Interpelacja w sprawie wprowadzenia zintegrowanego biletu na transport publiczny w Polsce jako narzędzia walki z wykluczeniem komunikacyjnym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9327
do ministra infrastruktury
w sprawie wprowadzenia zintegrowanego biletu na transport publiczny w Polsce jako narzędzia walki z wykluczeniem komunikacyjnym
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 16-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
od 1 maja 2023 roku w Niemczech funkcjonuje miesięczny bilet na transport publiczny, obejmujący zarówno transport regionalny, jak i lokalny. Rozwiązanie to miało na celu zachęcenie obywateli do rezygnacji z korzystania z samochodów, poprawę dostępności transportu publicznego oraz ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego.
W Polsce problem wykluczenia komunikacyjnego dotyka szczególnie mieszkańców mniejszych miejscowości, którzy mają ograniczony dostęp do transportu publicznego. Ponadto brak jednolitego biletu obejmującego różne środki transportu, takie jak PKP, PKS oraz komunikację miejską w dużych aglomeracjach (np. Warszawie, Poznaniu, Łodzi), sprawia, że podróżowanie transportem zbiorowym jest mniej atrakcyjne i bardziej kosztowne.
W związku z tym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Infrastruktury analizuje możliwość wprowadzenia jednego zintegrowanego biletu miesięcznego, który obejmowałby transport kolejowy (PKP), autobusowy (PKS) oraz komunikację miejską w największych polskich miastach?
2. Czy rząd planuje działania mające na celu integrację różnych systemów biletowych w Polsce, aby ułatwić obywatelom korzystanie z transportu publicznego?
3. Jakie kroki są podejmowane w celu walki z wykluczeniem komunikacyjnym, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich?
4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie dopłat lub ulg dla osób korzystających z transportu publicznego w ramach jednego biletu, na wzór rozwiązań funkcjonujących w Niemczech?
5. Czy resort podejmował rozmowy z samorządami oraz przewoźnikami w sprawie możliwej koordynacji systemu biletowego w skali całego kraju?
Wprowadzenie jednego, zintegrowanego biletu na transport publiczny w Polsce mogłoby znacząco poprawić mobilność mieszkańców, ograniczyć emisję spalin oraz zwiększyć atrakcyjność transportu zbiorowego. Rozwiązanie to jest zgodne z europejskimi trendami oraz potrzebami polskich obywateli.
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12382 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-8.054.33.2025
Warszawa, 05 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9327 Posła na Sejm RP, Pana Marka Matuszewskiego,
z dnia 23 kwietnia br., w sprawie wprowadzenia zintegrowanego biletu na transport
publiczny w Polsce jako narzędzia walki z wykluczeniem komunikacyjnym, przedstawiam
poniższe informacje.
Ministerstwo Infrastruktury ma świadomość potrzeby opracowania szeroko pojętej
integracji taryfowej różnych gałęzi publicznego transportu zbiorowego obejmującej
swoim zasięgiem cały kraj. Należy jednak pamiętać, że stworzenie takiej oferty to
ogromne wyzwanie organizacyjne, logistyczne, ale również finansowe. Wymaga ono
ścisłej współpracy wielu podmiotów, często działających według różnych zasad i modeli
finansowania czy też JST, które w zakresie kształtowania polityki transportowej na swoim
obszarze są niezależne.
Będąc świadomym trudności, jakie ten projekt może ze sobą nieść, w Ministerstwie
Infrastruktury rozpoczęły się prace nad wprowadzeniem rozwiązań, umożliwiających
wyszukanie i zakup zintegrowanego biletu łączącego różne rodzaje transportu
publicznego. Projekt Ogólnopolskiego Biletu Zintegrowanego to zaawansowany
i kompleksowy koncept odpowiadający na rosnące wyzwania związane z mobilnością
miejską i regionalną oraz potrzebą promowania zrównoważonych form transportu
w Polsce. Wymagać będzie wysublimowanych systemów sprzedażowych
i rozliczeniowych. Zawierać będzie nowe opcje płatności, zachęcające podróżnych do
korzystania z transportu publicznego. System będzie obejmował różne formy biletów
w tym na konkretną trasę lub region. Pierwszym etapem projektu będzie wprowadzenie
zintegrowanej taryfy na połączenia realizowane transportem kolejowym (dalekobieżnym
i regionalnym). W kolejnych fazach system będzie stopniowo rozszerzany, aby ostatecznie
objąć pełną integrację transportu miejskiego, kolejowego oraz autobusowego – zarówno
na poziomie regionalnym, jak i dalekobieżnym.
Jednym z elementów powyższego projektu będzie stworzenie spójnej bazy danych
o przystankach, a także nowoczesnej wyszukiwarki ofert przewozowych, umożliwiającej
korzystanie z różnych rodzajów transportu, w tym także transportu miejskiego,
autobusowego regionalnego i dalekobieżnego. Ten nowoczesny system będzie oparty
o otwarty interfejs, do którego włączyć się będą mogli wszyscy zainteresowani
-- 1 of 5 --
2
przewoźnicy. Nowy system biletowy ma być uzupełnieniem, a nie zastąpieniem obecnych
systemów funkcjonujących na rynku.
