tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 27 maja 2025 r.
znak sprawy: DSR-VIIIa.054.1.2025.RG
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 9550 Pani Poseł Lidii Czechak w sprawie
większego dostosowania kryteriów programów inwestycyjnych do możliwości
małych i średnich miast
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, w której zostały postawione pytania dotyczące
poprawy warunków rozwojowych dla miast małych i średnich, przedstawiam
następujące informacje.
Pytanie 1. Czy planowane jest stworzenie dedykowanego programu lub
funduszu umożliwiającego finansowanie dokumentacji projektowo-technicznej
przed rozpoczęciem właściwych naborów na inwestycje?
Małe i średnie miasta często stoją przed wyzwaniem skutecznego aplikowania
o zewnętrzne środki finansowe związane z rozwojem lokalnym. Jednym
z elementów efektywnego ubiegania się o finasowanie projektów jest ich dobre
przygotowanie nie tylko pod względem koncepcyjnym i strategicznym, ale także
techniczno-inżynieryjnym. W przypadku finasowania projektów ze środków
polityki spójności nie jest wykluczone dofinansowanie ze środków europejskich
przygotowania dokumentacji projektowej, jako samodzielnego projektu lub jako
elementu większego projektu np. inwestycyjnego. Typy działań, katalog
beneficjentów czy zasady wsparcia określają Instytucje Zarządzające programami
krajowymi i regionalnymi (IZ), które zostały ujęte w programach oraz
Szczegółowych Opisach Priorytetów (SZOP), które są dostępne na stronach
internetowych poszczególnych IZ. Co do zasady to IZ określa czy w ramach

-- 1 of 4 --

2
konkretnych projektów koszty związane z przygotowaniem dokumentacji
technicznej, w tym koncepcji, projektów budowlanych, analiz środowiskowych
czy kosztorysów, będą wydatkami kwalifikowalnymi, czyli będą pokryte
z programów.
Pytanie 2 Jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu wyrównania szans
pomiędzy różnej wielkości ośrodkami w kontekście dostępu do funduszy
zewnętrznych?
Obok działań inwestycyjnych realizowanych przez Ministerstwo Funduszy
i Polityki Regionalnej, podejmowane są również inicjatywy, których celem jest
rozwój kompetencji i zdolności samorządów lokalnych m.in. z obszarów wiejskich
i małych miast do współpracy w partnerstwach JST, planowania strategicznego
i realizacji projektów rozwojowych, w tym również przygotowania dokumentacji
projektowo-technicznej przed rozpoczęciem aplikowania o środki unijne
i krajowe.
Jedną z inicjatyw podjętych przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
jest wdrożony w latach 2020-2023 projekt doradczy finansowany z Polityki
Spójności UE pn. Centrum Wsparcia Doradczego, w ramach którego ponad 700
samorządów lokalnych z 76 partnerstw JST z całej Polski, w tym z obszarów
wiejskich oraz małych i średnich miast uzyskało profesjonalne doradztwo.
Wspierano dwa kluczowe obszary kompetencji samorządów. Pierwszy obszar
dotyczył umiejętności w zakresie projektowania i przyjęcia strategii
terytorialnych partnerstw JST. Drugi obszar, to wzmocnienie potencjału
administracji lokalnej w zakresie kluczowych kompetencji zarządczych
i specjalistycznych. Ważnym aspektem projektu była także promocja korzyści
ze współpracy i angażowanie partnerów społeczno-gospodarczych i organizacji
pozarządowych do wspólnej pracy nad kreowaniem rozwoju partnerstwa.
Szczegółowe informacje o projekcie są dostępne na stronie: https://cwd.info.pl/.
Kolejną inicjatywą jest program „Rozwój Lokalny”, który był finansowany
z Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego Mechanizmu Finansowego
2014-2021. Budżet Programu wynosił 117,6 mln euro. W ramach Programu
„Rozwój Lokalny” 29 miast średnich i małych otrzymało kompleksowe wsparcie
rozwojowe ukierunkowane na wzmocnienie spójności społecznej i gospodarczej
poprzez realizację kompleksowych projektów rozwojowych (infrastrukturalnych
i miękkich) dotyczących m.in. jakości środowiska, przedsiębiorczości, jak też
doradztwo w zakresie wzmocnienia zdolności administracji lokalnej, służącej
realizacji długookresowych, zintegrowanych celów rozwojowych miast. Zebrane
w ramach Programu doświadczenia beneficjentów, pozyskana wiedza i praktyki
będą szeroko rozpowszechniane wśród pozostałych samorządów. Z działaniami
i efektami poszczególnych projektów można zapoznać się na stronie
www.eog.gov.pl oraz na dedykowanych projektom stronach miast -
beneficjentów. Dodatkowo, miasta – beneficjenci Programu „Rozwój Lokalny”
otrzymały w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2014-2020
(POPT) dodatkowe wsparcie w łącznej wysokości niemal 60 mln zł, m.in.

-- 2 of 4 --

3
na działania związane z przygotowaniem dokumentacji dla inwestycji
uzupełniających względem działań podstawowych finansowanych
w przedmiotowym Programie. W ten sposób będą one gotowe do aplikowania
o środki, gdy uruchomione zostaną konkursy w ramach perspektywy funduszy UE
na lata 2021-2027.
Ponadto, w I kwartale 2024 r. ogłoszono nabór na projekty w ramach nowego
instrumentu finansowego: Polsko-Szwajcarskiego Programu Rozwoju Miast.
Program jest skierowany do 139 miast średnich tracących funkcje społeczno-
gospodarcze wskazanych w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030.
Celem Programu jest zmniejszanie różnic społeczno-gospodarczych w średnich
miastach i pomiędzy nimi. Wnioskodawcy mogą ubiegać się o realizację
kompleksowych projektów ukierunkowanych na podnoszenie jakości życia.
Na nabór jest przeznaczonych łącznie 1 424 mln zł. Częścią Programu jest
komponent ekspercko-doradczy w postaci szkoleń i doradztwa ze strony
ekspertów Związku Miast Polskich. Więcej informacji o Programie dostępnych
jest na stronie www.programszwajcarski.gov.pl.
Wzmocnienie instytucjonalne samorządów lokalnych to także wzmocnienie
procesów rewitalizacyjnych w miastach. W ramach konkursu dotacji MFiPR
pn. Modelowa Rewitalizacja Miast dzięki współpracy z Urzędami
Marszałkowskimi gminy otrzymały wsparcie w prowadzeniu działań
rewitalizacyjnych, w szczególności przygotowanie programów rewitalizacji,
dokumentacji inwestycyjnej (w każdym regionie utworzono Zespół ds.
rewitalizacji). W ramach Polityki Spójności UE ze środków Programu
Operacyjnego Pomocy Technicznej na lata 2014-2020 na rewitalizację
przeznaczono ponad 66 mln zł. Wypracowane przez miasta i regiony modelowe
i pilotażowe dobre praktyki są udostępniane poprzez Krajowe Centrum Wiedzy
o Rewitalizacji (www.rewitalizacja.gov.pl), które jest serwisem informacyjno-
edukacyjnym, zajmującym się promocją i upowszechnianiem wiedzy na temat
kompleksowego podejścia do rewitalizacji.
W ramach Polityki Spójności UE w perspektywie 2021-2027 uruchamiane są dwie
inicjatywy dotyczące wsparcia samorządów w programowaniu i realizacji
rewitalizacji:
1) trzecia edycja współpracy z Zespołami ds. Rewitalizacji funkcjonującymi
w Urzędach Marszałkowskich – projekt pn. Regiony Rewitalizacji. Edycja 3.0
zaplanowany na lata 2024-2027. Projekt obejmuje:
 wsparcie funkcjonowania Zespołów ds. Rewitalizacji w Urzędach
Marszałkowskich,
 wsparcie edukacyjne dla gmin w zakresie rewitalizacji,
 wsparcie doradcze,
 wymianę doświadczeń,
 monitorowanie rewitalizacji,
 promocję dobrych praktyk rewitalizacyjnych,

-- 3 of 4 --

4
 Regionalne Granty na Rewitalizację – realizację grantów dla gmin i NGO
na działania związane z angażowaniem społeczności lokalnych na etapie
wdrażania gminnych programów rewitalizacji.
Na realizację projektu zaplanowano 80 mln zł dotacji z programu Pomoc
Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027 (PTFE), Priorytet 2: Skuteczni
beneficjenci.
2) projekt Narodowego Instytutu Dziedzictwa pn. Centra Kompetencji
ds. Rewitalizacji w Narodowym Instytucie Dziedzictwa. Projekt ten obejmuje
wsparcie funkcjonowania 8 Centrów Kompetencji ds. Rewitalizacji, które
zapewniać będą wsparcie doradcze z zakresu dziedzictwa kulturowego i jego
znaczenia w procesie rewitalizacji, w tym specjalistyczne wsparcie w zakresie
ochrony i wykorzystania obiektów zabytkowych znajdujących się na obszarach
rewitalizacji.
Na realizację projektu w latach 2024-2027 przeznaczono dotację celową
w wysokości około 4 mln zł z programu Pomoc Techniczna dla Funduszy
Europejskich 2021-2027, Priorytet 2: Skuteczni beneficjenci.
Ponadto od 2017 roku Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wciąż
realizuje projekt pod nazwą Partnerska Inicjatywa Miast (PIM). PIM jest
programem doradczym, nie oferuje środków na inwestycje, a wsparcie
merytoryczne w identyfikowaniu i szukaniu rozwiązań dopasowanych
do lokalnych wyzwań i możliwości. Inicjatywa powstała jako odpowiedź
na zgłaszaną przez samorządy potrzebę wymiany wiedzy i doświadczeń między
miastami, a także pozyskiwania pomysłów na wzmacnianie potencjału
rozwojowego polskich miast i budowania odporności. Podczas prac, miasta
otrzymują możliwość indywidualnych spotkań sieci i wizyt studyjnych,
indywidualnych konsultacji z ekspertami tematycznymi, możliwość wizyt
zagranicznych i wsparcie merytoryczne od ekspertów tematycznych oraz
resortowych, którzy również biorą udział w projekcie. Do tej pory zrealizowano
dwie edycje projektu w latach: 2017-2019 (sieci: mobilność, jakość powietrza,
rewitalizacja), 2021-2023 (sieci: miasto zielone, cyfrowe, inicjatyw PPP).
Aktualna, trzecia edycja rozpoczęła się w lipcu 2024 i potrwa do 2026. W obecnej
edycji miasta pracują w trzech sieciach tematycznych: miasto dostępnych
mieszkań, miasto efektywne energetycznie i miasto kompaktowe. Łącznie
we wszystkich edycjach wsparto prawie 100 polskich miast różnej wielkości
we wszystkich województwach.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 4 of 4 --