Interpelacja nr 9343
Interpelacja w sprawie zaniedbań i nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas powodzi we wrześniu 2024 roku
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zaniedbań i nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas powodzi we wrześniu 2024 roku
Interpelacja nr 9343
do ministra infrastruktury
w sprawie zaniedbań i nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas powodzi we wrześniu 2024 roku
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 17-04-2025
Powódź, która nawiedziła Polskę we wrześniu 2024 roku, okazała się jednym z największych kryzysów hydrologicznych ostatnich lat, porównywalnym do tzw. powodzi tysiąclecia z 1997 roku. Liczne błędy i zaniedbania w zarządzaniu zbiornikami retencyjnymi oraz brak odpowiednich działań prewencyjnych ujawniły poważne braki w strukturze organizacyjnej Wód Polskich.
Podczas powodzi Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu nie zapewnił wystarczającej rezerwy powodziowej w zbiornikach retencyjnych na Nysie Kłodzkiej, mimo alarmujących prognoz meteorologicznych. Decyzje o retencjonowaniu wody i ograniczeniu zrzutów były podejmowane na podstawie wytycznych Międzyresortowego zespołu ds. Odry, co w połączeniu z chaosem komunikacyjnym i brakiem kluczowych osób odpowiedzialnych za zarządzanie sytuacją kryzysową doprowadziło do katastrofalnych skutków.
Zaniepokojenie budzi także fakt masowych zwolnień doświadczonych pracowników Wód Polskich po zmianie władzy. W kluczowych zarządach zlewni i nadzorach wodnych w Nysie, Lwówku Śląskim, Legnicy i Wrocławiu wprowadzono zmiany kadrowe, które objęły zarówno kierowników, jak i operatorów zespołów hydrotechnicznych. Wielu specjalistów, odpowiedzialnych wcześniej za zarządzanie polityką przeciwpowodziową, zostało zwolnionych, co miało bezpośredni wpływ na brak profesjonalizmu w działaniach kryzysowych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podjęło ministerstwo w celu zbadania przyczyn nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas powodzi we wrześniu 2024 roku?
2. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie audytu działań podejmowanych przez Wody Polskie w kontekście przygotowania i reagowania na powódź?
3. Jakie kryteria kwalifikacyjne stosowano przy zatrudnianiu nowych pracowników na stanowiska kierownicze w Wodach Polskich po zmianie władzy?
4. Czy są rozważane działania mające na celu przywrócenie do pracy zwolnionych specjalistów, którzy mają doświadczenie w zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi?
5. Jakie środki zapobiegawcze i usprawniające komunikację wewnętrzną oraz koordynację działań między jednostkami Wód Polskich są planowane na przyszłość?
6. Jakie wnioski wyciągnięto z ostatniej powodzi w kontekście dalszych prac nad poprawą infrastruktury przeciwpowodziowej, w tym zwiększenia pojemności retencyjnej zbiorników?
Z uwagi na skalę powodzi oraz liczne błędy w jej zarządzaniu konieczne jest podjęcie stanowczych działań, które zagwarantują większe bezpieczeństwo obywatelom w przyszłości. Liczę na szczegółowe wyjaśnienia i podjęcie stosownych działań naprawczych.
Interpelacja nr 9343
do ministra infrastruktury
w sprawie zaniedbań i nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas powodzi we wrześniu 2024 roku
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 17-04-2025
Powódź, która nawiedziła Polskę we wrześniu 2024 roku, okazała się jednym z największych kryzysów hydrologicznych ostatnich lat, porównywalnym do tzw. powodzi tysiąclecia z 1997 roku. Liczne błędy i zaniedbania w zarządzaniu zbiornikami retencyjnymi oraz brak odpowiednich działań prewencyjnych ujawniły poważne braki w strukturze organizacyjnej Wód Polskich.
Podczas powodzi Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu nie zapewnił wystarczającej rezerwy powodziowej w zbiornikach retencyjnych na Nysie Kłodzkiej, mimo alarmujących prognoz meteorologicznych. Decyzje o retencjonowaniu wody i ograniczeniu zrzutów były podejmowane na podstawie wytycznych Międzyresortowego zespołu ds. Odry, co w połączeniu z chaosem komunikacyjnym i brakiem kluczowych osób odpowiedzialnych za zarządzanie sytuacją kryzysową doprowadziło do katastrofalnych skutków.
Zaniepokojenie budzi także fakt masowych zwolnień doświadczonych pracowników Wód Polskich po zmianie władzy. W kluczowych zarządach zlewni i nadzorach wodnych w Nysie, Lwówku Śląskim, Legnicy i Wrocławiu wprowadzono zmiany kadrowe, które objęły zarówno kierowników, jak i operatorów zespołów hydrotechnicznych. Wielu specjalistów, odpowiedzialnych wcześniej za zarządzanie polityką przeciwpowodziową, zostało zwolnionych, co miało bezpośredni wpływ na brak profesjonalizmu w działaniach kryzysowych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podjęło ministerstwo w celu zbadania przyczyn nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas powodzi we wrześniu 2024 roku?
2. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie audytu działań podejmowanych przez Wody Polskie w kontekście przygotowania i reagowania na powódź?
3. Jakie kryteria kwalifikacyjne stosowano przy zatrudnianiu nowych pracowników na stanowiska kierownicze w Wodach Polskich po zmianie władzy?
4. Czy są rozważane działania mające na celu przywrócenie do pracy zwolnionych specjalistów, którzy mają doświadczenie w zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi?
5. Jakie środki zapobiegawcze i usprawniające komunikację wewnętrzną oraz koordynację działań między jednostkami Wód Polskich są planowane na przyszłość?
6. Jakie wnioski wyciągnięto z ostatniej powodzi w kontekście dalszych prac nad poprawą infrastruktury przeciwpowodziowej, w tym zwiększenia pojemności retencyjnej zbiorników?
Z uwagi na skalę powodzi oraz liczne błędy w jej zarządzaniu konieczne jest podjęcie stanowczych działań, które zagwarantują większe bezpieczeństwo obywatelom w przyszłości. Liczę na szczegółowe wyjaśnienia i podjęcie stosownych działań naprawczych.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
14 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
10.1 / 1k zn.
- Zawiera 14 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11539 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.17.2025.KG
Warszawa, 01 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9343 Posła na Sejm RP pana Marka Matuszewskiego,
w sprawie zaniedbań i nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas
powodzi we wrześniu 2024 roku, przekazuję następujące stanowisko w przedmiotowej
sprawie.
Odnosząc się do powodzi z września 2024 r., z informacji przekazanych przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP), wynika, że z uwagi na prognozy pogody
oraz możliwość utworzenia się wezbrania od 10 września 2024 r. PGW Wody Polskie
rozpoczęło przygotowania intensyfikując je w kolejnych dniach. Dotyczyły one m.in.:
przygotowania obiektów hydrotechnicznych, podjęcia dyżurów powodziowych
w jednostkach PGW Wody Polskie, spotkań przedstawicieli Pionu Ochrony przed
Powodzią i Suszą dotyczących sytuacji hydrologiczno- meteorologicznej i przygotowania
do przejścia fali wezbraniowej, a także poinformowania firm wykonujących prace
w korytach rzeki i międzywalu do zabezpieczenia budów. Od dnia 12 września 2024 r.
na polecenie Zastępcy Prezesa ds. Ochrony Przed Powodzią i Suszą były organizowane
posiedzenia i spotkania, w których brali udział przedstawiciele PGW Wody Polskie
(w posiedzeniach brali udział dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej lub
ich zastępcy oraz kierownicy Centrów Operacyjnych Ochrony Przeciwpowodziowej).
Spotkania były kontynuowane przez cały okres trwania powodzi, do dnia 7 października
2025 r. Należy zaznaczyć, że komunikacja wewnątrz PGW Wody Polskie w kwestii zjawiska
powodzi jest określona procedurami zarządzania kryzysowego i jest wielokrotnie
testowana w ciągu roku. W sytuacji zagrożenia powodziowego ww. procedura określa
zasady postępowania, komunikację oraz współpracę pomiędzy Centrami Operacyjnymi
Ochrony Przeciwpowodziowej w Krajowym Zarządzie Gospodarki Wodnej i regionalnych
zarządach gospodarki wodnej a zarządami zlewni oraz nadzorami wodnymi. Koordynacja
ochrony przeciwpowodziowej polega na ciągłym pozyskiwaniu informacji o bieżącym
zagrożeniu powodziowym, analizie i ocenie zagrożenia, przekazywaniu informacji
zainteresowanym podmiotom wewnętrznym i zewnętrznym. Informacja przygotowana
przez Centra służy tym podmiotom jako pomoc merytoryczna w podejmowaniu decyzji o
zastosowaniu środków i sił odpowiednich do reagowania na zaistniałą sytuację.
