Interpelacja w sprawie marnowania środków publicznych oraz niewykorzystania potencjału innowacyjnego Polski w ramach konkursów PARP na dofinansowanie innowacji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9473
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie marnowania środków publicznych oraz niewykorzystania potencjału innowacyjnego Polski w ramach konkursów PARP na dofinansowanie innowacji
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 22-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w związku z niepokojącymi doniesieniami dotyczącymi wyników konkursów organizowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach programów wspierających innowacyjność polskich przedsiębiorstw. W szczególności chodzi o wybór projektów, które otrzymują dofinansowanie, takich jak „innowacyjny chleb” czy „kompaktowy zmiękczacz wody”, przy jednoczesnym pomijaniu projektów o wysokim potencjale technologicznym i strategicznym znaczeniu dla polskiej gospodarki, takich jak produkcja satelitów czy rozwój technologii sztucznej inteligencji (AI).
Jako poseł reprezentujący interesy polskich obywateli, wyrażam głębokie zaniepokojenie takim podejściem do alokacji środków publicznych, które w mojej ocenie nie tylko marnuje potencjał innowacyjny Polski, ale również podważa zaufanie do instytucji odpowiedzialnych za wspieranie nowoczesnej gospodarki. W kontekście zapowiedzi premiera Donalda Tuska o „Roku Przełomu” w 2025 roku, który miałby być okresem dynamicznego rozwoju i modernizacji Polski, takie decyzje wydają się szczególnie niezrozumiałe i sprzeczne z deklarowanymi celami rządu.
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości od lat pełni kluczową rolę w dystrybucji środków publicznych i unijnych na projekty wspierające innowacyjność, badania i rozwój (B+R) oraz internacjonalizację polskich przedsiębiorstw. Programy takie jak „Polski Produkt Przyszłości” czy „Ścieżka Smart” mają na celu promowanie przełomowych technologii i produktów, które mogą zwiększyć konkurencyjność polskiej gospodarki na rynkach globalnych. Jak wynika z dostępnych informacji, w ramach tych konkursów dofinansowanie otrzymują projekty o stosunkowo niskim potencjale innowacyjnym, takie jak wspomniane „innowacyjny chleb” czy „kompaktowy zmiękczacz wody”. Tymczasem projekty o strategicznym znaczeniu, takie jak rozwój technologii satelitarnych czy sztucznej inteligencji, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego, przemysłu kosmicznego, cyfryzacji oraz pozycji Polski w globalnej gospodarce opartej na wiedzy, są pomijane. Tego typu decyzje budzą poważne wątpliwości co do kryteriów oceny wniosków, priorytetów polityki innowacyjnej oraz efektywności wykorzystania środków publicznych:
Niewykorzystanie potencjału strategicznych sektorów gospodarki: Polska ma szansę stać się liderem w takich dziedzinach jak technologie kosmiczne czy sztuczna inteligencja, które są priorytetami w strategiach rozwoju Unii Europejskiej oraz globalnych liderów gospodarczych. Produkcja satelitów, rozwój systemów AI czy technologie związane z cyberbezpieczeństwem mają nie tylko potencjał rynkowy, ale również strategiczne znaczenie dla suwerenności technologicznej państwa. Pomijanie takich projektów na rzecz mniej ambitnych inicjatyw, takich jak „innowacyjny chleb”, świadczy o braku wizji i niezrozumieniu globalnych trendów technologicznych.
Marnowanie środków publicznych: Środki przeznaczane na innowacje, w tym fundusze unijne z programów takich jak Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027, powinny być inwestowane w projekty o wysokim potencjale zwrotu gospodarczego i społecznego. Finansowanie projektów o marginalnym wpływie na konkurencyjność polskiej gospodarki, podczas gdy innowacje o znaczeniu strategicznym pozostają niedofinansowane, jest przykładem niegospodarności i marnowania publicznych zasobów.
Niezgodność z deklaracjami rządu i zapowiedziami premiera: Premier Donald Tusk wielokrotnie podkreślał, że 2025 rok ma być „Rokiem Przełomu”, w którym Polska przyspieszy rozwój gospodarczy, technologiczny i społeczny. Wybór projektów takich jak „kompaktowy zmiękczacz wody” zamiast inwestycji w technologie przyszłości, takie jak AI czy sektor kosmiczny, stoi w sprzeczności z tymi deklaracjami. Brak wsparcia dla przełomowych technologii może opóźnić modernizację polskiej gospodarki i osłabić naszą pozycję na arenie międzynarodowej.
Brak transparentności i jasnych kryteriów oceny: Decyzje o przyznaniu dofinansowania w konkursach PARP budzą wątpliwości co do transparentności procesu oceny wniosków. Brak jasnych wyjaśnień, dlaczego projekty o wysokim potencjale innowacyjnym są odrzucane, a te o mniejszym znaczeniu otrzymują wsparcie, podważa zaufanie przedsiębiorców i obywateli do instytucji publicznych.
Stracona szansa na budowanie przewagi konkurencyjnej: W dobie globalnej konkurencji opartej na innowacjach, kraje takie jak Chiny, USA czy państwa członkowskie UE inwestują miliardy w technologie przyszłości. Polska, pomimo posiadania wykwalifikowanych kadr i dynamicznie rozwijającego się sektora technologicznego, traci szansę na zajęcie miejsca wśród liderów innowacji. Finansowanie projektów o niskim potencjale eksportowym zamiast wspierania technologii o globalnym zasięgu to zmarnowana okazja do budowania polskiej marki na świecie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie kryteria oceny wniosków stosuje PARP w konkursach na dofinansowanie innowacji, takich jak „Polski Produkt Przyszłości” czy „Ścieżka Smart”? Czy kryteria te uwzględniają strategiczne znaczenie projektów dla polskiej gospodarki i ich potencjał eksportowy?
Dlaczego projekty o wysokim potencjale technologicznym, takie jak produkcja satelitów czy rozwój sztucznej inteligencji, nie otrzymują dofinansowania, podczas gdy projekty takie jak „innowacyjny chleb” czy „kompaktowy zmiękczacz wody” są wspierane?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii, aby zapewnić, że środki publiczne i unijne są inwestowane w projekty o największym potencjale zwrotu gospodarczego i strategicznego znaczenia dla Polski?
Czy ministerstwo planuje przegląd kryteriów oceny wniosków w konkursach PARP w celu lepszego dostosowania ich do globalnych trendów technologicznych i priorytetów rządu, takich jak „Rok Przełomu”?
Jakie kroki zostaną podjęte, aby zwiększyć transparentność procesu oceny wniosków i odbudować zaufanie przedsiębiorców do instytucji takich jak PARP?
Czy ministerstwo zamierza wprowadzić dedykowane programy wsparcia dla strategicznych sektorów, takich jak technologie kosmiczne, sztuczna inteligencja czy cyberbezpieczeństwo, aby Polska mogła skuteczniej konkurować na rynkach globalnych?
Sekretarz stanu Jan Szyszko
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
32454 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 27 maja 2025 r.
znak sprawy: DIR-XIIa.054.5.2025.AR
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 9473 Pana Posła Jarosława Sachajko
i Pani Poseł Anny Gembickiej w sprawie "marnowania środków publicznych
oraz niewykorzystania potencjału innowacyjnego Polski w ramach konkursów
PARP na dofinansowanie innowacji”
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje
przygotowane we współpracy z Ministerstwem Rozwoju i Technologii (MRiT).
Pytanie nr 1: Jakie kryteria oceny wniosków stosuje PARP
w konkursach na dofinansowanie innowacji, takich jak „Polski Produkt
Przyszłości” czy „Ścieżka Smart”? Czy kryteria te uwzględniają strategiczne
znaczenie projektów dla polskiej gospodarki i ich potencjał eksportowy?
Zasadniczą kwestią w odniesieniu do kryteriów wyboru projektów wspieranych
w ramach programów współfinansowanych ze środków publicznych, w tym
unijnych jest fakt, że muszą być one (wraz z ich metodyką) zatwierdzone przez
Komitet Monitorujący (dalej: KM) dla danego Programu, co wynika z art. 40
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24
czerwca 2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus,
Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji
i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy
finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji
i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia
Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej.
-- 1 of 13 --
2
Proces dochodzenia do wersji kryteriów wyboru projektów, przedstawianych
do zatwierdzenia KM FENG poprzedza proces szerokich uzgodnień z Grupą
roboczą ds. wdrażania Programu FENG, jako organem wspierającym prace KM
FENG. Zgodnie z Regulaminem ww. Grupy do zadań Grupy roboczej należy
w szczególności analizowanie i wypracowanie kryteriów wyboru projektów lub
ich zmian dla działań realizowanych w ramach wszystkich priorytetów FENG.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że w ramach Ścieżki SMART FENG każdy
dofinasowany projekt musi zawierać jeden z dwóch modułów obligatoryjnych,
tj. moduł B+R lub moduł Wdrożenie innowacji, przy czym MSP może wybrać
jeden z tych modułów, a w przypadku dużych przedsiębiorców projekt musi
obejmować co najmniej moduł B+R.
Zatem, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ogłasza nabory na bazie
zatwierdzonych przez KM FENG kryteriów wyboru projektów, które obejmują
takie aspekty projektu, jak m.in. innowacyjność rozwiązania, potencjał rynkowy,
a także wpływ projektu na rozwój gospodarki.
W ostatnich naborach uruchomionych od 2024 r. wprowadzono w Ścieżce
SMART dwuetapowy system oceny, weryfikujący już na początku oceny charakter
badawczo-rozwojowy modułu oraz Innowacyjność rezultatu prac B+R
(w przypadku modułu B+R) oraz Wyniki prac B+R jako przedmiot wdrożenia oraz
Innowacyjność przedmiotu wdrożenia (dla modułu Wdrożenie innowacji). Już na
I etapie projekty zawierające moduły obligatoryjne (B+R/ Wdrożenie innowacji)
B+R są filtrowane przez kluczowe kryteria mające na celu stwierdzenie, czy
rezultatem prac B+R będą nowe lub ulepszone wyroby lub usługi, które różnią się
znacząco od dotychczasowych wyrobów lub usług/innowacji w procesie
biznesowym, a także czy wynikają z prac B+R i zaspokajają potrzeby odbiorców.
W kontekście uwzględnienia w kryteriach potencjału eksportowego
wnioskodawców należy zwrócić uwagę na kryterium Plan wdrożenia rezultatu
modułu B+R i opłacalność, w ramach którego sprawdzane jest czy rezultat
modułu będzie konkurencyjny względem innych produktów oferowanych
na rynku polskim, czy wnioskodawca poprawnie zdefiniował rynek docelowy.
W przypadku realizacji projektu z uwzględnieniem modułu Wdrożenie innowacji
weryfikacji podlega natomiast kryterium – Zapotrzebowanie rynkowe
i opłacalność, w ramach którego wnioskodawca ma wykazać, że rezultat modułu
będzie konkurencyjny względem innych produktów oferowanych na rynku
polskim, zaspokajających te same potrzeby odbiorców, wnioskodawca właściwie
zdefiniował rynek docelowy lub pozytywnie wpłynie na cykl produkcyjny.
W ramach konkursów dla instrumentu Ścieżka SMART FENG brane są również
pod uwagę aspekty związane z potencjałem strategicznym, co znajduje
odzwierciedlenie w kryteriach badających zgodność z Krajowymi Inteligentnymi
Specjalizacjami. Są to dziedziny życia gospodarki lub nauki, których rozwój ma
wpływać na tworzenie innowacyjnych rozwiązań społeczno-gospodarczych,
zwiększenie wartości gospodarki oraz podniesienie jej konkurencyjności. KIS
identyfikowane są w oddolnym procesie, który angażuje zarówno partnerów
-- 2 of 13 --
3
gospodarczych, społecznych, naukowych jak i administrację publiczną oraz
przedsiębiorców. Uznaje się, że najwięcej korzyści można osiągnąć, jeśli
inwestycje w badania, rozwój i innowacyjność (B+R+I) zostaną zintegrowane
właśnie na obszarach, które wykazują największe możliwości w tym zakresie.
Podejście to zakłada więc odchodzenie od dotychczasowego wspierania
wszystkich branż i skupienie się na wzmacnianiu strategicznych z punktu
gospodarki sektorów.
Ponadto wszystkie kryteria wyboru projektów dostępne są na stronach
internetowych zarówno Instytucji Pośredniczącej – PARP, jak i na stronie
Instytucji Zarządzającej-feng.gov.pl:
https://www.nowoczesnagospodarka.gov.pl/strony/dowiedz-sie-wiecej-o-
programie/instytucje-w-programie/komitet-monitorujacy/#Dokumenty
https://www.nowoczesnagospodarka.gov.pl/strony/dowiedz-sie-wiecej-o-
programie/kryteria-wyboru-projektow/#/domyslne=1
Pytanie nr 2: Dlaczego projekty o wysokim potencjale technologicznym, takie
jak produkcja satelitów czy rozwój sztucznej inteligencji, nie otrzymują
dofinansowania, podczas gdy projekty takie jak „innowacyjny chleb” czy
„kompaktowy zmiękczacz wody” są wspierane?
W Ścieżce SMART, zgodnie z założeniami Programu FENG, pomoc jest udzielana
na rozwijanie i wzmacnianie zdolności badawczych i innowacyjnych
przedsiębiorstw, ukierunkowana na wdrażanie innowacji produktowych lub
procesowych (co najmniej na poziomie krajowym) oraz cyfryzację i transformację
przedsiębiorstw w kierunku zrównoważonego rozwoju, jak również
internacjonalizację przedsiębiorstw i wzrost kompetencji kadr. Projekty
w naborach są oceniane zgodnie z kryteriami wyboru projektów zatwierdzonymi
przez Komitet Monitorujący program FENG, wypracowywanymi we współpracy
z członkami grupy roboczej przy KM FENG.
Nabory wniosków są prowadzone zgodnie z Regulaminem wyboru projektów
(dalej RWP), a ich założeniem jest wybór wniosków, które najbardziej przyczynią
się do osiągnięcia celów ww. instrumentu. Zgodnie z RWP ocena projektu
prowadzona jest w zakresie spełnienia kryteriów wyboru projektów,
stanowiących załącznik do RWP, a projekt może zostać wybrany do
dofinansowania, jeśli w każdym z kryteriów obligatoryjnych otrzyma ocenę „TAK”
i kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w naborze umożliwia
wybranie go do dofinansowania.
Przez projekt przyczyniający się do osiągnięcia celów FENG oraz celu Priorytetu 1,
zgodnie z RWP, należy rozumieć projekt, który spełnia każde z kryteriów
obligatoryjnych wspólnych dla projektu oraz obowiązujących dla każdego modułu
wchodzącego w skład danego projektu. Spełnienie przez projekt wymaganych
kryteriów obligatoryjnych dla projektu oznacza zatem, że projekt jest
wystarczająco dobry do uzyskania wsparcia w Programie. W dotychczasowych
-- 3 of 13 --
4
naborach nie ustanowiono minimalnej liczby punktów rankingujących
niezbędnych do wybrania projektu do wsparcia, aby nie ograniczać dostępności
wsparcia dla projektów spełniających obligatoryjne wymagania, które
są ustanowione na bardzo wymagającym poziomie.
Kryteria wyboru projektów w ramach Ścieżki SMART uwzględniają zbadanie
wpisywania się danego projektu w KIS. Krajowe Inteligentne Specjalizacje jest to
dokument opracowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, do którego
stosowanie Instytucja Zarządzająca Programem FENG została zobowiązana.
