Interpelacja nr 9414
Interpelacja w sprawie koordynacji systemów opieki długoterminowej nad osobami starszymi oraz realizacji programów wsparcia dla seniorów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (93%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie koordynacji systemów opieki długoterminowej nad osobami starszymi oraz realizacji programów wsparcia dla seniorów
Interpelacja nr 9414
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie koordynacji systemów opieki długoterminowej nad osobami starszymi oraz realizacji programów wsparcia dla seniorów
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 18-04-2025
Szanowna Pani Minister,
postępujący proces starzenia się społeczeństwa polskiego stawia przed polityką państwa nowe wyzwania, a jednym z najważniejszych jest zapewnienie odpowiedniej opieki nad rosnącą liczbą osób starszych, szczególnie tych po 85. roku życia. Według prognoz do 2040 roku liczba osób w tej grupie wiekowej wzrośnie o ponad 90% w porównaniu do roku 2022, co będzie wymagało znacznego zwiększenia nakładów na opiekę długoterminową oraz wprowadzenia kompleksowych rozwiązań systemowych.
Pani minister ds. polityki senioralnej, Marzena Okła-Drewnowicz, na wspólnym posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia i Komisji Polityki Senioralnej na temat stanu zdrowia, zaopiekowania systemowego i kierunków wzmocnienia zdrowia wśród seniorów zaznaczyła, że niezbędne jest „skoordynowanie systemów zdrowia i opieki społecznej, poczynając od definicji opieki długoterminowej, ponieważ w systemie opieki społecznej w ogóle ona nie występuje”. Pani Minister zwróciła również uwagę na potrzebę świadczenia pomocy długoterminowej w miejscu zamieszkania.
Niepokojącym sygnałem jest fakt, że obecnie w kolejkach do placówek opiekuńczych czeka około 15 tysięcy osób, podczas gdy w domach pomocy społecznej około 7 tysięcy miejsc pozostaje wolnych. Ta rozbieżność, zgodnie ze słowami Pani Minister, wyraźnie wskazuje na problemy związane z koordynacją i finansowaniem opieki długoterminowej w różnych systemach.
W związku z wypowiedzią Pani Minister zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakim etapie znajdują się prace nad realizacją kamienia milowego A70 z Krajowego Planu Odbudowy dotyczącego ujednolicenia kryteriów i standardów opieki nad osobami starszymi w systemach ochrony zdrowia i pomocy społecznej? Kiedy można spodziewać się zakończenia tych prac i wdrożenia wypracowanych rozwiązań?
Jakie są szczegółowe założenia i harmonogram wprowadzenia zapowiadanego bonu senioralnego? Jaka będzie jego wysokość i jakie dokładnie usługi będzie można sfinansować z jego pomocą?
Jakie działania planuje ministerstwo w celu rozwoju opieki długoterminowej w miejscu zamieszkania seniora, która powinna stanowić podstawę systemu opieki nad osobami starszymi?
Jakie rozwiązania są planowane w celu niwelowania różnic między systemem ochrony zdrowia a systemem pomocy społecznej, które obecnie prowadzą do dysproporcji między obłożeniem zakładów opiekuńczo-leczniczych i domów pomocy społecznej?
Jakie są wstępne wyniki przeglądu wydatków w ramach opieki długoterminowej realizowanego przez Ministerstwo Finansów na wniosek Pani Minister? Czy na ich podstawie zostały już sformułowane konkretne rekomendacje zmian?
Jakie działania planuje ministerstwo w celu zwiększenia liczby wykwalifikowanych opiekunów osób starszych? Proszę o przedstawienie szczegółów dotyczących programu szkoleń oraz współpracy z wojewódzkimi urzędami pracy w tym zakresie.
Czy ministerstwo zamierza wykorzystać potencjał emerytów, którzy mogliby podjąć pracę jako opiekunowie na część etatu lub w ramach umowy cywilnoprawnej?
Czy ministerstwo pracuje nad rozwiązaniami umożliwiającymi łączenie świadczeń niemedycznych z medycznymi w miejscu zamieszkania seniora? Jak miałaby wyglądać ta koordynacja w praktyce?
Jakie efekty przyniósł konkurs dla szpitali powiatowych z pulą 1,3 mld zł na opiekę geriatryczną i długoterminową? Ile placówek otrzymało dofinansowanie i jakie konkretnie działania będą realizowane z tych środków?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Interpelacja nr 9414
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie koordynacji systemów opieki długoterminowej nad osobami starszymi oraz realizacji programów wsparcia dla seniorów
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 18-04-2025
Szanowna Pani Minister,
postępujący proces starzenia się społeczeństwa polskiego stawia przed polityką państwa nowe wyzwania, a jednym z najważniejszych jest zapewnienie odpowiedniej opieki nad rosnącą liczbą osób starszych, szczególnie tych po 85. roku życia. Według prognoz do 2040 roku liczba osób w tej grupie wiekowej wzrośnie o ponad 90% w porównaniu do roku 2022, co będzie wymagało znacznego zwiększenia nakładów na opiekę długoterminową oraz wprowadzenia kompleksowych rozwiązań systemowych.
Pani minister ds. polityki senioralnej, Marzena Okła-Drewnowicz, na wspólnym posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia i Komisji Polityki Senioralnej na temat stanu zdrowia, zaopiekowania systemowego i kierunków wzmocnienia zdrowia wśród seniorów zaznaczyła, że niezbędne jest „skoordynowanie systemów zdrowia i opieki społecznej, poczynając od definicji opieki długoterminowej, ponieważ w systemie opieki społecznej w ogóle ona nie występuje”. Pani Minister zwróciła również uwagę na potrzebę świadczenia pomocy długoterminowej w miejscu zamieszkania.
Niepokojącym sygnałem jest fakt, że obecnie w kolejkach do placówek opiekuńczych czeka około 15 tysięcy osób, podczas gdy w domach pomocy społecznej około 7 tysięcy miejsc pozostaje wolnych. Ta rozbieżność, zgodnie ze słowami Pani Minister, wyraźnie wskazuje na problemy związane z koordynacją i finansowaniem opieki długoterminowej w różnych systemach.
W związku z wypowiedzią Pani Minister zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakim etapie znajdują się prace nad realizacją kamienia milowego A70 z Krajowego Planu Odbudowy dotyczącego ujednolicenia kryteriów i standardów opieki nad osobami starszymi w systemach ochrony zdrowia i pomocy społecznej? Kiedy można spodziewać się zakończenia tych prac i wdrożenia wypracowanych rozwiązań?
Jakie są szczegółowe założenia i harmonogram wprowadzenia zapowiadanego bonu senioralnego? Jaka będzie jego wysokość i jakie dokładnie usługi będzie można sfinansować z jego pomocą?
Jakie działania planuje ministerstwo w celu rozwoju opieki długoterminowej w miejscu zamieszkania seniora, która powinna stanowić podstawę systemu opieki nad osobami starszymi?
Jakie rozwiązania są planowane w celu niwelowania różnic między systemem ochrony zdrowia a systemem pomocy społecznej, które obecnie prowadzą do dysproporcji między obłożeniem zakładów opiekuńczo-leczniczych i domów pomocy społecznej?
Jakie są wstępne wyniki przeglądu wydatków w ramach opieki długoterminowej realizowanego przez Ministerstwo Finansów na wniosek Pani Minister? Czy na ich podstawie zostały już sformułowane konkretne rekomendacje zmian?
Jakie działania planuje ministerstwo w celu zwiększenia liczby wykwalifikowanych opiekunów osób starszych? Proszę o przedstawienie szczegółów dotyczących programu szkoleń oraz współpracy z wojewódzkimi urzędami pracy w tym zakresie.
Czy ministerstwo zamierza wykorzystać potencjał emerytów, którzy mogliby podjąć pracę jako opiekunowie na część etatu lub w ramach umowy cywilnoprawnej?
Czy ministerstwo pracuje nad rozwiązaniami umożliwiającymi łączenie świadczeń niemedycznych z medycznymi w miejscu zamieszkania seniora? Jak miałaby wyglądać ta koordynacja w praktyce?
Jakie efekty przyniósł konkurs dla szpitali powiatowych z pulą 1,3 mld zł na opiekę geriatryczną i długoterminową? Ile placówek otrzymało dofinansowanie i jakie konkretnie działania będą realizowane z tych środków?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16731 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.116.2025
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9414 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, ws. koordynacji
systemów opieki długoterminowej nad osobami starszymi oraz realizacji programów
wsparcia dla seniorów, proszę przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest jednym z realizatorów reformy w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności nr A4.6 pn. „Wzrost współczynnika
aktywności zawodowej określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej”.
W ramach reformy przewidziano dwa kamienie milowe: A69G, tj. strategiczny przegląd
opieki długoterminowej w Polsce w celu określenia priorytetów w zakresie reform oraz
A70G, tj. wdrożenie priorytetów w zakresie reformy określonych na podstawie
strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce (w oparciu o wnioski z realizacji
kamienia milowego A69G).
Realizację kamieni milowych powierzono równolegle Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej oraz Ministrowi Zdrowia przy koordynacyjnym wsparciu Ministra Funduszy
i Polityki Regionalnej (w przypadku zakończonego już kamienia milowego A69G) i Ministra
ds. Polityki Senioralnej (w przypadku realizowanego od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2025r.
kamienia milowego A70G).
Na podstawie opracowanego przez Bank Światowy raportu, pn. Strategiczny przegląd opieki
długoterminowej w Polsce, celem określenia priorytetów w zakresie reform, realizowane są
w ramach kamienia milowego A70G i przy udziale MRPiPS następujące działania:
analiza obowiązujących standardów jakości opieki długoterminowej w obszarze pomocy
społecznej oraz przygotowanie projektu przepisów prawnych dotyczących standardów
wybranych elementów jakości opieki w obszarze pomocy społecznej,
wskazanie organów odpowiedzialnych za koordynację systemu opieki długoterminowej,
a także ogół działań w zakresie monitorowania i ewaluacji jakości oraz prowadzenie
działalności informacyjnej,
przegląd wydatków publicznych w celu oceny efektywności finansowania opieki
długoterminowej ze środków publicznych,
przyjęcie dokumentu, w którym zaproponowany zostanie zintegrowany system
monitorowania i ewaluacji jakości danych, sposobu ich gromadzenia i wykorzystywania.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z Kamieniem milowym A70G
realizowanym w ramach reformy A4.6 pn. „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej
określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej” KPO, zakładającym wejście
w życie aktów prawnych realizujących wybrane priorytety reformy określone na podstawie
strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce, podjął współpracę z Prezesem
Rady Ministrów, który Zarządzeniem nr 30 z dnia 22 marca 2024 r. powołał
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi (M.P. poz. 224).
Prace międzyresortowe, zmierzające do wypracowania odpowiednich rozwiązań w zakresie
świadczenia usług w miejscu zamieszkania i wzmacniania kadr pomocy społecznej trwają.
Zespół, będący organem pomocniczym Rady Ministrów, powołano w związku z potrzebą
ustrukturyzowania współpracy międzyresortowej w zakresie m.in. prac legislacyjnych,
obejmujących zagadnienie opieki nad osobami starszymi (np. w zakresie opieki
długoterminowej i pomocy społecznej). Zróżnicowanie wyzwań sytuujących się na styku
właściwości kilku ministerstw powoduje, że niezbędna jest w tym wypadku współpraca
międzyresortowa. Prowadzone analizy winny umożliwić przygotowanie wieloaspektowych
rekomendacji. Organizowane spotkania przedstawicieli właściwych resortów
z przedstawicielami środowiska naukowego, instytucji świadczących pomoc osobom
starszym oraz zewnętrznych interesariuszy pozwalają precyzyjnie określać kierunki zmian
i odpowiednich działań. Podejście to zmierza do wdrożenia rozwiązań, które pozwolą na
zwiększenie współpracy w ramach systemu ochrony zdrowia, systemu pomocy społecznej
oraz innych. Do zadań Zespołu należy:
analiza systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi;
proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących opieki nad osobami
starszymi;
opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki
nad osobami starszymi;
rozpatrywanie innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady
Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami
starszymi.
Omawianym zagadnieniem zajmuje się Grupa robocza do spraw opieki długoterminowej.
W jej pracach udział biorą przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowego
Funduszu Zdrowia oraz zaproszeni eksperci.
Realizowana obecnie deinstytucjonalizacja usług społecznych, polegająca na przechodzeniu
od opieki instytucjonalnej do świadczonej w społecznościach lokalnych, nie przewiduje
zwiększania liczby miejsc w domach pomocy społecznej. Trwające prace zmierzają do
reformy i usprawnienia systemu pomocy społecznej tak, aby wszystkie osoby wymagające
wsparcia otrzymały adekwatną do potrzeb ofertę usług w swoim środowisku,
a kierowanie ich do domów pomocy społecznej stało się środkiem stosowanym
w ostateczności.
Na obecnym etapie, w ramach systemu pomocy społecznej, oferowane są różnorodne formy
wsparcia dedykowane osobom, które ze względu na wiek, choroby lub niepełnosprawności
wymagają codziennej opieki. Pomoc dla osób starszych kierowana jest przede wszystkim do
samotnych seniorów w trudnej sytuacji finansowej, ale również do tych, którzy z różnych
przyczyn nie mogą liczyć na wsparcie najbliższych. Pomoc może być udzielana w miejscu
zamieszkania, podczas dziennego pobytu w ośrodkach wsparcia albo w placówkach
całodobowych. Wsparcie środowiskowe to przede wszystkim:
Usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, przysługujące osobie, która jest
samotna i z powodu wieku, choroby lub z innych przyczyn wymaga pomocy innych osób,
a jest jej pozbawiona. Mogą zostać przyznane również osobie wymagającej pomocy
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
innych, a rodzina czy niezamieszkujący wspólnie małżonek, wstępni i zstępni nie mogą
jej takiej pomocy zapewnić.
Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w formie usług sąsiedzkich. Usługi sąsiedzkie
obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową
opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia
niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości,
zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania. Przysługują one
osobie, która jest samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga
pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Mogą być przyznane również osobie
potrzebującej pomocy innych, której rodzina czy wspólnie niezamieszkujący małżonek,
wstępni lub zstępni nie mogą jej zapewnić. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są
dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub
niepełnosprawności i świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem
zawodowym.
Specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Ich świadczenie należy do
zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a realizowane jest ze środków
budżetu państwa.
Usługi świadczone w ośrodkach wsparcia. Osobom, które ze względu na wiek, chorobę
lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu
niezbędnych potrzeb życiowych, mogą zostać przyznane usługi opiekuńcze,
specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia.
Ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są np. środowiskowe domy
samopomocy i kluby samopomocy.
Mieszkania treningowe i wspomagane, będące formą przygotowującą osoby w nich
przebywające do prowadzenia niezależnego życia lub wspierającą je w codziennym
funkcjonowaniu przy wsparciu specjalistów.
Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w domach pomocy społecznej. Mogą
być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność
wymaga doraźnej pomocy w formie pobytu całodobowego bądź dziennego, ze względu
na czasowe ograniczenie możliwości zapewnienia jej potrzebnego wsparcia w miejscu
zamieszkania przez osoby na co dzień sprawujące nad nią opiekę.
Osoby, którym nie sposób zapewnić usług w miejscu zamieszkania, mogą zostać skierowane
do całodobowej opieki instytucjonalnej, przy czym może to się odbyć dopiero po
wyczerpaniu innych możliwości wsparcia w środowisku lokalnym. Pomoc w tej formie
świadczona jest w:
domach pomocy społecznej. Domy pomocy społecznej, jako jednostki organizacyjne
szczególnie istotne dla usług opieki długoterminowej, prowadzone są z myślą o osobach
wymagających całodobowej opieki ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność,
niemogących samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, którym nie można
zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
rodzinnych domach pomocy. Rodzinny dom pomocy zapewnia usługi opiekuńcze
i bytowe, świadczone całodobowo przez osobę fizyczną lub podmiot uprawniony nie
mniej niż trzem i nie więcej niż ośmiu zamieszkującym wspólnie osobom, wymagającym
z powodu wieku lub niepełnosprawności wsparcia w tej formie.
placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnościami,
przewlekle chorym lub w podeszłym wieku. Placówki tego rodzaju prowadzone są
w ramach działalności gospodarczej lub statutowej.
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych jest zadaniem własnym gminy
i ma charakter obowiązkowy, natomiast prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach
pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym/powiatowym oraz kierowanie
do nich osób wymagających opieki, w tym osób starszych, należy do zadań własnych
samorządów.
Wyjątek stanowi świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych i prowadzenie, a także
rozwijanie infrastruktury ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, będące
zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, realizowanym przez samorząd.
Ponadto, celem realizacji zadań pomocy społecznej, np. organizacji wsparcia dla osób
starszych, gmina może tworzyć również inne jednostki organizacyjne. Zadania gmin
i powiatów w tym zakresie wynikają z opracowanych strategii rozwiązywania problemów
społecznych, uwzględniających sytuację osób starszych. Zatem, za kreowanie dostępności
usług dla osób starszych odpowiedzialny jest przede wszystkim samorząd.
