Interpelacja w sprawie braku odpowiednich oświetleń na przejściach dla pieszych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9506
do ministra infrastruktury
w sprawie braku odpowiednich oświetleń na przejściach dla pieszych
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 23-04-2025
Zwracam się z interpelacją dotyczącą braku odpowiednich oświetleń na przejściach dla pieszych w Polsce. W wielu miejscach naszego kraju, szczególnie w rejonach o większym natężeniu ruchu drogowego, przejścia dla pieszych są niedostatecznie oświetlone, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa pieszych, zwłaszcza w godzinach wieczornych i nocnych.
Zjawisko to, które dotyczy nie tylko obszarów miejskich, ale także mniej zaludnionych terenów wiejskich, zwiększa ryzyko wypadków drogowych, w tym potrąceń pieszych, którzy w słabym świetle są trudni do zauważenia przez kierowców. Z kolei piesi, w tym osoby starsze, dzieci oraz osoby z niepełnosprawnościami, napotykają na trudności w poruszaniu się w warunkach słabego oświetlenia, co nie tylko obniża komfort ich podróży, ale również ich poczucie bezpieczeństwa.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje wprowadzenie ogólnopolskich standardów dotyczących minimalnego poziomu oświetlenia przejść dla pieszych, w celu zapewnienia ich odpowiedniej widoczności, szczególnie w obszarach o dużym natężeniu ruchu drogowego?
Jakie działania Ministerstwo Infrastruktury podejmuje w celu zapewnienia finansowania dla gmin oraz powiatów na poprawę oświetlenia przejść dla pieszych?
Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa wprowadzenie nowych, innowacyjnych rozwiązań w zakresie oświetlenia przejść dla pieszych, takich jak oświetlenie LED, oświetlenie aktywne, czy oświetlenie z czujnikami ruchu, które zwiększy widoczność pieszych?
Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu ujednolicenia i poprawy jakości infrastruktury oświetleniowej w rejonach wiejskich oraz mniejszych miejscowościach, gdzie problem braku odpowiedniego oświetlenia jest szczególnie wyraźny?
Wierzę, że podjęcie tych działań przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa pieszych na polskich drogach oraz zminimalizowania ryzyka wypadków drogowych związanych z brakiem odpowiedniego oświetlenia.
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13569 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-6.054.37.2025
Warszawa, 02 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 9506 Posła na Sejm RP Pana Marka Matuszewskiego,
w sprawie braku odpowiednich oświetleń na przejściach dla pieszych, przedstawiam
poniższe informacje.
Na wstępie pragnę przekazać podziękowania dla Pana Posła za zaangażowanie na rzecz
bezpieczeństwa ruchu drogowego. Kwestie związane z tym obszarem są bowiem jednym
z priorytetów rządu. Działania w tym zakresie były i są podejmowane zarówno poprzez
realizację punktowych zadań poprawiających bezpieczeństwo ruchu drogowego jak
i kompleksowych rozbudów całych odcinków, tworzących ciągi drogowe.
Na szczególną uwagę w kontekście interesującego Pana Posła tematu oświetlenia przejść
dla pieszych zasługuje opracowany i realizowany w Ministerstwie Infrastruktury w latach
2021-2024 Program Bezpiecznej Infrastruktury Drogowej 2021-2024 (PBID).
W ramach realizacji tego Programu nadany został priorytet ochronie pieszych na
przejściach dla pieszych i w pierwszej kolejności w jego ramach zrealizowane zostały bądź
nadal są w fazie realizacji działania poprawiające bezpieczeństwo na znacznej liczbie
przejść dla pieszych na drogach w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i
Autostrad poprzez m.in. ich doświetlenie oświetleniem dedykowanym, oznakowanie,
budowę azyli dla pieszych czy realizację stref przejściowych.
W ramach Programu Bezpiecznej Infrastruktury Drogowej 2021-2024 uwzględniono do
realizacji zadania uwzględniające doświetlenie dedykowane na łącznie ok 9 500
przejściach dla pieszych, niemniej część z tych zadań nie została zakończona do końca
okresu przewidzianego na realizację PBID. Do końca 2024 r. w ramach realizacji tego
Programu zakończono realizację inwestycji poprawiających bezpieczeństwo na
przejściach dla pieszych na drogach krajowych na niespotykaną dotychczas skalę poprzez
odpowiednie doświetlenie ponad 8 200 przejść dla pieszych.
Zaznaczyć należy, że pozostałe zadania z tego obszaru uwzględnione do realizacji
w ramach PBID, jednak nie zakończone wraz z końcem jego realizacji tj. do końca 2024 r.
w większości są albo już zrealizowane w pierwszych miesiącach tego roku albo planowane
do zrealizowania do końca 2025 r.
-- 1 of 5 --
2
Działanie takie jest możliwe ze względu na fakt, że od 2025 roku cały zakres zadań
realizowanych w ramach PBID 2021-2024 jest realizowany w ramach przyjętego 4
października 2022 r. przez Radę Ministrów Programu Wzmocnienia Krajowej Sieci
Drogowej do 2030 roku.
Niezależnie od ww. podejmowanych działań polegających na doświetleniu przejść dla
pieszych na drogach krajowych Minister Infrastruktury koordynuje również, wskazane
poniżej, duże mechanizmy wsparcia przez rząd zadań własnych jednostek samorządu
terytorialnego.
W gestii Ministra Infrastruktury znajduje się Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg,
ustanowiony ustawą z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg.
Środki Funduszu przeznaczane są na dofinansowanie zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego na drogach powiatowych, gminnych (zadania powiatowe,
zadania gminne). Celem Funduszu jest m.in. poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego i
parametrów technicznych sieci dróg samorządowych.
Nabór wniosków jest ogłaszany przez wojewodę na stronie internetowej urzędu.
Warunkiem uzyskania dofinansowania jest złożenie przez właściwego zarządcę drogi
wniosku o dofinansowanie do wojewody i spełnienie kryteriów kwalifikacyjnych.
Od 2019 do 2025 na dofinansowanie zadań powiatowych i gminnych przyznano z RFRD
ponad 23 mld zł. W samym 2025 r. przyznano 2,7 mld zł na realizację ponad 1,5 tys. zadań.
Ponadto, w 2021 roku przeprowadzono nabory wniosków o dofinansowanie zadań
powiatowych i gminnych polegających na poprawie bezpieczeństwa ruchu pieszych w
obszarze oddziaływania przejść dla pieszych. Na dofinansowanie ww. zadań przeznaczono
0,5 mld zł.
Dodatkowo, w 2023 roku przeprowadzono nabory wniosków o dofinansowanie zadań
powiatowych i gminnych mających na celu wyłącznie poprawę bezpieczeństwa
niechronionych uczestników ruchu, polegających w szczególności na budowie,
przebudowie lub remoncie dróg dla pieszych, dróg dla pieszych i rowerów, dróg dla
rowerów, przejść dla pieszych, przejazdów dla rowerów, peronów przystankowych wraz z
dojściami do tych peronów. Na dofinansowanie zadań przyznano 0,8 mld zł.
Od początku funkcjonowania Funduszu wojewodowie ogłaszają nabory wniosków
o dofinansowanie budowy, przebudowy i remontu dróg powiatowych i dróg gminnych.
Kolejne nabory na dofinansowanie zadań w 2026 r. zostaną ogłoszone na przełomie lipca
i sierpnia br. Szczegółowe informacje będą dostępne na stronach internetowych urzędów
wojewódzkich. Zgodnie z ustawą o RFRD nabory będą przeprowadzane do 2030 r., co w
tak długiej perspektywie daje gwarancję dalszej systematycznej poprawy stanu dróg.
Na wsparcie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego realizowanych na
drogach publicznych (poza Rządowym Funduszem Rozwoju Dróg) dotychczas była
rezerwa subwencji ogólnej, tworzona w budżecie państwa na mocy ustawy o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego. Środki rezerwy przeznaczane były m.in. na
dofinansowanie inwestycji na drogach publicznych powiatowych i wojewódzkich oraz na
drogach powiatowych, wojewódzkich i krajowych w granicach miast na prawach powiatu.
Rezerwą tą dysponował minister właściwy do spraw finansów publicznych, w
-- 2 of 5 --
3
porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, po zasięgnięciu opinii
reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego.
25 października 2024 r. weszła w życie nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego. Resort infrastruktury pod koniec stycznia br. przekazał wszystkim
zarządcom dróg, informacje o utworzeniu w budżecie państwa rezerwy subwencji ogólnej
w 2025 r. wraz z kryteriami kwalifikacyjnymi. Nabór wniosków trwał do 28 lutego br.
Od 2026 r. podział środków rezerwy będzie się odbywał na nowych zasadach. Będzie
funkcjonowała jedna wspólna rezerwa w budżecie państwa. Środki rezerwy będą mogły
być przeznaczone dla jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania bieżące
lub inwestycyjne w obszarze: oświaty, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania lub
ochrony dróg publicznych, którymi zarządzają jednostki samorządu terytorialnego,
pomocy społecznej oraz innych zadań publicznych, których realizacja jest szczególnie
uzasadniona względami społecznymi lub gospodarczymi. Reprezentacja samorządu
będzie wskazywać obszar, na który zostaną przeznaczone środki rezerwy.
Zaznaczyć należy, że wszystkie realizowane w resorcie doświetlenia przejść dla pieszych
na drogach krajowych były i są wykonywane zgodnie z najnowszymi Wytycznymi
projektowania infrastruktury dla pieszych Część. 4 Projektowanie oświetlenia przejść dla
pieszych (WR-D-41-4). Wykonanie doświetlenia przejść dla pieszych zgodnie z tymi
wytycznymi jest również warunkiem formalnym do spełnienia w ww. naborach dla
jednostek samorządu terytorialnego.
Przedstawiając powyższe jednocześnie chcę zwrócić uwagę, że Minister właściwy do
spraw transportu może wydawać, rozpowszechniać lub rekomendować wzorce
i standardy (WiS) dotyczące przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych,
budowy, przebudowy, remontu, utrzymania lub ochrony tych dróg – na podstawie art. 17
ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 320,
z późn. zm.). WiS zawierają rekomendowane, ale nie wykluczające innych, metody
i parametry pozwalające na spełnienie wymagań zawartych w przepisach techniczno-
budowlanych. WiS nie mają charakteru obligatoryjnego i są przeznaczone do
dobrowolnego stosowania. Jeśli projektant uzna, że inne rozwiązanie, nie zawarte w WiS,
gwarantuje spełnienie wymagań określonych w przepisach techniczno- budowlanych,
będzie mógł je zastosować.
Rozwiązania rekomendowane dla oświetlenia przejść dla pieszych zostały zawarte
w Wytycznych projektowania infrastruktury dla pieszych Część 4: Projektowanie
oświetlenia przejść dla pieszych (WR-D-41-4). Głównym celem ww. wytycznych jest
zapewnienie widzialności pieszego na przejściu dla pieszych poprzez ujednolicenie zasad
projektowania, instalowania, odbioru i utrzymania instalacji oświetleniowych w obszarze
przejść dla pieszych. Wytyczne zawierają: zasady ogólne oświetlania przejść dla pieszych,
procedur projektowania oświetlenia na przejściach dla pieszych, w tym ustalanie
konieczności oświetlania przejść dla pieszych, określanie klasy oświetlenia i zasady doboru
rozwiązania oświetleniowego, a także zasady odbioru instalacji oświetleniowych,
wymagania dotyczące eksploatacji i monitorowania stanu instalacji oświetleniowych.
Wszystkie dotychczas rekomendowane przez Ministra Infrastruktury wytyczne są
dostępne na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/infrastruktura/wr-d.
-- 3 of 5 --
4
Odnosząc się do przedstawionych w interpelacji zagadnień dotyczących kwestii jakości
infrastruktury oświetleniowej w gminach, powiatach czy rejonach wiejskich bądź
mniejszych miejscowościach, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 21 marca
1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320) do zarządcy drogi należy m.in.
opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu,
utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich, pełnienie funkcji
inwestora, utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich,
urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, realizacja zadań
w zakresie inżynierii ruchu. Zgodnie z art. 4 pkt 2a ustawy o drogach publicznych,
urządzeniem drogi jest obiekt lub urządzenie, w tym obiekt lub urządzenie budowlane,
związane funkcjonalnie z drogą lub ruchem drogowym, w tym kanał technologiczny. W
związku z powyższym należy stwierdzić, że urządzenia do oświetlenia drogi stanowią
urządzenie drogi i wchodzą w skład drogi jako całości techniczno-użytkowej. Ponadto,
zarządca drogi może planować i wykonywać oświetlenie przejść dla pieszych lub
przejazdów dla rowerów na drogach publicznych na terenie zabudowy, a co za tym idzie
zarządca drogi finansuje wymienione wyżej prace (art. 20aa wskazanej ustawy).
Zgodnie z § 86 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r.
w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U.
z 2022 r. poz. 1518) urządzenia do oświetlenia projektuje się w każdym miejscu, które ze
względu bezpieczeństwa ruchu lub bezpieczeństwa publicznego wymaga oświetlenia.
Ponadto oświetlone być powinny droga dla pieszych w tunelu lub w innych miejscach
istotnych ze względu na bezpieczeństwo ruchu, przejście dla pieszych oraz urządzenia
alternatywne (§ 37 niniejszego rozporządzenia).
W myśl § 2 niniejszego rozporządzenia, przepisy rozporządzenia stosuje się do
projektowania, budowy, przebudowy lub użytkowania dróg publicznych oraz
projektowania, budowy lub przebudowy urządzeń obcych sytuowanych w pasach
drogowych tych dróg.
Zatem w przypadku kiedy zarządca drogi jako inwestor realizuje przedsięwzięcie
polegające na budowie lub przebudowie drogi publicznej wówczas zgodnie z ww.
przepisami ciąży na nim obowiązek budowy oświetlenia. Zarządca drogi jako inwestor jest
bowiem zobligowany do przestrzegania przepisów technicznych dotyczących dróg
publicznych. Mając na myśli budowę oświetlenia, należy przez to rozumieć budowę
wszelkich elementów infrastruktury oświetleniowej które służą wyłącznie oświetleniu
drogi, stanowiącej całość „techniczno-użytkową” zlokalizowaną w pasie drogowym drogi
publicznej.
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo
energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266) do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia
w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy planowanie i finansowanie
oświetlenia znajdujących się na terenie gminy:
1) ulic,
2) placów,
3) dróg gminnych, dróg powiatowych i dróg wojewódzkich,
-- 4 of 5 --
5
4) dróg krajowych, innych niż autostrady i drogi ekspresowe w rozumieniu ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych, przebiegających w granicach terenu zabudowy
oraz części dróg krajowych, innych niż autostrady i drogi ekspresowe w rozumieniu ustawy
z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu
Drogowym, wymagających odrębnego oświetlenia:
przeznaczonych do ruchu pieszych lub rowerów,
stanowiących dodatkowe jezdnie obsługujące ruch z terenów przyległych do pasa
drogowego drogi krajowej.
Przepis art. 3 pkt 22 ww. ustawy stwierdza, że finansowanie oświetlenia to finansowanie
energii elektrycznej pobranej przez punkty świetlne oraz koszty ich budowy i utrzymania.
Oświetlenie jest elementem infrastruktury drogowej, zatem budowa punktów świetlnych
doświetlających przejście dla pieszych objęte jest zakresem prawnie dopuszczalnego
finansowania na podstawie ww. przepisów.
Zatem to do gminy należy zapewnienie oświetlenia ww. dróg publicznych znajdujących się
na terenie gminy, które nie są budowane lub przebudowywane.
Minister Infrastruktury nie jest natomiast organem właściwym w zakresie interpretacji
przepisów ustawy Prawo energetyczne i określania zakresu obowiązku gminy dotyczących
zapewnienia oświetlenia na jej terenie na podstawie przepisów przedmiotowej ustawy.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 5 of 5 --