Należy zaznaczyć, że sterowanie odpływem na zbiorniku polega na jego zwiększeniu lub
zmniejszeniu, zgodnie z aktualnymi potrzebami gospodarki wodnej oraz ochrony przed
powodzią i suszą, na podstawie zasad określonych w instrukcji gospodarowania wodą
danego obiektu, zatwierdzonej pozwoleniem wodnoprawnym. Instrukcja
gospodarowania wodą jest dokumentem wymaganym prawnie dla każdej budowli
-- 1 of 4 --
2
piętrzącej o wysokości piętrzenia powyżej 1 m oraz wyposażonej w urządzenia
umożliwiające regulowanie przepływu. Przedmiotowa instrukcja zatwierdzana jest
pozwoleniem wodnoprawnym. Zgodnie z art. 407 ust. 3 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U.
z 2025 r. poz. 960) instrukcja gospodarowania wodą jest dokumentem wymaganym
prawnie dla każdej budowli piętrzącej o wysokości piętrzenia powyżej 1 m oraz
wyposażonej w urządzenia umożliwiające regulowanie przepływu. Podstawową funkcją
ww. dokumentu jest określenie sposobu gospodarowania wodą w normalnych warunkach
użytkowania, a także podczas powodzi, występowania zjawisk lodowych, w przypadku
wystąpienia awarii oraz w okresie występowania zjawiska suszy. Zasady zawarte w
instrukcji są ustalane indywidualnie dla każdego obiektu z uwzględnieniem jego
parametrów technicznych, hydrologii piętrzonego cieku oraz funkcji zbiornika.
Przygotowania zbiorników przeciwpowodziowych, oparte na analizie sytuacji
hydrologiczno- meteorologicznej, przebiegały zgodnie z Instrukcją gospodarowania wodą.
Zbiorniki kaskady nyskiej na rzece Nysie Kłodzkiej były opróżnione – przygotowane
na przyjęcie wezbrań z poszczególnych dopływów, tj. były wypracowane dodatkowe
pojemności ponad wymagane pozwoleniem wodnoprawnym pojemności powodziowe.
Zbiorniki kaskady nyskiej na Nysie Kłodzkiej posiadały w sumie do wykorzystania wolną
pojemność 178 mln m³, porównywalną z pojemnością zbiornika przeciwpowodziowego
Racibórz Dolny na Odrze wynoszącą 185 mln m³. Ponadto od połowy sierpnia 2024 r. były
utrzymywanie odpływy ze zbiornika Nysa większe od dopływów do zbiornika, tym samym
gospodarka wodna prowadzona w okresie poprzedzającym powódź we wrześniu
wypracowała dodatkową rezerwę (pojemność) w zbiorniku, co jest tożsame
z przygotowaniem zbiornika na możliwość bezpiecznej redukcji fali powodziowej. Rzędna
piętrzenia była 1,3 m poniżej NPP (poziomu wskazanego do zastosowania zrzutu
wyprzedzającego). Należy podkreślić, że na zbiorniku Otmuchów również od trzeciej
dekady sierpnia 2024 r. był utrzymywany obniżony poziom piętrzenia o około 1,30 m
poniżej NPP (normalnego poziomu piętrzenia), m.in. ze względu na trwający remont, tym
samym gospodarka wodna prowadzona w okresie poprzedzającym powódź wypracowała
dodatkową rezerwę (pojemność) w zbiorniku, co jest tożsame z przygotowaniem
zbiornika na możliwość bezpiecznej redukcji fali powodziowej. PGW Wody Polskie
w wyniku prognoz pogody nakazało w dniu 12 września 2024 r. wykonawcy usunięcie
całego sprzętu budowlanego (w tym z czaszy zbiornika) oraz zabezpieczenie i opuszczenie
placu budowy. Dzięki wysiłkowi PGW Wody Polskie i wykonawcy, pomimo remontu,
zbiornik został wykorzystany jak zbiornik w pełni działający. Dodatkowo w dniu
12 września 2024 r. o godz. 12:00 zwiększono odpływ ze zbiornika Nysa z 10 m³/s do 35
m³/s oraz zwiększono odpływ ze zbiornika Otmuchów z 6,0 m³/s do 20,0 m³/s.