Wsparciu samorządów w realizacji ich zadań własnych służą opracowane w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej programy „OPIEKA 75+” na rok 2025 i „Korpus
Wsparcia Seniorów”, dedykowane osobom starszym.
OPIEKA 75+ umożliwia uzyskanie przez gminy wsparcia finansowego w zakresie realizacji
zadania własnego o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy
o pomocy społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych
dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Wsparcia finansowego dla gmin w ramach programu
udziela się na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość przyznanej
dotacji celowej z budżetu państwa nie może przekroczyć w tym przypadku 60% kosztów
realizacji zadania. Celem programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych. W roku bieżącym
gminy przystępujące do realizacji programu mogą skorzystać z dofinansowania, jeżeli:
dane świadczenie realizują samodzielnie tj. przez pracowników ośrodka pomocy
społecznej/centrum usług społecznych, urzędu gminy lub innych gminnych jednostek
organizacyjnych;
zlecają realizację przedmiotowego zadania organizacjom pozarządowym;
kupują usługi opiekuńcze od podmiotów sektora prywatnego.
W 2025 roku na realizację Programu przeznaczono kwotę 80 mln zł.
Korpus wsparcia Seniorów to z kolei element polityki państwa wspierającej osoby starsze
i niesamodzielne ze względu na wiek oraz stan zdrowia. Program kierowany jest do
wszystkich gmin w Polsce. Jego adresatami pośrednimi są osoby w wieku 60+, mające
problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzące
jednoosobowe gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są
w stanie zapewnić im potrzebnego wsparcia. Program realizowany jest w dwóch Modułach:
Moduł I zapewnia gminom wsparcie finansowe w organizowaniu usług opiekuńczych
świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat i starszych. Usługi te
obejmą pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i podstawową opiekę
higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające
specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie
kontaktów z otoczeniem.
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Moduł II wspiera finansowo gminy w realizacji usług opiekuńczych poprzez zapewnienie
dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej zwiększyć bezpieczeństwo oraz
możliwości samodzielnego funkcjonowania osób starszych w miejscu ich zamieszkania.
W jego ramach gminy mogą uzyskać dofinansowanie do zakupu i kosztów użytkowania
tzw. opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa.
Do programu gminy mogą przystąpić w zakresie dotyczącym realizacji zadania własnego
określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz
w art. 17 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, tj. polegającego odpowiednio na organizowaniu i świadczeniu
usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich (Moduł I) i podejmowaniu
innych zadań z zakresu pomocy społecznej, wynikających z rozeznanych potrzeb gminy,
w tym tworzeniu i realizowaniu programów osłonowych (Moduł II).
Wsparcia dla gmin w ramach omawianego programu udziela się na podstawie art. 115 ust. 1
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej
z budżetu państwa w tegorocznej edycji programu nie może przekroczyć 80% całkowitych
kosztów realizacji zadania.
W bieżącym roku na realizację programu przeznaczono ogółem kwotę 65 mln zł.
W wyniku wprowadzenia do ustawy o pomocy społecznej zmiany umożliwiającej przyjęcie
przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”,
w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r., zatrudnieni na podstawie umowy o pracę
pracownicy nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie. Kwota środków przeznaczona na realizację rządowego programu w całym
okresie jego realizacji to 6 721 400 000 zł.
W roku 2024 uruchomiono środki na wypłaty dodatków dla pracowników domów pomocy
społecznej w wysokości ponad 393 000 000 zł, którymi objęto 56 884 osoby, a ponadto
kwotę 101 042 966 zł dla 16 326 pracowników ośrodków wsparcia. Zapotrzebowanie na
środki na rok 2025 wynosi ponad 1 miliard 760 mln złotych (z tego na dps ponad 790 mln zł,
a na ośrodki wsparcia 205 mln zł).
W ramach podejmowanych działań, Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej prowadzi dialog z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów
terytorialnych oraz strony społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań
służących poprawie warunków pracy kadr pomocy społecznej. W tym celu, na podstawie
zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej (Dz. Urz.
MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano Zespół do spraw reformy systemu
pomocy społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
-- 6 of 6 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.116.2025
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9414 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, ws. koordynacji
systemów opieki długoterminowej nad osobami starszymi oraz realizacji programów
wsparcia dla seniorów, proszę przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest jednym z realizatorów reformy w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności nr A4.6 pn. „Wzrost współczynnika
aktywności zawodowej określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej”.
W ramach reformy przewidziano dwa kamienie milowe: A69G, tj. strategiczny przegląd
opieki długoterminowej w Polsce w celu określenia priorytetów w zakresie reform oraz
A70G, tj. wdrożenie priorytetów w zakresie reformy określonych na podstawie
strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce (w oparciu o wnioski z realizacji
kamienia milowego A69G).
Realizację kamieni milowych powierzono równolegle Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej oraz Ministrowi Zdrowia przy koordynacyjnym wsparciu Ministra Funduszy
i Polityki Regionalnej (w przypadku zakończonego już kamienia milowego A69G) i Ministra
ds. Polityki Senioralnej (w przypadku realizowanego od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2025r.
kamienia milowego A70G).
Na podstawie opracowanego przez Bank Światowy raportu, pn. Strategiczny przegląd opieki
długoterminowej w Polsce, celem określenia priorytetów w zakresie reform, realizowane są
w ramach kamienia milowego A70G i przy udziale MRPiPS następujące działania:
analiza obowiązujących standardów jakości opieki długoterminowej w obszarze pomocy
społecznej oraz przygotowanie projektu przepisów prawnych dotyczących standardów
wybranych elementów jakości opieki w obszarze pomocy społecznej,
wskazanie organów odpowiedzialnych za koordynację systemu opieki długoterminowej,
a także ogół działań w zakresie monitorowania i ewaluacji jakości oraz prowadzenie
działalności informacyjnej,
przegląd wydatków publicznych w celu oceny efektywności finansowania opieki
długoterminowej ze środków publicznych,
przyjęcie dokumentu, w którym zaproponowany zostanie zintegrowany system
monitorowania i ewaluacji jakości danych, sposobu ich gromadzenia i wykorzystywania.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z Kamieniem milowym A70G
realizowanym w ramach reformy A4.6 pn. „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej
określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej” KPO, zakładającym wejście
w życie aktów prawnych realizujących wybrane priorytety reformy określone na podstawie
strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce, podjął współpracę z Prezesem
Rady Ministrów, który Zarządzeniem nr 30 z dnia 22 marca 2024 r. powołał
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi (M.P. poz. 224).
Prace międzyresortowe, zmierzające do wypracowania odpowiednich rozwiązań w zakresie
świadczenia usług w miejscu zamieszkania i wzmacniania kadr pomocy społecznej trwają.
Zespół, będący organem pomocniczym Rady Ministrów, powołano w związku z potrzebą
ustrukturyzowania współpracy międzyresortowej w zakresie m.in. prac legislacyjnych,
obejmujących zagadnienie opieki nad osobami starszymi (np. w zakresie opieki
długoterminowej i pomocy społecznej). Zróżnicowanie wyzwań sytuujących się na styku
właściwości kilku ministerstw powoduje, że niezbędna jest w tym wypadku współpraca
międzyresortowa. Prowadzone analizy winny umożliwić przygotowanie wieloaspektowych
rekomendacji. Organizowane spotkania przedstawicieli właściwych resortów
z przedstawicielami środowiska naukowego, instytucji świadczących pomoc osobom
starszym oraz zewnętrznych interesariuszy pozwalają precyzyjnie określać kierunki zmian
i odpowiednich działań. Podejście to zmierza do wdrożenia rozwiązań, które pozwolą na
zwiększenie współpracy w ramach systemu ochrony zdrowia, systemu pomocy społecznej
oraz innych. Do zadań Zespołu należy:
analiza systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi;
proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących opieki nad osobami
starszymi;
opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki
nad osobami starszymi;
rozpatrywanie innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady
Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami
starszymi.
Omawianym zagadnieniem zajmuje się Grupa robocza do spraw opieki długoterminowej.
W jej pracach udział biorą przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowego
Funduszu Zdrowia oraz zaproszeni eksperci.
Realizowana obecnie deinstytucjonalizacja usług społecznych, polegająca na przechodzeniu
od opieki instytucjonalnej do świadczonej w społecznościach lokalnych, nie przewiduje
zwiększania liczby miejsc w domach pomocy społecznej. Trwające prace zmierzają do
reformy i usprawnienia systemu pomocy społecznej tak, aby wszystkie osoby wymagające
wsparcia otrzymały adekwatną do potrzeb ofertę usług w swoim środowisku,
a kierowanie ich do domów pomocy społecznej stało się środkiem stosowanym
w ostateczności.
Na obecnym etapie, w ramach systemu pomocy społecznej, oferowane są różnorodne formy
wsparcia dedykowane osobom, które ze względu na wiek, choroby lub niepełnosprawności
wymagają codziennej opieki. Pomoc dla osób starszych kierowana jest przede wszystkim do
samotnych seniorów w trudnej sytuacji finansowej, ale również do tych, którzy z różnych
przyczyn nie mogą liczyć na wsparcie najbliższych. Pomoc może być udzielana w miejscu
zamieszkania, podczas dziennego pobytu w ośrodkach wsparcia albo w placówkach
całodobowych. Wsparcie środowiskowe to przede wszystkim:
Usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, przysługujące osobie, która jest
samotna i z powodu wieku, choroby lub z innych przyczyn wymaga pomocy innych osób,
a jest jej pozbawiona. Mogą zostać przyznane również osobie wymagającej pomocy
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
innych, a rodzina czy niezamieszkujący wspólnie małżonek, wstępni i zstępni nie mogą
jej takiej pomocy zapewnić.
Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w formie usług sąsiedzkich. Usługi sąsiedzkie
obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową
opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia
niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości,
zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania. Przysługują one
osobie, która jest samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga
pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Mogą być przyznane również osobie
potrzebującej pomocy innych, której rodzina czy wspólnie niezamieszkujący małżonek,
wstępni lub zstępni nie mogą jej zapewnić. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są
dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub
niepełnosprawności i świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem
zawodowym.
Specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Ich świadczenie należy do
zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a realizowane jest ze środków
budżetu państwa.
Usługi świadczone w ośrodkach wsparcia. Osobom, które ze względu na wiek, chorobę
lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu
niezbędnych potrzeb życiowych, mogą zostać przyznane usługi opiekuńcze,
specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia.
Ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są np. środowiskowe domy
samopomocy i kluby samopomocy.
Mieszkania treningowe i wspomagane, będące formą przygotowującą osoby w nich
przebywające do prowadzenia niezależnego życia lub wspierającą je w codziennym
funkcjonowaniu przy wsparciu specjalistów.
Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w domach pomocy społecznej. Mogą
być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność
wymaga doraźnej pomocy w formie pobytu całodobowego bądź dziennego, ze względu
na czasowe ograniczenie możliwości zapewnienia jej potrzebnego wsparcia w miejscu
zamieszkania przez osoby na co dzień sprawujące nad nią opiekę.
Osoby, którym nie sposób zapewnić usług w miejscu zamieszkania, mogą zostać skierowane
do całodobowej opieki instytucjonalnej, przy czym może to się odbyć dopiero po
wyczerpaniu innych możliwości wsparcia w środowisku lokalnym. Pomoc w tej formie
świadczona jest w:
domach pomocy społecznej. Domy pomocy społecznej, jako jednostki organizacyjne
szczególnie istotne dla usług opieki długoterminowej, prowadzone są z myślą o osobach
wymagających całodobowej opieki ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność,
niemogących samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, którym nie można
zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
rodzinnych domach pomocy. Rodzinny dom pomocy zapewnia usługi opiekuńcze
i bytowe, świadczone całodobowo przez osobę fizyczną lub podmiot uprawniony nie
mniej niż trzem i nie więcej niż ośmiu zamieszkującym wspólnie osobom, wymagającym
z powodu wieku lub niepełnosprawności wsparcia w tej formie.
placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnościami,
przewlekle chorym lub w podeszłym wieku. Placówki tego rodzaju prowadzone są
w ramach działalności gospodarczej lub statutowej.
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych jest zadaniem własnym gminy
i ma charakter obowiązkowy, natomiast prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach
pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym/powiatowym oraz kierowanie
do nich osób wymagających opieki, w tym osób starszych, należy do zadań własnych
samorządów.
Wyjątek stanowi świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych i prowadzenie, a także
rozwijanie infrastruktury ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, będące
zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, realizowanym przez samorząd.
Ponadto, celem realizacji zadań pomocy społecznej, np. organizacji wsparcia dla osób
starszych, gmina może tworzyć również inne jednostki organizacyjne. Zadania gmin
i powiatów w tym zakresie wynikają z opracowanych strategii rozwiązywania problemów
społecznych, uwzględniających sytuację osób starszych. Zatem, za kreowanie dostępności
usług dla osób starszych odpowiedzialny jest przede wszystkim samorząd.
Wsparciu samorządów w realizacji ich zadań własnych służą opracowane w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej programy „OPIEKA 75+” na rok 2025 i „Korpus
Wsparcia Seniorów”, dedykowane osobom starszym.
OPIEKA 75+ umożliwia uzyskanie przez gminy wsparcia finansowego w zakresie realizacji
zadania własnego o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy
o pomocy społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych
dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Wsparcia finansowego dla gmin w ramach programu
udziela się na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość przyznanej
dotacji celowej z budżetu państwa nie może przekroczyć w tym przypadku 60% kosztów
realizacji zadania. Celem programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych. W roku bieżącym
gminy przystępujące do realizacji programu mogą skorzystać z dofinansowania, jeżeli:
dane świadczenie realizują samodzielnie tj. przez pracowników ośrodka pomocy
społecznej/centrum usług społecznych, urzędu gminy lub innych gminnych jednostek
organizacyjnych;
zlecają realizację przedmiotowego zadania organizacjom pozarządowym;
kupują usługi opiekuńcze od podmiotów sektora prywatnego.
W 2025 roku na realizację Programu przeznaczono kwotę 80 mln zł.
Korpus wsparcia Seniorów to z kolei element polityki państwa wspierającej osoby starsze
i niesamodzielne ze względu na wiek oraz stan zdrowia. Program kierowany jest do
wszystkich gmin w Polsce. Jego adresatami pośrednimi są osoby w wieku 60+, mające
problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzące
jednoosobowe gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są
w stanie zapewnić im potrzebnego wsparcia. Program realizowany jest w dwóch Modułach:
Moduł I zapewnia gminom wsparcie finansowe w organizowaniu usług opiekuńczych
świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat i starszych. Usługi te
obejmą pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i podstawową opiekę
higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające
specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie
kontaktów z otoczeniem.
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Moduł II wspiera finansowo gminy w realizacji usług opiekuńczych poprzez zapewnienie
dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej zwiększyć bezpieczeństwo oraz
możliwości samodzielnego funkcjonowania osób starszych w miejscu ich zamieszkania.
W jego ramach gminy mogą uzyskać dofinansowanie do zakupu i kosztów użytkowania
tzw. opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa.
Do programu gminy mogą przystąpić w zakresie dotyczącym realizacji zadania własnego
określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz
w art. 17 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, tj. polegającego odpowiednio na organizowaniu i świadczeniu
usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich (Moduł I) i podejmowaniu
innych zadań z zakresu pomocy społecznej, wynikających z rozeznanych potrzeb gminy,
w tym tworzeniu i realizowaniu programów osłonowych (Moduł II).
Wsparcia dla gmin w ramach omawianego programu udziela się na podstawie art. 115 ust. 1
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej
z budżetu państwa w tegorocznej edycji programu nie może przekroczyć 80% całkowitych
kosztów realizacji zadania.
W bieżącym roku na realizację programu przeznaczono ogółem kwotę 65 mln zł.
W wyniku wprowadzenia do ustawy o pomocy społecznej zmiany umożliwiającej przyjęcie
przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”,
w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r., zatrudnieni na podstawie umowy o pracę
pracownicy nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie. Kwota środków przeznaczona na realizację rządowego programu w całym
okresie jego realizacji to 6 721 400 000 zł.
W roku 2024 uruchomiono środki na wypłaty dodatków dla pracowników domów pomocy
społecznej w wysokości ponad 393 000 000 zł, którymi objęto 56 884 osoby, a ponadto
kwotę 101 042 966 zł dla 16 326 pracowników ośrodków wsparcia. Zapotrzebowanie na
środki na rok 2025 wynosi ponad 1 miliard 760 mln złotych (z tego na dps ponad 790 mln zł,
a na ośrodki wsparcia 205 mln zł).
W ramach podejmowanych działań, Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej prowadzi dialog z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów
terytorialnych oraz strony społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań
służących poprawie warunków pracy kadr pomocy społecznej. W tym celu, na podstawie
zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej (Dz. Urz.
MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano Zespół do spraw reformy systemu
pomocy społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
-- 6 of 6 --