System wyboru projektów w Ścieżce SMART nie wyróżnia lepszych czy gorszych
KIS (bo sam dokument KIS tego nie precyzuje a wskazuje nawet że każda
z Krajowych Inteligentnych Specjalizacji jest ważna tak samo), dlatego w wyniku
naborów środki może otrzymać zarówno przedsiębiorca zgłaszający projekt z KIS
2. NOWOCZESNE ROLNICTWO, LEŚNICTWO I ŻYWNOŚĆ (w tym produkcja
żywności wysokiej jakości – w odniesieniu do „innowacyjnego chleba”), jak i KIS
10. TECHNOLOGIE INFORMACYJNE, KOMUNIKACYJNE ORAZ GEOINFORMACYJNE
– w zakresie rozwoju sztucznej inteligencji lub także w tym samym KIS – pomoc
w zakresie podnoszenia jakości satelitarnych i innych systemów pozycjonowania
w przestrzeni (w szczególności dokładności i integralności) – w odniesieniu do
produkcji satelitów. Podobnie innowacyjne mogą okazać się urządzenia z zakresu
wykorzystania, pozyskiwania, oczyszczania i uzdatniania wody, wpisujące się
w KIS 5. INTELIGENTNE BUDOWNICTWO ZEROEMISYJNE. Tak samo traktowane
są także KIS związane z innowacyjnymi lekami, cyberbezpieczeństwem,
inteligentnymi sieciami w infrastrukturze, zrównoważoną energią, robotyką czy
nanotechnologiami.
Należy zaznaczyć jednocześnie, że kryteria wyboru projektów dla Ścieżki SMART
FENG, oprócz weryfikacji czy projekt wpisuje się w KIS obejmują wiele innych
aspektów. Jeśli nie jest spełniony którykolwiek z obowiązkowych warunków,
projekt nie może uzyskać dofinansowania, chociaż ma „wysoki potencjał
technologiczny” lub dotyczy rozwoju sztucznej inteligencji. Z przeprowadzonej
przez PARP analizy po rozstrzygnięciu dotychczasowych naborów w ramach
Ścieżki SMART wynika, że bardzo częstą przyczyną negatywnej oceny projektów
było niespełnienie aspektów finansowych ocenianych w kryteriach (brak
zdolności do finansowej realizacji projektu, czy brak opłacalności, przeszacowane
wydatki).
W odniesieniu do zarzutu, że projekty o wysokim potencjale technologicznym,
tj. produkcja satelitów czy rozwój sztucznej inteligencji, nie otrzymują
dofinansowania – trudno zgodzić się z tym stwierdzeniem. Przykładowo,
w naborze z roku 2023 wsparty został projekt wnioskodawcy Creotech
Instruments Spółka Akcyjna pn. „System efektywnych satelitarnych paneli
fotowoltaicznych”.
-- 4 of 13 --
5
Pytanie nr 3: Jakie działania podejmuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii,
aby zapewnić, że środki publiczne i unijne są inwestowane w projekty
o największym potencjale zwrotu gospodarczego i strategicznego znaczenia dla
Polski?
Zgodnie z informacjami uzyskanymi z MRiT informuję, że Ministerstwo Rozwoju
i Technologii definiuje dziedziny uznane za priorytetowe dla rozwoju
konkurencyjności i innowacyjności polskiej gospodarki – Krajowe inteligentne
specjalizacje (KIS). Obecnie ministerstwo prowadzi prace polegające na większej
koncentracji tematycznej w obszarach, w których Polska posiada szczególne
przewagi konkurencyjne. Rozwój tych branż ma pomóc zapewnić Polsce pozycję
lidera innowacyjnych rozwiązań na rynkach zagranicznych. Po wyłonieniu
nowych obszarów specjalizacji, MRiT planuje opracować i wdrożyć programy
rozwoju inteligentnych specjalizacji. Dokumenty zostaną opracowane we
współpracy z innymi resortami, agencjami wykonawczymi, samorządami oraz
przedstawicielami środowisk branżowych, co umożliwi komplementarność
działań z innymi wypracowanymi do tej pory strategicznymi dokumentami.
Ponadto MRiT opracuje listę technologii kluczowych z punktu widzenia celów
polityki przemysłowej i innowacyjnej. Lista zostanie opracowana na bazie
wcześniejszych doświadczeń w wyłanianiu KIS. W dalszej kolejności zostaną
opracowane dedykowane programy wsparcia w postaci map drogowych rozwoju
tych technologii pod przewodnictwem Rady ds. Innowacyjności. Zostanie
stworzony spójny system narzędzi polityki innowacyjnej, technologicznej
i inwestycyjnej ukierunkowany na zmianę struktury inwestycji w kraju, tak aby
kluczową rolę przejmowały inwestycje, które wykorzystują technologie
zorientowane na innowacyjność i wysoką wartość dodaną.
Wpisywanie się projektów w KIS jest warunkiem koniecznym do otrzymania
dofinansowania z Programu FENG – największego w UE programu wspierającego
innowacje.
W Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej trwają prace nad
Średniookresową strategii rozwoju kraju do 2035 roku, która jest kluczowym
strategicznym dokumentem Polski. Zostanie w niej określony główny cel
gospodarczy na najbliższe dekady.
Ponadto w MFiPR trwają pracę nad uruchomieniem nowych instrumentów
wsparcia dla przedsiębiorców, które zostały opisane w odpowiedzi na pytanie
nr 6.
Aby lepiej ukierunkować wsparcie na obszary o znaczeniu strategicznym MFiPR
podjął rozmowy z KE na temat wykorzystania funduszy unijnych na finasowanie
produktów podwójnego zastosowania, czyli dla celów cywilnych i wojskowych.
Dotychczas wspieranie technologii podwójnego zastosowania w FENG było
możliwe w różnych działaniach (np. Ścieżka SMART, Kredyt technologiczny),
-- 5 of 13 --
6
jednak wyłącznie w ograniczonym zakresie odnoszącym się do zastosowań ściśle
cywilnych (bez zastosowań wojskowych).
Współfinansowanie w ramach Programu FENG technologii i produktów
podwójnego zastosowania (dual use) w pełnym wymiarze (tj. zarówno cywilnym
jak i wojskowym) dotychczas nie było możliwe w związku z negatywnym
stanowiskiem KE w tym zakresie, wyrażonym m.in. w Wytycznych KE „EU
Funding for dual use” z 2014 oraz w korespondencji kierowanej do strony
polskiej w latach 2014-2021. Z art. 41. 2 Traktatu o Unii Europejskiej Komisja
wywodziła zakaz finansowania z budżetu UE wszelkich zastosowań
militarnych/obronnych. Natomiast po agresji Rosji na Ukrainę zaczęła
następować stopniowa liberalizacja stanowiska KE w tym zakresie. Dlatego,
mając na uwadze konieczność wspierania polskich sektorów obronnego i dual
use, w marcu br. MFiPR wystąpiło do KE o potwierdzenie możliwości
finansowania takich zastosowań ze środków polityki spójności, w tym EFRR.
W odpowiedzi KE przedstawiła nową interpretację art. 41.2 TUE, zgodnie z którą
artykuł ten zakazuje jedynie nabywania sprzętu wojskowego, natomiast przemysł
obronny mógłby być wspierany w ramach polityki spójności, w tym EFRR,
na standardowych zasadach, a technologie podwójnego zastosowania –
w pełnym wymiarze zastosowań (cywilnych i wojskowych).
Na podstawie nowego stanowiska KE, kryteria wyboru wniosków w FENG będą
mogły zostać zmienione, dopuszczając finansowanie projektów B+R
i produkcyjnych związanych z obronnością lub z technologiami podwójnego
zastosowania.
Pytanie nr 4: Czy Ministerstwo planuje przegląd kryteriów oceny wniosków
w konkursach PARP w celu lepszego dostosowania ich do globalnych trendów
technologicznych i priorytetów rządu, takich jak „Rok Przełomu”?
Po każdym naborze Instytucja Zarządzająca FENG, we współpracy z Instytucjami
Pośredniczącymi, w tym PARP dokonuje przeglądu kryteriów wyboru projektów
i w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby proponuje zmiany, które są następnie
zatwierdzane przez Komitet Monitorujący FENG. Wprowadzane zmiany są
odpowiedzią na zgłaszane postulaty i rekomendacje z rynku, ale również
uwzględniają rekomendacje badań ewaluacyjnych instrumentu, i tym samym
służą lepszej absorpcji środków UE w przedsiębiorstwach wprowadzających
innowacje na skalę minimum krajową. Warto również podkreślić, że po
rozstrzygnięciu pierwszego naboru w 2023 r., wprowadzono nowy system oceny
wniosków o dofinansowanie na dwuetapowy, zaś kryteria zostały
przeanalizowane i zmodyfikowane, aby zwiększyć efektywność oceny.
Również obecnie trwają prace nad rewizją kryteriów dla Ścieżki SMART. Obecnie
trwa pogłębiona analiza wniosków z naborów zorganizowanych w nowym
systemie oceny, a rozstrzygniętych w kwietniu br.
-- 6 of 13 --
7
W odniesieniu do kwestii lepszego dostosowania kryteriów do globalnych
trendów technologicznych na uwagę zasługuje projektowane wsparcie w ramach
5. Priorytetu Programu FENG, w ramach którego udzielane będzie wsparcie
na działalność B+R oraz działalność produkcyjną. Wsparcie to będzie dostępne
i ukierunkowane na sektory wskazane w inicjatywie Komisji Europejskiej,
tj. STEP- Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy, której
zadaniem jest wspieranie rozwoju lub wytwarzania technologii krytycznych
w całej Unii oraz ochrona i wzmacnianie ich odpowiednich łańcuchów wartości
w następujących sektorach:
1. Technologie cyfrowe, w tym technologie przyczyniające się do realizacji
celów i założeń programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030
r., i innowacje w ramach głębokich technologii:
2. Czyste i zasobooszczędne technologie, w tym technologie neutralne
emisyjnie zdefiniowane w akcie w sprawie przemysłu neutralnego
emisyjnie:
3. Biotechnologie, w tym produkty lecznicze znajdujące się w unijnym
wykazie produktów leczniczych o krytycznym znaczeniu i ich składniki.
Za przyczyniające się do realizacji celów STEP uznaje się technologie krytyczne
w powyżej wymienionych obszarach, jeżeli spełniają dowolny z następujących
warunków:
wnoszą na rynek wewnętrzny innowacyjny, najnowocześniejszy
i przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym;
przyczyniają się do ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności
Unii.
Realizacja Inicjatywy STEP w ramach FENG umożliwi:
skupienie się na kluczowych branżach, co daje możliwość odpowiedzi
na postulaty przedsiębiorców i IP dot. przygotowania naborów
tematycznych i mocniejszego skoncentrowania wsparcia;
wyższa intensywność wsparcia dla projektów inwestycyjnych;
finansowanie projektów produkcyjnych dużych przedsiębiorstw bez
ograniczeń związanych z wymogiem realizacji prac B+R w ramach
projektu (warunek FENG), czy współpracy z MŚP (warunek
z rozporządzenia EFRR);
zwiększony napływ środków UE do budżetu państwa, gdyż STEP daje
możliwość współfinansowania w 100% wydatków zadeklarowanych KE;
w ramach STEP możemy też finansować IPCEI (w przypadku pojawienia
się nowych polskich projektów objętych decyzją KE ws. IPCEI).
-- 7 of 13 --
8
Zaplanowana wartość nowego instrumentu to 901 mln euro (3,9 mld zł). Obecnie
prowadzone są intensywne prace zmierzające do wypracowania kryteriów
wyboru projektów w zakresie wsparcia projektów B+R oraz w zakresie wsparcia
projektów. Uruchomienie naborów w ramach przedmiotowego instrumentu
planuje się w II połowie br.
Pytanie nr 5: Jakie kroki zostaną podjęte, aby zwiększyć transparentność
procesu oceny wniosków i odbudować zaufanie przedsiębiorców do instytucji
takich jak PARP?
W celu zwiększenia przejrzystości całego procesu aplikowania w ramach Ścieżki
SMART FENG, począwszy od ogłoszenia naboru, poprzez ocenę wniosków
złożonych w danym konkursie, aż do momentu zawarcia umowy
o dofinansowanie, podejmowanych jest szereg konkretnych działań, które
zostały już wdrożone oraz są systematycznie rozwijane, w tym szeroko zakrojone
działania informacyjno-edukacyjne mające na celu wyjaśnienie zasad naboru,
kryteriów oceny oraz całego procesu aplikacyjnego.
Działania te mają na celu nie tylko zwiększenie przejrzystości zasad aplikowania,
lecz również zbudowanie zaufania poprzez spójną, otwartą i dwustronną
komunikację z rynkiem. Transparentność procesu oceny wzmacniana jest dzięki
aktywnemu udziałowi ekspertów w działaniach informacyjnych oraz publikacji
materiałów wyjaśniających sposób interpretacji kryteriów. Kluczowe elementy
tych działań to:
a) bezpośrednia edukacja i dialog z przedsiębiorcami – aktualnie realizowany jest
ogólnopolski cykl 11 warsztatów pt. „Jak skutecznie ubiegać się
o dofinansowanie projektu”, w których udział biorą eksperci oceniający wnioski.
Dzięki temu uczestnicy mogą poznać konkretne wskazówki i praktyczne
interpretacje kryteriów oceny oraz zadawać pytania bezpośrednio ekspertom;
b) Współpraca z firmami doradczymi – organizowane są dedykowane spotkania
konsultacyjne z firmami doradczymi, które pośredniczą w przygotowaniu
wniosków. Celem tych spotkań jest wymiana doświadczeń, identyfikacja
trudności oraz wspólne doprecyzowanie niejasności w dokumentacji
konkursowej. Zrealizowane dotychczas dwa spotkania w zakresie „Jak skutecznie
ubiegać się o dofinansowanie projektu”.
W spotkaniu wzięli udział również eksperci oceniający wnioski.
c) Wsparcie dla wnioskodawców, których projekty nie uzyskały dofinansowania –
22 maja br. planowane jest spotkanie dedykowane dla firm, których wnioski
zostały ocenione negatywnie na II etapie oceny w ostatnim naborze. Podczas
spotkania eksperci PARP przedstawią najczęstsze przyczyny odrzucenia
wniosków oraz praktyczne wskazówki, jak przygotować projekt zgodny
z wymaganiami kolejnych naborów.
-- 8 of 13 --
9
d) Konsultacje i zbieranie opinii od rynku – uruchomiono ankietę skierowaną
do uczestników warsztatów oraz firm doradczych, dotyczącą postulowanych
zmian w instrumencie „Ścieżka SMART” FENG. Jej wyniki, po analizie, posłużą
do dalszego dostosowywania dokumentacji i procesu oceny do potrzeb rynku.
e) Komunikacja online i dostępność wiedzy – stworzony został rozbudowany
zestaw 15 materiałów wideo oraz webinariów, w których eksperci PARP
szczegółowo omawiają zarówno proces aplikowania, jak i zasady oceny
projektów, najczęściej popełniane błędy oraz sposoby ich unikania. Łączna liczba
odsłon tych materiałów przekroczyła 62 tys.
f) Obecność w mediach i kampanie informacyjne – działania PARP są wspierane
szeroką obecnością w mediach tradycyjnych i cyfrowych. Dotychczas
opublikowano 16 informacji prasowych i zrealizowano 17 materiałów mediowych
z udziałem ekspertów oceniających wnioski, beneficjentów i przedstawicieli
Agencji, prezentując w przystępny sposób proces oceny oraz przykłady sukcesów.
g) Wysoka dostępność konsultacyjna – tylko w 2024 roku udzielono prawie 7 tys.
konsultacji w zakresie Ścieżki SMART.
Działania te będą kontynuowane i rozwijane, z uwzględnieniem potrzeb
beneficjentów oraz rekomendacji ze strony interesariuszy.
Pytanie nr 6: Czy Ministerstwo zamierza wprowadzić dedykowane programy
wsparcia dla strategicznych sektorów, takich jak technologie kosmiczne,
sztuczna inteligencja czy cyberbezpieczeństwo, aby Polska mogła skuteczniej
konkurować na rynkach globalnych?
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej realizuje działania zmierzające
do uruchomienia nowych instrumentów wsparcia stanowiących odpowiedź
na najważniejsze wyzwania globalne. W odpowiedzi na najważniejsze z tych
wyzwań trwają prace nad:
Funduszem Bezpieczeństwa i Obronności (Fundusz), który będzie nową
inwestycją realizowaną w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności. Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności ma
na celu zwiększenie odporności państwa poprzez wsparcie inwestycji
w obszarach o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa narodowego
i strategicznej autonomii. Cyberbezpieczeństwo zostało wskazane jako
jeden z czterech głównych możliwych obszarów interwencji Funduszu,
obok infrastruktury ochronnej (schrony), infrastruktury o podwójnym
zastosowaniu (drogi i koleje) oraz modernizacji przedsiębiorstw – w tym
wsparcia start-upów oraz rozwoju zdolności produkcyjnych niezbędnych
dla potrzeb bezpieczeństwa państwa.
Funduszem Wsparcia Technologii Krytycznych, opartym na unijnej
inicjatywie STEP. Przeznaczymy 900 mln euro na wzmocnienie polskiej
gospodarki, jej konkurencyjności i odporności na wyzwania globalne
w takich obszarach jak: technologie cyfrowe, biotechnologie oraz czyste
i zasobooszczędne technologie;
-- 9 of 13 --
10
Funduszem Transformacji Cyfrowej i Przyjaznej dla Środowiska – pomoże
on polskim firmom we wdrożeniu i rozwoju niezbędnych technologii
i rozwiązań m.in. w zakresie cyberbezpieczeństwa, digitalizacji, czy też
technologii i innowacji przyjaznych dla środowiska naturalnego. Budżet
funduszu to ok. 800 mln zł;
Należy również wskazać, że już obecnie w ramach KPO realizowane są inwestycje
mające na celu podniesienie poziomu cyberbezpieczeństwa (zarówno
na poziomie rządowym, jak i samorządowym), jak również inwestycja
wspierająca poziom cyfryzacji i automatyzacji (zgodnie z założeniami tzw.
przemysłu 4.0) polskich firm.
W Programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki już są
realizowane działania wspierające kluczowe i strategiczne obszary wskazane
w pytaniu:
Współfinansowanie działań TEF AI. Usługi oferowane przez TEF AI mają
w szczególności umożliwić przedsiębiorcom eksperymentowanie,
testowanie oraz walidację rozwiązań AI zarówno w środowisku
wirtualnym jak i rzeczywistym. Jednocześnie wsparcie tworzenia TEF
pozwoli na włączenie się do transgranicznej sieci testów
i eksperymentowania sztucznej inteligencji, monitorowania, walidacji
i certyfikacji tej technologii na podstawie wypracowanych również
w Polsce standardów i reguł technicznych, organizacyjnych i etycznych;
W FENG dostępne jest również doradztwo dotyczące zastosowania
technologii cyfrowych w przedsiębiorstwie oraz granty na zakup
i wdrożenie technologii wspierających prowadzenie działalności
gospodarczej (wsparcie transformacji cyfrowej polskich MŚP);
działania dotyczące kluczowych sektorów gospodarczych mogą również
uzyskać dofinansowanie w ramach konkursów ścieżki SMART.
Ponadto zgodnie z informacjami uzyskanymi z Ministerstwa Rozwoju
i Technologii, informuję, że w celu podniesienia innowacyjności polskich
przedsiębiorstw oraz niezależności strategicznej planowane jest zwiększenie
udziału polskich podmiotów w programach Platformy Technologii Strategicznych
dla Europy (STEP) określonych na poziomie UE i krajowym, przyczyniających się
do rozwoju, wdrożenia i produkcji technologii określonych jako krytyczne dla
Polski i Europy. Zostaną zapewnione odpowiednie ramy finansowania projektów
z Pieczęcią Suwerenności oraz wpisujące się w STEP w celu umożliwienia
znoszenia wszelkich barier dla szybkiego uruchomienia projektów. Zostanie także
zintensyfikowana współpraca z Instytucjami Zarządzającymi oraz odpowiednimi
punktami kontaktowymi dla programów UE, a także zostaną podjęte działania
włączające finansowanie ze środków krajowych, w tym środków prywatnych
(instytucji finansowych, venture capital).
-- 10 of 13 --
11
Rozwijany będzie fundusz technologii krytycznych, którego celem jest wsparcie
działań badawczo-rozwojowych, wdrożeniowych i inwestycyjnych w obszarze
technologii krytycznych z punktu widzenia zmniejszenia strategicznej zależności
Polski i Unii Europejskiej
od krajów trzecich m.in. w zakresie łańcuchów dostaw, infrastruktury krytycznej
czy wykorzystania zależności gospodarczych. Wsparciem w ramach funduszu
będą objęte projekty z zakresu biotechnologii, technologii cyfrowych oraz
technologii czystych i zasobooszczędnych.
MRiT pracuje nad uruchomieniem dwóch programów wsparcia kompetencji
ekosystemu innowacji w obszarze dwóch kluczowych obszarów
technologicznych, tj. sektora „dual-use” oraz sztucznej inteligencji. Program
w obszarze „dual-use” stawia sobie za cel budowę odpowiednich kompetencji
w ekosystemie innowacji wspierających rozwój, wdrażanie i skalowanie
innowacyjnych biznesów opartych o zaawansowane technologie „dual-use”,
a także wsparcie rozwoju i komercjalizacji nowych technologii o potencjale
podwójnego zastosowania – cywilnym i wojskowym.
Będzie również realizowany, we współpracy z działającymi w Polsce Europejskimi
Hubami Innowacji Cyfrowych (EDIH), program szkoleniowy „AI for Industry”.
Program ma na celu podniesienie świadomości i kompetencji przedsiębiorstw
w zakresie wykorzystania sztucznej inteligencji w działalności produkcyjnej,
a także rozwój kompetencji trenerów i budowę ekosystemu wsparcia dla
wdrażania rozwiązań AI. Program ma charakter pilotażowy.
MRiT, poprzez zwiększone inwestycje w sektor kosmiczny w 2023 roku oraz
współpracę z Europejską Agencją Kosmiczną, aktywnie wspiera rozwój
technologii kosmicznych w Polsce. Dzięki tym działaniom Polska zyskuje silną
pozycję w międzynarodowym ekosystemie technologicznym. Dzięki
zaplanowanej na 2025 rok misji technologiczno-naukowej polskie podmioty
dostaną szansę na przetestowanie swoich technologii w warunkach kosmicznych.
Jednostki naukowo-badawcze będą miały możliwość zweryfikować swoje prace.
Z kolei wymiar edukacyjny tego przedsięwzięcia przełoży się na zainteresowanie
sektorem kosmicznym wśród najmłodszych Polaków.
Bardzo ważne dla rozwoju sektora kosmicznego są przyszłe kadry, które zasilą
rozwijające się polskie podmioty. Dlatego tak ważne jest porozumienie MRiT
zawarte z ESA w 2023 roku dotyczące organizacji staży dla polskich absolwentów
w Europejskiej Agencji Kosmicznej. Zdobyte przez nich bezcenne doświadczenie
zaprocentuje w rozwoju rodzimego sektora kosmicznego. MRiT inwestuje
w dalszym ciągu w rozwój wszystkich podmiotów kosmicznych, tak aby każdy
z nich miał szansę na rozwój swojej technologii. Dlatego Ministerstwo
zainwestowało dodatkowo w program ESA dot. rozwoju technologii.
-- 11 of 13 --
12
Program dedykowany jest dla polskich firm. Dodatkowo, dzięki inwestycji
realizowanej przez MRiT, Agencja Rozwoju Przemysłu prowadzi Centrum
Inkubacji Biznesowej ESA (ESA BIC Poland), wspierające startupy wykorzystujące
technologie kosmiczne w różnych sektorach gospodarki. Celem programu jest
wspieranie i inspirowanie przedsiębiorców oraz wynalazców realizujących
przedsięwzięcia związane z przemysłem i usługami kosmicznymi.
Istotny jest również rozwój kompetencji związanych z budową konstelacji
Obserwacji Ziemi w Polsce celem dostępu do wysokorozdzielczych danych
satelitarnych, przede wszystkim dla administracji publicznej. Dlatego MRiT
wspólnie z ESA zawarło właściwe porozumienia (w 2023) na wsparcie ESA
w zakresie budowy konstelacji. MRiT wspólnie z Polską Agencją Kosmiczną
przygotowuje rozporządzenie w sprawie szczegółowego przeznaczenia,
warunków i trybu udzielania wsparcia przez Polską Agencję Kosmiczną. Podstawę
prawną stanowi art. 3a ust. 6 ustawy z dnia 26 września 2014 r. o Polskiej Agencji
Kosmicznej. Projekt rozporządzenia przewiduje wyposażenie ministra właściwego
do spraw gospodarki w instrumenty wpierające realizację jego zadań, w tym
z zakresu kształtowania i prowadzenia polityki kosmicznej, działań sprzyjających
rozwojowi konkurencyjności i innowacyjności gospodarki polskiej, a także
wspierających przedsiębiorczość. Projektowane rozporządzenie przyczyni się do
realizacji Polskiej Strategii Kosmicznej w zakresie tworzenia sprzyjających
warunków rozwoju sektora kosmicznego oraz budowy kadr tego sektora. Projekt
rozporządzenia został poddany konsultacjom wewnątrzresortowym i następnie
przekazany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Obecnie
trwa analiza uwag.
MRiT opracowuje również Program Transformacji Cyfrowej Przedsiębiorstw,
który kompleksowo ujmie obecne problemy firm, związane z technologiami
i cyberbezpieczeństwem, a także zaproponuje działania wpisujące się
w osiągnięcie celów kluczowych z punktu widzenia polskiej gospodarki. Bardzo
istotnym elementem Programu będzie praca nad konieczną zmianą postrzegania
cyfryzacji i edukacja w zakresie funkcjonowania w ciągłej zmianie, jaką jest
transformacja cyfrowa. Ponadto trwają prace nad programem Firma Bezpieczna
Cyfrowo, którego celem jest wzmocnienie świadomości i podniesienie
kompetencji cyfrowych (w szczególności cyberbezpieczeństwa) wśród właścicieli
i pracowników MŚP oraz w konsekwencji wzrost poziomu ucyfrowienia
i cyberbezpieczeństwa MŚP. Program będzie realizowany na platformie
Biznes.gov.pl i będzie obejmował: e-usługę analizy dojrzałości cyfrowej, e- usługę
prekwalifikacji zgodności z Cyber Resilience Act (CRA) i e-usługę pre-weryfikacji
zgodności z zaleceniami NIS2. Każda z e-usług będzie zakończona
wygenerowaniem personalizowanego dokumentu (np. raportu diagnozy,
rekomendacji lub szablonu deklaracji zgodności). Dokumenty te będą powiązane
z programami oceny zgodności i certyfikacji cyberbezpieczeństwa realizowanymi
m.in. przez NASK. Program będzie realizowany w latach 2025-2027.
-- 12 of 13 --
13
Planowana jest również kampania edukacyjno-informacyjna dla przedsiębiorców
upowszechniająca korzyści płynące z technologii cyfrowych. Jej celem jest
podniesienie powszechnej świadomości o korzyściach płynących z technologii
cyfrowych wśród przedsiębiorców i ich pracowników, w szczególności w zakresie
e-usług publicznych, wiedzy na temat cyberbezpieczeństwa i wykorzystania
technologii cyfrowych. Kampania będzie trwała w latach 2025-2027 i obejmie:
kampanie internetowe, kampanie PR oraz 20 akcji specjalnych.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 13 of 13 --