tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 9 maja 2025 roku
Sprawa: Interpelacja 9290
Znak sprawy: PM9.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 9290 z dn. 23 kwietnia 2024 r. posłanki Anny
Gembickiej i posła Jarosława Sachajko przekazuję poniższe informacje.
Pytanie 1. Ministerstwo Finansów wskazało, że dochody budżetu państwa w pierwszym
kwartale 2025 roku były niższe o 28 mld zł (19,1%) w porównaniu z analogicznym
okresem 2024 roku, głównie z powodu reformy udziałów jednostek samorządu
terytorialnego w PIT i CIT.
- Jakie konkretne elementy tej reformy doprowadziły do tak znaczącego spadku
dochodów?
- Czy rząd przewidział ten ubytek w planowaniu budżetu na 2025 rok, a jeśli tak, jakie
działania podjęto, aby go zrekompensować?
- Jakie inne czynniki, poza reformą, przyczyniły się do spadku dochodów, w szczególności
z podatków VAT i PIT?
Nowy system dochodów jednostek samorządu terytorialnego wprowadzony
ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego (Dz. U. poz. 1572, 1717) wprowadził m.in. zmiany w zakresie
udziałów jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST) w PIT i CIT. Główne cele
przedmiotowej reformy to:
• wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie dochodów
własnych. Zgodnie z rozwiązaniami zawartymi w ustawie samorządy są

-- 1 of 7 --

2/7
finansowane głównie dochodami podatkowymi, zaś subwencje z budżetu państwa
mają charakter jedynie uzupełniający;
• oparcie zasilenia finansowego JST na dochodach własnych wynikających z
lokalnej bazy podatku PIT i CIT, co istotnie ustabilizuje dochody JST z tytułu
udziału w PIT i CIT oraz uwolni je w dużym stopniu od wpływu zmian podatkowych.
Zgodnie z zapisami nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego zmianie uległ sposób naliczania udziału samorządów terytorialnych
w podatku PIT i CIT. Zmieniona została m.in. podstawa naliczania tych dochodów
JST, z poprzedniego podatku należnego danej JST (czyli podatku jaki wpłynął na
teren danej JST) na dochody podatników danego podatku z terenu danej JST.
Każdej kategorii samorządu terytorialnego został na nowo określony procentowy
udział w dochodach podatników PIT i CIT.
Rozszerzony został również katalog dochodów z PIT, w których samorządy
terytorialne partycypują, także o podatek PIT pobierany w formie ryczałtu od
przychodów ewidencjonowanych.
Ponadto reforma systemu dochodów JST wprowadziła zamiast części subwencji
ogólnej, pojęcie potrzeb finansowych JST, które to potrzeby od 2025 r. podlegają
finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału PIT i CIT, a w mniejszym
stopniu subwencją ogólną. Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do
ustalenie subwencji ogólnej z budżetu państwa.
Łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST pozytywny
i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w stosunku do
poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady o ponad 345 mld zł.
W efekcie wprowadzenia ww. zmian w systemie dochodów JST bardzo znacząco
wzrósł poziom dochodów JST z tytułu udziału w PIT i CIT, kosztem dochodów z PIT
i CIT budżetu państwa. Zatem w głównej mierze beneficjentem dochodów z PIT
stały się samorządy terytorialne, dla budżetu państwa dochód z PIT stał się
dochodem o wiele mniej znaczącym.
Odnosząc się do kwestii planowania budżetu na rok 2025, pragnę poinformować,
że był on planowany biorąc pod uwagę rozwiązania zawarte w nowej ustawie
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przy czym należy zauważyć, że
przy jednoczesnym wzroście dochodów JST z drugiej strony spadły wydatki
budżetu państwa z tytułu subwencji ogólnej JST.
Podczas gdy w 2024 r. JST otrzymały 81,1 mld zł, udziałów w dochodach z PIT
kwota zaplanowana na 2025 r. wynosi 174,1 mld zł. Dodatkowo, zmienił się
również mechanizm przekazywania udziałów. W ostatnich latach udziały były
przekazywane w równych, comiesięcznych ratach w okresie od stycznia do grudnia.
Na początku 2025 r. na styczeń oraz luty zostały przypisane raty w wysokości 2/13
kwoty udziałów zaplanowanej na cały rok. Wszystkie kolejne raty, w okresie
marzec-listopad 2025 r., stanowią 1/13 kwoty zaplanowanej na cały rok. W
związku z powyższym, wysokość udziałów przekazanych JST w okresie styczeń-

