Interpelacja w sprawie sankcji pieniężnej za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów z dzieckiem
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9391
do ministra sprawiedliwości
w sprawie sankcji pieniężnej za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów z dzieckiem
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic, Dorota Łoboda, Jolanta Niezgodzka, Monika Rosa, Wanda Nowicka
Data wpływu: 18-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
realizacja kontaktów z dzieckiem wynikająca z orzeczenia sądu lub ugody zawartej przed sądem lub mediatorem zabezpieczona została przez ustawodawcę poprzez możliwość nałożenia sankcji pieniężnej za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów z dzieckiem. Art. 59815 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje możliwość zastosowania przedmiotowej sankcji zarówno wobec osoby, która nie wydaje dziecka celem odbycia kontaktu, jak również wobec osoby uprawnionej do kontaktu lub takiej, której tego kontaktu zakazano. W obu wspomnianych przypadkach ustawodawca przewidział możliwość nakazania zapłaty sankcji pieniężnej na rzecz osoby, której uprawnienia zostały naruszone. Tak skonstruowany model odpowiedzialności finansowej za nierealizowanie kontaktów z dzieckiem budzi poważne wątpliwości, bowiem potencjalnie może doprowadzać do sytuacji, w której jeden z rodziców zobowiązany do zapłaty alimentów, a niewykonujący tego obowiązku, otrzymuje dodatkowe środki od drugiego rodzica, w związku z niewykonywaniem kontaktów. O ile samo zastosowanie sankcji pieniężnej za nierealizowanie orzeczonych kontaktów, jako swoistego środka przymusu, nie budzi wątpliwości, tak skierowanie środków pochodzących z takiej sankcji do jednej ze stron sporu jest nieakceptowalne.
Wobec powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje zmiany legislacyjne w zakresie sankcji pieniężnej za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, tak aby środki pochodzące z sankcji wpłacane były na rzecz Skarbu Państwa? Jeśli tak, to w jakim terminie planowane jest przedstawienie projektu zmiany tych przepisów?
Czy resort posiada statystyki wskazujące w ilu przypadkach orzeczono zapłatę należnej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 59816 K.p.c., na rzecz osoby uchylającej się od obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka? Proszę o przedstawienie takiej statystyki.
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości posiada statystyki wskazujące w ilu przypadkach nie doszło do nałożenia sankcji pieniężnej w trybie art. 59816 K.p.c. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygnatura akt SK 3/20? Proszę o przedstawienie takiej statystyki.
Z poważaniem
dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6979 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.171.2025
Warszawa, 19 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 9391 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Panią Posłankę dr Anitę Kucharską – Dziedzic wraz z grupą Posłanek na Sejm RP
w sprawie sankcji pieniężnej za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów
z dzieckiem.
Priorytetem Ministerstwa Sprawiedliwości niezmiennie pozostaje wzmocnienie ochrony
praw dziecka. W tym celu resort podejmuje wszelkie starania zmierzające do
kompleksowego zreformowania przepisów prawa rodzinnego i opiekuńczego, a także
wsparcia sądownictwa rodzinnego i usprawnienia postępowań sądowych w sprawach
rodzinnych.
Ad 1
W Ministerstwie Sprawiedliwości na ukończeniu są prace nad projektem nowelizacji
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz.
1568, dalej: k.p.c.) i ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 poz.
2119, dalej: k.w.), w zakresie postępowania dotyczącego kontaktów z dzieckiem
i w sprawach o wykonywanie kontaktów oraz postępowania w sprawach o odebranie
osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.
-- 1 of 3 --
2
Podzielamy ocenę, że obowiązująca obecnie sankcja za niewykonanie lub niewłaściwe
wykonanie obowiązków związanych z realizacją kontaktów w postaci zapłaty oznaczonej
sumy pieniężnej odpowiednio na rzecz osoby uprawnionej do kontaktów z dzieckiem
lub osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, jest niewłaściwa i budzi uzasadniony
sprzeciw społeczny. Z tego powodu jednym z rozważanych rozwiązań jest wprowadzenie
grzywny na rzecz Skarbu Państwa, co nadałoby odpowiednią rangę sankcji nakładanej
przez sąd i pozwoliło wyeliminować zarzuty nieuzasadnionego bogacenia się jednej strony
kosztem drugiej.
Zgodnie z założeniem nowelizacji już na etapie postępowania ustalającego kontakty
z dzieckiem, sąd równocześnie z ustaleniem obowiązków związanych z realizacją
kontaktów zagrozi, zarówno osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje, jak i osobie
uprawnionej do kontaktów z dzieckiem albo osobie, której zakazano kontaktów
z dzieckiem, odpowiednią sankcją (grzywną) za niewykonanie lub naruszenie obowiązków
wynikających z orzeczenia sądu, ugody zawartej przed sądem albo ugody zawartej przed
mediatorem i zatwierdzonej przez sąd.
Dotyczyć to będzie zarówno sytuacji, gdy sąd wydaje merytoryczne postanowienie
ustalające kontakty z dzieckiem albo zmieniające rozstrzygnięcie o kontaktach
z dzieckiem, jak i sytuacji, gdy strony (uczestnicy postępowania) zawierają w tej materii
ugodę przed sądem albo przed mediatorem, którą sąd następnie zatwierdza.
Rozwiązanie to będzie miało ten niewątpliwy walor, że doprowadzi do skrócenia
postępowania o wykonywanie kontaktów z dzieckiem ograniczając je do jednego etapu
(zamiast dwóch, które są obecnie), ale równocześnie będzie oddziaływało prewencyjnie.
Zagrożenie zawczasu nałożeniem sankcji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie
obowiązków związanych z realizacją kontaktów ma bowiem szansę uświadomić
uczestnikom postępowania wagę tych obowiązków i przeciwdziałać niewłaściwej
ich realizacji.
-- 2 of 3 --
3
Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wystąpić o wpis tego projektu ustawy do wykazu
prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów w trzecim kwartale 2025 roku
i skierować projekt do prac parlamentarnych w pierwszym półroczu 2026 roku.
Ad 2 i 3
W załączeniu przekazuję zestawienie statystyczne dotyczące obowiązku zapłaty sumy
pieniężnej.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
W załączeniu:
zestawienie statystyczne
-- 3 of 3 --
Departament Analiz i Strategii
Wydział Statystyki i Analiz
rodziców orzeczeń rodziców orzeczeń rodziców orzeczeń rodziców orzeczeń rodziców orzeczeń
Razem (w. 02, 05, 08,11) 1 808 1 022 815 661 609
Orzeczenie, w którym zagrożono osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje, niewykonującej (albo niewłaściwie
wykonującej) obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w
przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 59815 § 1 k.p.c.) nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na
rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem
2 520 658 495 388 401
Liczba ojców, którym zagrożono nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej do
kontaktu z dzieckiem w sytuacjach wskazanych w w. 02 3 79 130 87 82 115
Liczba matek, którym zagrożono nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej
do kontaktu z dzieckiem w sytuacjach wskazanych w w. 02 4 427 520 392 287 294
Orzeczenie, w którym zagrożono osobie uprawnionej do kontaktu z dzieckiem albo osobie, której tego kontaktu
zakazano, naruszających obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 59815 § 2 k.p.c.) nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy
pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje
5
114
135 129 96 87
Liczba ojców, którym zagrożono nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której
pieczą dziecko pozostaje w sytuacjach wskazanych w w. 05 6 54 71 72 71 63
Liczba matek, którym zagrożono nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której
pieczą dziecko pozostaje w sytuacjach wskazanych w w. 05 7 54 63 51 24 24
Orzeczenie, którym nakazano osobom wymienionym w w. 02 lub 05 zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej 8 142 190 164 143 102
Liczba ojców, w sytuacjach wymienionych w w. 02 lub 05, którym nakazano zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej 9 25 41 33 34 27
Liczba matek, w sytuacjach wymienionych w w. 02 lub 05, którym nakazano zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej 10 114 149 130 108 76
Orzeczenie, którym przyznano zwrot wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktów, jeżeli do
kontaktu nie doszło wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę, pod której pieczą
dziecko pozostaje, obowiązków wynikających z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 59817 § 1 k.p.c.) oraz naruszenia przez uprawnionego do
kontaktu z dzieckiem obowiązków dotyczących kontaktu, wynikających z orzeczenia albo z ugody zawartej
przed sądem lub przed mediatorem (art. 59817 § 2 k.p.c.)
11 32 39 27 34 19
Liczba ojców, którym przyznano zwrot wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktów, w
sytuacjach wymienionych w w.11 12 13 23 16 20 11
Liczba matek, którym przyznano zwrot wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktów, w
sytuacjach wymienionych w w.11 13 18 16 11 14 8
Rodzaje orzeczeń w sprawach dotyczących wykonywania kontaktów z dzieckiem (art. 59815 i nast. kpc)
Liczba Wyszczególnienie
2021 2024
Liczba
2022
Liczba Liczba
2020 2023
Liczba
-- 1 of 1 --