Odpowiedź na interpelację w sprawie finansowania rozbudowy muru na polsko-białoruskiej granicy Odpowiedź na interpelację nr 9525 w sprawie finansowania rozbudowy muru na polsko-białoruskiej granicy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 11-07-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9525[1] pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie finansowania rozbudowy muru na polsko-białoruskiej granicy uprzejmie przedstawiam następujące informacje, uwzględniające również stanowisko ministra obrony narodowej. Zabezpieczenie granicy państwowej z Republiką Białorusi na odcinku lądowym składa się z bariery fizycznej (o długości 186 km) oraz bariery elektronicznej (o długości 206 km). Budowa zabezpieczenia w postaci bariery fizycznej została zakończona 30 września 2022 r. Wartość inwestycji wyniosła 1 302 709 400 zł. Natomiast budowa bariery elektronicznej została zakończona 5 sierpnia 2024 r., a wartość ww. inwestycji wyniosła 342 799 611 zł. Łączna wartość wybudowania zabezpieczenia granicy państwowej z Białorusią na odcinku lądowym wyniosła 1 645 509 011 zł. W 2024 r. Straż Graniczna (SG) rozpoczęła szereg inwestycji, których celem było zmodernizowanie istniejącej infrastruktury i wybudowanie zabezpieczenia na całej długości granicy państwowej z Republiką Białorusi. Realizacja przedmiotowej inwestycji pozwala na wykrywanie wszystkich zdarzeń związanych z przestępczością graniczną, w szczególności migracją nieuregulowaną oraz przemytem towarów. W 2024 r. rozpoczęto budowę zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery elektronicznej na rzekach Świsłocz i Istoczanka oraz Bug. W przypadku inwestycji w rejonie Świsłoczy i Istoczanki przedmiot umowy obejmował wybudowanie zespołu współdziałających urządzeń wraz z okablowaniem, oprogramowaniem i komponentami teleinformatycznymi oraz zintegrowanie ww. urządzeń ze stanowiskami końcowymi zlokalizowanymi w trzech placówkach SG oraz Centrum Nadzoru, w którym operatorzy obsługują wszystkie wykrywane zdarzenia w pasie drogi granicznej. Długość zabezpieczenia: 47 km; Wartość: 85 758 822 zł; Data zakończenia inwestycji: 28 stycznia 2025 r. W odniesieniu do budowy bariery elektronicznej na rzece Bug przedmiot umowy obejmuje, podobnie jak w przypadku Świsłoczy i Istoczanki, wybudowanie zespołu współdziałających urządzeń wraz z okablowaniem, oprogramowaniem i komponentami teleinformatycznymi, a ponadto wybudowanie stanowisk końcowych w ośmiu placówkach SG i Centrum Nadzoru, w którym operatorzy będą obsługiwać wszystkie wykrywane zdarzenia w pasie drogi granicznej. Długość zabezpieczenia: 172 km; Wartość: 279 210 000 zł; Data planowanego zakończenia inwestycji: do 20 lipca 2025 r. Ponadto, jak wskazano powyżej, od 2024 r. realizowana jest – w podziale na dwa etapy – modernizacja wybudowanej bariery fizycznej i elektronicznej. Etap 1 przedmiotowej inwestycji obejmował modernizację bariery fizycznej w zakresie wzmocnienia konstrukcji poziomymi stężeniami oraz zwojem drutu ostrzowego concertina. Długość zabezpieczenia: 186 km (cała lądowa granica z Republiką Białorusi); Wartość: 117 328 470 zł; Data zakończenia inwestycji: 12 grudnia 2024 r. Natomiast w przypadku bariery elektronicznej w etapie 1 modernizacji przedmiot umowy obejmował m.in. prace w zakresie: wybudowania dodatkowej linii kamer, zainstalowania na istniejących słupach kamerowych lamp typu LED do oświetlania drogi technicznej czy wybudowania dodatkowych punktów kamerowych do zabezpieczenia przepustów wodnych. Długość zabezpieczenia: 206 km (cała lądowa granica z Republiką Białorusi oraz jeziora i mniejsze cieki wodne); Wartość: 125 260 000 zł; Data zakończenia inwestycji: 28 lutego 2025 r. Z kolei etap 2 modernizacji istniejącej bariery elektronicznej obejmuje m.in. prace w zakresie: budowy 5 wież obserwacyjnych na odcinku rzek Świsłocz i Istoczanka oraz dostawę bezzałogowych statków powietrznych (płatowców pionowego startu), a także ich integrację z istniejącą barierą elektroniczną w zakresie przesyłania obrazu do Centrum Nadzoru. Wartość: 46 790 185 zł; Data planowanego zakończenia inwestycji: do 2 grudnia 2025 r. Ponadto omawiany 2 etap prac obejmuje również modernizację zabezpieczenia granicy państwowej z Republiką Białorusi na odcinku lądowym w zakresie bariery fizycznej w postaci modernizacji drogi technicznej. Długość zabezpieczenia: 186 km; Wartość: 298 394 654 zł; Data planowanego zakończenia inwestycji: do 17 grudnia 2025 r. Przechodząc do problematyki zwalczania nielegalnej migracji z Białorusi, w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że od kilku lat reżimy sprawujące władzę w Federacji Rosyjskiej i na Białorusi prowadzą wobec Unii Europejskiej (UE) działania o charakterze wojny hybrydowej, między innymi poprzez kreowanie sztucznych szlaków migracyjnych przez Polskę i państwa nadbałtyckie. Nielegalna migracja wspierana przez służby ww. państw ma doprowadzić do destabilizacji sytuacji politycznej i zagrozić bezpieczeństwu Polski i UE, a ponadto stanowi instrument nacisku na państwa europejskie w celu uzyskania ustępstw na rzecz wspomnianych reżimów. W obliczu powyższych zagrożeń resort spraw wewnętrznych i administracji podjął w 2024 r. i 2025 r. szereg działań mających na celu wzmocnienie ochrony i zabezpieczenie wschodniej granicy RP. Ze względu na powtarzające się – pomimo funkcjonujących zabezpieczeń – nielegalne przekroczenia granicy przez migrantów w 2024 r. podjęta została decyzja o wspomnianej już modernizacji zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku lądowej granicy z Republiką Białorusi w zakresie bariery elektronicznej i fizycznej. Ponadto 12 czerwca 2024 r. ustanowiono strefę buforową, na obszarze której obowiązuje czasowy zakaz przebywania osób postronnych. Dotychczas czterokrotnie przedłużono okres obowiązywania zakazu (obecnie do 6 września 2025 r.[2]). Strefa buforowa obejmuje odcinek granicy, który jest najbardziej narażony na próby dokonywania przekroczeń granicy państwowej wbrew przepisom prawa, tak aby ochronić osoby postronne przed ewentualnymi zagrożeniami i w możliwie najmniejszym stopniu wywołać negatywne konsekwencje dla społeczności lokalnych i lokalnych przedsiębiorców. W ocenie resortu spraw wewnętrznych i administracji strefa buforowa na granicy z Białorusią przyczynia się do zwiększenia poziomu bezpieczeństwa w rejonie objętym zakazem przebywania. Wprowadzone rozwiązanie ułatwiło prowadzenie działań w ochronie granicy państwowej, zapewniając służbom realizującym zadania w tym rejonie tzw. bufor o odpowiedniej szerokości, na obszarze którego nie mogą przebywać osoby nieuprawnione. Pozwoliło to na odsunięcie od linii granicy państwowej licznych prób odwożenia migrantów w głąb terytorium kraju, a następnie do innych państw członkowskich UE. W 2024 r. nastąpiła również zmiana taktyki działań służb na granicy z Białorusią. Wspomniany odcinek granicy państwowej zabezpieczany jest przez funkcjonariuszy SG przy zorganizowanym i skoordynowanym wsparciu Sił Zbrojnych oraz, w zależności od potrzeb, Policji. Straż Graniczna na bieżąco monitoruje poziom zagrożenia nielegalną migracją oraz reaguje odpowiednio do skali jego natężenia. Mając na uwadze utrzymującą się wciąż nasiloną presję migracyjną na polsko-białoruskiej granicy państwowej, podjęto decyzję o oddelegowaniu większej liczby strażników granicznych do wsparcia Podlaskiego Oddziału SG. Ponadto dokonano dyslokacji sprzętu transportowego oraz podjęto decyzję o udzieleniu wsparcia przez Biuro Lotnictwa SG przez zintensyfikowanie liczby pełnionych dyżurów lotniczych w rejonie wschodniej granicy RP. Planowane jest także zwiększenie stanu etatowego SG. Ponadto zarządzeniami Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 maja 2025 r.[3] na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej oraz wobec polskiej infrastruktury energetycznej mieszczącej się poza jej granicami przedłużono obowiązywanie drugiego stopnia alarmowego (BRAVO), a także drugiego stopnia alarmowego CRP (BRAVO-CRP). Stopnie alarmowe będą obowiązywały do 31 sierpnia 2025 r. do godz. 23:59. Drugi stopień alarmowy (BRAVO) jest związany z aktualną sytuacją geopolityczną w regionie, będącą przede wszystkim konsekwencją agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz nasilenia działań o charakterze ataków hybrydowych podejmowanych przez Federację Rosyjską i Białoruś względem Polski i innych krajów UE. Natomiast drugi stopień alarmowy CRP (BRAVO-CRP) został wprowadzony w celu przeciwdziałania zagrożeniom w cyberprzestrzeni. Prezes Rady Ministrów wprowadza stopnie alarmowe po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), a w przypadkach niecierpiących zwłoki - minister właściwy do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii szefa ABW, informując o tym niezwłocznie prezesa Rady Ministrów. Podstawę tych działań stanowią przepisy ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych[4]. Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Obrony Narodowej wynika, że w związku ze wzmacnianiem granicy RP resort obrony narodowej pozyskuje sprzęt, materiały konstrukcyjne i fortyfikacyjne zgodnie z wymaganiami i potrzebami, określonymi przez właściwe instytucje eksperckie. W ramach powyższych zadań, w tym realizacji Narodowego Programu Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód“, poniesione koszty zostały pokryte z wydatków bieżących oraz Centralnych Planów Rzeczowych. Wspomniane wydatki bieżące obejmowały m.in. zakupy elementów rozbudowy inżynieryjnej i zabezpieczenia infrastruktury wojskowej (jeże betonowe, ściany oporowe, zestawy fortyfikacyjne HESCO Bastion, liny stalowe, worki fortyfikacyjne, druty ostrzowe Concertina, prefabrykaty stalowe i betonowe, płyty drogowe oraz materiały do testowego odcinka zapory inżynieryjnej). Z kolei w ramach Centralnych Planów Rzeczowych zostały poniesione wydatki na pozyskanie sprzętu wojskowego, pilnie zabezpieczającego potrzeby etatowe pododdziałów inżynieryjnych wyznaczonych do realizacji programu „Tarcza Wschód“. W kontekście problematyki ograniczenia presji migracyjnej warto również zwrócić uwagę na działania podejmowane przez rząd RP w ramach UE – razem z państwami bałtyckimi i nordyckimi. Efektem przedmiotowych działań było przyjęcie przez Komisję Europejską w grudniu 2024 r. Komunikatu w sprawie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym wynikającym z wykorzystywania migracji jako broni i w sprawie zwiększania bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych UE. Wyjaśniono w nim, że państwa członkowskie UE mogą, w wyraźnie określonych przypadkach, przyjąć wyjątkowe, tymczasowe i proporcjonalne środki w celu zwalczania instrumentalizacji migracji. W związku z ww. komunikatem rząd RP wprowadził zawieszenie prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową przez cudzoziemców na granicy polsko-białoruskiej, które obowiązuje od 27 marca 2025 r.[5] Aktualnie, od 26 maja 2025 r. wskazane ograniczenie zostało przedłużone na okres 60 dni[6]. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Przekazaną, zgodnie z właściwością, przez pana Jakuba Stefaniaka, sekretarza stanu, zastępcę szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pismem z 5 maja 2025 r. (sygn. DSP.INT.4510.101.2025), w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z ministrem obrony narodowej. [2] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 czerwca 2025 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z republiką Białorusi (Dz. U. poz. 738). [3] Tj. zarządzenie nr 19 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia stopnia alarmowego, zarządzenie nr 20 Prezesa Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia stopnia alarmowego CRP oraz zarządzenie nr 21 w sprawie wprowadzenia stopnia alarmowego. [4] Dz. U. 2025 poz. 194. [5] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 390). [6] Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 673).