-- 2 of 7 --

3/7
marzec 2025 r. wyniosła 66,9 mld zł. W porównaniu z kwotą 18,2 mld zł
przekazaną rok wcześniej stanowi to wzrost o 48,6 mld zł (266,8%) r/r.
Naturalną konsekwencją zwiększonych udziałów JST jest spadek udziałów budżetu
państwa. Powyższy skutek został uwzględniony na etapie prognozowania
dochodów z PIT na etapie ustawy budżetowej na 2025 r. W pierwszym kwartale
bieżącego roku, tj. w okresie styczeń-marzec 2025 r., wykonanie dochodów
budżetu państwa z PIT wyniosło -28,6 mld zł i było zbliżone do prognozowanego.
W zakresie PIT pozostałe czynniki nie przyczyniły się do spadku dochodów, a do ich
wzrostu. W okresie styczeń-marzec 2025 r. całkowita kwota wpływów z PIT dla
całego sektora finansów publicznych (budżet państwa + JST) wyniosła 38,1 mld zł i
była wyższa o 6,0 mld zł (18,8%) r/r.
W odniesieniu do podatku CIT nowy sposób obliczania i przekazywania udziałów
jednostkom samorządu terytorialnego został uwzględniony w prognozie do ustawy
budżetowej. Udziały JST wg starych zasad byłyby niższe, wyniosłyby 22,86%
prognozowanych wpływów podczas gdy ustalone na 2025 r. stanowią 28,49%
prognozowanych wpływów.
W zakresie podatku VAT w I kwartale 2025 r. nie odnotowano spadku dochodów
budżetowych z tego tytułu w porównaniu do analogicznego okresu 2024 r.
W szczególności wykonanie dochodów z VAT w I kwartale 2025 r. wyniosło
według danych szacunkowych 84,3 mld zł., tj. o 8,9 mld zł więcej niż w I kwartale
2024 r. Wzrost dochodów z VAT w I kwartale 2025 r. wyniósł 11,8% w stosunku do
analogicznego okresu 2024 r.
Ostatecznie spadek dochodów budżetu państwa w I kwartale 2025 r.
w porównaniu do analogicznego okresu poprzedniego roku stanowi efekt
zwiększonych udziałów JST w dochodach z PIT i CIT (oraz analogicznego
zmniejszenia udziałów po stronie budżetu państwa) w wyniku ustawy z dnia 1
października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Efekt ten
był już uwzględniony na etapie projektu ustawy budżetowej na 2025 r.
Pytanie 2. Wydatki budżetowe w pierwszym kwartale 2025 roku wzrosły o 23,8 mld zł
(13,9%) w porównaniu z 2024 rokiem, jakie kategorie wydatków przyczyniły się do ich
wzrostu w pierwszym kwartale 2025 roku?
Odnosząc się do wzrostu wydatków w pierwszym kwartale 2025 r.
o ok. 23,8 mld zł., uprzejmie informuję, że Ministerstwo Finansów regularnie ok. 15
dnia po okresie sprawozdawczym, publikuje komunikat dotyczący szacunkowego
wykonania budżetu państwa za kolejne okresy miesięczne.
Link do komunikatu za okres styczeń-marzec 2025 r.:
https://www.gov.pl/web/finanse/szacunkowe-wykonanie-budzetu-panstwa-
wokresie-styczen--marzec-2025-r

