Interpelacja nr 9411
Interpelacja w sprawie warunków przyznawania renty wdowiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie warunków przyznawania renty wdowiej
Interpelacja nr 9411
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie warunków przyznawania renty wdowiej
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 18-04-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłasza się wiele emerytek, które z ogromnym zaangażowaniem brały udział w zbieraniu podpisów pod obywatelskim projektem ustawy dotyczącej renty wdowiej, a teraz wyrażają swoje niezadowolenie z finalnych rozwiązań przyjętych przez rząd. Projekt obywatelski zakładał możliwość łączenia własnego świadczenia emerytalnego z 50% renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub odwrotnie – bez dodatkowych ograniczeń wiekowych. Cieszył się szerokim poparciem społecznym i miał na celu rzeczywiste wsparcie osób starszych, które po śmierci partnera życiowego często zmagają się z dramatycznym spadkiem dochodów.
Z wielkim rozczarowaniem przyjęto zatem fakt, że ostatecznie uchwalona przez rząd ustawa znacząco odbiega od pierwotnych założeń projektu obywatelskiego. Kobiety, z którymi rozmawiałam w moim biurze poselskim, mówią wprost, że czują się oszukane. Uważają, że rządowy projekt jest zbyt okrojony i nie spełnia swoich podstawowych założeń. Wskazują przede wszystkim na wprowadzenie kryterium wieku — 55 lat w momencie śmierci małżonka — jako warunku skorzystania ze świadczenia, a także niski poziom świadczenia w pierwszym etapie jego wdrażania, czyli jedynie 15% renty rodzinnej lub emerytury (w zależności od wyboru).
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Z jakich powodów w ostatecznej wersji ustawy wprowadzono kryterium wieku 55 lat, mimo że obywatelski projekt tego nie przewidywał?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje nowelizację przepisów w kierunku rozszerzenia kręgu uprawnionych do świadczenia renty wdowiej — m.in. poprzez zniesienie ograniczeń wiekowych? A jeśli tak, to kiedy?
Czy rozważane są zmiany zwiększające procentowy udział dodatkowego świadczenia, tak aby lepiej odpowiadał on rzeczywistym potrzebom osób, które tracą partnera życiowego?
W jaki sposób ministerstwo planuje odpowiedzieć na społeczne niezadowolenie wynikające z rozbieżności między obywatelskim projektem a ustawą przyjętą przez rząd?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 9411
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie warunków przyznawania renty wdowiej
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 18-04-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłasza się wiele emerytek, które z ogromnym zaangażowaniem brały udział w zbieraniu podpisów pod obywatelskim projektem ustawy dotyczącej renty wdowiej, a teraz wyrażają swoje niezadowolenie z finalnych rozwiązań przyjętych przez rząd. Projekt obywatelski zakładał możliwość łączenia własnego świadczenia emerytalnego z 50% renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub odwrotnie – bez dodatkowych ograniczeń wiekowych. Cieszył się szerokim poparciem społecznym i miał na celu rzeczywiste wsparcie osób starszych, które po śmierci partnera życiowego często zmagają się z dramatycznym spadkiem dochodów.
Z wielkim rozczarowaniem przyjęto zatem fakt, że ostatecznie uchwalona przez rząd ustawa znacząco odbiega od pierwotnych założeń projektu obywatelskiego. Kobiety, z którymi rozmawiałam w moim biurze poselskim, mówią wprost, że czują się oszukane. Uważają, że rządowy projekt jest zbyt okrojony i nie spełnia swoich podstawowych założeń. Wskazują przede wszystkim na wprowadzenie kryterium wieku — 55 lat w momencie śmierci małżonka — jako warunku skorzystania ze świadczenia, a także niski poziom świadczenia w pierwszym etapie jego wdrażania, czyli jedynie 15% renty rodzinnej lub emerytury (w zależności od wyboru).
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Z jakich powodów w ostatecznej wersji ustawy wprowadzono kryterium wieku 55 lat, mimo że obywatelski projekt tego nie przewidywał?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje nowelizację przepisów w kierunku rozszerzenia kręgu uprawnionych do świadczenia renty wdowiej — m.in. poprzez zniesienie ograniczeń wiekowych? A jeśli tak, to kiedy?
Czy rozważane są zmiany zwiększające procentowy udział dodatkowego świadczenia, tak aby lepiej odpowiadał on rzeczywistym potrzebom osób, które tracą partnera życiowego?
W jaki sposób ministerstwo planuje odpowiedzieć na społeczne niezadowolenie wynikające z rozbieżności między obywatelskim projektem a ustawą przyjętą przez rząd?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
16%
Konkretność
84%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5441 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.213.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9411, Pani Posłanki Pauliny Matysiak w sprawie warunków
przyznawania renty wdowiej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła
od 1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
stanowią, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. 15%). Ustawa
wprowadza zatem nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy nazwali „rentą wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa
do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
i osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach
tzw. renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza również limit kwoty pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach
tzw. renty wdowiej do poziomu trzykrotności najniższej emerytury.