Obecnie projekt znajduje się w fazie prac koncepcyjnych. Celem Ministerstwa jest
stworzenie rozwiązania, które w sposób kompleksowy i efektywny zaspokoi potrzeby
podróżnych, jednocześnie przyczyniając się do rozwoju zrównoważonej mobilności
w Polsce.
Resort infrastruktury nie rozważa wprowadzenia dopłat ani ulg dla osób korzystających
z transportu publicznego w ramach jednego biletu, gdyż projekt OBZ sam w sobie będzie
opracowany w sposób zapewniający jego atrakcyjność i konkurencyjność a tym samym
szeroką dostępność.
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega uciążliwości związane z utrudnionym dostępem
do publicznego transportu zbiorowego, występujące na obszarze całego kraju. Problem
wykluczenia transportowego dotyka zwłaszcza mieszkańców obszarów oddalonych
od dużych aglomeracji miejskich. Jest to na pewno zjawisko niepokojące, które wymaga
kompleksowego podejścia do tego problemu.
W celu wsparcia organizatorów publicznego transportu zbiorowego, w realizacji ich zadań
własnych, w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej,
w ramach publicznego transportu zbiorowego, ustawą z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej1) został
utworzony Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej (dalej: Fundusz).
Plan finansowy na 2025 r., uzgodniony z Ministrem Finansów, zakładał kwotę 1 mld zł na
dofinansowanie zadań własnych organizatorów dotyczących zapewnienia
funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w zakresie przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Z inicjatywy Ministra Infrastruktury,
w dniu 9 stycznia 2025 r., zwiększono budżet Funduszu o dodatkowe 70 mln zł, w związku
z zapotrzebowaniem na środki w niektórych województwach.
Zmniejszenie poziomu wykluczenia komunikacyjnego jest jednym z priorytetowych
działań resortu infrastruktury, dlatego dokonano rewizji przepisów prawnych dotyczących
zasad podejmowania i wykonywania publicznego transportu zbiorowego oraz
funkcjonowania Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej. Z tego względu, z inicjatywy Ministra Infrastruktury, został powołany Zespół
Ekspercki do spraw przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, który pracował nad
przygotowaniem regulacji prawnych będących odpowiedzią na aktualne oczekiwania
wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku drogowego transportu publicznego,
w tym przede wszystkim pasażerów.
1) Dz. U z 2024 r. poz. 402
-- 2 of 5 --
3
Do udziału w pracach Zespołu zaproszeni zostali m.in. przedstawiciele korporacji
samorządowych takich jak: Związek Powiatów Polskich, Związek Województw RP, Związek
Gmin Wiejskich RP, Unia Miasteczek Polskich oraz Związek Miast Polskich.
W wyniku tych prac przygotowane zostały przez resort infrastruktury rozwiązania
legislacyjne nowelizujące przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz
ustawy o Funduszu, jak i innych aktów prawnych odnoszących się do publicznego
transportu zbiorowego.
W ramach planowanej reformy systemu funkcjonowania publicznego transportu
zbiorowego, będącej efektem prac Zespołu Eksperckiego, marszałkowie województw
zostaną ustanowieni integratorami przewozów w województwie. Zadaniem integratorów
przewozów będzie tworzenie i koordynowanie sieci przewozów o charakterze
użyteczności publicznej na obszarze województwa. Ponadto, integratorzy przewozów
o charakterze użyteczności publicznej w województwie będą zobowiązani
do opracowania kompleksowego planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu
zbiorowego (planu transportowego) województwa, który będzie sporządzany na
podstawie propozycji od pozostałych jednostek samorządu terytorialnego z obszaru
województwa. Dodatkowo, planuje się wprowadzenie do planu transportowego
województwa nowych elementów, w tym m.in. przewozów na żądanie.
Planowana reforma przewiduje także ustalenie, na poziomie ustawowym, minimalnych
standardów częstotliwości i dostępności przewozów w ramach publicznego transportu
zbiorowego.
Marszałkowie będą realizowali dotychczasowe zadania wojewodów w zakresie obsługi
Funduszu, dysponując środkami przyznanymi na województwo, a dopłata z Funduszu
będzie przyznawana do linii komunikacyjnych w transporcie autobusowym, które w planie
transportowym zostały określone jako utworzone w celu walki z wykluczeniem
komunikacyjnym. Marszałkowie zobowiązani będą również do utworzenia regionalnych
portali rozkładów jazdy linii komunikacyjnych częściowo sfinansowanych ze środków
Funduszu.
W ramach planowanych zmian w ustawie o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej przewiduje się także wzmocnienie kontroli
wydatkowania środków Funduszu poprzez poszerzenie zakresu uprawnień inspektorów
Inspekcji Transportu Drogowego, którzy będą kontrolować faktyczne wykonywanie
przewozów na liniach komunikacyjnych objętych dopłatą z Funduszu. W celu
wzmocnienia skuteczności kontroli wydatkowania środków Funduszu wprowadzony
zostanie obowiązek wyposażenia w geolokalizator autobusów, którymi realizowane są
przewozy objęte dopłatą z Funduszu.