-- 3 of 7 --

4/7
W ww. komunikacie przedstawiono najważniejsze przyczyny wzrostu wydatków
r/r za okres I-III. Podkreślić należy, że w największym stopniu za ten wzrost
odpowiada spłata zobowiązań z lat ubiegłych tj.:
Wyższe wykonanie wynika przede wszystkim z przekazania w marcu br. środków w
kwocie ok. 19 mld zł z części 20- Gospodarka (I transza) na spłatę zobowiązań z
tytułu obligacji wraz z odsetkami Polskiego Funduszu Rozwoju S. A.
wyemitowanych w roku 2020 na sfinansowanie rządowego programu „Tarcz
Finansowych”.
Ministerstwo Finansów regularnie publikuje szacunkowe dane o wykonaniu
budżetu państwa. Bieżące oraz archiwalne danych z wykonania budżetu państwa
publikowane są na stronie Ministerstwa Finansów:
https://www.gov.pl/web/finanse/szacunkowe-wykonanie-budzetu
Szczegółowe dane w ujęciu operatywnym będą natomiast dostępne na początku
maja br.
Pytanie 3. Artykuł wskazuje, że najwyższe wydatki w pierwszym kwartale 2025 roku
odnotowano w następujących obszarach: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (33,7 mld zł),
obrona narodowa (21,8 mld zł), gospodarka (19,6 mld zł), subwencje dla samorządów
(16,6 mld zł) oraz zdrowie (14 mld zł).
- Proszę o szczegółowe rozbicie wydatków w każdej z tych kategorii, w tym:
- Na jakie konkretne cele w ramach ZUS przeznaczono 33,7 mld zł (np. emerytury, renty,
inne świadczenia)?
- Jakie projekty lub zakupy w ramach obrony narodowej pochłonęły 21,8 mld zł, i czy są
to wydatki bieżące, czy inwestycyjne? Czy wydatki na obronność realizowane są zgodnie
z planem? Czy w tym roku także zagraża nam to, że nie zostaną wydatkowane wszystkie
środki przeznaczone na obronność?
- Co składa się na wydatki w kategorii „gospodarka” (19,6 mld zł), i jakie programy lub
inwestycje zostały sfinansowane?
- Czy subwencje dla samorządów (16,6 mld zł) obejmują wsparcie na usuwanie skutków
powodzi z 2024 roku, a jeśli tak, to w jakiej wysokości?
- Jakie konkretne działania w ochronie zdrowia sfinansowano kwotą 14 mld zł?
Odnosząc się do wykonania najwyższych pozycji wydatków, należy zauważyć, iż
wskazane dane są oparte na wstępnych szacunkowych danych z cząstkowych
sprawozdań, natomiast ostateczne dane z wykonania budżetu państwa za okres
styczeń-marzec 2025 r. będą dostępne w sprawozdaniu operatywnym za ww. okres
i zostaną opublikowane na stronie BIP MF na początku maja br. Są tam
prezentowane m.in. wydatki poszczególnych dysponentów w różnych grupach
wydatków.

-- 4 of 7 --

5/7
Link: https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania-miesieczne-2025
Natomiast szczegółowe dane z wykonania w szczegółowości do paragrafu
klasyfikacji budżetowej, są publikowane w okresach miesięcznych na portalu
Otwarte Dane – link:
https://dane.gov.pl/pl/dataset/2659/resource/36729,dostep-do-danych-
zsystemu-trezor-3/table
Pytanie 4. Minister Finansów wskazał, że jednym z powodów wyższego deficytu w 2024
roku były wydatki związane z usuwaniem skutków powodzi.
- Jaką kwotę przeznaczono w 2024 roku na działania związane z powodzią, i czy te
środki zostały w pełni wydatkowane?
- Jakie środki na obudowę po powodzi zabezpieczono w budżecie na 2025 rok i w jakich
kategoriach? Jak wygląda stan ich wydatkowania?
Obecnie trwają prace związane z opracowaniem sprawozdania z wykonania
budżetu państwa za 2024 rok, w którym zaprezentowana zostanie pełna struktura
wydatków, po zebraniu danych przekazanych przez dysponentów części
budżetowych. Sprawozdanie zostanie przekazane do Sejmu RP i Najwyższej Izby
Kontroli do końca maja br.
Natomiast, w zakresie zabezpieczenia w budżecie państwa na rok 2025, środków
na odbudowę po powodzi, informuję że zaplanowano środki wysokości
3.391.000 tys. zł. w ramach części 83 - Rezerwy celowe w poz. 4 Przeciwdziałanie
i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w tym 786.176 tys. zł na realizację „Projektu
ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i Wisły” oraz „Projektu budowania
odporności na zmiany klimatu w gospodarce wodnej”.
Pytanie 5. W obliczu procedury nadmiernego deficytu nałożonej przez Komisję
Europejską oraz prognozowanego wzrostu relacji długu publicznego do 59,8% PKB w
2025 roku, jakie konkretne działania rząd planuje podjąć w celu stopniowej konsolidacji
fiskalnej?
- Czy rząd zamierza wprowadzić cięcia wydatków, a jeśli tak, to w jakich obszarach?
- Jakie reformy lub zmiany podatkowe są planowane, aby zwiększyć dochody budżetu
państwa w kolejnych latach?
- Jak rząd zamierza zapewnić, że konsolidacja fiskalna nie zahamuje wzrostu
gospodarczego, jak wskazali ekonomiści?
Wskutek wysokiego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych
w 2023 r. Polska w lipcu 2024 r. została objęta procedurą nadmiernego deficytu.

-- 5 of 7 --

6/7
W dniu 21 stycznia br. Rada UE przyjęła rekomendacje dla Polski, wyznaczając
2028 rok jako termin zlikwidowania nadmiernego deficytu. W tym celu niezbędne
jest przestrzeganie tempa wzrostu wydatków przedstawionego w przyjętym przez
rząd i przekazanym do instytucji UE w październiku ub.r. „Średniookresowym
planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028” (dalej jako Plan).
Rada UE, zatwierdzając Plan – również 21 stycznia br. - zaleciła Polsce stopniowe
ograniczanie tempa wzrostu wydatków: z 6,3% w 2025 do 3,5% w 2028. Ocena
postępów dokonywana będzie przez Komisję Europejską ex post, względem
wydatków netto w 2023 roku. Warto podkreślić, że Komisja nie będzie oceniać
wysokości deficytu sektora wydatków rządowych i samorządowych w latach 2025-
2028. Kluczowa jest zgodność z rekomendowanym przez Radę UE rocznym i
skumulowanym tempem wydatków netto.
Ponadto już w Planie zawarto wstępną informację na temat działań
przyczyniających się do ograniczenia deficytu, wynikających z już uchwalonych lub
procedowanych zmian, obejmujących:
• wejście w życie minimalnego podatku dochodowego (dotyczącego osób
prawnych), którego skutki ujawnią się w 2025 r.,
• objęcie Systemem Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT) przewozu
betonu gotowego do wylania (od 2025 r.),
• indeksacja stawek akcyzy (aktualizacja Mapy drogowej akcyzy, lata 2025-
28),
• wprowadzenie obowiązku wystawiania e-faktur (system KSeF, 2026 r.),
• wprowadzenie systemu globalnego podatku (GloBE, 2027 r.).
Konsolidacji sprzyja utrzymanie obecnych parametrów skali podatkowej PIT
w kolejnych latach (wdrożonych w 2022 r.) i brak zmian legislacyjnych w zakresie
zasad waloryzacji świadczeń.
Redukcję nadmiernego deficytu wspiera też działanie stabilizującej reguły
wydatkowej. Zgodnie bowiem z ustawą o finansach publicznych w przypadku
objęcia Polski rekomendacjami Rady UE w sprawie zlikwidowania nadmiernego
deficytu kwota wydatków przewidziana w ustawie budżetowej musi być zgodna
z tymi zaleceniami. Ponadto w przypadku zatwierdzenia przez Radę UE
ścieżki wydatków netto, o której mowa w rozporządzeniu UE, wielkość korekty
kwoty wydatków K_n odpowiada wysiłkowi fiskalnemu zgodnemu z zatwierdzoną
przez Radę UE ścieżką wydatków netto, o której mowa w tym rozporządzeniu (art.
112ab ust. 1 ustawy o finansach publicznych).
Wzrost gospodarczy, wspierany zwiększonymi inwestycjami publicznymi oraz
odpowiednio zaplanowanymi działaniami budżetowymi, również przyczyni się do
stopniowej redukcji deficytu. Kluczowe jest jednak konsekwentne przestrzeganie
wyznaczonej ścieżki wydatków oraz monitorowanie skutków realizowanych
działań w kontekście stabilności finansów publicznych.

-- 6 of 7 --

7/7
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 7 of 7 --