Wspomniane warunki wynikają z konieczności skierowania wsparcia w tej postaci do osób
najbardziej potrzebujących, które w sposób dotkliwy również finansowo odczuły stratę
małżonka, a ze względu na wiek nie mają możliwości samodzielnego poprawienia swojej
sytuacji bytowej. Ograniczenia zawarte w ustawie służą skierowaniu prawa do nowej reguły
zbiegu do osób, które prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym
okresie swojej aktywności zawodowej lub po jej ustaniu, a zatem utraciły możliwość
polepszenia swojej sytuacji majątkowej.
Wprowadzenie rzeczonych warunków jest rozwiązaniem kompromisowym, podyktowanym
koniecznością odpowiedzialnego wdrożenia nowego rozwiązania do systemu emerytalno-
rentowego, uwzględniającego oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i możliwości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) oraz budżetu państwa, z którego
fundusz jest dotowany.
Renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi szczególną instytucję
w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza ona uprawnienie do pobierania dwóch
świadczeń jednocześnie (jednego w całości i drugiego w części). Ze względu na odmienny od
renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, może ono podlegać innym regułom w zakresie
warunków nabywania uprawnień, w tym w szczególności dotyczących wieku uprawnionych.
Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi inną konstrukcję prawną niż to
pozwalające pobierać samodzielne świadczenie, jakim jest renta rodzinna.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej badane są wszystkie postulaty
zgłaszane przez świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów emerytalno-
rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy podejmowaniu
działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Jednocześnie, ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i obejmuje liczne grono świadczeniobiorców, wszelkie
nowe rozwiązania dotyczące tego obszaru winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to
także ewentualnego rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do renty wdowiej, które - biorąc
pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - będzie
się wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa do tego funduszu.
Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie
z którym aktualne rozwiązania są adekwatne do możliwości budżetu państwa.
Jednocześnie przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada
Ministrów dokona w 2028 r. weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu, celem
oceny zasadności jego podwyższenia, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej
kraju położenie grup osób uprawnionych do ich pobierania. Będzie to również okazja do
całościowego przeglądu rozwiązań prawnych dotyczących renty wdowiej, w tym – kręgu
osób uprawnionych do skorzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.213.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9411, Pani Posłanki Pauliny Matysiak w sprawie warunków
przyznawania renty wdowiej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła
od 1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
stanowią, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. 15%). Ustawa
wprowadza zatem nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy nazwali „rentą wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa
do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
i osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach
tzw. renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza również limit kwoty pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach
tzw. renty wdowiej do poziomu trzykrotności najniższej emerytury.
Wspomniane warunki wynikają z konieczności skierowania wsparcia w tej postaci do osób
najbardziej potrzebujących, które w sposób dotkliwy również finansowo odczuły stratę
małżonka, a ze względu na wiek nie mają możliwości samodzielnego poprawienia swojej
sytuacji bytowej. Ograniczenia zawarte w ustawie służą skierowaniu prawa do nowej reguły
zbiegu do osób, które prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym
okresie swojej aktywności zawodowej lub po jej ustaniu, a zatem utraciły możliwość
polepszenia swojej sytuacji majątkowej.
Wprowadzenie rzeczonych warunków jest rozwiązaniem kompromisowym, podyktowanym
koniecznością odpowiedzialnego wdrożenia nowego rozwiązania do systemu emerytalno-
rentowego, uwzględniającego oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i możliwości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) oraz budżetu państwa, z którego
fundusz jest dotowany.
Renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi szczególną instytucję
w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza ona uprawnienie do pobierania dwóch
świadczeń jednocześnie (jednego w całości i drugiego w części). Ze względu na odmienny od
renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, może ono podlegać innym regułom w zakresie
warunków nabywania uprawnień, w tym w szczególności dotyczących wieku uprawnionych.
Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi inną konstrukcję prawną niż to
pozwalające pobierać samodzielne świadczenie, jakim jest renta rodzinna.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej badane są wszystkie postulaty
zgłaszane przez świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów emerytalno-
rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy podejmowaniu
działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Jednocześnie, ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i obejmuje liczne grono świadczeniobiorców, wszelkie
nowe rozwiązania dotyczące tego obszaru winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to
także ewentualnego rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do renty wdowiej, które - biorąc
pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - będzie
się wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa do tego funduszu.
Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie
z którym aktualne rozwiązania są adekwatne do możliwości budżetu państwa.
Jednocześnie przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada
Ministrów dokona w 2028 r. weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu, celem
oceny zasadności jego podwyższenia, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej
kraju położenie grup osób uprawnionych do ich pobierania. Będzie to również okazja do
całościowego przeglądu rozwiązań prawnych dotyczących renty wdowiej, w tym – kręgu
osób uprawnionych do skorzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --