Interpelacja w sprawie regulacji upraszczających zakładanie grzebowisk
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9452
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie regulacji upraszczających zakładanie grzebowisk
Zgłaszający: Andrzej Tomasz Zapałowski
Data wpływu: 22-04-2025
W chwili obecnej polskie rolnictwo stoi w obliczu zagrożenia ze strony pryszczycy. Jest to bardzo niebezpieczna choroba, której pojawienie się na terenie kraju spowoduje konieczność likwidacji wielu stad zwierząt hodowlanych, a także eliminację zwierząt dziko występujących, będących potencjalnymi nosicielami tej choroby. Podstawowym sposobem eliminacji zagrożenia jest masowe uśmiercanie zwierząt, a następnie utylizacja tejże padliny. Ze względu na ogniska tej choroby na terenie Węgier i Słowacji w szczególny sposób zagrożeni są rolnicy z województw podkarpackiego i małopolskiego. W procesie zwalczania tej choroby kluczowa jest szybkość reakcji na pojawienie się choroby, a także sprawność aparatu państwowego.
Jedynym miejscem, gdzie w sposób właściwy i bezpieczny można składować ubite zwierzęta, jest grzebowisko. Proces powstawania grzebowiska jest długotrwały. Wymaga zdobycia wielu dokumentów i zezwoleń. Aby inwestycja doszła do skutku, niezbędne są między innymi badania geologiczne oraz opinie powiatowego lekarza weterynarii i innych służb.
Grzebowiska są klasyfikowane przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco wpływać na środowisko, co oznacza, że z punktu formalnego może być wymagana ocena jego oddziaływania na otoczenie.
Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) to proces długotrwały, obejmujący przygotowanie raportu i uzgodnienia, które może trwać od kilku miesięcy do nawet roku.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą do ministra klimatu i środowiska o udzielenie mi odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wprowadzenie regulacji upraszczających zakładanie i prowadzenie grzebowisk dla zwierząt uśmierconych w czasie akcji zwalczania pryszczycy na terenie Polski?
Czy w związku z koniecznością grzebania zwierząt na terenach różnych form ochrony przyrody (parki krajobrazowe, obszary Natura 2000) rozważane jest wprowadzenie powszechnej zgody na tego rodzaju czynności, tak aby proces wyboru miejsca i realizacji utylizacji był jak najbardziej prosty i szybki?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało regulacje prawne umożliwiające i ułatwiające myśliwym odstrzał redukcyjny zwierząt zaliczanych do zwierzyny łownej i zwierząt chronionych, które będą musiały być uśmiercone w czasie akcji likwidacji ogniska pryszczycy?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wydanie zgody na odstrzał zwierzyny łownej i zwierząt chronionych zaliczanych do zwierząt narażonych na pryszczycę z pominięciem okresów ochronnych, a także przez całą dobę?
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8728 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.28.2025.BW
3775436.15034557.12139158
Warszawa, 13-05-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Andrzeja Tomasza Zapałowskiego w sprawie
regulacji upraszczających zakładanie grzebowisk (K10INT9452), przedstawiam poniższe
informacje.
Grzebowiska zwłok zwierzęcych ujęte zostały w grupie przedsięwzięć mogących
potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, które w ramach procesu inwestycyjnego
wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stanowi o tym § 3 ust. 1
pkt 76 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco
oddziaływać na środowisko1. W świetle tego przepisu, przedmiotową procedurą objęte
są miejsca, w których w zorganizowany sposób, na stałe, zakopywane/grzebane są zwłoki
zwierzęce, przez które należy rozumieć zwierzęta padłe lub zabite w celu innym niż spożycie
przez ludzi (art. 2 pkt 26 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt2).
W kwestii oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wskazać należy,
że w przypadku inwestycji będących przedmiotem interpelacji poselskiej ocena ta jest
fakultatywnym elementem postępowania (art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska
oraz o ocenach oddziaływania na środowisko3). W związku z powyższym, o tym, czy będzie
ona przeprowadzona, rozstrzygną organy biorące udział w postępowaniu, uwzględniając
indywidualne uwarunkowania, takie jak rodzaj przedsięwzięcia, jego skala czy lokalizacja.
W kwestii obowiązującej procedury wydawania decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach podkreślenia wymaga fakt, że Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
(dalej także: GDOŚ) poinformowała Ministerstwo Klimatu i Środowiska o braku
skierowanych do GDOŚ postulatów wprowadzenia uproszczeń w zakresie realizacji
inwestycji będących przedmiotem interpelacji. Wszelkie interwencje w tym obszarze,
polegające m.in. na wypracowaniu doraźnych rozwiązań, podejmowane są jedynie
w sytuacjach zaistnienia chorób epizootycznych i wynikają z potrzeby podjęcia
natychmiastowej reakcji.
1 Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z dnia
10 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839).
2 Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt z dnia 11 marca 2004 r.
(Dz.U. z 2023 r. poz. 1075).
3 Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska
oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1112).
-- 1 of 4 --
Mając na uwadze powyższe, problem z zakładaniem grzebowisk nie wynika z tego,
że procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są długotrwałe,
ale z faktu braku podejmowania czynności związanych z zainicjowaniem postępowań
dla tego rodzaju inwestycji. Wyznaczenie stałych miejsc grzebania zwierząt (grzebowisk
zwłok zwierzęcych) w gminach wyeliminowałoby potrzebę wprowadzania i stosowania
doraźnych procedur, dlatego też od dawna, na różnych szczeblach współpracy, GDOŚ
sygnalizuje i podnosi te kwestie.
W zakresie działań legislacyjnych nadmieniam, że w chwili obecnej trwają prace nad zmianą
ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ale nie obejmują
one swoim zakresem przepisów odnoszących się bezpośrednio do grzebowisk zwłok
zwierzęcych. Projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko oraz niektórych innych ustaw (UD224), zgodnie z decyzją Zespołu
Programowania Prac Rządu z dnia 7 kwietnia br., został wpisany do Wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. W ramach procesu legislacyjnego każdy
będzie miał możliwość zgłoszenia uwag do zaproponowanych rozwiązań prawnych,
jak również przedłożenia propozycji nowych zmian, nieujętych w druku UD224.
Nie można również pominąć faktu, że inspekcja weterynaryjna zobligowana jest
do podejmowania działań związanych ze zwalczaniem chorób, w tym pryszczycy. Tryb
postępowania w zakresie pryszczycy określony został w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowego sposobu i trybu zwalczania pryszczycy4.
Informuję także, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie przygotowało dodatkowych
przepisów odnoszących się do ułatwienia odstrzału zwierząt łownych. Nie widzimy obecnie
takiej potrzeby, ponieważ w przypadku wystąpienia przypadków pryszczycy wśród zwierząt
dzikich realizuje się, na podstawie przepisów weterynaryjnych, w pierwszej kolejności
odstrzał sanitarny zwierzyny.
Zgodnie ze wstępną procedurą działania opracowaną przez Głównego Lekarza Weterynarii,
po stwierdzeniu ogniska pryszczycy u dzikich zwierząt Główny Lekarz Weterynarii poleca
właściwemu lub właściwym miejscowo wojewódzkim lekarzom weterynarii wdrożenie:
monitorowania sytuacji epidemiologicznej choroby, w tym u zwierząt dzikich
oraz u zwierząt utrzymywanych;
określenia obszaru zapowietrzonego (strefy objętej zakażeniem), uwzględniającego
populacje zwierząt wrażliwych oraz bariery i ukształtowanie geograficzne, a także
czynniki ryzyka szerzenia się choroby, jak np. warunki pogodowe panujące w okresie
monitorowania (21 dni);
zakazu lub ograniczenia polowań i dokarmiania zwierząt;
zakazu lub ograniczenia wstępu osób albo wjazdu pojazdów do obszaru
zapowietrzonego;
4 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowego sposobu i trybu zwalczania
pryszczycy z dnia 10 lutego 2006 r. (Dz.U. Nr 28, poz. 205).
-- 2 of 4 --
zakazu wykonywania przemieszczania zwierząt dzikich i ich produktów zgodnie
z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2020/6885;
zakazu lub ograniczenia określonych aktywności, w tym rekreacyjnej i ekonomicznej
(uprawy, nasadzenia, organizacja wydarzeń z udziałem ludzi i zwierząt) w obszarze
zapowietrzonym;
określenia zasad bioasekuracji przy wjeździe i wyjeździe lub wejściu i wyjściu
do środowiska bytowania zwierząt dzikich obszaru zapowietrzonego
oraz w obszarze zapowietrzonym;
nakazu odstrzału sanitarnego określonych gatunków zwierząt dzikich;
nakazu poszukiwań zwłok zwierząt wrażliwych na pryszczyce i ich utylizacji;
nakazu wdrożenia monitorowania obecności wirusa pryszczycy w środowisku
zwierząt dzikich;
egzekwowania zakazów, nakazów i ograniczeń dotyczących chowu i hodowli
zwierząt gospodarskich w obszarze zapowietrzonym.
W przypadku wykrycia ogniska choroby wśród zwierząt wolno żyjących, w pierwszej
kolejności realizowany jest z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej odstrzał sanitarny
na podstawie przepisów weterynaryjnych.
W odniesieniu do zwierząt łownych, zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy Prawo łowieckie6,
minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony
Przyrody, może zezwolić na dokonanie odstrzału lub odłowu zwierzyny do celów związanych
z badaniami naukowymi i edukacją, dla odbudowy populacji, zasiedlania i reintrodukcji
gatunków zwierzyny lub dla koniecznych działań w celach hodowlanych, także w okresach
ochronnych z uwagi na brak innego zadowalającego rozwiązania oraz pod warunkiem, że nie
jest to szkodliwe dla zachowania populacji danych gatunków w stanie sprzyjającym ochronie
w ich naturalnym zasięgu występowania. Taka decyzja ministra dotyczy szczególnych
uwarunkowań i jest wydawana na wniosek, który spełnia wszystkie wymogi ustawowe po
uzyskaniu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Zaznaczam, że na chwilę obecną do
Ministerstwa Klimatu i Środowiska nie wpłynął wniosek o wydanie zezwolenia na odstrzał
zwierząt łownych w związku z potrzebą np. realizacji monitoringu pryszczycy.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
5 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/688 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniające rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt
dotyczących przemieszczania zwierząt lądowych i jaj wylęgowych w obrębie terytorium Unii z dnia 17 grudnia 2019
r. (Dz.Urz.UE.L 2020 Nr 174, str. 140).
6 Ustawa Prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 539).
-- 3 of 4 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --