Interpelacja w sprawie braku domniemania niewinności podatnika w relacjach z państwem oraz nieprzestrzegania terminów wydawania decyzji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9470
do ministra finansów
w sprawie braku domniemania niewinności podatnika w relacjach z państwem oraz nieprzestrzegania terminów wydawania decyzji
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 22-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w kampanii wyborczej oraz w exposé wygłoszonym po objęciu urzędu deklarował Pan, że państwo polskie stanie się przyjazne obywatelowi i przedsiębiorcom. Mówił Pan o konieczności radykalnego odchudzenia biurokracji.
Niezwykle palącą kwestią dla polskich przedsiębiorców jest brak domniemania niewinności podatnika w relacjach z państwem. Rafał Brzoska słusznie zauważył, że: „Proszę zauważyć, że w prawie karnym każdemu przestępcy, nawet jeśli zabije albo zgwałci, prokurator musi udowodnić, że taki czyn zabroniony popełnił. A podatnik? To on musi udowadniać, że jest niewinny, że błąd, który popełnił, nie był celowy“. Obecne praktyki podatkowe stawiają uczciwych przedsiębiorców w sytuacji niepewności prawnej i zagrożenia, które paraliżuje działalność gospodarczą. Niezmiennym problemem pozostaje fakt, że państwowe organa nie przestrzegają terminów wydawania decyzji, co znacząco utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej. Równie istotnym problemem jest percepcja, że polskie regulacje i system podatkowy faworyzują zagraniczne korporacje, podczas gdy polskie firmy duszą się pod ciężarem regulacji, podatków, absurdalnych obowiązków sprawozdawczych (jak choćby niegotowy KSeF – Krajowy System e-Faktur). Zwykli obywatele toną w biurokracji przy najprostszych sprawach. Polscy rolnicy są systematycznie marginalizowani kosztem korporacyjnych lobby interesów zagranicznych.
Wszystko wskazuje na to, że rząd prowadzi politykę przeczekania trudnych decyzji do wyborów prezydenckich, unikając realnych reform i ułatwienia działalności MŚP będących głównie w rękach polskiego kapitału, dających pracę większości osób zatrudnionych w gospodarce (ponad 68%) oraz będących głównym źródłem zasilania budżetu, generując około 50% PKB, odpowiadając za znaczną część dochodów podatkowych państwa, w tym około 70% wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych w 2023 roku. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy rząd zgadza się, że obecny system podatkowy dyskryminuje MŚP?
2. Jak rząd zamierza wyrównać szanse MŚP wobec zagranicznych korporacji?
3. Czy rząd planuje wsparcie podatkowe dla MŚP?
4. Czy rząd planuje kampanię informacyjną o znaczeniu podatków płaconych przez MŚP?
5. Czy rząd planuje wprowadzenie domniemania niewinności podatnika?
6. Czy rząd planuje zmienić procedury podatkowe, by to urząd musiał dowodzić winy podatnika?
7. Czy rząd wprowadzi ustawowe limity czasowe na wydawanie decyzji administracyjnych?
8. Czy rząd planuje wprowadzenie odpowiedzialności osobistej urzędników za rażące naruszenia terminów?
9. Jak rząd zamierza zreformować system kontroli skarbowych wobec przedsiębiorców?
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (17)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (30)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
33820 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/14
Warszawa, 25 czerwca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 9470
Znak sprawy: DTS6.054.12.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację poselską nr 9470
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 9470 Pana Posła Jarosława Sachajko uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższego stanowiska, będącego efektem współpracy z Ministerstwem
Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Sprawiedliwości.
Ad 1.
Ministerstwo Finansów nie zgadza się z powyższą tezą. Polski system podatkowy nie
dyskryminuje przedsiębiorców z sektora MŚP. Poniżej znajdzie Pan opisane
działania systemowego wparcia sektora MŚP w zakresie podatków.
Ad 2.
Zdajemy sobie sprawę z kluczowej roli, jaką sektor MŚP odgrywa w polskiej
gospodarce, i od lat podejmujemy działania mające na celu wspieranie jego rozwoju.
Stąd też poprawa warunków funkcjonowania przedsiębiorców, w tym również MŚP,
pozostaje w sferze ciągłego zainteresowania rządu. Przejawem tego
zainteresowania jest, między innymi, doskonalenie otoczenia prawnego, w którym
funkcjonują przedsiębiorcy, w tym MŚP.
Proponując zmiany w zakresie regulacji podatkowych, które miałyby obniżać
obciążenia podatkowe, musimy jednak mieć na uwadze konieczność wyważenia
szeregu priorytetów budżetowych oraz zapewnienie stabilności finansów
publicznych.
-- 1 of 14 --
2/14
Obecna sytuacja geopolityczna oraz objęcie Polski unijną procedurą nadmiernego
deficytu, znacznie ograniczają możliwości wprowadzania rozwiązań skutkujących
ograniczeniem dochodów budżetowych.
W obszarze podatku dochodowego mniejsze przedsiębiorstwa (MŚP) już obecnie
mogą korzystać z szeregu ulg i preferencji, które pozytywnie wpływają na ich
funkcjonowanie.
Przykładem takich preferencji, które zostały wprowadzone w ostatnich miesiącach,
są: 1) kasowa metoda rozliczeń w PIT, która jest adresowana do przedsiębiorców
prowadzących działalność w niewielkich rozmiarach, oraz 2) ulga wspierająca
przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy terytorialnej służby wojskowej lub
żołnierzy aktywnej rezerwy. Poniżej znajdzie Pan krótką informację opisującą
wspomniane preferencje.
1) kasowa metoda rozliczeń w PIT
Od 1 stycznia 2025 r., w wyniku realizacji zapowiedzi1 z exposé Premiera
wygłoszonego 13 grudnia 2023 r., przedsiębiorcy (osoby fizyczne), prowadzący
działalność w niewielkich rozmiarach, mogą wybrać kasową metodę rozliczania
przychodów i kosztów (tzw. kasowy PIT2). Mogą z niej korzystać przedsiębiorcy,
którzy w poprzednim roku osiągnęli przychody z samodzielnej działalności w
wysokości nieprzekraczającej 1 mln zł. Kasowy PIT to fakultatywna forma rozliczeń
polegająca na możliwości płacenia podatku PIT przez przedsiębiorcę dopiero po
faktycznym otrzymaniu zapłaty za wydany towar lub wykonaną usługę oraz
potrącaniu kosztów uzyskania przychodów po zapłaceniu za otrzymany towar lub
wykonaną usługę. Po upływie 2 lat od wystawienia faktury albo w dniu likwidacji
działalności gospodarczej, przedsiębiorca rozpozna przychód, nawet jeżeli nie
otrzyma od kontrahenta zapłaty.
Kasowy PIT mogą stosować przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą,
którzy opłacają podatek dochodowy według skali podatkowej, IP BOX, podatek
liniowy lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Wybór kasowego PIT
następuje poprzez złożenie naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego
oświadczenia (do 20 lutego, albo do 20 dnia następnego miesiąca po rozpoczęciu
działalności albo do końca roku w przypadku rozpoczęcia działalności w grudniu).
2) ulga wspierająca przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy terytorialnej służby
wojskowej lub żołnierzy aktywnej rezerwy
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia
przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy Obrony Terytorialnej lub żołnierzy
1 Ustawa z dnia 27 września 2024 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1593).
2 Art. 14c i art. 22 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.); art. 6 ust. 1g ustawy z dnia 20 listopada
1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych
przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776, z późn. zm.).
-- 2 of 14 --
3/14
Aktywnej Rezerwy3 wprowadziła – zarówno w ustawie PIT4, jak i w ustawie CIT5 –
nową ulgę podatkową poprzez dodanie art. 26he w ustawie PIT oraz art. 18eg w
ustawie CIT.
Ulga dotyczy podatników podatku PIT uzyskujących przychody z pozarolniczej
działalności gospodarczej oraz podatników podatku CIT uzyskujących przychody
inne niż przychody z zysków kapitałowych, z tytułu zatrudniania przez nich
żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej (OT), jak również żołnierzy aktywnej rezerwy
(AR).
Ulga podatkowa przysługuje na każdego zatrudnionego żołnierza OT lub AR. Jeżeli
żołnierz pełni nieprzerwanie co najmniej przez 1 rok służbę, to pracodawca będzie
mógł odliczyć 12 tys. zł od podstawy opodatkowania. Wysokość ulgi rośnie z każdym
rokiem nieprzerwanego pełnienia służby przez żołnierza. Maksymalna ulga wynosi
24 tys. zł, jeżeli staż służby to co najmniej 5 lat.
Celem tej ulgi jest zachęcenie pracodawców do zatrudniania żołnierzy OT i AR,
szczególnie wobec obecnej sytuacji geopolitycznej, w tym kryzysu migracyjnego na
pograniczu polsko-białoruskim, ale również sytuacji związanej z zapobieganiem, a
następnie usuwaniem skutków klęsk żywiołowych np. powódź z września 2024 r.
Nowa ulga podatkowa ma zastosowanie po raz pierwszy do dochodów
(przychodów) osiągniętych od 1 stycznia 2025 r.
W przypadku podatników podatku CIT, których rok podatkowy jest inny niż
kalendarzowy i rozpoczął się przed 1 stycznia 2025 r. a zakończył po 31 grudnia
2024 r., przepisy dotyczące ulgi, stosuje się po raz pierwszy za rok podatkowy
rozpoczynający się bezpośrednio po tym roku.
Dodatkowo, małe firmy mogą korzystać z następujących preferencji w podatku
dochodowym:
1. Ulga na działalność badawczo-rozwojową (art. 18d – 18e ustawy CIT i art. 26e –
26g ustawy PIT)
Ulga B+R obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. Ulga ta jest rozwiązaniem wspierającym
przedsiębiorców na etapie ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem
działalności badawczo-rozwojowej. Mechanizm ulgi polega na możliwości
dodatkowego odliczenia od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym
określonych kategorii kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez
przedsiębiorcę na działalność B+R, tzw. kosztów kwalifikowanych.
3 Dz. U. z dnia 28 października 2024 r. poz. 1585.
4 ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 163, z późn. zm.).
5 5 ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z
2025 r. poz. 278).
-- 3 of 14 --
4/14
Od 2022 r. kwota przysługującego odliczenia kosztów kwalifikowanych zwiększyła
się do 200% dla: podatników mających status centrum badawczo-rozwojowego,
będących mikroprzedsiębiorcami, małymi lub średnimi przedsiębiorcami,
podatników mających status centrum badawczo-rozwojowego, będących dużymi
przedsiębiorcami (z wyjątkiem kosztów związanych z patentami – w tej kategorii
100%) oraz dla wszystkich podatników w przypadku kosztów kwalifikowanych
związanych z wynagrodzeniami pracowników realizujących działalność
badawczorozwojową.
W pozostałych kategoriach kosztów limit odliczenia kosztów kwalifikowanych
wynosi 100% (do kategorii tych należą m.in. koszty materiałów i surowców
wykorzystywanych w działalności B+R oraz koszty amortyzacji środków trwałych i
WNIP wykorzystywanych w działalności B+R).
2. Ulga na innowacyjnych pracowników (art. 18db ustawy CIT i art. 26eb ustawy
PIT)
Ulga ta umożliwia zmniejszenie zaliczki na podatek dochodowy pobieranej przez
podatnika, będącego płatnikiem podatku od dochodów osób fizycznych m.in. ze
stosunku pracy uzyskiwanych przez innowacyjnych pracowników (czyli
przeznaczających min. 50% swojego czasu pracy w miesiącu na realizację zadań z
zakresu B+R). Odliczenie to jest rozszerzeniem ulgi B+R i przysługuje, jeżeli
podatnik (pracodawca) poniósł w roku podatkowych stratę lub nie uzyskał dochodu
pozwalającego na odliczenie części lub całości przysługującej mu kwoty odliczenia w
ramach ulgi B+R. Rozwiązanie to obowiązuje od 1 stycznia 2022 r.
3. Preferencja IP Box (art. 24d i art. 24e ustawy CIT i art. 30ca i art. 30cb ustawy
PIT)
Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje korzystne rozwiązanie podatkowe dla
przedsiębiorców, którzy uzyskują dochody z komercjalizacji praw własności
intelektualnej tzw. preferencja IP Box. Preferencja ta polega na opodatkowaniu
obniżoną 5% stawką podatkową kwalifikowanego dochodu uzyskiwanego z
kwalifikowanych praw własności intelektualnej (ustawy PIT i CIT zawierają katalog
8 takich praw, należą do nich patent, prawo ochronne na wzór użytkowy, prawo z
rejestracji wzoru przemysłowego, prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony
roślin, prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego
weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu, wyłączne prawo, o którym mowa w
ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin oraz autorskie
prawo do programu komputerowego), chronionych na podstawie obowiązującego
prawa krajowego lub międzynarodowego, pod warunkiem spełnienia wymogu
prowadzenia przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej, bezpośrednio
związanej z wytworzeniem, rozwojem lub ulepszeniem kwalifikowanego prawa
własności intelektualnej.
4. Ulga na produkcję próbną/prototyp (art. 18ea ustawy CIT i art. 26ga ustawy PIT)
-- 4 of 14 --
5/14
Ulga ta pozwala podatnikowi na odliczenie od podstawy obliczenia podatku
(podstawy opodatkowania) kosztów związanych z produkcją próbną nowego
produktu oraz wprowadzeniem nowego produktu na rynek – wartość odliczenia nie
może przekroczyć 30% kwalifikowanych kosztów, nie więcej jednak niż 10%
dochodu. Zarówno proces produkcji próbnej jak i wprowadzenia na rynek nowego
produktu dotyczy produktu, który powstał w wyniku prowadzenia przez podatnika
działalności badawczo-rozwojowej. Rozwiązanie obowiązuje od 1 stycznia 2022 r.
5. Ulga na robotyzację (art. 38eb ustawy CIT i art. 52jb ustawy PIT)
Ulga ta umożliwia odliczenie od podstawy obliczenia podatku (podstawy
opodatkowania) 50% kosztów uzyskania przychodów poniesionych na robotyzację
(m.in. koszty nabycia określonych w ustawie środków trwałych, wartości
niematerialnych i prawnych oraz usług związanych z robotyzacją), przy czym kwota
odliczenia nie może przekraczać kwoty dochodu. Preferencja dotyczy kosztów
uzyskania przychodów poniesionych od początku roku podatkowego, który
rozpoczął się w 2022 r. do końca roku podatkowego, który rozpoczął się w 2026 r.
6. Ulga na ekspansję (art. 26gb ustawy PIT i art. 18eb ustawy CIT)
Ulga dotyczy przedsiębiorców, którzy ponoszą koszty uzyskania przychodów w celu
zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów. Dzięki tej uldze podatnicy
podatku PIT mogą odliczyć od podstawy obliczenia podatku poniesione koszty
uzyskania przychodów w celu zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów do
wysokości dochodu uzyskanego w roku podatkowym z pozarolniczej działalności
gospodarczej, nie więcej jednak niż 1 mln zł w roku podatkowym.
Na gruncie ustawy CIT podatnicy uzyskujący przychody inne niż przychody z zysków
kapitałowych odliczają od podstawy opodatkowania, ustalonej zgodnie z art. 18,
koszty uzyskania przychodów poniesione w celu zwiększenia przychodów ze
sprzedaży produktów do wysokości dochodu uzyskanego przez podatników w roku
podatkowym, z przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych, nie więcej
jednak niż 1 mln zł w roku podatkowym. Rozwiązanie obowiązuje od 1 stycznia 2022
r.
7. Ulga sponsoringowa (art. 26ha ustawy PIT i art. 18ee ustawy CIT)
Ulga polega na możliwości odliczenia przez przedsiębiorców od podstawy obliczenia
podatku (podstawy opodatkowania) 50% kosztów poniesionych na enumeratywnie
wskazane obszary działalności. Podatnik, oprócz zaliczenia poniesionych kosztów w
100% do kosztów uzyskania przychodu, ma prawo do dodatkowej preferencji w
podatku dochodowym polegającej na odliczeniu od podstawy obliczenia podatku
(podstawy opodatkowania) 50% kosztów poniesionych na działalność kulturalną,
sportową oraz wspierającą szkolnictwo wyższe i naukę. Łącznie w podatku
dochodowym podatnik może rozliczyć z tego tytułu 150% poniesionego kosztu.
Rozwiązanie obowiązuje od 1 stycznia 2022 r.
-- 5 of 14 --
6/14
8. Ulga na terminale (art. 26hd ustawy PIT, art. 18ef ustawy CIT i art. 11 ust. 3a
ustawy o ryczałcie6)
Dzięki tej uldze, wydatki na nabycie i obsługę terminala płatniczego są nie tylko
zaliczane w 100% do kosztów uzyskania przychodów, ale także są ponownie
odliczane od podstawy obliczenia podatku (podstawy opodatkowania) w ramach
ulgi podatkowej, do wysokości przysługujących limitów (1000 zł, 2000 zł, 2500 zł).
Firmy mogą więc rozliczać bezgotówkowo większość swojego obrotu, co pozwala
nie tylko na poszerzenie kręgu potencjalnych klientów, ale także zmniejsza koszty
działalności. Rozwiązanie obowiązuje od 1 stycznia 2022 r.
9. Preferencje w amortyzacji (art. 22j i art. 22k ustawy PIT oraz art. 16j i art. 16k
ustawy CIT)
Mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności, mogą
jednorazowo uwzględnić w kosztach podatkowych odpisy amortyzacyjne od
środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych
(maszyny i urządzenia), z wyłączeniem samochodów osobowych, do kwoty 50 tys.
euro.
Wszyscy podatnicy, którzy nabyli fabrycznie nowe środki trwałe zaliczone do grupy
3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (maszyny i urządzenia) mogą jednorazowo
zaliczyć do kosztów podatkowych odpisy amortyzacyjne od tych środków do kwoty
100 tys. zł.
Podatnicy będący mikroprzedsiębiorcami, małymi lub średnimi przedsiębiorcami
mogą stosować przyspieszoną amortyzację poprzez zastosowanie indywidualnych
stawek amortyzacyjnych dla wytworzonych we własnym zakresie środków
trwałych będących budynkami (lokalami) niemieszkalnymi i budowlami, zaliczonymi
do grupy 1 i 2 Klasyfikacji Środków Trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do
ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych danego
podatnika. Podatnicy ci mogą indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla ww.
środków trwałych, o ile środek ten znajduje się na terenie gminy spełniającej dwa
wskazane w przepisie warunki, dotyczące przeciętnej stopy bezrobocia oraz
wskaźnika zamożności.
10. Ryczałtowe formy rozliczeń
Małe firmy mają też możliwość stosowania ryczałtowych form rozliczeń. Są to: 1)
ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz 2) tzw. estoński CIT.
1) Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to uproszczona forma
opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, regulowana
przepisami ustawy o ryczałcie. Ryczałt jest płacony od przychodu bez pomniejszania
o koszty uzyskania przychodów. Podatnicy stosujący opodatkowanie ryczałtem,
zdarzenia gospodarcze ujmują w uproszczonym urządzeniu księgowym jakim jest
6 ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych
przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776, z późn. zm.)
-- 6 of 14 --
7/14
ewidencja przychodów. Stawki ryczałtu dla przychodów z działalności są
zróżnicowane i wynoszą od 3% do 17% przychodów. Rozliczenia ryczałtu podatnicy
dokonują w zeznaniu rocznym PIT-28 lub PIT-28S w przypadku podatnika będącego
przedsiębiorstwem w spadku.
2) Estoński CIT – ryczałt od dochodów spółek funkcjonuje w polskim systemie
podatkowym od 1 stycznia 2021 r. Jest to forma opodatkowania, z której mogą
korzystać podatnicy CIT, spełniający określone ustawowo warunki (np. dotyczące
prostej struktury właścicielskiej, struktury przychodów czy minimalnego poziomu
zatrudnienia). W estońskim CIT nie ma konieczności prowadzenia odrębnej
ewidencji dla celów podatkowych (podatnicy opierają swoje rozliczenia na wyniku
rachunkowym). W ryczałcie od dochodów spółek nie występują zaliczki na podatek
CIT – zobowiązanie podatkowe pojawia się w momencie dystrybucji zysku ze spółki
w jakiejkolwiek formie (np. dywidendy). Mali podatnicy oraz podatnicy o statusie
podatników rozpoczynających prowadzenie działalności mogą skorzystać z
obniżonej stawki ryczałtu od dochodów spółek wynoszącej 10% (w przypadku
pozostałych podatników stawka ryczałtu wynosi 20%).
Ad 3.
Ministerstwo Finansów podejmuje działania realizujące zobowiązania rządowego
Zespołu Deregulacyjnego i stanowiące realizację filaru VI: „Wsparcie dla biznesu i
deregulacja” planu gospodarczego na 2025 r. „Polska. Rok przełomu”, który zakłada
eliminację zbędnych procedur administracyjnych, redukcję kosztów prowadzenia
działalności oraz zwiększenie przejrzystości systemu podatkowego. W ramach
prowadzonych prac deregulacyjnych, w Ministerstwie Finansów procedowane są
projekty legislacyjne z obszaru prawa podatkowego, które sukcesywnie przyjmuje
rząd, a pierwsze z nich są już procedowane w Sejmie. Projekty deregulacyjne
stanowią krok w kierunku budowy stabilnego, przyjaznego i zrozumiałego systemu
podatkowego, Cześć z nich, jeśli wejdzie w życie, pozytywnie wpłynie na
funkcjonowanie przedsiębiorców z sektora MŚP.
Poniżej zamieszczamy skrótową informację o kilku z nich. Szczegóły rozwiązań
dostępne są na stronie internetowej Sejmu.
Zmiany w ustawie Ordynacja podatkowa poprzez wprowadzenie tzw.
domniemania niewinności podatnika (druk sejmowy nr 1265) oraz
sześciomiesięcznego vacatio legis dla przepisów podatkowych (druk sejmowy nr
1235). Pierwszy projekt wprowadza zasadę, że wątpliwości co do stanu
faktycznego będą rozpatrywane przez Naczelników Urzędów Skarbowych i inne
organy podatkowe na korzyść podatnika. Drugi projekt zakłada, że wejście w
życie zmian niekorzystnych dla podatników powinno być wyznaczane na
minimum sześć miesięcy od ich ogłoszenia. Zasada ta nie będzie jednak
stosowana, jeżeli przemawiać za tym będzie ważny interes publiczny lub
konieczność wdrożenia i wykonania przepisów Unii Europejskiej. W takich
-- 7 of 14 --
8/14
przypadkach projekt będzie musiał uwzględniać uzasadnienie odstąpienia od tej
zasady.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o KAS oraz ustawy o podatku od towarów i
usług (druk sejmowy 1231) zakłada umożliwienie kontrolowanym podatnikom,
którzy zgadzają się tylko z częścią ustaleń z kontroli celno-skarbowej, złożenia
korekty deklaracji w tej właśnie części. Pozwoli to ograniczyć spory z KAS,
uniknąć konsekwencji karnych skarbowych w zakresie skorygowanym po
kontroli, zmniejszyć odsetki wskutek szybszej wpłaty zaległości z korekty.
Dodatkowo urząd może odstąpić od dalszego postępowania, jeśli uzna korektę
oraz wyjaśnienia co do pozostałych nieprawidłowości.
Projekt zmian w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych zakłada
usunięcie obowiązku składania corocznej informacji o wspólnikach spółki jawnej
w sytuacji, gdy skład wspólników w takiej spółce nie uległ zmianie. Powinność
zostanie ograniczona jedynie do sytuacji zawiązania takiej spółki oraz zmiany w
składzie wspólników (druk sejmowy 1281).
Podwyższenie limitu zwolnienia podmiotowego VAT dla mikro firm z 200 tys. zł
do 240 tys. zł (druk sejmowy 1232).
Ad 4.
Ministerstwo Finansów nie planuje prowadzenia osobnej kampanii informacyjnej w
opisanym w ww. pytaniu zakresie.
Ad 5,6.
W przepisach rozdziału 1 działu IV ustawy Ordynacja podatkowa7 (dalej: o.p.)
określono katalog ogólnych zasad, do których stosowania zobligowane są organy
podatkowe prowadzące postępowanie podatkowe. Zasady te mają odpowiednie
zastosowanie również w czynnościach sprawdzających i kontroli podatkowej (art.
280 i art. 292 o.p.).
Stosownie do art. 121 o.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w
sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a organy obowiązane są
udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego
pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.
Przepis art. 122 o.p. wyraża zasadę prawdy obiektywnej, uznawaną za naczelną
zasadę postępowania podatkowego. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania
organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego
wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu
podatkowym. Zasada ta oznacza, że obowiązek ustalenia istotnych dla sprawy
okoliczności obciąża organ podatkowy.
Zasada prawdy obiektywnej została rozwinięta w rozdziale 11 działu IV o.p.,
zawierającym przepisy o dowodach. Przepis art. 187 § 1 o.p. stanowi, że organ
7 Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 i 497).
-- 8 of 14 --
9/14
podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały
materiał dowodowy. Z przywołanych przepisów wynika obowiązek podjęcia z
urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich
okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej.
Jednocześnie dostrzegając brak uregulowania, które zawierałoby wskazówki dla
organów podatkowych w sytuacji, gdy w toczącym się postępowaniu podatkowym
występują wątpliwości co do stanu faktycznego i nie ma już możliwości
przeprowadzenia dodatkowych dowodów, które by je rozwiały, Minister Finansów
podjął prace legislacyjne w tym zakresie.
Ponadto, jak wspomniano wyżej, w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja
podatkowa (UDER2 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów;
druk sejmowy 1265) przewidziano uzupełnienie art. 122 o.p. Do treści tego przepisu
proponuje się dodać zasadę, że w postępowaniu podatkowym wszczętym z urzędu
niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść
strony (projektowany art. 122 § 2 o.p.).
Podobna zasada obowiązuje już w art. 81a K.p.a.8 i w art. 10 ust 2-3 ustawy – Prawo
Przedsiębiorców9.
Rozwiązanie przewidziane w projekcie ma na celu wzmocnienie instrumentów
ochrony praw i interesów podatnika i innych stron postępowania podatkowego oraz
poprawienie relacji między podatnikami i organami podatkowymi.
Zasada nie będzie zwalniać organu z obowiązku przeprowadzenia kompletnego
postępowania dowodowego. Będzie jednak stosowana, jeżeli po przeprowadzeniu
pełnego postępowania dowodowego wystąpią niedające się usunąć wątpliwości co
do stanu faktycznego tj. jeśli na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego
nie można przyjąć, że dana okoliczność faktyczna została jednoznacznie wykazana.
Zasada ta będzie miała odpowiednie zastosowanie w czynnościach sprawdzających,
kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej.
Projektowana zasada będzie stosowana w postępowaniach podatkowych
wszczętych z urzędu np. w postępowaniach mających na celu określenie
lub ustalenie zobowiązania podatkowego. Postępowania wszczynane z urzędu są
postępowaniami, która kształtują obowiązki stron postępowania.
W postępowaniach tych wprowadzana zasada będzie miała najpełniejsze
zastosowanie.
Zasada ta nie będzie miała zastosowania w postępowaniach wszczynanych
na wniosek np. w postępowaniach w sprawie ulg w spłacie zobowiązań
podatkowych. W tych postępowaniach konieczne jest współdziałanie podatnika z
organem podatkowym. Strona musi w nich wykazać istnienie określonych
okoliczności faktycznych np. związanych z jej sytuacją majątkową.
8 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz.
572).
9 Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.).
-- 9 of 14 --
10/1
4
Projektowana zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony nie
będzie miała zastosowania w przypadkach gdy:
1) w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik
postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób;
2) przepisy prawa wymagają od strony wykazania określonych faktów;
3) sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa.
Ad 7.
Kwestię terminu załatwiania spraw, a więc i wydania decyzji reguluje art. 139 o.p.
Terminy załatwienia spraw są różne dla spraw wymagających przeprowadzenia
postępowania dowodowego, dla spraw, które mogą zostać rozpatrzone na
podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, faktów
powszechnie znanych i dowodów znanych organowi z urzędu oraz dla spraw w
postępowaniu odwoławczym, a także spraw, dla których przeprowadzono
rozprawę.
Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego
powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca,
a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia
wszczęcia postępowania, chyba że przepisy o.p. stanowią inaczej.
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na
podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia
postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych
z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie.
Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później
niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy,
a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek
o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.
Do przywołanych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach
prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia
postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo
z przyczyn niezależnych od organu.
Jeśli ma miejsce przypadek niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, organ
podatkowy obowiązany jest, zgodnie z art. 140 o.p., zawiadomić stronę, podając
przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy,
również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn
niezależnych od organu.
Reasumując powyższe przepisy o.p. nie określają maksymalnego terminu
załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym bądź limitu na wydanie decyzji,
ponieważ niektóre sprawy, ze względu na ich złożoność i konieczność
przeprowadzenia wielu czynności dowodowych wymagają czasu na ich załatwienie.
Z tego względu Minister Finansów nie planuje zmian w zakresie przepisów
-- 10 of 14 --
11/1
4
regulujących terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym bądź
wprowadzenia „limitów czasowych na wydawanie decyzji”.
Ad 8.
Ordynacja podatkowa przewiduje mechanizmy mające chronić interesy strony
wnoszącej ponaglenie, a także zapewnić, że sytuacje nieuzasadnionego naruszania
terminów załatwiania spraw nie będą mieć miejsca.
W przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie lub terminie
wyznaczonym na podstawie art. 140 o.p. stronie przysługuje możliwość złożenia
ponaglenia do organu podatkowego wyższego stopnia albo Szefa Krajowej
Administracji Skarbowej, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej albo dyrektora izby administracji skarbowej. Jeżeli
organ rozpatrujący ponaglenie uzna je za uzasadnione, wówczas wyznacza
dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn
i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby
podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw
w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie
miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pracownik organu podatkowego, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił
sprawy w terminie lub nie dopełnił obowiązku zawiadomienia strony o
niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie albo nie załatwił sprawy w
dodatkowym terminie ustalonym zgodnie z art. 141 § 2 o.p., podlega
odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności
przewidzianej przepisami prawa.
Ministerstwo Finansów, nie planuje zmian w zakresie przepisów regulujących
odpowiedzialność pracownika organu podatkowego we wskazanym zakresie.
Wynika to z faktu, że odpowiedzialność majątkową funkcjonariuszy publicznych, w
tym także pracowników organów podatkowych, przewidują przepisy ustawy o
odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie
prawa10.
Ustawa ta określa zasady odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy
publicznych wobec Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych
podmiotów ponoszących odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy
wykonywaniu władzy publicznej, za działania lub zaniechania prowadzące do
rażącego naruszenia prawa oraz zasady postępowania w przedmiocie takiej
odpowiedzialności (art. 1 ustawy).
Zgodnie z ustawą, funkcjonariusz publiczny ponosi odpowiedzialność majątkową w
razie łącznego zaistnienia następujących przesłanek:
10 Dz. U. z 2016 r. poz. 1169.
-- 11 of 14 --
12/1
4
1) na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub na mocy ugody zostało wypłacone
przez podmiot odpowiedzialny odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy
wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa;
2) rażące naruszenie prawa, o którym mowa w pkt 1, zostało spowodowane
zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego;
3) rażące naruszenie prawa, o którym mowa w pkt 1, zostało stwierdzone zgodnie
z art. 6 (art. 5 ustawy).
Natomiast art. 6 ustawy wyczerpująco określa, co należy rozumieć przez
„stwierdzenie rażącego naruszenia prawa”. Należy zatem uznać, że
odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych
w ww. ustawie ma charakter kwalifikowany oraz jest oparta na przesłance rażącego
naruszenia prawa. Ponadto odpowiedzialność na zasadach określonych w ustawie
wyłącza przewidzianą w przepisach odrębnych odpowiedzialność majątkową
funkcjonariusza publicznego wobec podmiotu odpowiedzialnego za szkodę
wyrządzoną tym samym działaniem lub zaniechaniem (por. art. 3 ustawy).
Odpowiedzialność funkcjonariuszy publicznych za szkody wyrządzone przy
wykonywaniu władzy publicznej wskutek rażącego naruszenia prawa ma charakter
deliktowy. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na treść art. 2 ust. 1 pkt 2
ustawy, który wprost odsyła do art. 417 ustawy kodeks cywilny11
Regulacje zawarte w ustawie stanowią zatem lex specialis wobec przepisów
kodeksowych w omawianym zakresie, a tym samym mają pierwszeństwo
stosowania. W przypadku zachowań funkcjonariuszy publicznych, które nie zostały
formalnie ocenione, jako rażące naruszenie prawa i nie skutkują odpowiedzialnością
na podstawie ustawy, a które doprowadziły do zaistnienia odpowiedzialności
cywilnej organu władzy publicznej i wypłaty odszkodowania, wówczas do zasad
odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych (urzędników) będą
miały zastosowanie regulacje ustawy Kodeks pracy12 oraz Kodeksu cywilnego.
Należy także mieć na względzie, że przepisy ustawy nie wyłączają odpowiedzialności
karnej oraz dyscyplinarnej funkcjonariuszy publicznych.
Ad 9.
Ministerstwo Finansów na bieżąco analizuje zgłaszane problemy i orzecznictwo
sądów administracyjnych dotyczące kontroli podatkowej i kontroli celno-
skarbowej, także pod kątem potrzeby dokonania zmian właściwych przepisów.
W przypadku zidentyfikowania potrzeby zmian, podejmowane są prace legislacyjne
w tym obszarze.
W zakresie kontroli celno-skarbowych przestrzegania przepisów prawa
podatkowego podjęto działania legislacyjne mające na celu zmianę ustawy o
11 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. z 2024 r. poz. 1061.
12 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. z 2025 r. poz. 277.
-- 12 of 14 --
13/1
4
Krajowej Administracji Skarbowej13. Wspomniany już wyżej projekt ustawy o
zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy o podatku od
towarów i usług, który został przyjęty 6 maja 2025 r. przez Radę Ministrów (UDER7,
druk sejmowy 1231) przyznaje kontrolowanemu uprawnienie do złożenia:
1) deklaracji podatkowej w terminie 14 dni od dnia wszczęcia kontroli celno-
skarbowej;
2) deklaracji podatkowej w terminie 14 dni po zakończeniu kontroli
celnoskarbowej, jeżeli kontrolowany zgadza się ze stwierdzonymi w wyniku
kontroli nieprawidłowościami;
3) korekty deklaracji podatkowej po zakończeniu kontroli celno-skarbowej, jeżeli
kontrolowany zgadza się ze stwierdzonymi w wyniku kontroli
nieprawidłowościami jedynie w części.
Proponowane rozwiązania umożliwią szybsze zakończenie kontroli celnoskarbowej
bądź nieprowadzenie postępowania podatkowego względem kontrolowanego,
jeżeli kontrolowany złoży deklarację podatkową, uwzględnioną następnie przez
naczelnika urzędu celno-skarbowego (w przypadkach wskazanych w pkt 1 i 2). W
przypadku uwzględnienia przez naczelnika urzędu celno-skarbowego korekty
deklaracji po zakończeniu kontroli celno-skarbowej uwzględniającej częściowo
ustalenia z tej kontroli, prowadzenie postępowania podatkowego zostanie
ograniczone do stwierdzonych w kontroli celno-skarbowej nieprawidłowości, z
którymi podatnik się nie zgadza (w przypadku wskazanym w pkt 3).
Ponadto do dyrektorów izb administracji skarbowej zostały skierowane zalecenia,
aby w stosunku do mikroprzedsiębiorców w pierwszej kolejności, tam gdzie to
możliwe, były stosowane mniej inwazyjne procedury weryfikacyjne, tj. by
podejmowane przez naczelników urzędów skarbowych kontrole podatkowe w jak
najmniejszym stopniu absorbowały prowadzących działalność gospodarczą i nie
powodowały nadmiernych utrudnień w jej wykonywaniu.
Zalecenia dotyczyły w szczególności: podejmowania w pierwszej kolejności
czynności sprawdzających, wyjaśniających itp., oraz wszczynania kontroli
podatkowej tylko wtedy, gdy jest to absolutnie niezbędne, nieprzekraczania czasu
trwania kontroli podatkowej, jeżeli została wszczęta, w roku 6 dni wliczanych do
limitu czasu kontroli podatkowej.
13 ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, Dz. U. z 2023 r.
poz. 615, z późn. zm.
-- 13 of 14 --
14/1
4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 14 of 14 --