10, poz. 35) przedłużono okres przechowywania
dokumentacji płacowej. Od 1 stycznia 1991 r. okres przechowywania list płacy, kart
zbiorczych płac oraz innych dokumentów, na podstawie których można ustalić podstawę
wymiaru emerytury lub renty, był uzależniony od okresów przewidzianych w przepisach
emerytalno-rentowych określających zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń, które
nie ustanawiały konkretnej daty granicznej. Od 1 stycznia 2003 r., przepis art. 125a ustawy
emerytalnej zobowiązuje płatników składek do przechowywania list płac, kart wynagrodzeń
i innych dowodów, na podstawie których następuje ustalenie podstawy wymiaru emerytury
lub renty przez okres 50 lat od dnia zakończenia przez ubezpieczonego pracy u danego
płatnika.
Obowiązki pracodawcy w odniesieniu do pracowników przejmowanego zakładu określają
przepisy art. 231 Kodeksu pracy, które stanowią, iż w razie przejścia zakładu pracy lub jego
części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych
stosunkach pracy. Należy podkreślić, ze w sytuacji określonej w art. 231 Kodeksu pracy albo

-- 1 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w odrębnych przepisach przewidujących następstwo prawne nowego pracodawcy
w stosunkach pracy nawiązanych przez poprzedniego pracodawcę, dotychczasowy
pracodawca jest obowiązany przekazać akta osobowe pracownika oraz pozostałą
dokumentację w sprawach związanych z jego stosunkiem pracy pracodawcy przejmującemu
tego pracownika.
Obowiązki pracodawcy w zakresie wydawania pracownikom dokumentów dotyczą zatem
także pracodawcy będącego następcą prawnym przejmowanego zakładu pracy. Z kolei
w przypadku gdy zakład pracy zlikwidowano, dokumentację pracowniczą, której czas
przechowywania jeszcze nie upłynął, zabezpiecza następca prawny zlikwidowanej jednostki
lub jednostka nadrzędna. Pracodawca kończący działalność może też wytworzone
dokumenty przekazać na przechowanie wyspecjalizowanej w tym zakresie firmie
przechowalniczej (w przypadku firm przechowalniczych kopie akt wydawane są odpłatnie).
Zasady pobierania opłaty za sporządzenie odpisu lub kopii przechowywanej dokumentacji
określa rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 10 lutego 2005 r. w sprawie określenia
maksymalnej wysokości opłat za sporządzenie odpisu lub kopii dokumentacji o czasowym
okresie przechowywania (Dz. U. z 2005 r. Nr 28 poz. 240).
Kwestie szeroko pojętych zasad przechowywania i wydawania dokumentacji pracowniczej
zlikwidowanych zakładów pracy pozostają w zakresie właściwości Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego oraz Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ściśle współpracuje z wieloma przechowawcami,
zarówno podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w zakresie przechowywania
dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców o czasowym okresie przechowywania, jak
i archiwami państwowymi, przede wszystkim w zakresie pozyskiwania informacji
o miejscach przechowywania dokumentacji zlikwidowanych bądź przekształconych
zakładów pracy.
W ramach udzielenia pomocy osobom poszukującym dokumentów dotyczących okresów
zatrudnienia i wysokości wynagrodzeń, które są niezbędne do ustalania uprawnień do
świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości oraz obliczania kapitału początkowego,
ZUS udostępnia na stronie www.zus.pl informację o zlikwidowanych lub przekształconych
zakładach pracy (tzw. Baza zlikwidowanych lub przekształconych zakładów pracy).
Pierwotnie baza została zasilona informacjami pozyskanymi z urzędów wojewódzkich,
ministerstw, urzędów centralnych oraz archiwów państwowych. Aktualnie uzupełniana jest
na podstawie pozyskiwanych informacji od prywatnych przechowawców, rzadziej archiwów
państwowych. Z danych zawartych w bazie zlikwidowanych lub przekształconych zakładów
pracy korzystają zarówno klienci zewnętrzni ZUS, jak i pracownicy zakładu udzielający
informacji klientom zewnętrznym. Użytkownikom udostępniane są dane o miejscu
przechowywania dokumentów oraz o rodzaju i datach krańcowych przechowywanej
dokumentacji. Baza zawiera aktualnie 32 905 pozycji i jest na bieżąco uzupełniana.
Zgodnie z art. 51g ust. 6 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym
i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164, z późn. zm.) przedsiębiorca, który prowadzi działalność
gospodarczą w zakresie przechowywania dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców
o czasowym okresie przechowywania przekazuje do Centrali ZUS oraz Naczelnemu
Dyrektorowi Archiwów Państwowych wykaz pracodawców, których dokumentację przejął
w danym miesiącu kalendarzowym oraz informację dotyczącą okresu, z jakiego
dokumentacja pochodzi. Informacje te przekazywane są do końca następnego miesiąca
kalendarzowego.

-- 2 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ustalanie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości oraz obliczanie
kapitału początkowego następuje na podstawie dokumentów określonych w przepisach
ustawy emerytalnej i w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia
11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U.
Nr 237, poz. 1412), zwanego dalej „rozporządzeniem”.
Zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy emerytalnej do wniosku w sprawie przyznania świadczeń
powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości,
określone w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego. W świetle § 10 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia zainteresowany zgłaszający
wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku
dokumenty stwierdzające m.in. okresy uzasadniające prawo do świadczeń, ich wysokość oraz
wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia, przyjmowanych do ustalenia
podstawy wymiaru świadczeń.
Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia jest świadectwo pracy,
zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie
posiadanych dokumentów, a w przypadku ich braku inny dokument, w tym w szczególności:
legitymacja ubezpieczeniowa, jeżeli zawiera wpisy dokonane przez pracodawców
zawierające datę rozpoczęcia i zakończenia stosunku pracy, umowy o pracę, angaże, wpisy
w dowodzie osobistym (książeczkowym), legitymacje służbowe, pisma pracodawcy
kierowane do pracownika w czasie trwania zatrudnienia, jeżeli na ich podstawie można
ustalić okres zatrudnienia (§ 22 rozporządzenia).
Jeżeli osoba zainteresowana nie ma możliwości przedłożenia dokumentów wymaganych do
ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości albo do ustalenia kapitału początkowego
(np. zaświadczeń pracodawcy lub legitymacji ubezpieczeniowej z odpowiednimi wpisami)
możliwe jest przyjęcie uwierzytelnionej kopii dokumentacji osobowej lub płacowej
sporządzonej przez archiwa lub inne podmioty uprawnione do przechowywania
dokumentacji zlikwidowanych zakładów pracy. Uprawnieni przechowawcy mogą wydawać
– na podstawie posiadanych materiałów archiwalnych (dokumentacji osobowo-płacowej
dotyczącej byłych pracowników zlikwidowanych zakładów pracy) – odpisy, wypisy, wyciągi
oraz kopie przechowywanych dokumentów, a także zaświadczenia, uwierzytelnione lub
podpisane przez osobę kierującą archiwum lub inną upoważnioną osobę.
Dokumenty wystawione dla celów emerytalno-rentowych przez podmioty do tego
nieuprawnione nie mogą stanowić środka dowodowego przy ustalaniu prawa i wysokości
świadczeń emerytalno-rentowych oraz przy ustalaniu kapitału początkowego. Środkiem
dowodowym może być natomiast oryginał dokumentu, który osoba zainteresowana
pozyskała ze swojej dokumentacji osobowo-płacowej, znajdującej się u nieuprawnionego
przechowawcy, a następnie przedłożyła w organie rentowym w celu sporządzenia kopii oraz
uwierzytelnienia, o ile spełnia wszystkie wymogi formalne przewidziane dla tego
dokumentu.
Organ rentowy dokonuje oceny dokumentów przedłożonych do wniosku o świadczenie,
uwzględniając całokształt zgromadzonej w danej sprawie dokumentacji. W przypadku
stwierdzenia braku odpowiednich dokumentów, czy też występujących w nich nieścisłości
bądź jakichkolwiek innych wątpliwości, organ rentowy zwraca się do osoby zainteresowanej
lub innego podmiotu o przedłożenie dodatkowych dowodów niezbędnych do ustalenia
prawa i wysokości świadczenia, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 60
dni, licząc od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli środek dowodowy nie został dostarczony

-- 3 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w wyznaczonym terminie, organ rentowy wydaje decyzję w sprawie świadczeń na podstawie
posiadanych dowodów (§ 29 rozporządzenia).
Zgodnie z art. 118 ust. 7 ustawy emerytalnej w przypadku, gdy osoba zainteresowana nie
zgadza się z decyzją organu rentowego, może dochodzić swoich praw w sądowym
postępowaniu odwoławczym. Sąd, w ramach prowadzonego postępowania, może dopuścić
wszelkie dowody dla wykazania okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia i jego
wysokość. Prawomocny wyrok sądu jest wiążący dla organu rentowego i samego
zainteresowanego.
Nadmieniam, że Oddziały ZUS potwierdzają, na podstawie dokumentacji własnej, okresy
podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz okresy opłacania składek na ubezpieczenie
społeczne i wysokość podstawy wymiaru osobom pozostającym w stosunku pracy, które
zgłoszone były do tego ubezpieczenia imiennie. Przed 1 stycznia 1999 r. imiennie do
ubezpieczenia zgłaszani byli pracownicy nieuspołecznionych zakładów pracy, a od 1 stycznia
1990 r. pracownicy zakładów pracy zatrudniających nie więcej niż 20 pracowników. Od
1 stycznia 1999 r. każdy ubezpieczony posiada indywidualne konto w ZUS, na którym są
ewidencjonowane składki i informacje dotyczące przebiegu ubezpieczenia społecznego
danego ubezpieczonego. Dokumenty, o których mowa nie są wymagane, jeżeli konto
ubezpieczonego zawiera dane pozwalające na ustalenie prawa i wysokości świadczenia.
Nieprzedłożenie dokumentów, które są niezbędne do ustalenia wysokości świadczeń nie
skutkuje odmową jego przyznania. Gdy nie można ustalić podstawy wymiaru składek
w poszczególnych okresach, zastosowanie znajdują regulacje przewidziane w ust. 2a art. 15
ustawy emerytalnej. Zgodnie z nimi, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek
w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru
emerytury i renty, za ich podstawę organ rentowy przyjmuje kwotę minimalnego
wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu
i wymiaru czasu pracy, obowiązującego w tym okresie.
ZUS nie prowadzi rejestrów spraw, w których odmówiono emerytury wyłącznie z powodu
braku możliwości udokumentowania stażu pracy, więc ustalenie ich wolumenu nie jest
możliwe.
W odpowiedzi na pytania dotyczące wprowadzenia specjalnych przepisów dla osób, które
pracowały na terenach objętych klęskami żywiołowymi, gdzie dokumentacja mogła ulec
zniszczeniu, informuję, że przepisy wprowadzone ustawą z dnia 17 lipca 1997 r. o stosowaniu
szczególnych rozwiązań w związku z likwidacją skutków powodzi, która miała miejsce w lipcu
1997 r.(Dz. U. z 1997 r. Nr 80 poz.491, ze zm.) uprościły postępowanie w sprawie środków
dowodowych niezbędnych do ustalania świadczeń emerytalno-rentowych. Jeśli dana osoba
wykaże, że dokumenty niezbędne do ustalenia prawa i wysokości świadczenia uległy
zniszczeniu wskutek powodzi, może ona:
 udowodnić okresy zatrudnienia lub ubezpieczenia wszelkimi dokumentami oraz
zeznaniami świadków,
 udowodnić wysokość zarobków lub dochodów przyjmowanych do ustalenia podstawy
wymiaru świadczenia na podstawie wszelkich dokumentów.
Analogiczny tryb postępowania przyjęto w przypadku zniszczenia dokumentów
niezbędnych do ustalania świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych na skutek powodzi
w 2010 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 654, ze zm.) oraz w 2024 r.(Dz. U. z 2024 r. poz.1473, ze zm.).

-- 4 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W kwestii podejmowanych lub planowanych działań służących ułatwieniu dochodzenia
praw do emerytury lub innych świadczeń przez osoby starsze należy zwrócić uwagę, że
przepisy w tym zakresie skonstruowano w ten sposób, aby ułatwić ubezpieczonemu
wykazanie dowodów uzasadniających prawo do świadczeń i ich wysokości (art. 116 ust. 5
ustawy emerytalnej). Wskazówka ta jest również uwzględniana przez organy rentowe przy
interpretowaniu tegoż obowiązku w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe.
Obowiązujący § 21 ust. 1 ww. rozporządzenia jest w stosunku do wcześniej obowiązującego
§ 20 rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad
wypłaty tych świadczeń z dnia 7 lutego 1983 r.1 regulacją znacznie bardziej elastyczną,
ponieważ do środków dowodowych stwierdzających wysokość wynagrodzenia, dochodu,
przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub
renty zalicza zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymację
ubezpieczeniową lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość
wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Ponadto, w ramach postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest
przyjęcie, jak wykazano wyżej, kopii dokumentacji płacowej sporządzonej przez archiwum
lub uwierzytelnionej kopii sporządzonej przez inną jednostkę upoważnioną do
przechowywania dokumentacji zlikwidowanych lub przekształconych zakładów pracy,
w tym prywatnego przechowawcę prowadzącego działalność w tym zakresie. Zgodnie z art.
28 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
do zakresu działania archiwów państwowych należy m.in. wydawanie uwierzytelnionych
odpisów, wypisów, wyciągów i reprodukcji przechowywanych materiałów, a także
wydawanie zaświadczeń na podstawie tych materiałów. Z kolei, na podstawie art. 51na. ww.
ustawy, na żądanie osoby, której dokumentacja dotyczy, przedsiębiorca, o którym mowa
w art. 51a ust. 1 tego aktu:
 przekazuje kopie lub odpisy tej dokumentacji drogą pocztową lub w inny wskazany przez
żądającego sposób, pod wskazany przez niego adres, powiększając kwotę należności za
usługę o poniesione koszty tego przekazania, albo
 zapewnia żądającemu wgląd w dotyczącą go dokumentację w miejscu znajdującym się na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w uzgodnieniu z Ministrem Pracy i Polityki Społecznej,
mając na uwadze sygnalizowane przez zainteresowanych trudności z udokumentowaniem
zarobków sprzed 1980 roku (z powodu zlikwidowania przez niektóre zakłady pracy
dokumentacji płacowej), zajął stanowisko, zgodnie z którym dopuszcza się możliwość
ustalenia wysokości wynagrodzenia na podstawie akt osobowych, tj. na podstawie umów
o pracę, pism o powołaniu, mianowaniu oraz innych pism określających wynagrodzenie
pracownika, których okres przechowywania wynosił 50 lat (i w pewnym zakresie wynosi
nadal2) od zakończenia pracy przez pracownika w danym zakładzie pracy.
Wystawiając zaświadczenie o wynagrodzeniu dla potrzeb emerytalno-rentowych na
podstawie dokumentacji zastępczej (akt osobowych pracownika) zakład pracy winien
uwzględnić w zaświadczeniu tylko te składniki wynagrodzenia określonego w aktach
osobowych, które przysługiwały bezwarunkowo w czasie trwania zatrudnienia jako stałe
składniki w określonej wysokości, np. wynagrodzenie zasadnicze, stałe dodatki określone
kwotowo itp. Inne składniki wynagrodzenia, np. premie i nagrody można uwzględnić tylko,
1 Dz. U. Nr 10 poz. 49, z późn. zm.
2 Zob. art. 125a ust. 4-4b ustawy emerytalnej

-- 5 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
jeśli zachowana dokumentacja wskazuje pomad wszelką wątpliwość na ich faktyczną
wypłatę w określonej wysokości, od której odprowadzono składkę na ubezpieczenie
społeczne.
Należy również pamiętać, że od 1 stycznia 1999 r. każde wynagrodzenie, od którego
opłacane są składki na ubezpieczenia jest zapisywane na indywidualnym koncie
ubezpieczonego, prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 117 ust. 2
ustawy emerytalnej). W przypadku spraw, które dotyczą składek mających odwzorowanie
na tych kontach następuje odstępstwo od zasady spoczywania na ubezpieczonym ciężaru
wskazania dowodów uzasadniających wysokość świadczeń (art. 116 ust. 5 ustawy
emerytalnej), a dane o podstawie wymiaru składek i wysokości wpłaconych składek
podlegają uwzględnieniu przez organ rentowy na podstawie informacji zarejestrowanych na
koncie ubezpieczonego. Podkreślić trzeba, że ww. regulacja, wraz z upływem czasu, będzie
miała coraz większe znaczenie w postępowaniu o ustalenie świadczeń emerytalno-
rentowych.
Wszelkie dokumenty przedłożone do wniosku o świadczenie podlegają ocenie organu
rentowego indywidualnie, w oparciu o całokształt zgromadzonej w danej sprawie
dokumentacji. W przypadku odmowy uwzględnienia danych zawartych w przedłożonych
dokumentach mających wpływ na prawo do świadczeń emerytalno-rentowych lub ich
wysokość, organ rentowy wydaje decyzję odmawiającą, w której zawiera szczegółowe
uzasadnienie odmowy, a także informację o możliwości wniesienia odwołania do sądu, który
w postępowaniu odwoławczym ma możliwość skorzystania z szerszego katalogu środków
dowodowych (w tym np. dowodu z zeznań świadków, czy z innych dokumentów związanych
z okresem zatrudnienia pracownika), które uprawdopodobniają uzyskiwane przez niego
wynagrodzenie.
Obowiązujące regulacje ustawy emerytalnej (odnoszące się do ustalania wysokości
emerytury w ramach systemu tzw. zdefiniowanego świadczenia w stosunku do osób
urodzonych przed 1949 r. oraz do ustalania wysokości renty) w zakresie obliczania podstawy
wymiaru świadczenia uwzględniają interesy ubezpieczonych, w tym również tych, którzy
wysokie zarobki osiągali także w pierwszych okresach swojego zatrudnienia.
Po pierwsze, trzeba wskazać, że art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym
podstawową zasadą ustalania podstawy wymiaru świadczenia jest uwzględnianie
wynagrodzenia z kolejnych 10 lat przypadających w ostatnim 20-leciu poprzedzającym
bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, nie ma charakteru
przypadkowego. W regulacji tej przyjęto założenie, że 20-letni okres przed przejściem na
emeryturę (rentę) winien w sposób najbardziej wiarygodny obrazować wysokość podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto, tworząc przepis uwzględniono
trudności, które mogą napotkać ubezpieczeni przy gromadzeniu dokumentacji dowodowej,
potwierdzającej uzyskiwane zarobki we wcześniejszym okresie w związku z możliwością
niszczenia dokumentacji płacowej przez zakłady pracy. Po drugie, zgodnie z ust. 6 art. 15 ww.
ustawy, ubezpieczony alternatywnie (na swój wniosek) do obliczenia podstawy wymiaru
świadczenia może wskazać przeciętną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie
społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych
przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania
ubezpieczeniu (regulacja ta nakierowana została więc na ochronę interesów
ubezpieczonego).

-- 6 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnośnie wdrożenia procedury tymczasowej, która umożliwiałaby warunkowe
przyznawanie świadczeń emerytalnych w przypadku występowania uzasadnionych
trudności w dostępie do dokumentów, przy jednoczesnym dalszym prowadzeniu
postępowania wyjaśniającego, należy wskazać, że warunki uzasadniające przyznanie
emerytury i zasady ustalania wysokości świadczenia emerytalnego są uzależnione od
przynależności do danej grupy wiekowej.
Dla ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. jednym z warunków wymaganych
do uzyskania emerytury jest udowodnienie okresu składkowego i nieskładkowego
wynoszącego odpowiednio dla kobiet i mężczyzn co najmniej 20 i 25 lat (art. 27 ustawy
emerytalnej). W przypadku ubezpieczonych, którzy nie udowodnili wymaganego okresu
składkowego i nieskładkowego istnieje możliwość nabycia prawa do emerytury przy
obniżonym stażu ubezpieczeniowym, tj. po udowodnieniu co najmniej 15 lat okresów
składkowych i nieskładkowych w przypadku kobiet i 20 lat w przypadku mężczyzn (art.28
ustawy emerytalnej). Brak wymaganego stażu uniemożliwia przyznanie prawa do emerytury.
Dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., staż ubezpieczeniowy nie jest
warunkiem wymaganym do uzyskania prawa do emerytury powszechnej. Emerytura dla tej
grupy ubezpieczonych przysługuje bowiem po:
 osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, który wynosi 60 lat dla kobiet, 65 lat dla
mężczyzn,
 zewidencjonowaniu składek na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne
za jakikolwiek okres (art.24 ustawy emerytalnej).
Do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny zostać dołączone dowody
uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości. O ile brak dowodów uzasadniających
prawo do świadczenia może spowodować odmowę jego przyznania, o tyle nieprzedłożenie
dowodów niezbędnych do ustalenia wysokości świadczenia wpływa jedynie na jego
wysokość.
W przypadkach, w których prawo do świadczenia zostało udowodnione, ale nie można
ustalić jego wysokości, zgodnie z art. 120 ustawy emerytalnej, organ rentowy ustala
świadczenie w wysokości zaliczkowej, zbliżonej do kwoty przewidywanych świadczeń.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 7 of 7 --