Ponadto, w ramach projektowanej nowelizacji, przewiduje się możliwość zróżnicowania
wysokości dopłaty z Funduszu, w zależności od obiektywnych kryteriów. Szczegółowy
sposób i tryb ustalania wysokości dopłaty z Funduszu zostanie określony
w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury, z uwzględnieniem wielkości pojazdu, którym
-- 3 of 5 --
4
wykonywane są przewozy na linii komunikacyjnej objętej dopłatą i standardów
wykonywania przewozów oraz liczby mieszkańców na obszarze, przez który przebiega ta
linia.
Planowana jest również zmiana dotychczasowej kolejności pierwszeństwa w objęciu
dopłatą z Funduszu, tj. marszałek uzyska pierwszeństwo w objęciu dopłatą z Funduszu
z uwagi na rolę integratora przewozów, w dalszej kolejności będą związki powiatowo-
gminne, związki powiatów, związki międzygminne, powiaty i gminy.
Przewiduje się, że rozwiązania zawarte w projekcie będą mieć pozytywny wpływ przede
wszystkim na pasażerów w transporcie publicznym. Reforma funkcjonowania publicznego
transportu zbiorowego oraz nowe zasady działania Funduszu przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu powinny przyczynić się do zwiększenia dostępności
transportu publicznego dla pasażerów, zwłaszcza na obszarach, na których komunikacja
ta obecnie nie istnieje lub funkcjonuje w wymiarze niezaspokajającym potrzeb
przewozowych pasażerów.
Minister Infrastruktury prowadzi również działania mające na celu zachęcanie marszałków
województw do rozwoju kolejowych przewozów pasażerskich uruchamianych jako służba
publiczna m. in. w zakresie zwiększenia liczby połączeń i tym samym, zapewnienia w
pociągu frekwencji, która umożliwi komfortową i bezpieczną podróż.
W ramach Funduszu Kolejowego ustanowionego na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia
2005 r. o Funduszu Kolejowym (Dz. U. poz. 1133) środki mogą być przeznaczane na
finansowanie lub współfinansowanie zadań samorządów województw w zakresie zakupu,
modernizacji oraz napraw pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów
pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie usług publicznych.
Warunkiem uzyskania wsparcia od ministra właściwego ds. transportu jest zapewnienie
organizowania przez te samorządy wojewódzkich przewozów pasażerskich w transporcie
kolejowym, w szczególności zapewniających połączenia komunikacyjne między sąsiednimi
województwami.
Aby pozyskać środki z Funduszu Kolejowego, marszałkowie poszczególnych
województw od 2023 r. oceniani są pod kątem spełnienia kryteriów Funduszu
Kolejowego, które mają na celu pobudzenie rozwoju tzw. połączeń stykowych poprzez
wydłużenie przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego kolejowych połączeń
wojewódzkich do miejscowości w województwie sąsiednim (min. do 30 km) oraz
ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego poszczególnych miejscowości na terenie
województwa poprzez np. uruchamianie przez organizatora nowego połączenia
(przystanku) lub dodatkowych par pociągów (rozszerzenie oferty przewozowej).
Dodatkowo, Ministerstwo Infrastruktury zabiega o środki na transport z Społecznego
Funduszu Klimatycznego (SFK) wprowadzonego na mocy Rozporządzenia Parlamentu
-- 4 of 5 --
5
Europejskiego i Rady 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia
Społecznego Funduszu Klimatycznego.
Na podstawie propozycji resortu infrastruktury planowane jest wprowadzenie
mechanizmu dodatkowego zasilania Funduszu Kolejowego środkami pochodzącymi z SFK.
Fundusze te mogłyby być przeznaczane na dofinansowanie przewozów publicznych,
których celem jest walka z wykluczeniem komunikacyjnym, w szczególności poprzez
wsparcie połączeń kolejowych w regionach dotkniętych tzw. ubóstwem transportowym.
Środki z SFK byłyby przekazywane samorządom wojewódzkim w ramach selektywnego
mechanizmu wsparcia, skierowanego do obszarów o najniższej dostępności
transportowej. Proces ten opierałby się na umowach zawieranych pomiędzy ministrem
właściwym ds. transportu a marszałkami województw, które regulowałyby wykorzystanie
środków z Funduszu Kolejowego. W przypadku uzyskania zgody Komisji Europejskiej na
ww. wsparcie, w ciągu I-II kw. 2026 r. planowane jest przygotowanie i zawarcie przez
ministra właściwego ds. transportu umów z marszałkami województw.
Oprócz planowanego przekazania określonych środków SFK w ręce jednostek samorządu
terytorialnego na organizację transportu kolejowego, planowane są dodatkowo
inwestycje transportowe współfinansowane ze środków SFK, m. in. inwestycje w obszarze
zakupu taboru kolejowego.
Łączę wyrazy szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --