telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DEW‐WWRKS.055.7.2025.JKP
Warszawa, 14 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 9332
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Marka Matuszewskiego,
w sprawie poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami w Polsce
w zakresie dostępności infrastruktury, rynku pracy, świadczeń oraz usług rehabilitacyjnych.
Szanowny Panie Pośle,
odnosząc się do zagadnień wyrażonych w punktach 1 i 4 interpelacji, dotyczących dostosowania
infrastruktury do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz wyzwań związanych z edukacją
włączającą i integracją społeczną, przekazuję kluczowe informacje w zakresie punktu 1 pozyskane,
zgodnie z właściwością, z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwa Infrastruktury
oraz informacje w zakresie punktu 4, zgodnie
z właściwością Ministra Edukacji.
Dostosowanie infrastruktury do potrzeb uczniów i osób z niepełnosprawnościami
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, jako koordynator polityki dostępności
w Polsce, jest odpowiedzialne za wdrażanie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu
dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami 1 (dalej: „UZD”) oraz rządowego Programu
Dostępność Plus (dalej: 2 „Program”). UZD nałożyła na podmioty publiczne szereg obowiązków w
zakresie dostępności, a Program umożliwia finansowanie wielu cennych inicjatyw z tego zakresu.
Podmioty publiczne zobowiązane są do zapewnienia co najmniej minimalnych wymagań w zakresie
dostępności architektonicznej, informacyjno‐komunikacyjnej i cyfrowej. Ponadto UZD uruchomiła
możliwość złożenia skargi na brak dostępności, która pozwala na egzekwowanie wymagań w
zakresie dostępności, w stosunku do podmiotów publicznych. UZD wprowadziła również
obowiązek raportowania dostępności przez podmioty publiczne co 4 lata. Badanie w tym zakresie
jest realizowane
w 2025 r., a jego wyniki pokażą w jakim stopniu podmioty publiczne spełniają minimalne
wymagania w zakresie dostępności, wskazane w art. 6 UZD. Na mocy przepisów UZD
w 2019r. uruchomiono również Fundusz Dostępności (dalej: „FD”), którym zarządza Bank
Gospodarstwa Krajowego (BGK). Od początku działania FD zawarto 413 umów na łączną kwotę
367,4 mln zł, z czego 89 umów na kwotę 105,4 mln zł dotyczyło budynków użyteczności publicznej.
Dzięki wsparciu środków z FD zakończono realizację 294 inwestycji na łączną kwotę 233,3 mln zł, z
czego 69 inwestycji na kwotę 72,3 mln zł dotyczyło budynków użyteczności publicznej.
W ramach koordynacji rządowego Programu, MFiPR oraz inne podmioty zaangażowane
we wdrażanie Programu podejmują liczne inicjatywy na rzecz większej dostępności
architektonicznej. W obszarze architektury wiodącym podmiotem jest Ministerstwo Rozwoju i
1 Dz. U. z 2022 r. poz. 2240.

-- 1 of 15 --

2
Technologii, które obecnie prowadzi prace nad nowym rozporządzeniem
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Projekt
nowego rozporządzenia zakłada szereg zmian służących zapewnieniu większej dostępności
budynków nowych, jak i tych podlegających przebudowie czy zmianie sposobu użytkowania, w tym
m.in. obowiązek wyposażenia w windę budynku użyteczności publicznej i zamieszkania
zbiorowego, mającego dwie lub więcej kondygnacji. W ramach Programu prowadzonych jest też
wiele innych inicjatyw w celu zapewnienia większej dostępności obiektów użyteczności publicznej
oraz przestrzeni miejskich. Ze środków funduszu celowego PFRON realizowany jest 3 program pn.
„Dostępna przestrzeń publiczna”, którego celem jest zapewnienie osobom z
niepełnosprawnościami dostępu do przestrzeni publicznej, informacji i komunikacji, a także
technologii i urządzeń wspomagających ich funkcjonowanie. Jednocześnie MFiPR jako podmiot
odpowiedzialny za wydatkowe środków z Funduszy Unii Europejskiej, już w 2018 roku opracował
tzw. „standardy dostępności” dla polityki spójności, których spełnianie jest wymagane przy
realizacji wszystkich projektów współfinansowanych z funduszy europejskich ‐ zarówno przez
podmioty publiczne i prywatne. Oznacza to, że wszystkie inwestycje realizowane przy wsparciu
środków z UE w tym np. projekty dotyczące rewitalizacji miast, renowacji budynków, zakupu
środków transportu, remontu inwestycji i obiektów transportowych itp. muszą być dostępne dla
osób z niepełnosprawnościami 2 .
Działania w zakresie skutecznego egzekwowania przepisów dotyczących dostosowywania
budynków i infrastruktury transportowej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami
są opisane w ww. sprawozdaniach z realizacji Programu w obszarach Architektura
i Transport. W ramach Standardów dostępności dla polityki spójności 2021‐2027 opracowano
również Standard Transportowy oraz Standard Architektoniczny, które określają parametry
dostępności dla infrastruktury i pojazdów komunikacji oraz dla budynków. Każdy z tych standardów
zawiera szereg szczegółowych wymagań, których niespełnienie skutkować może rozwiązaniem
umowy o dofinansowaniu inwestycji i zwrotem środków wraz z odsetkami. Podkreślić jednak
należy, że w pierwszej kolejności podejmowane są działania naprawcze, służące realnej poprawie
zidentyfikowanych uchybień, tak by z określonej infrastruktury czy środków transportu skorzystać
mogły również osoby ze szczególnymi potrzebami.
Dodatkowo, na podstawie zarówno UZD jak i ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności
cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych3 , wprowadzono
możliwość złożenia wniosku o zapewnienie dostępności architektonicznej i/lub informacyjno‐
komunikacyjnej oraz żądania zapewnienia dostępności cyfrowej.
W przypadku nieuzasadnionej odmowy zapewnienia dostępności istnieje możliwość złożenia skargi
na brak dostępności. Do końca marca 2025 r. złożono już 165 skarg na brak dostępności
architektonicznej lub informacyjno‐komunikacyjnej, ogółem oraz wydano
19 decyzji nakazujących zapewnienie dostępności. Ponadto, na podstawie UZD, wprowadzono
również instytucję koordynatora do spraw dostępności, który odpowiada
za wdrażanie przepisów UZD w organach władzy publicznej, w tym za wsparcie osób
ze szczególnymi potrzebami w dostępie do usług świadczonych przez dany podmiot
oraz monitorowanie stanu zapewniania dostępności tym osobom.
Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów
techniczno‐budowlanych dotyczących dróg publicznych4 , określają podstawowe warunki, jakie
powinny spełniać projektowane, budowane oraz przebudowywane drogi publiczne. Zgodnie z § 9
2 Standardy te można znaleźć na stronie internetowej pod adresem: Wytyczne dotyczące realizacji zasad równościowych w
ramach funduszy unijnych na lata 2021‐2027 ‐ Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej Więcej informacji o wszystkich
działaniach na rzecz dostępności zawartych jest w rocznych sprawozdaniach
z realizacji Programu, które dostępne są corocznie przekazywane do wiadomości Rady Ministrów i publikowane na stronie
internetowej pod adresem O Programie ‐ Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 1440.
4 Dz. U. z 2022 r. poz. 1518

-- 2 of 15 --

3
ust. 1 droga powinna spełniać w cyklu życia drogi co najmniej podstawowe warunki dotyczące m.
in. dostępności. Warunek dostępności dla osób
ze szczególnymi potrzebami spełnia droga użyteczna dla wszystkich w możliwie największym
stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania,
na zasadach równości z innymi osobami, zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego. Zatem
obowiązujące przepisy nakazują bezwzględnie zapewnienie dostępności osobom
ze szczególnymi potrzebami przy projektowaniu, budowie lub przebudowie dróg publicznych.
Organ administracji architektoniczno‐budowlanej przed wydaniem decyzji
o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki
lub terenu oraz projektu architektoniczno‐budowlanego sprawdza m. in. zgodność projektu
zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno‐budowlanymi, na co wskazuje
przepis art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane 5 . Zatem, sprawdzeniu
przez organ powinna podlegać również kwestia zapewnienia dostępności.
Ponadto, Minister Infrastruktury wydaje oraz rekomenduje wzorce i standardy (WiS) dotyczące
przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania
lub ochrony tych dróg. WiS są przeznaczone do dobrowolnego stosowania i nie stanowią
obligatoryjnych przepisów techniczno‐budowlanych. Wymagania zawarte w WiS formułowane są
przy nadrzędnym założeniu konieczności dążenia
do standaryzacji, ujednolicania i zwiększania czytelności dróg publicznych pod względem
parametrów funkcjonalno‐technicznych oraz zachowaniu zasad projektowania uniwersalnego tj.
projektowania w sposób pozwalający na użytkowanie dróg przez wszystkich ludzi, w możliwie
szerokim zakresie, bez potrzeby adaptacji lub specjalnego projektowania. Wszystkie dotychczas
rekomendowane WiS publikowane są na stronie internetowej 6 .
Ministerstwo Infrastruktury, w obszarze kolejnictwa, podejmuje szereg działań mających
na celu stopniowe likwidowanie istniejących barier oraz dostosowanie transportu kolejowego do
potrzeb osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się. Wpisują się one
w Krajowy plan wdrażania technicznych specyfikacji interoperacyjności, odnoszących się do
dostępności systemu kolei Unii dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości
poruszania się (TSI PRM). Obejmują one w szczególności zadania realizowane przez Polskie Koleje
Państwowe S.A. i PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. obejmujące budowę lub przebudowę istniejącej
infrastruktury kolejowej (dworców i przystanków kolejowych) oraz zakup przez PKP Intercity S.A. i
innych przewoźników kolejowych nowoczesnego pasażerskiego taboru kolejowego. Największymi
programami rozwoju kolei są m.in. Krajowy Program Kolejowy do 2030 roku (z perspektywą do
roku 2032), Rządowy program budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata: 2021‐
2025. Ponadto, PKP SA realizuje Program Inwestycji Dworcowych. Działania
te są długofalowe i wymagają zaplanowania oraz zapewnienia na ten cel znacznych środków
finansowych. Mając na uwadze potrzeby przewozowe osób niepełnosprawnych i osób
o ograniczonej zdolności ruchowej, organizator publicznego transportu zbiorowego organizując
przewozy o charakterze użyteczności publicznej, zgodnie z art. 21 ust. 1a ustawy z dnia 16 grudnia
2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym 7 , przy udzielaniu zamówienia publicznego na
wykonywanie publicznego transportu zbiorowego zobowiązany jest
do uwzględnienia konieczności zapewnienia w środkach transportu rozwiązań technicznych
służących zapewnieniu ich dostępności dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej
zdolności ruchowej. Również w umowie o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu
zbiorowego zawieranej przez organizatora publicznego transportu zbiorowego
z operatorem, określa się m.in. wymagania w stosunku do środków transportu, w tym dotyczące
wprowadzania nowoczesnych rozwiązań technicznych, a także ich dostosowania do potrzeb osób
5 Dz. U. z 2025 r. poz. 418
6 https://www.gov.pl/web/infrastruktura/wymagania‐techniczne‐w‐drogownictwie
7 Dz. U. z 2024 r. poz. 285

-- 3 of 15 --

4
niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej zdolności ruchowej (art. 25 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy).
Organizatorzy publicznego transportu zbiorowego, na podstawie ww. przepisów ustawy, są
zobowiązani do zapewnienia właściwych warunków przewozowych osób niepełnosprawnych i
osób o ograniczonej zdolności ruchowej.
Ponadto, organizatorzy publicznego transportu zbiorowego, w celu wsparcia
w uruchamianiu deficytowych linii komunikacyjnych w przewozach o charakterze użyteczności
publicznej w transporcie autobusowym mogą korzystać ze wsparcia
ze środków Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej
(FRPA). W ramach Funduszu organizatorzy otrzymują dopłatę do kwoty deficytu pojedynczej linii
komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Zgodnie z art.
11a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej8 wojewoda rozpatrując wniosek o objęcie dopłatą z Funduszu
bierze pod uwagę m.in. realizację potrzeb osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej
zdolności ruchowej w zakresie dostępu
do przewozów na liniach komunikacyjnych w przewozach autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej, dla których organizator złożył wniosek.
W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 stycznia 2025 r. w sprawie wniosków
o objęcie w danym roku budżetowych dopłatą z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej9 określono, że wojewoda biorąc pod uwagę ww. kryterium
będzie oceniał sposób realizacji potrzeb osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej
zdolności ruchowej w zakresie dostępu do przewozów na liniach komunikacyjnych w przewozach
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, dla których organizator złożył wniosek, w
tym liczbę przystanków komunikacyjnych i dworców realizujących przynajmniej jeden ze
standardów, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o publicznym transporcie
zbiorowym lub przynajmniej jeden ze standardów określonych w art. 16 ust. 2 ustawy o publicznym
transporcie zbiorowym, w odniesieniu
do dostępności tych obiektów dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności
ruchowej w stosunku do ogólnej liczby przystanków i dworców na liniach komunikacyjnych, które
zostaną uwzględnione w rozkładzie jazdy linii komunikacyjnych. W związku
z powyższym w ramach przekazywania dopłaty z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej, premiowane jest uwzględnienie potrzeb osób
niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej za pośrednictwem
systemu informacji oświatowej (SIO) gromadzi informacje o zakresie dostosowania szkoły
i placówki oświatowej do potrzeb osób niepełnosprawnych w kategoriach:
a) dostosowana całkowicie,
b) częściowo dostosowana,
c) niedostosowana.
Wśród szkół i placówek oświatowych oraz zespołów, które przekazały do bazy danych SIO powyższą
informację, 76% wykazało dostosowanie całkowite lub częściowe, a 24% – brak dostosowania do
potrzeb osób niepełnosprawnych.
Tabela 1. Liczba podmiotów, które wykazały zakres dostosowania, z pionem ogólnokształcącym, bez szkół dla
dorosłych, według zakresu dostosowania do potrzeb niepełnosprawnych w roku szkolnym 2024/2025, dane
systemu informacji oświatowej (SIO) stan na 24.04.2025 r.
Typ podmiotu Całkowicie
dostosowany
Częściowo
dostosowany Niedostosowany Razem
8 Dz. U. z 2024 r. poz. 402
9 Dz. U. z 2025 r. poz. 35

-- 4 of 15 --

5
Liczba % Liczba % Liczba % Liczba
jednostek
Przedszkole 980 14,3% 4 068 59,2% 1 821 26,5% 6 869
Szkoła podstawowa 1 140 11,1% 6 846 66,7% 2 283 22,2% 10 269
Liceum ogólnokształcące 215 13,4% 959 59,6% 434 27,0% 1 608
Technikum 127 9,2% 872 63,3% 379 27,5% 1 378
Szkoła specjalna
przysposabiająca do
pracy
200 45,7% 228 52,1% 10 2,3% 438
Ogólnokształcąca szkoła
muzyczna I stopnia 4 10,0% 26 65,0% 10 25,0% 40
Ogólnokształcąca szkoła
muzyczna II stopnia 3 12,0% 17 68,0% 5 20,0% 25
Liceum sztuk
plastycznych 6 12,8% 30 63,8% 11 23,4% 47
Ogólnokształcąca szkoła
baletowa 0,0% 1 25,0% 3 75,0% 4
Zespół wychowania
przedszkolnego 1 14,3% 4 57,1% 2 28,6% 7
Punkt przedszkolny 64 20,7% 184 59,5% 61 19,7% 309
Branżowa szkoła I
stopnia 166 13,2% 782 62,3% 308 24,5% 1 256
Branżowa szkoła II
stopnia 18 10,8% 106 63,9% 42 25,3% 166
Razem 2 924 13,0% 14 123 63,0% 5 369 24,0% 22 416
Wyzwania związane z edukacją włączającą i integracją społeczną
MEN, w ramach działań na rzecz podnoszenia jakości edukacji, podjął działania na rzecz poprawy
dostępności i jakości wsparcia udzielanego dzieciom w wieku do rozpoczęcia nauki w szkole oraz
uczniom wszystkich typów i rodzajów szkół. Celem działań jest wspieranie harmonijnego rozwoju
uczniów, na który składają się zarówno osiągnięcia szkolne, ale także rozwój osobowy każdego
dziecka, w tym w sferze funkcjonowania społeczno‐emocjonalnego, a w konsekwencji – jak
najlepsze, na miarę możliwości dziecka, przygotowanie do samodzielności w życiu dorosłym.
Wspólna nauka w szkołach ogólnodostępnych dzieci z różnymi potrzebami rozwojowymi
i edukacyjnymi, w tym wynikającymi z niepełnosprawności, jest faktem. Z tego też względu MEN
prowadzi działania ukierunkowane w szczególności na poprawę warunków i jakości kształcenia
oraz wsparcia udzielonego w systemie oświaty w odniesieniu do wszystkich uczniów i uczennic w
polskiej szkole.
Istotne znaczenie ma działalność poradni psychologiczno‐pedagogicznych, których rolę i znaczenie
w systemie wsparcia jest znacząca, w szczególności w zakresie specjalistycznej diagnozy i pomocy.
Współpraca poradni psychologiczno‐pedagogicznych z przedszkolami, szkołami i placówkami
systemu oświaty pozwala na wzajemne wykorzystanie zasobów, w tym organizowanie
bezpośredniego wsparcia udzielanego dzieciom i uczniom oraz ich rodzicom na podstawie
orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wzajemne uczenie się w ramach spotkań zespołów
nauczycieli i specjalistów, udział w posiedzeniach rad pedagogicznych czy wspólne rozwiązywanie
problemów dydaktycznych i wychowawczych.
Działając na podstawie art. 60 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe10 ,
Minister Edukacji ustalił na rok szkolny 2024/2025 m. in. następujący kierunek realizacji polityki
10 Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.

-- 5 of 15 --

6
oświatowej państwa: Wspieranie dobrostanu dzieci i młodzieży, ich zdrowia psychicznego.
Rozwijanie u uczniów i wychowanków empatii i wrażliwości
na potrzeby innych. Podnoszenie jakości edukacji włączającej i umiejętności pracy z zespołem
zróżnicowanym. Publiczne placówki doskonalenia nauczycieli, zgodnie
z przepisami § 13 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia
28 maja 2019 r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli 11 , zobowiązane są do realizacji
doskonalenia nauczycieli w zakresie wynikającym z kierunków realizacji polityki oświatowej
państwa oraz wprowadzanych zmian w systemie oświaty. Wypełnianie tego obowiązku jest badane
przez kuratorów oświaty w trakcie opiniowania planu pracy placówki doskonalenia nauczycieli
przed jego zatwierdzeniem przez organ prowadzący.
Nauczyciele mają możliwość poszerzania swoich kompetencji przez udział w różnego rodzaju
formach kształcenia ustawicznego, odpowiadających zarówno ich indywidualnym potrzebom, jak
i potrzebom szkoły, w której są zatrudnieni. Dyrektor szkoły jest zobowiązany do zapewnienia
nauczycielowi wsparcia w ramach doskonalenia zawodowego, a formy doskonalenia nauczycieli
muszą być zgodne z potrzebami szkoły, które rozpoznaje i wyznacza dyrektor danej placówki.
Potrzeby w zakresie doskonalenia nauczycieli określane są na każdy rok szkolny. Organ
prowadzący, w porozumieniu z dyrektorami szkół, ustala corocznie maksymalną kwotę
dofinansowania doskonalenia nauczycieli oraz formy i specjalności kształcenia, na które
dofinansowanie jest przyznawane.
Ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw12 zawiera
m.in. przepisy wprowadzające minimalne standardy zatrudniania nauczycieli specjalistów
w ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkolach, szkołach oraz zespołach tych przedszkoli i
szkół. Przepisy określają sposób wyliczania etatów, w zależności od liczby dzieci lub uczniów w
przedszkolach i szkołach. Standardy wprowadzano w dwóch etapach:
1) w etapie I od 1 września 2022 r. do 31 sierpnia 2024 r. obowiązywały niższe przejściowe
wartości standardów;
2) w etapie II od 1 września 2024 zostały wprowadzone docelowe wartości standardów.
Zwiększona liczba nauczycieli specjalistów oznacza zwiększony dostęp do wsparcia psychologiczno‐
pedagogicznego i specjalistycznego w przedszkolu lub w szkole.
Ogólna liczba nauczycieli specjalistów w latach od: 2021/2022 roku szkolnego do obecnego
2024/2025 roku szkolnego, wzrosła o ponad 32,5 tys. etatów (z 21,9 tys. do niemal 54,4 tys. w
bieżącym roku szkolnym), co stanowi wzrost o 148,4 %.
Szkoła dostępna dla wszystkich – projekt szkoleniowy dla nauczycieli specjalistów13
Celem projektu jest rozwijanie kompetencji nauczycieli specjalistów pracujących
w ogólnodostępnych przedszkolach i szkołach w zakresie realizacji ‒ we współpracy z innymi
nauczycielami oraz rodzicami uczniów ‒ zadań związanych ze zróżnicowaniem potrzeb uczniów.
Projekt ten wpisuje się we wszystkie odpowiedzi na postawione w interpelacji pytania. W projekcie
przeszkolonych zostanie 1120 doradców w zakresie dostępności środowiska ucznia się,
wyłonionych spośród nauczycieli specjalistów, którzy zgłosili się
do projektu. Szacuje się, że docelowo w trakcie prowadzonych działań w swoich środowiskach
obejmą oni wsparciem ponad 11 tys. nauczycieli specjalistów (uczenie się poprzez działanie) oraz
ok. 30 tys. uczniów. W projekcie opracowanych zostało szereg materiałów szkoleniowych i
metodycznych, które udostępnione zostały nieodpłatnie
11 Dz. U. z 2023 r. poz. 2738.
12 Ustawa z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022r. poz.
1116, z późn. zm.).
13 Projekt jest realizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) we współpracy z UNICEF na zlecenie MEN. Planowane
okres realizacji: I poł. 2023 r. – IV kwartał 2025 r. Finansowanie: UNICEF i budżet MEN. Planowana wartość projektu: 13,2
mln zł.

-- 6 of 15 --

7
na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (ZPE), w tym opisy interwencji, których skuteczność
zostanie potwierdzona naukowo.
Niezbędnym warunkiem skutecznej realizacji potrzeb uczniów w praktyce szkolnej jest
odpowiednie przygotowanie nauczycieli do pracy z dziećmi z różnymi potrzebami rozwojowymi i
edukacyjnymi. Przygotowanie to powinno odbywać się już w trakcie kształcenia nauczycieli.
Obecnie nauczyciele są zobowiązani do ciągłego doskonalenia zawodowego, aby dostosować
swoje umiejętności do aktualnych potrzeb uczniów.
W zakresie doboru metod pracy oraz form wsparcia uczniów, nauczyciele mogą liczyć
na pomoc doradców metodycznych oraz specjalistów z publicznych poradni psychologiczno‐
pedagogicznych. MEN prowadzi także działania wspierające przedszkola i szkoły oferując studia
podyplomowe kwalifikacyjne, poprzez realizację projektów w zakresie opracowania modelu
szkolenia i doradztwa, doskonalenie nauczycieli przez ogólnopolską placówkę doskonalenia
nauczycieli – Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Projekt pn. „Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – opracowanie modelu szkolenia i
doradztwa”14 .
Celem projektu było przygotowanie kadr systemu oświaty do pracy w klasach zróżnicowanych pod
względem potrzeb edukacyjnych uczniów. W ramach projektu opracowany został model działań
szkoleniowo‐doradczych dla pracowników poradni psychologiczno‐pedagogicznych, placówek
doskonalenia nauczycieli, szkół i przedszkoli, kuratoriów oświaty oraz jednostek samorządu
terytorialnego, które umożliwią pracownikom tych placówek rozpoznawanie potrzeb dzieci i
młodzieży oraz planowanie kompleksowego wsparcia zgodnie z rozpoznanymi indywidualnymi
potrzebami.
Na podstawie opracowanych zgodnie z ww. modelem programów i materiałów szkoleniowych w
całej Polsce przeszkolono niemal 30 tys. kadr systemu oświaty.
Projekt pn. „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego
na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą” (SCWEW)15 .
Realizatorem projektu jest ORE, okres realizacji projektu: od 1 października 2023 r.
do 31 grudnia 2027 r., docelowo planuje się stworzenie sieci 285 SCWEW. Projekt został
pozytywnie zweryfikowany w dwóch projektach pilotażowych zrealizowanych w latach 2020 –
2023, których celem było wykorzystanie doświadczenia nauczycieli szkół i placówek specjalnych na
rzecz podniesienia jakości edukacji włączającej i weryfikacja opracowanego w projekcie modelu
pracy SCWEW. W ramach projektu pilotażowego utworzono w Polsce ‐ 23 SCWEW. Specjalistyczne
Centra Wspierające Edukację Włączającą tworzone w szkołach i placówkach specjalnych, to kolejny
z elementów rozbudowywanego systemu wspierania pracy szkół ogólnodostępnych w zakresie
zapewnienia optymalnych warunków rozwoju wszystkim uczniom. Pozwoli to na wykorzystanie
zasobów wiedzy i doświadczenia nauczycieli oraz specjalistów ze szkół i placówek specjalnych w
podnoszeniu jakości kształcenia, wychowania i opieki oferowanej w szkołach ogólnodostępnych,
które
w większości przypadków zlokalizowane są najbliżej miejsca zamieszkania dziecka.
Do najważniejszych zadań SCWEW będą należały: wsparcie i doradztwo metodyczne dla nauczycieli
oraz pozostałej kadry przedszkoli i szkół, wsparcie dla dzieci lub uczniów
i rodziców, zapewnienie dostępu do sprzętu i wyposażenia specjalistycznego poprzez
wypożyczanie sprzętu, działalność informacyjna i edukacyjna o edukacji włączającej. Ponadto, w
celu koordynacji działalności SCWEW, w ORE utworzono Centrum Koordynujące. Pozwoli to na
14 W ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój w całej Polsce w 2023 r. przeprowadzono szkolenia kadr
systemu oświaty w ramach realizacji programu rządowego „Dostępność Plus”. Projekt zakończony: 31 grudnia 2023 r.
Wartość projektów: 52 mln zł.
15 https://ore.edu.pl/2024/04/budowa‐skoordynowanego‐systemu‐pomocy‐specjalistycznej‐opartego‐na‐
specjalistycznych‐centrach‐wspierajacych‐edukacje‐wlaczajaca‐o‐projekcie/

-- 7 of 15 --

8
prowadzenie długofalowej polityki w zakresie badania dostępności i jakości oddziaływań
prowadzonych przez SCWEW z całej Polski.
Studia podyplomowe dla nauczycieli specjalistów
Od 2022 roku MEN finansuje realizację nieodpłatnych studiów podyplomowych dla nauczycieli
specjalistów, których ukończenie umożliwia poszerzenie wiedzy i umiejętności przez nauczycieli
lub zdobycie nowych, dodatkowych kwalifikacji. Pierwotnie były to cztery kierunki: wczesne
wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcia rodziny 16 ; doskonalące studia podyplomowe dla
nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych prowadzących zajęcia z uczniami o
zróżnicowanych potrzebach rozwojowych i edukacyjnych17 ; w zakresie metodyki wspomagania
komunikacji językowej uczniów18 ; doradca rodziny19 ; pedagog specjalny w edukacji włączającej20
Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym 21 . W 2024 r. w trzeciej edycji, studia
podyplomowe poszerzono na kierunkach: 1) Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie
rodziny22 ;
2) Pedagog specjalny w edukacji włączającej23 ; 3) Psychologia edukacyjna z przygotowaniem
pedagogicznym24 ; 4) Polski język migowy dla nauczycieli25 .
MEN zlecił także do realizacji projekty, w ramach których testowane były rozwiązania z zakresu
edukacji włączającej, obejmujące m.in. identyfikowanie barier w procesie kształcenia i wchodzenia
na rynek pracy, w szczególności uwarunkowanych niepełnosprawnością ucznia, a także
opracowywane narzędzi, poradniki i materiały, do wykorzystania w codziennej pracy edukacyjnej i
terapeutycznej z uczniami.
Zrealizowane działania to m.in.:
1. Projekt innowacyjno‐wdrożeniowy w zakresie oceny funkcjonalnej, zrealizowany przez grupę
5 uczelni26 . W projekcie wzięło udział 36 powiatów. Najważniejszymi efektami projektu są:
16 Uczelnie realizujące: Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie; Uniwersytet Marii Curie‐ Skłodowskiej
w Lublinie; Uniwersytet w Białymstoku; Akademia Zamojska; Uniwersytet Śląski w Katowicach; Uniwersytet
im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; Uniwersytet Gdański.
17 Uczelnie realizujące: Uniwersytet Warszawski; Uniwersytet w Białymstoku; Uniwersytet Śląski w Katowicach; Uniwersytet
im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ; Uniwersytet Gdański.
18 Uczelnie realizujące: Karkonoska Akademia Nauk Stosowanych w Jeleniej Górze; Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła
II; Uniwersytet Łódzki; Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
19 Uczelnie realizujące: Uniwersytet Zielonogórski; Collegium Witelona w Legnicy; Uniwersytet Kardynał; a Stefana
Wyszyńskiego w Warszawie; Akademia Zamojska; Uniwersytet Szczeciński.
20 Uczelnie realizujące: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; Uniwersytet Rzeszowski; Uniwersytet Warmińsko‐
Mazurski w Olsztynie; Uniwersytet Warszawski; Uniwersytet Jagielloński.
21 Uczelnie realizujące: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; Uniwersytet Marii Curie‐Skłodowskiej
w Lublinie; Uniwersytet Warszawski; Uniwersytet Jagielloński.
22 Uczelnie realizujące WWR: Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie; Uniwersytet Marii Curie‐ Skłodowskiej w
Lublinie; Uniwersytet w Białymstoku; Akademia Zamojska; Uniwersytet Śląski w Katowicach; Uniwersytet im. Adama
Mickiewicza w Poznaniu; Uniwersytet Gdański; Uniwersytet Szczeciński; Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach;
Uniwersytet Warmińsko‐Mazurski w Olsztynie; Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; Uniwersytet
Zielonogórski; Uniwersytet Wrocławski.
23 Uczelnie realizujące kierunek: Uniwersytet Rzeszowski; Uniwersytet Opolski; Uniwersytet w Białymstoku; Uniwersytet
Śląski w Katowicach; Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; Uniwersytet Gdański; Uniwersytet Szczeciński;
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach; Uniwersytet Warmińsko‐Mazurski
w Olsztynie; Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; Uniwersytet Warszawski; Uniwersytet Jagielloński.
24 Uczelnie realizujące kierunek: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; Uniwersytet Marii Curie‐ Skłodowskiej w
Lublinie; Uniwersytet w Białymstoku; Uniwersytet Łódzki; Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; Uniwersytet
Jagielloński; Uniwersytet Szczeciński; Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach; Uniwersytet Warszawski; Uniwersytet
Rzeszowski.
25 Uczelnia realizująca kierunek: Uniwersytet Warszawski.
26 Projekt innowacyjno‐wdrożeniowy w zakresie oceny funkcjonalnej realizowały uczelnie: Uniwersytet Śląski
w Katowicach (koordynator), Uniwersytet Marie Curie‐Skłodowskiej w Lublinie, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła
II, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.

-- 8 of 15 --

9
 wyniki badań przesiewowych ponad 20 tys. dzieci i uczniów, z wykorzystaniem narzędzi
diagnostycznych). Największe badania przesiewowe z wykorzystaniem Międzynarodowej
Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF) w Europie,
 znormalizowane narzędzia do badań przesiewowych dla dzieci i uczniów w wieku
do zakończenia szkoły ponadpodstawowej, które docelowo trafią na nauczycieli
i specjalistów nieodpłatnie w nowoczesnej formule, dostępne online,
 720 opisów przypadków oceny potrzeb i udzielania wsparcia – materiał metodyczny,
 przetestowany model wsparcia międzysektorowego w różnych powiatach,
 przetestowana procedura oceny funkcjonalnej, która umożliwia uczestnictwo dziecka lub
ucznia w procesie kształcenia, wychowania i przejścia na rynek pracy,
 rekomendacje dotyczące mechanizmu finansowania.
2. Pilotaż oceny funkcjonalnej i szkolenia dla kadr poradni27 . Celem pilotażu było przetestowanie
wykorzystania opracowanych narzędzi do przeprowadzenia oceny funkcjonalnej w poradni
oraz przeszkolenie pracowników poradni w tym zakresie.
W pilotażu brało udział 12 poradni psychologiczno‐pedagogicznych. Szkoleniami objętych
zostało 1400 osób. Wykonanych zostało 1080 ocen funkcjonalnych.
3. Pilotaż usług Asystenta Ucznia ze Specjalnymi Potrzebami Edukacyjnymi (ASPE)28 . Celem
pilotażu było przetestowanie roli i zadań nowego stanowiska niepedagogicznego,
wspierającego ucznia. Przygotowano 640 asystentów, którzy pracują w przedszkolach
i szkołach. Przygotowany został opis kwalifikacji ASPE do włączenia do Zintegrowanego
Rejestru Kwalifikacji.
4. Zasoby do edukacji włączającej, uczestnictwo dzieci i uczniów w zajęciach i życiu szkoły –
bezpłatne narzędzia do diagnozy i planowania wsparcia 29 . Na zlecenie MEN opracowane
zostały w pełni bezpłatne i elektroniczne zestawy narzędzi do oceny obszarów: emocjonalno‐
społecznego, osobowościowego i poznawczego dzieci
w wieku 0–25 r.ż. W 2025 r. planowane jest ich udostępnienie dla nauczycieli specjalistów w
przedszkolach, szkołach i poradniach psychologiczno‐pedagogicznych w specjalnie do tego
celu opracowanym systemie teleinformatycznym zapewnianym przez Ministra Edukacji.
27 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Zakończenie: 30 września 2023 r. Wartość: 6,7 mln zł.
28 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Zakończenie projektu: 31 grudnia 2023 r. Wartość:
24 mln zł.
29 Realizatorzy: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW), IBE we współpracy
z Uniwersytetem Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej (SWPS). Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
(POWER). Wartość 38 mln zł. Zakońcony: 30 listopada 2023 r.

-- 9 of 15 --

10
5. Opracowanie standardów oceny funkcjonalnej30 . Opracowano standardy prowadzenia oceny
potrzeb i planowania wsparcia edukacyjno‐specjalistycznego w przypadku występowania 7
najczęściej występujących trudności rozwojowych lub trudności
w uczeniu się: specyficznych zaburzeń uczenia się, zaburzeń rozwoju mowy i języka, zaburzeń
rozwoju intelektualnego, dysfunkcji wzroku, dysfunkcji słuchu, autystycznego spektrum
zaburzeń, zaburzeń zachowania i emocji. Standardy zostały skonsultowane
ze środowiskiem poradni psychologiczno‐pedagogicznych.
6. Materiały edukacyjne i ćwiczeniowe w wersji łatwej do czytania i zrozumienia31 .
Na zlecenie MEiN opracowanych zostało71 materiałów edukacyjnych i ćwiczeniowych
w wersji łatwej do czytania i zrozumienia. Materiały udostępnione są nieodpłatnie
na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (ZPE)32 .
7. Kampania informacyjno‐promocyjna „Edukacja w zasięgu ręki33 ”. Kampania miała
na celu promowanie 3 obszarów tematycznych: edukacji włączającej, Zintegrowanej Platformy
Edukacyjnej oraz Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Działania promocyjne objęły m.in.:
uruchomienie strony internetowej na której można było znaleźć interesujące artykuły na
temat każdego z promowanych obszarów, a także animacje i filmiki, prowadzenie profilu na
FB „Edukacja w zasięgu ręki”, emisję spotów radiowych, debata pt. „Edukacja włączająca:
nowa jakość w rozwoju polskiego systemu edukacji. Wdrażanie – bariery – efekt”34 itp.
Wydarzeniem zamykającym kampanię była konferencja „Dostępna szkoła”, która odbyła się
16 listopada 2023 roku w której uczestniczyły 5 173 osoby. Podczas wydarzenia
zaprezentowano działania legislacyjne Ministerstwa Edukacji i Nauki w zakresie edukacji
włączającej. Eksperci przybliżyli także realizowane przez MEiN (obecnie MEN) działania i
projekty PO WER. Uczestnicy konferencji poznali funkcjonalności i możliwości wykorzystania
Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej w pracy nauczyciela oraz dowiedzieli się, w jaki sposób
Zintegrowany System Kwalifikacji może być narzędziem wspierającym uczenie się przez całe
życie.
Zaplanowane i realizowane aktualnie projekty:
1. „Przygotowanie kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno‐pedagogicznych”35 ‐ celem
projektu jest wypracowanie i wdrożenie wspólnie z poradniami psychologiczno‐
pedagogicznymi opisu zmian w tych jednostkach. Projekt został zapoczątkowany cyklem
spotkań z poradniami psychologiczno‐pedagogicznymi (okres luty‐kwiecień 2024 r.),
w ramach których wypracowywana została koncepcja zmian w systemie poradnictwa
psychologiczno‐pedagogicznego, polegająca przede wszystkim na wdrożeniu oceny
funkcjonalnej i współpracy międzysektorowej. Projekt ma być platformą wspólnego
uzgadniania stanowisk przez MEN i poradnie psychologiczno‐pedagogiczne.
Z projektem bezpośrednio związany jest konkurs, w którym zorganizowany zostanie konkurs
grantów dla poradni. Granty będą miały na celu wsparcie poradni we wdrażaniu
wypracowanych zmian.36
30 Realizator: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II we współpracy z przedstawicielami innych uczelni. Okres realizacji:
2021‐2023. Finansowanie z budżetu MEiN. Wartość: 0,7 mln zł.
31 Finansowanie z budżetu MEiN.
32 https://zpe.gov.pl/a/materialy‐latwe‐do‐czytania‐i‐zrozumienia/D1APaQCI5.
33 Strona kampanii: edukacjawzasiegureki.pl, Kampania trwała od maja do listopada 2022 r.. Kampania finansowana ze
środków Unii Europejskiej oraz budżetu państwa. Kwota przeznaczona na kampanię: 2 799 480,00 zł.
34 Debata dostępna na Facebooku oraz na YouTube (27 maja 2022 r.) https://www.facebook.com/FRSE.fb/videos/edukacja‐
w%C5%82%C4%85czaj%C4%85ca/1196397938572631/; https://zpe.gov.pl/b/edukacja‐w‐zasiegu‐reki‐‐‐kompendium‐
wiedzy‐dla‐wszystkich/PnCYsVp3G.
35
Projekt jest realizowany we współpracy ze Szkołą Główną Handlową. Wartość finansowania – 6 mln zł.
36 Więcej na: https://fersdlaporadni.sgh.waw.pl/

-- 10 of 15 --

11
2. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży”. Celem projektu jest: wypracowanie
i zwalidowanie rozwiązań metodycznych i organizacyjnych wspierających dostępność edukacji
dla dzieci i młodzieży oraz rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z
dziećmi oraz uczniami i uczennicami
z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych.
Projekt rozpoczął się od międzyresortowej konferencji „Zdrowie psychiczne dzieci
i młodzieży. Wspólna praca, najlepsze rozwiązania” w dniu 28 lutego 2024 roku.
W projekcie zakłada się uzyskanie następujących rezultatów:
 wsparcie szkoleniowo‐doradcze dla min. 14 000 osób z kadr systemu oświaty (wskaźnik
produktu),
 opracowanie 51 narzędzi i zestawów materiałów metodycznych do pracy z osobami
uczącymi się z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych
i rozwojowych (wskaźnik produktu),
 wsparcie szkoleniowo‐doradcze dla 640 rad pedagogicznych w Polsce (wskaźnik
produktu),
 zwalidowanie 9 rozwiązań ukierunkowanych na podniesienie jakości edukacji włączającej
w Polsce (wskaźnik rezultatu),
 podniesienie kompetencji przez 13 300 osób (wskaźnik rezultatu).
Projekt realizuje Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, Wartość
finansowania – 90 mln zł37 .
3. „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego
na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”. Projekt jest realizacją
Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju oraz Strategii na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami na lata 2020–203038 .
Kształcenie zawodowe uczniów i osób z niepełnosprawnościami
W systemie oświaty dostęp do kształcenia zawodowego zapewniany jest wszystkim osobom, w tym
osobom z niepełnosprawnościami. Osoby te mogą kształcić się w zawodach szkolnictwa
branżowego określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego39 zarówno w szkołach,
jak i w formach pozaszkolnych, tj. na kwalifikacyjnych kursach zawodowych lub kursach
umiejętności zawodowych. Osoby z niepełnosprawnościami mogą realizować kształcenie we
wszystkich zawodach szkolnictwa branżowego, o ile przedstawią orzeczenie lekarza medycyny
pracy o braku przeciwskazań do realizacji praktycznej nauki zawodu. W klasyfikacji zawodów
szkolnictwa branżowego określono również zawody dedykowane uczniom z niepełnosprawnością
wzroku (technik tyfloinformatyk, technik masażysta, technik prac biurowych) oraz
z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim (pracownik pomocniczy fryzjera, pracownik
pomocniczy gastronomii, pracownik pomocniczy krawca, pracownik pomocniczy mechanika,
pracownik pomocniczy obsługi hotelowej, pracownik pomocniczy ślusarza, pracownik pomocniczy
stolarza, pracownik pomocniczy w gospodarce odpadami).
Niezależnie od powyższego, obecnie w ramach projektu MEN pn. „Porozumienie branżowe na
rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększanie udziału przedstawicieli i przedstawicielek
branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy”, współfinansowanego
ze środków UE, prowadzone są kompleksowe prace związane z przeglądem i modyfikacją podstaw
37 Więcej na: https://ibe.edu.pl/pl/opis‐wspieranie‐dostepnosci‐edukacji‐dla‐dzieci‐i‐mlodziezy.
38 Więcej na: https://www.ore.edu.pl/2024/04/budowa‐skoordynowanego‐systemu‐pomocy‐specjalistycznej‐opartego‐
na‐specjalistycznych‐centrach‐wspierajacych‐edukacje‐wlaczajaca‐o‐projekcie/
39 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w
zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 611, z późn.
zm.).

-- 11 of 15 --

12
programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, ustaleniem propozycji nowych
zawodów adresowanych do uczennic i uczniów z różnymi niepełnosprawnościami oraz kwalifikacji
wolnorynkowych/sektorowych, adresowanych do osób z różnymi niepełnosprawnościami.
Przegląd i modyfikacja podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego
oraz ustalenie listy zawodów i kwalifikacji adresowanych dla osób z różnymi
niepełnosprawnościami
są poprzedzone konsultacjami z przedstawicielami organizacji branżowych właściwych dla
poszczególnych dziedzin zawodowych. Propozycje zmian w zawodach oraz propozycje nowych
zawodów lub kwalifikacji zostaną wypracowane we współpracy z przedstawicielami organizacji
branżowych, a następnie za zgodą ministrów właściwych dla poszczególnych zawodów –
wprowadzone do systemu oświaty.
Programy wspierające uczniów z niepełnosprawnościami
Programy i przedsięwzięcia Ministra Edukacji, ustanawiane na podstawie art. 90w ustawy z dnia 7
września 1991 r. o systemie oświaty40 , umożliwiają dzieciom z niepełnosprawnościami pełne
uczestnictwo w zajęciach i życiu szkoły. Przedmiotem programów jest wsparcie w zakresie realizacji
działań wspierających system oświaty, skierowanych do wszystkich jednostek oświatowych
wymienionych w art. 2 ustawy – Prawo oświatowe, m. in. wspieranie działań w zakresie potrzeb
oraz aktywności osób z niepełnosprawnościami i szczególnymi potrzebami.
1) „Rządowy program pomocy uczniom niepełnosprawnym w formie dofinansowania
zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych
w latach 2023‐2025”
W 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej realizowało ww. program, którego zakres obejmował
dofinansowanie zakupu podręczników szkolnych, materiałów edukacyjnych
i materiałów ćwiczeniowych. Program realizowany był na podstawie Uchwały nr 74/2023 Rady
Ministrów z dnia 19 maja 2023 r. w sprawie Rządowego programu pomocy uczniom
niepełnosprawnym w formie dofinansowania zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych i
materiałów ćwiczeniowych w latach 2023‐2025 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 maja
2023 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy uczniom niepełnosprawnym w
formie dofinansowania zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów
ćwiczeniowych w latach 2023‐202541 . Celem programu jest wyrównywanie szans edukacyjnych i
wspieranie rozwoju edukacyjnego uczniów niepełnosprawnych przez dofinansowanie zakupu
podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych. Wsparcie dotyczy zakupu
podręczników do kształcenia ogólnego, w tym podręczników do kształcenia specjalnego lub
podręczników do kształcenia w zawodach, dopuszczonych do użytku szkolnego przez ministra
właściwego do spraw oświaty i wychowani oraz materiałów edukacyjnych do kształcenia ogólnego
i zawodowego. Program, realizuje jedno z priorytetowych zadań Państwa, jakim jest likwidacja
ubóstwa i społecznego wykluczenia. Program polegający na dofinansowaniu zakupu podręczników
i materiałów edukacyjnych oraz materiałów ćwiczeniowych dla uczniów z niepełnosprawnością,
był elementem systemu działań mających na celu zmniejszenie różnic edukacyjnych wśród dzieci i
młodzieży (występujących ze względu na czynnik ekonomiczny). Był też odpowiedzią na
postanowienia Konwencji o Prawach Dziecka 42 . Na realizację programu w 2024 r. zaplanowano
23,5 mln zł, które pochodziły ze środków rezerwy celowej budżetu państwa poz. 26 „Środki na
wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci i młodzieży, zapewnienie uczniom objętym obowiązkiem
szkolnym dostępu do bezpłatnych podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów
ćwiczeniowych, realizację programu rządowego „Aktywna Tablica" i Narodowego Programu
40 Dz. U. z 2024 r. poz. 750, z poźn. zm.
41 Dz. U. poz. 1046
42 Art. 2 i 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada
1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120 poz. 526, z późn. zm.).

-- 12 of 15 --

13
Rozwoju Czytelnictwa ‐ Priorytet 3, a także innych programów rządowych oraz programów
i przedsięwzięć ustanawianych w obszarze oświaty i wychowania na podstawie art. 90u i 90w
ustawy o systemie oświaty”.
Rządowy program pomocy uczniom niepełnosprawnym w formie dofinansowania zakupu
podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych w latach 2023‐2025
skierowany jest do uczniów: liceum ogólnokształcącego, technikum, branżowej szkoły
I stopnia, branżowej szkoły II stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy, klas VI–IX
ogólnokształcącej szkoły baletowej lub liceum sztuk plastycznych, klas I i II czteroletniej
ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia lub klas III–VI dotychczasowej sześcioletniej
ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia prowadzonych w czteroletniej ogólnokształcącej
szkole muzycznej II stopnia. W 2024 r. na realizację programu uruchomiono środki w wysokości 22
237 tys. zł. Wykonanie dotacji wyniosło 18.015 tys. zł. W 2024 r. z programu skorzystało 51 517
uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
2) Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów ‐ stypendia i zasiłki szkolne
Zgodnie z przepisami rozdziału 8a „Pomoc materialna dla uczniów” ustawy o systemie oświaty,
uczniowie otrzymali wsparcie w formie stypendiów i zasiłków szkolnych. Na realizację pomocy
materialnej o charakterze socjalnym w budżecie państwa w 2024 r. zaplanowano środki w łącznej
wysokości 225 156 tys. zł. Pomoc w formie stypendiów szkolnych od stycznia do czerwca 2024 r.
otrzymało 97 895 uczniów, a od września
do grudnia 2024 r. – 77 077 uczniów. Udzielanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o
charakterze socjalnym stanowi zadanie własne gminy. Na realizację tego zadania, zgodnie z art. 70
ustawy z dnia 21 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych43 , gminy otrzymały
dotację celową z budżetu państwa. Wysokość stypendium wypłaconego uczniowi wynosiła od
99,20 zł do 248,00 zł miesięcznie. Stypendium mogło być wypłacone od jednego do dziesięciu
miesięcy w danym roku szkolnym. Dochód uprawniający do ubiegania się
o stypendium szkolne wynosił 600 zł/netto na osobę w rodzinie. Wysokość ww. kwoty wyliczana
była na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej44 . Stypendium szkolne w
2024 r. mógł otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich
dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy występowało: bezrobocie,
niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności
wypełniania funkcji opiekuńczo‐wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina
była niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Stypendium szkolne mogło być udzielane uczniom
w formie: całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym
wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a
także udziału w zajęciach edukacyjnych, realizowanych poza szkołą; pomocy rzeczowej
o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników.
Zasiłek szkolny przysługuje uczniom, którzy znajdują się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej
z powodu zdarzenia losowego, np. których sytuacja materialna uległa pogorszeniu z powodu
choroby lub z powodu śmierci rodzica. Zasiłek szkolny może być przyznawany w formie świadczenia
pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy
rzeczowej o charakterze edukacyjnym i może być przyznawany raz lub kilka razy w roku, niezależnie
od otrzymywanego stypendium szkolnego (ale nie może przekroczyć jednorazowo pięciokrotności
kwoty zasiłku rodzinnego, przysługującego na dziecko w wieku 5‐18 lat, określanego w ustawie z
dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 45 ). Obecnie maksymalna wysokość zasiłku
szkolnego
na ucznia wynosi 620 zł (jednorazowo). W 2024 r., uwzględniając zarówno rok szkolny 2023/2024
43 Dz. U. z 2025 r. poz. 439
44 Dz. U. z 2024 r. poz. 1283
45 Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z poźn. zm.

-- 13 of 15 --

14
(od stycznia do czerwca 2024 r.), jak i 2024/2025 (od września do grudnia 2024 r.), zasiłki szkolne
(na okoliczność zdarzeń losowych, w tym pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny) wypłacono
4.329 uczniom.
Pomoc materialna o charakterze socjalnym – zasiłek szkolny był przyznawany w formie świadczenia
pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z edukacją lub w formie pomocy rzeczowej o
charakterze edukacyjnym. Zasiłek szkolny mógł być przyznany raz lub kilka razy w roku, niezależnie
od otrzymywanego stypendium szkolnego, a jego wysokość nie mogła przekroczyć jednorazowo
pięciokrotnej kwoty zasiłku rodzinnego przysługującego na dziecko w wieku 5‐18 lat, określanego
w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takie świadczenie przysługiwało uczniom,
którzy znajdowali się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego, np.
gdy sytuacja materialna uległa pogorszeniu z powodu śmierci rodzica.
3) Program „Aktywna tablica”
Program był realizowany przez MEN w latach 2020‐2024. Celem programu było zapewnienie
szkołom niezbędnej infrastruktury w zakresie technologii informacyjno‐komunikacyjnych w
postaci nowoczesnego sprzętu, nowoczesnych pomocy dydaktycznych oraz narzędzi do terapii, tak
aby wsparcie finansowe było dostosowane do potrzeb i możliwości wszystkich uczniów i
nauczycieli będących beneficjentami Programu. W ramach Programu wsparcie mogły otrzymać m.
in.: szkoły podstawowe, w których kształcą się uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
(w tym uczniowie niewidomi, uczniowie z innymi niepełnosprawnościami, a także posiadający
różnorodne zaburzenia rozwojowe, utrudniające lub uniemożliwiające prawidłowy proces
kształcenia i uczenia się) oraz specjalne ośrodki szkolno‐wychowawcze. Środki z budżetu państwa
przeznaczone
na realizację programu „Aktywna tablica” w latach 2020‐2024 to kwota 290 000 000 zł. Szkoły
podstawowe, w których uczą się uczniowie niewidomi, w ramach udzielonego wsparcia
finansowego mogły zakupić m. in. notatniki i linijki brajlowskie, inne urządzenia brajlowskie,
stanowiące połączenie funkcji ww. notatnika lub linijki. Szkoły podstawowe, w których uczą się
uczniowie posiadający różnorodne zaburzenia rozwojowe, utrudniające lub uniemożliwiające
prawidłowy proces kształcenia, w ramach udzielonego wsparcia finansowego, mogły zakupić
pomoce dydaktyczne lub narzędzia do terapii:
 psychoneurologicznej dla uczniów z zaburzeniami koncentracji i uwagi (w tym
z ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADD – Attention Deficit Disorder), z
niepełnosprawnością intelektualną oraz dla uczniów z zaburzeniami procesów ucznia się (w
tym z dysleksją, dyskalkulią),
 procesów komunikacji, w tym zaburzeń przetwarzania słuchowego, dla uczniów z centralnymi
zaburzeniami słuchu, słabosłyszących, z zaburzeniami koncentracji i uwagi (w tym z ADHD,
ADD, autyzmem),
 dla uczniów posługujących się wspomagającymi i alternatywnymi metodami komunikacji (ACC
– Augmentative and Alternative Communications), w szczególności uczniów z uszkodzeniami
neurologicznymi, porażeniami,
 dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną (w stopniu umiarkowanym, znacznym i
głębokim).
Specjalne ośrodki szkolno‐wychowawcze dla uczniów niewidomych lub słabowidzących
w ramach udzielonego wsparcia finansowego mogły zakupić drukarki brajlowskie, drukarki druku
wypukłego i drukarki 3D.
Do 2023 r. zakupiono różnego rodzaju sprzęt, pomoce dydaktyczne i narzędzia do terapii określone
w ramach Programu, w tym, w szczególności:

-- 14 of 15 --

15
 2 159 komputerów stacjonarnych lub laptopów dla uczniów niewidomych, niezbędnych do
prawidłowego funkcjonowania pomocy dydaktycznych,
 58 446 pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii psychoneurologicznej dla uczniów z
zaburzeniami uwagi i koncentracji (w tym: ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder,
ADD – Attention Deficit Disorder), z niepełnosprawnością intelektualną oraz dla uczniów
z zaburzeniami procesów uczenia się, w tym z dysleksją, dyskalkulią,
 18 591 pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii procesów komunikacji, w tym zaburzeń
przetwarzania słuchowego, dla uczniów z centralnymi zaburzeniami słuchu, słabosłyszących, z
zaburzeniami koncentracji i uwagi, w tym z ADHD, ADD, autyzmem,
 2 369 pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii dla uczniów posługujących się
wspomagającymi i alternatywnymi metodami komunikacji (ACC – Augmentative and
Alternative Communications), w szczególności uczniów z uszkodzeniami neurologicznymi,
porażeniami,
 5 437 pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii dla uczniów z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim,
 25 411 pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii dla uczniów mających problemy w
edukacji szkolnej z zaburzeniami wymagającymi terapii logopedycznej lub psychologicznej,
 7 401 specjalistycznych oprogramowań do pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii
wykorzystywanego w TIK,
 25 drukarek brajlowskich,
 24 drukarek druku wypukłego,
 19 drukarek 3D.
Łącznie zostało zakupionych 119 882 sztuk różnego rodzaju sprzętu, pomocy dydaktycznych i
narzędzi do terapii na kwotę 202 946 329 zł dla 5 987 szkół i 8 specjalnych ośrodków szkolno‐
wychowawczych dla uczniów niewidomych lub słabowidzących.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Paulina Piechna‐Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/

-- 15 of 15 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.205.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 9332 Pana Posła Marka Matuszewskiego
w sprawie poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami w Polsce w zakresie dostępności
infrastruktury, rynku pracy, świadczeń oraz usług rehabilitacyjnych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej aktywnie i w sposób ciągły wspiera działania na
rzecz poprawy położenia osób z niepełnosprawnościami i promuje inicjatywy zmierzające do
ograniczenia barier utrudniających im funkcjonowanie w społeczeństwie.
Od 6 września 2021 r. obowiązują przepisy regulujące postępowanie skargowe na brak
dostępności architektonicznej i informacyjno-komunikacyjnej na mocy ustawy z dnia
19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami1 (dalej jako
„ustawa o zapewnianiu dostępności”).
Na stronie internetowej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
znajdują się szczegółowe informacje nt. procedury skargowej, dotyczące również spełnienia
warunków formalnych umożliwiających PFRON rozpoczęcie procesu skargowego. Proces
skargowy rozpoczyna złożenie wniosku o zapewnienie dostępności do podmiotu
publicznego, który nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zapewnienia dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami. Ważne, aby we wniosku wskazać interes faktyczny
(rzeczywistą potrzebę skorzystania z usług przez osobę ze szczególnymi potrzebami).
Wniosek może zostać złożony przez osobę ze szczególnymi potrzebami lub jej opiekuna. Jeśli
podmiot publiczny, do którego wpłynął wniosek, nie wyeliminował bariery lub nie zapewnił
dostępu alternatywnego, osobie ze szczególnymi potrzebami lub jej opiekunowi przysługuje
prawo zaskarżenia braku dostępności. Skargi powinny być składane do oddziałów PFRON
właściwych terytorialnie dla miejsca podmiotu publicznego, którego dotyczą.
Zgodnie z ustawą o zapewnianiu dostępności podmioty publiczne mają obowiązek zapewnić
dostępność w aspekcie architektonicznym, cyfrowym i informacyjno-komunikacyjnym.
Organizacja transportu publicznego, która w dużej mierze leży w gestii samorządów
lokalnych, również powinna być dostosowywana z uwzględnieniem różnorodnych potrzeb,
w tym potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Wsparcie w procesie przygotowania i realizacji inwestycji przyczyniających się do rozwoju
nowoczesnego systemu transportowego w Polsce, w tym dostosowania transportu
publicznego do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, oferuje Centrum Unijnych
Projektów Transportowych (CUPT). Celem funkcjonowania CUPT jest wsparcie rozwiązań,
które będą miały na celu eliminację barier, tak aby wszyscy (bez względu na stopień
1 Dz.U. z 2022 r. poz. 2240.

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
sprawności i potrzeby funkcjonalne) mogli w pełni korzystać z przysługujących im wolności
i praw.
Poprawie sytuacji osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy służy m.in. projekt
„Standaryzacja modelu zatrudnienia wspomaganego w Polsce”. Projekt realizowany jest
w ramach działania 3.4 Nowe rozwiązania na rzecz osób z niepełnosprawnościami, Priorytet
FERS.03 Dostępność i usługi dla osób z niepełnosprawnościami w ramach Programu
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS), współfinansowanego
z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Partnerami w projekcie są Polska Federacja
Zatrudnienia Wspomaganego z siedzibą w Warszawie i Polska Unia Zatrudnienia
Wspomaganego z siedzibą w Warszawie. Usługa zatrudnienia wspomaganego (UZW) to
metoda pracy z osobami z niepełnosprawnościami, której celem jest wsparcie w wejściu na
otwarty rynek pracy i utrzymaniu na nim zatrudnienia. Jest to instrument nieobecny
dotychczas w trwałym i ogólnodostępnym systemie instrumentów kierowanych do osób
z niepełnosprawnościami. Celem projektu jest przygotowanie rozwiązań, które pozwolą
wdrożyć model zatrudnienia wspomaganego jako trwale wspierającego aktywność
zawodową osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Projekt ma charakter koncepcyjny.
W roku 2026 ma rozpocząć się realizacja projektu testującego, który będzie wdrażał
wypracowane rozwiązania dotyczące usługi zatrudnienia wspomaganego.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych2 pracodawcy, po spełnieniu
ustawowo określonych warunków, mogą otrzymać na swój wniosek dofinansowania do
wynagrodzeń wypłacanych niepełnosprawnym pracownikom. Pracodawcy mogą też
ubiegać się o zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy pracownika niepełnosprawnego,
zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy, refundację kosztów zatrudnienia oraz
szkolenia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu w zakresie
czynności ułatwiających komunikowanie się z otoczeniem, a także czynności niemożliwych
lub trudnych do samodzielnego wykonania przez pracownika z niepełnosprawnością na
stanowisku pracy.
Nadmieniam, że w myśl art. 7 ust. 2 ww. ustawy, rehabilitacja lecznicza osób
z niepełnosprawnością odbywa się na podstawie odrębnych przepisów3 i należy do
właściwości Ministra Zdrowia.
W zakresie wysokości rent z tytułu niezdolności do pracy i waloryzacji świadczeń
emerytalno-rentowych informuję, że renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem
zabezpieczającym przed skutkami częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy,
spowodowanej naruszeniem sprawności organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku
emerytalnego. W przypadku niezdolności do pracy spowodowanej stanem zdrowia, po
spełnieniu warunków, do których należą m.in. określony staż ubezpieczeniowy oraz data
powstania niezdolności do pracy, osobie ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu
niezdolności do pracy, mająca zapewnić świadczeniobiorcy środki finansowe zastępujące
dochód z pracy. Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu
częściowo lub całkowicie niezdolnemu do pracy, a jej wysokość zależna jest od:
 wymiaru okresów składkowych i nieskładkowych,
 wynagrodzeń pracownika przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia,
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 44 ze zm.
3 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 146).

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 kwoty bazowej obowiązującej w dacie powstania prawa do świadczenia,
 orzeczonego stopnia niezdolności do pracy.
Renta dla osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75% renty dla osoby całkowicie
niezdolnej do pracy.
Trzeba podkreślić, że waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych jest jednym z głównych
zadań realizowanych w ramach polityki społecznej państwa. Stanowi ona element
konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego, wyrażonego w art. 67 ust. 1
Konstytucji RP, którego zabezpieczenie oznacza konieczność istnienia mechanizmu
utrzymywania wszystkich świadczeń na poziomie ich realnej wartości.
Z ekonomicznego punktu widzenia, waloryzacja świadczeń jest wynikiem spadku siły
nabywczej pieniądza spowodowanym głównie przez inflację. Jej celem jest urealnienie
wartości wypłacanych świadczeń w odniesieniu do wzrostu cen towarów i usług
konsumpcyjnych poprzez dostosowywanie ich wartości do zmian cen towarów.
Jednocześnie, w sytuacji trwałego wzrostu gospodarczego, uzasadnione jest zwiększanie
wskaźnika waloryzacji o część realnego wzrostu wynagrodzeń. Waloryzacja
przeprowadzana jest przy zastosowaniu procentowego wskaźnika waloryzacji,
odpowiadającego średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych
w poprzednim roku kalendarzowym, zwiększonemu o co najmniej 20% realnego wzrostu
przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Zwiększenie wskaźnika
waloryzacji o co najmniej 20% realnego wzrostu płac jest corocznie przedmiotem rozmów
prowadzonych w czerwcu, w ramach Rady Dialogu Społecznego.
Obowiązujący mechanizm waloryzacji procentowej, przeprowadzanej co roku od 1 marca,
umożliwia nie tylko zachowanie realnej wartości świadczeń, ale decyduje też o udziale osób
już nieaktywnych zawodowo we wzroście gospodarczym, a tym samym wzroście poziomu
życia całego społeczeństwa.
W 2025 r. waloryzacja świadczeń została przeprowadzona zgodnie z ustawą o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do ustalenia wskaźnika waloryzacji
w 2025 r. przyjęte zostały, ogłoszone przez Prezesa GUS:
 średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw
domowych emerytów i rencistów w 2024 r., który wyniósł – 103,6 %,
 realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w 2024 r., który wyniósł 9,5 %.
Biorąc pod uwagę powyższe - wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. wyniósł
105,5%.
Waloryzacja miała zastosowanie do emerytur i rent w systemie powszechnym, rolników,
służb mundurowych, emerytur pomostowych, świadczeń i zasiłków przedemerytalnych, rent
socjalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, rodzicielskich świadczeń
uzupełniających oraz rent inwalidów wojennych i wojskowych. Wskazanym wskaźnikiem
waloryzacji podwyższone zostały również dodatki do emerytur i rent. Koszt waloryzacji
świadczeń emerytalno-rentowych i innych świadczeń z systemu powszechnego, rolniczego
i mundurowego przy wskaźniku 105,5 % szacuje się na ok. 22,8 mld zł.
W związku z powyższym, wysokość wybranych świadczeń od 1 marca 2025 r. wynosi:
 1878,91 zł - najniższa emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renta
rodzinna i renta socjalna (wzrost z 1780,96 zł, tj. o 97,95 zł),

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 1409,18 zł - najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy (wzrost z 1335,72
zł, tj. o 73,46 zł),
 348,22 zł - dodatek pielęgnacyjny, za tajne nauczanie, dodatek kombatancki (wzrost
z 330,07 zł, tj. o 18,15 zł).
Pragnę zapewnić, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nieustannie
podejmowane są inicjatywy mające na celu wsparcie osób z niepełnosprawnościami.
Działania te koncentrują się zarówno na umożliwieniu im pełnego uczestnictwa w życiu
społecznym i zawodowym, jak również ukazaniu osób z niepełnosprawnością jako
pełnoprawnych obywateli i uczestników życia społecznego, mających te same co inni
marzenia, dążenia i cele życiowe - bez względu na posiadane ograniczenia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --