Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia mechanizmów wsparcia podatkowego dla właścicieli nieruchomości położonych na osuwiskach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9478
do ministra finansów
w sprawie możliwości wprowadzenia mechanizmów wsparcia podatkowego dla właścicieli nieruchomości położonych na osuwiskach
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 22-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z sygnałami od mieszkańców terenów zagrożonych osuwiskami zwracam się w sprawie możliwości wprowadzenia mechanizmów wsparcia podatkowego dla właścicieli nieruchomości położonych na takich obszarach.
Tereny osuwiskowe stanowią zagrożenie dla życia i mienia mieszkańców, a także generują koszty utrzymania nieruchomości (m.in. monitoring geotechniczny, wzmocnienia konstrukcji). Mimo to, właściciele tych nieruchomości są zobowiązani do pełnego opodatkowania, choć:
1) nie mogą w pełni wykorzystywać nieruchomości (np. ze względu na zakazy zabudowy/rozbudowy),
2) koszty zabezpieczeń są znaczne,
3) takie nieruchomości mają istotnie obniżoną wartość oraz trudno je zbyć.
Niestety brakuje systemowych rozwiązań pozwalających gminom na dostosowanie opodatkowania do realnej użyteczności nieruchomości.
Obecna ustawa o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 723) nie przewiduje żadnych instrumentów wsparcia dla tej grupy podatników. Gminy, na mocy art. 7 ust. 3 ww. ustawy, mogą wprowadzać jedynie zwolnienia przedmiotowe, ale nie mają kompetencji do tworzenia zwolnień podmiotowych ani ulg.
W związku z tym nasuwają się pytania:
Czy Ministerstwo Finansów planuje nowelizację ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w celu wprowadzenia zwolnień przedmiotowych bądź ulg dla nieruchomości na terenach osuwiskowych lub innych zagrożonych klęskami żywiołowymi?
Czy ministerstwo rozważało w ramach obecnego systemu podatkowego wprowadzenie odliczeń od dochodu kosztów zabezpieczeń geotechnicznych lub preferencyjnych stawek VAT na usługi związane z ochroną takich terenów?
Czy w ramach istniejącego systemu podatkowego istnieją lub planuje się inne mechanizmy, które mogłyby złagodzić obciążenia dla właścicieli takich nieruchomości?
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7792 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 14 maja 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 9478
Znak sprawy: DPL2.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację poselską nr 9478
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację poselską nr 9478 z dnia 29 kwietnia 2025 r. złożoną
przez Posła Piotra Górnikiewicza w sprawie możliwości wprowadzenia
mechanizmów wsparcia podatkowego dla właścicieli nieruchomości położonych na
osuwiskach przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo Finansów planuje nowelizację ustawy o podatkach i opłatach
lokalnych w celu wprowadzenia zwolnień przedmiotowych bądź ulg dla
nieruchomości na terenach osuwiskowych lub innych zagrożonych klęskami
żywiołowymi ?
Wpływy z podatku od nieruchomości są kluczowym źródłem dochodów własnych
gmin, który jako podatek lokalny zgodnie z zasadą subsydiarności i Konstytucją RP
powinien być przede wszystkim kształtowany na poziomie samorządowym.
Natomiast zwolnienia ustawowe mają charakter ogólnokrajowy i obligatoryjny, w
konsekwencji ograniczają możliwość gmin w zakresie samodzielnego kształtowania
polityki podatkowej na szczeblu lokalnym, która ma znaczący wpływ na stan ich
finansów.
Biorąc pod uwagę, że przedstawiony w interpelacji problem dotyczy określonych
terytoriów kraju, które z racji uwarunkowań geologicznych lub klimatycznych są
bardziej narażone na negatywne zjawiska, to adekwatnym, dedykowanym
rozwiązaniem jest możliwość elastycznego, zdecentralizowanego reagowania przez
właściwy miejscowo samorząd.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach
lokalnych1, oprócz wskazanej przez Pana Posła możliwości wprowadzania, w drodze
uchwały rady gminy, zwolnień przedmiotowych z podatku od nieruchomości innych
niż określone w tej ustawie, gminy mogą także obniżać stawki maksymalne tego
podatku od gruntów oraz budynków (ich części) oraz różnicować ich wysokość
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 70, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
2/3
z uwzględnieniem w szczególności lokalizacji (np. teren osuwiskowy)2 lub stanu
technicznego budynków.
W ramach istniejących systemowych rozwiązań możliwe jest wprowadzanie
lokalnych preferencji w opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości gruntów oraz
budynków na terenach osuwiskowych lub innych zagrożonych klęskami
żywiołowymi.
Przedstawione powyżej uprawnienia gmin do dostosowania lokalnej polityki
podatkowej do bieżących problemów, z uwzględnieniem lokalnych warunków
społeczno-gospodarczych oraz przede wszystkim możliwości finansowych gmin, są
zdaniem Ministerstwa Finansów wystarczające do łagodzenia negatywnych
skutków miejscowych uwarunkowań (tereny osuwiskowe) lub klęsk żywiołowych.
W związku z powyższym, nie jest planowana nowelizacja ustawy o podatkach
i opłatach lokalnych polegająca na wprowadzeniu zwolnień przedmiotowych bądź
ulg w podatku od nieruchomości dla nieruchomości na terenach osuwiskowych lub
innych zagrożonych klęskami żywiołowymi.
2. Czy Ministerstwo rozważało w ramach obecnego systemu podatkowego
wprowadzenie odliczeń od dochodu kosztów zabezpieczeń geotechnicznych lub
preferencyjnych stawek VAT na usługi związane z ochroną takich terenów ?
Przepisy o podatkach dochodowych nie wyłączają możliwości rozliczenia
w kosztach podatkowych wydatków związanych z zabezpieczeniem
geotechnicznym nieruchomości wykorzystywanych w działalności gospodarczej, a
położonych na osuwiskach. Stosownie bowiem do art. 22 ust. 1 ustawy PIT3,
kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia
przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem
kosztów wymienionych w art. 23 ustawy (katalog wydatków niestanowiących
kosztów uzyskania przychodów). Analogiczna norma zawarta jest w art. 15 ust. 1
ustawy CIT4.
Przepisy art. 23 ust. 1 powołanej ustawy PIT (analogicznie art. 16 ust. 1 ustawy CIT)
nie wymieniają kosztów zabezpieczeń geotechnicznych jako kosztów
niestanowiących kosztów uzyskania przychodów. Jeśli więc przedmiotowe koszty
spełniają opisane warunki, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów
w prowadzonej działalności.
Przepisy dotyczące podatku od wartości dodanej (VAT) w całości objęte są zakresem
prawa Unii Europejskiej, a Polska jako członek Unii Europejskiej zobowiązana jest
do przestrzegania acquis communautaire. W odniesieniu do podatku od towarów
i usług oznacza to przestrzeganie postanowień przede wszystkim dyrektywy
2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
podatku od wartości dodanej5 - dalej: „dyrektywa VAT”, oraz orzecznictwa
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego podatku od wartości
dodanej.
2 Art. 5 ust. 2 - 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
3 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 163, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą PIT”.
4 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025
r. poz. 278), zwana dalej „ustawą CIT”.
5 Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
3/3
Objęcie prawa krajowego w zakresie opodatkowania podatkiem od wartości
dodanej obowiązkiem harmonizacji z prawem unijnym powoduje, iż Polska,
podobnie jak inne państwa członkowskie UE, nie posiada nieograniczonej swobody
kreowania własnych rozwiązań w tym przedmiocie. W konsekwencji polskie
przepisy dotyczące podatku od towarów i usług powinny być zgodne z unijnymi
przepisami prawa dotyczącymi podatku od wartości dodanej. Powyższe dotyczy
m.in. zakresu zwolnień od podatku, jak również zakresu zastosowania
preferencyjnych stawek podatku VAT.
Ministerstwo Finansów wskazuje zatem, iż przepisy dyrektywy VAT nie przewidują
możliwości wprowadzenia stawek preferencyjnych na usługi związane z ochroną
osuwisk, jak również nie przewidują możliwości zwolnienia takich usług od VAT.
Tym samym na gruncie prawa unijnego brak jest możliwości objęcia świadczenia ww.
usług stawkami obniżonymi VAT lub zwolnienia ich z tego podatku.
Biorąc pod uwagę powyższe wskazać należy, iż brak jest możliwości wprowadzenia
w Polsce preferencji podatkowych w VAT w zakresie wskazanym w interpelacji.
3. Czy w ramach istniejącego systemu podatkowego istnieją lub planuje się inne
mechanizmy, które mogłyby złagodzić obciążenia dla właścicieli takich
nieruchomości ?
Oprócz przedstawionych w pkt 1 możliwości wprowadzenia lokalnych preferencji
w opodatkowaniu nieruchomości zagrożonych negatywnymi skutkami osuwisk lub
innych klęsk żywiołowych należy wskazać ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych
w zakresie wszystkich rodzajów podatków, przewidziane w art. 67a ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa6, które organ podatkowy może
zastosować na wniosek podatnika7, takie jak:
1) odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie zapłaty podatku na raty;
2) odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami
za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
3) umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub
opłaty prolongacyjnej.
Biorąc pod uwagę przedstawione rozwiązania oraz ograniczenia regulacyjne
dotyczące podatku zharmonizowanego (VAT) nie jest planowane wprowadzenie w
systemie podatkowym innych mechanizmów łagodzących obciążenia fiskalne dla
właścicieli nieruchomości na terenach osuwiskowych lub zagrożonych innymi
klęskami żywiołowymi.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
6 Dz. U. 2025 r. poz. 111.
7 W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
-- 3 of 3 --