Gospodarka wodna na zbiornikach kaskady nyskiej na rzece Nysa Kłodzka była
prowadzona podczas powodzi według zasad, które są ściśle określone w aktualnie
obowiązującej i zatwierdzonej pozwoleniem wodnoprawnym Instrukcji gospodarowania
wodą na zbiornikach Otmuchów i Nysa. Zbiorniki były przygotowane na przyjęcie wezbrań
z poszczególnych dopływów, tj. były wypracowane dodatkowe i wymagane pozwoleniem
wodnoprawnym pojemności powodziowe. Zbiorniki kaskady nyskiej na Nysie Kłodzkiej
posiadały w sumie wolną pojemność 178 mln m³, porównywalną z pojemnością zbiornika
przeciwpowodziowego Racibórz Dolny na Odrze wynoszącą 185 mln m³. Wielkości rezerw
(pojemności) powodziowych, jakie miały do wykorzystania zbiorniki według stanu na
dzień 12 września 2024 r. o godz. 8.00, tj.: 1) Topola 7,1 mln m³ poniżej MaxPP
(maksymalny poziom piętrzenia); 2) Kozielno 5,4 mln m³ poniżej MaxPP; 3) Otmuchów
-- 2 of 4 --
3
89,5 mln m³ poniżej MaxPP; 4) Nysa 76,1 mln m³ poniżej MaxPP. Efektywne zarządzanie
pojemnością powodziową polega na przechwyceniu szczytu fali wezbraniowej, a jej
podstawa zostaje przepuszczona bez zatrzymania. Dzięki temu jest możliwe
kontrolowanie fali powodziowej, pod warunkiem uzyskania dostępu do precyzyjnych
prognoz meteorologicznych i hydrologicznych. Zbiorniki kaskady Nysy Kłodzkiej (Topola,
Kozielno, Otmuchów, Nysa) posiadały około 178 mln m³ zabezpieczonej rezerwy
powodziowej. W dniu 12 września 2024 r. wszystkie cztery zbiorniki kaskady Nysy
Kłodzkiej miały rezerwę powodziową od 127% do 161%, tj. wyższą niż wymagana
w Instrukcji gospodarowania wodą, która decyduje o tym, jak steruje się zbiornikami,
także podczas przejścia fali wezbraniowej. Zapełnienie największych zbiorników kaskady,
tj. Otmuchowa i Nysy, wynosiło odpowiednio 30,7% i 37,5%. Należy zaznaczyć, że zbiorniki
kaskady Nysy Kłodzkiej przechwyciły około 155 mln m³ wody. Zbiornik Racibórz Dolny,
który jest suchym zbiornikiem (na co dzień nie podejmuje pracy i nie piętrzy wody) ma
185 mln m³ pojemności i redukuje falę wezbraniową na Odrze dla ochrony dużych miast
położonych poniżej, w tym Opola i Wrocławia. Zbiornik Racibórz Dolny retencjonował
w kluczowym momencie 147,9 mln m³ (maksymalne wypełnienie wraz z Polderem Buków
osiągnął w dniu 17 września 2024 r., tj.: Buków 57 mln m³, Zbiornik Racibórz Dolny 147,9
mln m³). Odpływ ze zbiornika Nysa w wysokości 1000 m³/s został zastosowany znacznie
wcześniej przed nadejściem kulminacji na rzece Odrze. Kulminacje z rzeki Nysy Kłodzkiej
i Odry nie nałożyły się, co przyczyniło się, wspólnie ze zbiornikiem Racibórz, do ochrony
miast, tj. Oława, Brzeg oraz Wrocławia. Jednocześnie należy zaznaczyć, że PGW Wody
Polskie sukcesywnie, w ramach posiadanych środków finansowych na dany rok, realizuje
zalecenia wynikające z kontroli okresowych rocznych i pięcioletnich, a także zaleceń
wynikających z ocen stanu technicznego i stanu bezpieczeństwa.
Realizacja wszelkich działań podlega ustaleniu priorytetów i jest wykonywana zgodnie
z najpilniejszymi potrzebami odpowiadającymi wysokości środków finansowych
dostępnych na dany rok. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie współpracuje
ze służbami zarządzania kryzysowego na wszystkich strukturach i szczeblach administracji,
a w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowej pracownicy PGW Wody Polskie uczestniczą
w posiedzeniach sztabów zarządzania kryzysowego. PGW Wody Polskie wspólnie z IMGW-
PIB opracowało w I kwartale 2025 r. program zabezpieczenia przed powodzią w zlewni
Nysy Kłodzkiej. Przedmiotowy dokument, w oparciu o pozyskane z okresu powodzi dane
hydrologiczne i meteorologiczne, wskazuje kierunki realizacji działań nietechnicznych oraz
technicznych zarówno budowy nowych, jak i modernizacji istniejących obiektów w celu
poprawy bezpieczeństwa przeciwpowodziowego ponad rozwiązania sprzed wystąpienia
wrześniowej powodzi, tzw. budowanie odporności na zmiany klimatu. Konsultacje
społeczne Programu dla Nysy Kłodzkiej trwały do 30 kwietnia 2025 r., podczas których
można było zgłaszać wnioski lub uwagi do programu. Aktualnie trwa ich analiza, po której
będzie możliwe wskazanie dalszych działań ukierunkowanych na zapewnienie montażu
finansowego oraz skuteczną realizację przyjętych założeń. PGW Wody Polskie wspólnie
z IMGW-PIB opracowały także program redukcji ryzyka powodziowego dla zlewni
dotkniętych klęską żywiołową, tj.: Białej i Iłownicy, Białej Głuchołaskiej, Kaczawy,
Ścinawki, Bystrzycy. Obecnie są opracowywane programy redukcji ryzyka powodziowego
dla zlewni, tj.: Olzy, Bobru, Opawy, Osobłogi.
-- 3 of 4 --
4
Odpowiadając na pytania dotyczące pracowników i specjalistów zatrudnianych w PGW
WP należy wskazać, że wymagania dla osób ubiegających się o stanowisko Prezesa oraz
zastępców Prezesa określa art. 243 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
Z kolei wymagania dla osób ubiegających się o stanowisko dyrektora regionalnego zarządu
gospodarki wodnej i jego zastępcy określa art. 246 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne.
Natomiast wymagania dla osób powoływanych na stanowisko dyrektora zarządu zlewni
i jego zastępcy – art. 248 ust. 1 i 2 ww. ustawy. W przypadku osób powoływanych na
stanowisko kierownika nadzoru wodnego, należy przed powołaniem zasięgnąć opinii
właściwego starosty, zgodnie z art. 249 ustawy Prawo wodne.
Odpowiedzialnością i uprawnieniem Prezesa PGW WP jest prowadzenie odpowiedniej
polityki kadrowej, w tym zapewnianie , by osoby zatrudniane na ww. stanowiska miały
najwyższe możliwe kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz spełniały wymogi
przewidziane w ustawie Prawo wodne.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.17.2025.KG
Warszawa, 01 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9343 Posła na Sejm RP pana Marka Matuszewskiego,
w sprawie zaniedbań i nieprawidłowości w zarządzaniu gospodarką wodną podczas
powodzi we wrześniu 2024 roku, przekazuję następujące stanowisko w przedmiotowej
sprawie.
Odnosząc się do powodzi z września 2024 r., z informacji przekazanych przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP), wynika, że z uwagi na prognozy pogody
oraz możliwość utworzenia się wezbrania od 10 września 2024 r. PGW Wody Polskie
rozpoczęło przygotowania intensyfikując je w kolejnych dniach. Dotyczyły one m.in.:
przygotowania obiektów hydrotechnicznych, podjęcia dyżurów powodziowych
w jednostkach PGW Wody Polskie, spotkań przedstawicieli Pionu Ochrony przed
Powodzią i Suszą dotyczących sytuacji hydrologiczno- meteorologicznej i przygotowania
do przejścia fali wezbraniowej, a także poinformowania firm wykonujących prace
w korytach rzeki i międzywalu do zabezpieczenia budów. Od dnia 12 września 2024 r.
na polecenie Zastępcy Prezesa ds. Ochrony Przed Powodzią i Suszą były organizowane
posiedzenia i spotkania, w których brali udział przedstawiciele PGW Wody Polskie
(w posiedzeniach brali udział dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej lub
ich zastępcy oraz kierownicy Centrów Operacyjnych Ochrony Przeciwpowodziowej).
Spotkania były kontynuowane przez cały okres trwania powodzi, do dnia 7 października
2025 r. Należy zaznaczyć, że komunikacja wewnątrz PGW Wody Polskie w kwestii zjawiska
powodzi jest określona procedurami zarządzania kryzysowego i jest wielokrotnie
testowana w ciągu roku. W sytuacji zagrożenia powodziowego ww. procedura określa
zasady postępowania, komunikację oraz współpracę pomiędzy Centrami Operacyjnymi
Ochrony Przeciwpowodziowej w Krajowym Zarządzie Gospodarki Wodnej i regionalnych
zarządach gospodarki wodnej a zarządami zlewni oraz nadzorami wodnymi. Koordynacja
ochrony przeciwpowodziowej polega na ciągłym pozyskiwaniu informacji o bieżącym
zagrożeniu powodziowym, analizie i ocenie zagrożenia, przekazywaniu informacji
zainteresowanym podmiotom wewnętrznym i zewnętrznym. Informacja przygotowana
przez Centra służy tym podmiotom jako pomoc merytoryczna w podejmowaniu decyzji o
zastosowaniu środków i sił odpowiednich do reagowania na zaistniałą sytuację.
Należy zaznaczyć, że sterowanie odpływem na zbiorniku polega na jego zwiększeniu lub
zmniejszeniu, zgodnie z aktualnymi potrzebami gospodarki wodnej oraz ochrony przed
powodzią i suszą, na podstawie zasad określonych w instrukcji gospodarowania wodą
danego obiektu, zatwierdzonej pozwoleniem wodnoprawnym. Instrukcja
gospodarowania wodą jest dokumentem wymaganym prawnie dla każdej budowli
-- 1 of 4 --
2
piętrzącej o wysokości piętrzenia powyżej 1 m oraz wyposażonej w urządzenia
umożliwiające regulowanie przepływu. Przedmiotowa instrukcja zatwierdzana jest
pozwoleniem wodnoprawnym. Zgodnie z art. 407 ust. 3 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U.
z 2025 r. poz. 960) instrukcja gospodarowania wodą jest dokumentem wymaganym
prawnie dla każdej budowli piętrzącej o wysokości piętrzenia powyżej 1 m oraz
wyposażonej w urządzenia umożliwiające regulowanie przepływu. Podstawową funkcją
ww. dokumentu jest określenie sposobu gospodarowania wodą w normalnych warunkach
użytkowania, a także podczas powodzi, występowania zjawisk lodowych, w przypadku
wystąpienia awarii oraz w okresie występowania zjawiska suszy. Zasady zawarte w
instrukcji są ustalane indywidualnie dla każdego obiektu z uwzględnieniem jego
parametrów technicznych, hydrologii piętrzonego cieku oraz funkcji zbiornika.
Przygotowania zbiorników przeciwpowodziowych, oparte na analizie sytuacji
hydrologiczno- meteorologicznej, przebiegały zgodnie z Instrukcją gospodarowania wodą.
Zbiorniki kaskady nyskiej na rzece Nysie Kłodzkiej były opróżnione – przygotowane
na przyjęcie wezbrań z poszczególnych dopływów, tj. były wypracowane dodatkowe
pojemności ponad wymagane pozwoleniem wodnoprawnym pojemności powodziowe.
Zbiorniki kaskady nyskiej na Nysie Kłodzkiej posiadały w sumie do wykorzystania wolną
pojemność 178 mln m³, porównywalną z pojemnością zbiornika przeciwpowodziowego
Racibórz Dolny na Odrze wynoszącą 185 mln m³. Ponadto od połowy sierpnia 2024 r. były
utrzymywanie odpływy ze zbiornika Nysa większe od dopływów do zbiornika, tym samym
gospodarka wodna prowadzona w okresie poprzedzającym powódź we wrześniu
wypracowała dodatkową rezerwę (pojemność) w zbiorniku, co jest tożsame
z przygotowaniem zbiornika na możliwość bezpiecznej redukcji fali powodziowej. Rzędna
piętrzenia była 1,3 m poniżej NPP (poziomu wskazanego do zastosowania zrzutu
wyprzedzającego). Należy podkreślić, że na zbiorniku Otmuchów również od trzeciej
dekady sierpnia 2024 r. był utrzymywany obniżony poziom piętrzenia o około 1,30 m
poniżej NPP (normalnego poziomu piętrzenia), m.in. ze względu na trwający remont, tym
samym gospodarka wodna prowadzona w okresie poprzedzającym powódź wypracowała
dodatkową rezerwę (pojemność) w zbiorniku, co jest tożsame z przygotowaniem
zbiornika na możliwość bezpiecznej redukcji fali powodziowej. PGW Wody Polskie
w wyniku prognoz pogody nakazało w dniu 12 września 2024 r. wykonawcy usunięcie
całego sprzętu budowlanego (w tym z czaszy zbiornika) oraz zabezpieczenie i opuszczenie
placu budowy. Dzięki wysiłkowi PGW Wody Polskie i wykonawcy, pomimo remontu,
zbiornik został wykorzystany jak zbiornik w pełni działający. Dodatkowo w dniu
12 września 2024 r. o godz. 12:00 zwiększono odpływ ze zbiornika Nysa z 10 m³/s do 35
m³/s oraz zwiększono odpływ ze zbiornika Otmuchów z 6,0 m³/s do 20,0 m³/s.
Gospodarka wodna na zbiornikach kaskady nyskiej na rzece Nysa Kłodzka była
prowadzona podczas powodzi według zasad, które są ściśle określone w aktualnie
obowiązującej i zatwierdzonej pozwoleniem wodnoprawnym Instrukcji gospodarowania
wodą na zbiornikach Otmuchów i Nysa. Zbiorniki były przygotowane na przyjęcie wezbrań
z poszczególnych dopływów, tj. były wypracowane dodatkowe i wymagane pozwoleniem
wodnoprawnym pojemności powodziowe. Zbiorniki kaskady nyskiej na Nysie Kłodzkiej
posiadały w sumie wolną pojemność 178 mln m³, porównywalną z pojemnością zbiornika
przeciwpowodziowego Racibórz Dolny na Odrze wynoszącą 185 mln m³. Wielkości rezerw
(pojemności) powodziowych, jakie miały do wykorzystania zbiorniki według stanu na
dzień 12 września 2024 r. o godz. 8.00, tj.: 1) Topola 7,1 mln m³ poniżej MaxPP
(maksymalny poziom piętrzenia); 2) Kozielno 5,4 mln m³ poniżej MaxPP; 3) Otmuchów
-- 2 of 4 --
3
89,5 mln m³ poniżej MaxPP; 4) Nysa 76,1 mln m³ poniżej MaxPP. Efektywne zarządzanie
pojemnością powodziową polega na przechwyceniu szczytu fali wezbraniowej, a jej
podstawa zostaje przepuszczona bez zatrzymania. Dzięki temu jest możliwe
kontrolowanie fali powodziowej, pod warunkiem uzyskania dostępu do precyzyjnych
prognoz meteorologicznych i hydrologicznych. Zbiorniki kaskady Nysy Kłodzkiej (Topola,
Kozielno, Otmuchów, Nysa) posiadały około 178 mln m³ zabezpieczonej rezerwy
powodziowej. W dniu 12 września 2024 r. wszystkie cztery zbiorniki kaskady Nysy
Kłodzkiej miały rezerwę powodziową od 127% do 161%, tj. wyższą niż wymagana
w Instrukcji gospodarowania wodą, która decyduje o tym, jak steruje się zbiornikami,
także podczas przejścia fali wezbraniowej. Zapełnienie największych zbiorników kaskady,
tj. Otmuchowa i Nysy, wynosiło odpowiednio 30,7% i 37,5%. Należy zaznaczyć, że zbiorniki
kaskady Nysy Kłodzkiej przechwyciły około 155 mln m³ wody. Zbiornik Racibórz Dolny,
który jest suchym zbiornikiem (na co dzień nie podejmuje pracy i nie piętrzy wody) ma
185 mln m³ pojemności i redukuje falę wezbraniową na Odrze dla ochrony dużych miast
położonych poniżej, w tym Opola i Wrocławia. Zbiornik Racibórz Dolny retencjonował
w kluczowym momencie 147,9 mln m³ (maksymalne wypełnienie wraz z Polderem Buków
osiągnął w dniu 17 września 2024 r., tj.: Buków 57 mln m³, Zbiornik Racibórz Dolny 147,9
mln m³). Odpływ ze zbiornika Nysa w wysokości 1000 m³/s został zastosowany znacznie
wcześniej przed nadejściem kulminacji na rzece Odrze. Kulminacje z rzeki Nysy Kłodzkiej
i Odry nie nałożyły się, co przyczyniło się, wspólnie ze zbiornikiem Racibórz, do ochrony
miast, tj. Oława, Brzeg oraz Wrocławia. Jednocześnie należy zaznaczyć, że PGW Wody
Polskie sukcesywnie, w ramach posiadanych środków finansowych na dany rok, realizuje
zalecenia wynikające z kontroli okresowych rocznych i pięcioletnich, a także zaleceń
wynikających z ocen stanu technicznego i stanu bezpieczeństwa.
Realizacja wszelkich działań podlega ustaleniu priorytetów i jest wykonywana zgodnie
z najpilniejszymi potrzebami odpowiadającymi wysokości środków finansowych
dostępnych na dany rok. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie współpracuje
ze służbami zarządzania kryzysowego na wszystkich strukturach i szczeblach administracji,
a w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowej pracownicy PGW Wody Polskie uczestniczą
w posiedzeniach sztabów zarządzania kryzysowego. PGW Wody Polskie wspólnie z IMGW-
PIB opracowało w I kwartale 2025 r. program zabezpieczenia przed powodzią w zlewni
Nysy Kłodzkiej. Przedmiotowy dokument, w oparciu o pozyskane z okresu powodzi dane
hydrologiczne i meteorologiczne, wskazuje kierunki realizacji działań nietechnicznych oraz
technicznych zarówno budowy nowych, jak i modernizacji istniejących obiektów w celu
poprawy bezpieczeństwa przeciwpowodziowego ponad rozwiązania sprzed wystąpienia
wrześniowej powodzi, tzw. budowanie odporności na zmiany klimatu. Konsultacje
społeczne Programu dla Nysy Kłodzkiej trwały do 30 kwietnia 2025 r., podczas których
można było zgłaszać wnioski lub uwagi do programu. Aktualnie trwa ich analiza, po której
będzie możliwe wskazanie dalszych działań ukierunkowanych na zapewnienie montażu
finansowego oraz skuteczną realizację przyjętych założeń. PGW Wody Polskie wspólnie
z IMGW-PIB opracowały także program redukcji ryzyka powodziowego dla zlewni
dotkniętych klęską żywiołową, tj.: Białej i Iłownicy, Białej Głuchołaskiej, Kaczawy,
Ścinawki, Bystrzycy. Obecnie są opracowywane programy redukcji ryzyka powodziowego
dla zlewni, tj.: Olzy, Bobru, Opawy, Osobłogi.
-- 3 of 4 --
4
Odpowiadając na pytania dotyczące pracowników i specjalistów zatrudnianych w PGW
WP należy wskazać, że wymagania dla osób ubiegających się o stanowisko Prezesa oraz
zastępców Prezesa określa art. 243 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
Z kolei wymagania dla osób ubiegających się o stanowisko dyrektora regionalnego zarządu
gospodarki wodnej i jego zastępcy określa art. 246 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne.
Natomiast wymagania dla osób powoływanych na stanowisko dyrektora zarządu zlewni
i jego zastępcy – art. 248 ust. 1 i 2 ww. ustawy. W przypadku osób powoływanych na
stanowisko kierownika nadzoru wodnego, należy przed powołaniem zasięgnąć opinii
właściwego starosty, zgodnie z art. 249 ustawy Prawo wodne.
Odpowiedzialnością i uprawnieniem Prezesa PGW WP jest prowadzenie odpowiedniej
polityki kadrowej, w tym zapewnianie , by osoby zatrudniane na ww. stanowiska miały
najwyższe możliwe kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz spełniały wymogi
przewidziane w ustawie Prawo wodne.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --