Interpelacja w sprawie polityki państwa wobec udziału kobiet w systemie obronnym RP w kontekście rozwiązań przyjętych w innych państwach europejskich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9418
do ministra obrony narodowej
w sprawie polityki państwa wobec udziału kobiet w systemie obronnym RP w kontekście rozwiązań przyjętych w innych państwach europejskich
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 18-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w ostatnich latach w Europie nastąpiły istotne zmiany w podejściu do służby wojskowej kobiet. Dania, jako trzeci kraj w Europie po Norwegii i Szwecji, zdecydowała o wprowadzeniu obowiązkowego poboru kobiet do armii z wymaganiami identycznymi jak dla mężczyzn. W Danii kobiety obecnie stanowią 25% żołnierzy, co jest rezultatem wysokiego zainteresowania ochotniczą służbą wojskową. Minister obrony Danii, Troels Lund Poulsen, uzasadnił tę decyzję potrzebą odpowiedzi na współczesne wyzwania obronne i mobilizacyjne.
Zmiany w tym zakresie zachodzą również na Ukrainie, gdzie od 2014 roku liczba kobiet w siłach zbrojnych wzrosła trzykrotnie. Aktualnie w wojskach lądowych Ukrainy służy ponad 16 tysięcy kobiet, a około 40% z nich brało udział w bezpośrednich działaniach bojowych. W przeciwieństwie do Polski ukraińskie żołnierki podlegają takim samym wymaganiom na testach fizycznych jak mężczyźni.
Jednocześnie rozwiązania przyjęte w Polsce różnią się od modeli wdrażanych w wymienionych krajach. Ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje obowiązkowej kwalifikacji ani służby wojskowej dla kobiet, a jedynie możliwość ochotniczego wstępowania do Sił Zbrojnych. Kwalifikacja wojskowa dotyczy wyłącznie kobiet o określonych specjalizacjach (zawody medyczne, informatyka, tłumaczenie, nawigacja). Różnice są również widoczne w wymaganiach psychofizycznych, które są znacząco zróżnicowane dla obu płci, co prowadzi do traktowania kobiet jako żołnierzy „drugiej kategorii” i podważa zaufanie do ich zdolności bojowych.
W związku z powyższym zwracam się do ministerstwa z następującymi pytaniami:
Jakie analizy i oceny dotyczące różnych modeli udziału kobiet w Siłach Zbrojnych RP są prowadzone przez Ministerstwo Obrony Narodowej? Czy resort dysponuje raportami dotyczącymi skuteczności rozwiązań przyjętych w krajach skandynawskich oraz Ukrainie?
Czy resort obrony rozważa zrównanie wymagań psychofizycznych dla żołnierzy obu płci wzorem państw skandynawskich i Ukrainy? Jeśli nie, proszę o uzasadnienie utrzymywania zróżnicowanych standardów.
Czy ministerstwo posiada opracowania dotyczące potencjalnych konsekwencji militarnych, społecznych i ekonomicznych wprowadzenia w Polsce powszechnej kwalifikacji wojskowej dla mężczyzn i kobiet?
Jakie są statystyki dotyczące udziału kobiet w polskich Siłach Zbrojnych w ostatnich 10 latach z uwzględnieniem podziału na poszczególne rodzaje Sił Zbrojnych i funkcje?
Czy ministerstwo współpracuje z ministrem ds. równości w zakresie poprawy sytuacji kobiet w Siłach Zbrojnych RP? Jeśli tak, jakie konkretne działania zostały podjęte?
Czy w opinii resortu obrony aktualna sytuacja bezpieczeństwa w Europie uzasadnia szersze włączenie kobiet do systemu obronnego państwa zarówno w służbie czynnej, jak i w ramach przeszkolenia wojskowego?
Jaką rolę Ministerstwo Obrony Narodowej widzi dla kobiet w strukturach Sił Zbrojnych RP? Czy rozważane jest ich włączenie do wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych i specjalności wojskowych, czy też przewiduje się określone ograniczenia?
Czy resort obrony prowadzi badania nad efektywnością obecnego systemu zróżnicowanych wymagań psychofizycznych dla kobiet i mężczyzn w polskiej armii? Jakie są wnioski z tych badań?
W jaki sposób ministerstwo ocenia wpływ obecnych regulacji na zdolności operacyjne Sił Zbrojnych RP zarówno w kontekście zasobów kadrowych, jak i efektywności działań?
Czy resort prowadzi konsultacje z organizacjami wojskowymi, ekspertami ds. bezpieczeństwa oraz organizacjami społecznymi na temat optymalnego modelu udziału kobiet w systemie obronnym państwa?
Czy ministerstwo analizuje możliwe scenariusze zmian legislacyjnych w zakresie poboru i służby wojskowej mężczyzn i kobiet w Polsce? Jeśli tak, jakie opcje są rozważane?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Paweł Bejda
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5842 znakówAl. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.333.2025/In-141-25/SW
Warszawa, 20.05.2025 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePUAP
Dotyczy: interpelacji nr 9418 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie polityki państwa wobec
udziału kobiet w systemie obronnym RP w kontekście rozwiązań przyjętych w innych państwach
europejskich
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację nr 9418 Pana Posła Janusza
Cieszyńskiego w sprawie polityki państwa wobec udziału kobiet w systemie obronnym RP w kontekście
rozwiązań przyjętych w innych państwach europejskich, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Służba w wojsku, po zniesieniu obowiązkowej służby wojskowej na rzecz armii zawodowej, stała się
nowym rynkiem pracy, a akty prawne, normujące służbę wojskową w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej
Polskiej, nie różnicują żołnierzy ze względu na płeć, za wyjątkiem przepisów dotyczących egzaminów z
wychowania fizycznego oraz przepisów wdrażanych na podstawie Kodeksu pracy, w którym są
uregulowane kwestie związane z macierzyństwem oraz z bezpieczeństwem i higieną pracy kobiet.
Żołnierze zawodowi – kobiety pełnią służbę we wszystkich korpusach osobowych, za wyjątkiem korpusu
osobowego duszpasterstwa, a ich udział procentowy wśród ogółu żołnierzy zawodowych wzrósł w
ostatnich 10 latach z ponad 4% do ponad 14%.
Zakres obowiązku służby wojskowej określa ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z
2024 r., poz. 248 z późn. zm.). Do kwalifikacji wojskowej mogą się zgłosić również ochotnicy, w tym
kobiety, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat życia, niezależnie od posiadanych
kwalifikacji i wykształcenia, jeżeli ukończyli co najmniej 18 lat życia.
Kobiety posiadające kwalifikacje przydatne do służby wojskowej oraz kobiety pobierające naukę w celu
uzyskania tych kwalifikacji, które w danym roku szkolnym lub akademickim kończą naukę, albo będące
studentkami lub absolwentkami szkół wyższych, mogą być poddane obowiązkowi stawienia się do
kwalifikacji wojskowej, poczynając od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego,
w którym kończą 19 lat życia. Natomiast, za kwalifikacje przydatne do służby wojskowej uznaje się
wykształcenie lub kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania zawodów medycznych,
weterynaryjnych, morskich oraz lotniczych, a także zawodów: psychologów, rehabilitantów, radiologów,
diagnostyków laboratoryjnych, informatyków, teleinformatyków, nawigatorów oraz tłumaczy.
Kobiety, które w danym roku szkolnym albo akademickim kończą studia na kierunku: analityka
medyczna, farmacja, fizjoterapia, lekarskim, lekarsko-dentystycznym, pielęgniarstwo, położnictwo,
ratownictwo medyczne, weterynaria oraz związanych z psychologią oraz w zawodach technik
farmaceutyczny i technik weterynarii – są zobowiązane do stawienia się do kwalifikacji wojskowej. Są to
-- 1 of 2 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
szczególne i deficytowe oraz pożądane specjalności medyczne na aktualnym polu walki w aspekcie
zachowania zdolności przez żołnierzy do prowadzenia tych działań i udzielania im stosownej pomocy
medycznej lub psychologicznej. Powyższe ma istotne znaczenie, zważywszy specyfikę i charakter
konfliktów zbrojnych oraz przeznaczenie i zadania SZ RP jako całości. Zgodnie z art. 60 ust. 5 przywołanej
wyżej ustawy, do kwalifikacji wojskowej mogą również stawać kobiety, które ochotniczo zgłosiły się do
pełnienia służby wojskowej.
Nie istnieją, a tym samym nie są utrzymywane zróżnicowane standardy wymagań psychofizycznych
wobec kobiet oraz mężczyzn żołnierzy. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca
2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji
lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 466), wydane na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca
2022 r. o obronie Ojczyzny, nie wprowadza odmiennych standardów zdrowia psychicznego oraz
fizycznego wobec obu płci.
Wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do odpowiedniego rodzaju
służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego z uwzględnieniem wyników badań
i konsultacji specjalistycznych, a w przypadku potrzeby - również obserwacji szpitalnej.
Informuję również, iż w SZ RP funkcjonuje Rada do Spraw Wojskowej Służby Kobiet, do której zadań
należy, m.in. współpraca z organizacjami pozarządowymi, instytucjami państwowymi i
międzynarodowymi wraz z ich wyspecjalizowanymi agendami w zakresie wymiany doświadczeń
wynikających
z pełnienia zawodowej służby wojskowej przez żołnierzy – kobiety.
Podsumowując, pragnę podkreślić, że w opinii dowódców żołnierze-kobiety są osobami ambitnymi,
realizującymi na wysokim poziomie zadania służbowe, wnoszą do wojska unikalny zestaw cech i
predyspozycji, sprawdzają się w powierzonych im rolach na różnych stanowiskach służbowych. Nie
należy jednak postrzegać służby kobiet jako autonomicznego komponentu SZ RP(są żołnierzami,
realizującymi zadania obronne, jak każdy inny żołnierz). Aktualne przepisy w zakresie kwalifikacji
wojskowej, w tym dotyczące obowiązku stawienia się do kwalifikacji wojskowej kobiet posiadających
kwalifikacje zawodowe przydatne do służby wojskowej, uważa się za wystarczające.
Pragnę zapewnić, że resort obrony narodowej zna i na bieżąco analizuje rozwiązania prawno-
organizacyjne, dotyczące m.in. służby wojskowej kobiet w różnych państwach, które są uwarunkowane
polityką danego kraju, możliwościami ekonomicznymi, demograficznymi, tradycją, doświadczeniami
historycznymi, a także bieżącymi zagrożeniami.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --