Interpelacja nr 9283
Interpelacja w sprawie zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej zwierząt
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej zwierząt
Interpelacja nr 9283
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej zwierząt
Zgłaszający: Stanisław Gorczyca
Data wpływu: 16-04-2025
Szanowna Pani Minister!
W świetle malejących zasobów mórz i oceanów na świecie priorytetową dziedziną zaopatrzenia rynku żywnościowego w organizmy wodne przeznaczone do spożycia staje się akwakultura.
Ze statystyk wynika, iż największym światowym producentem w tym sektorze pozostają kraje Azji. Niemniej jednak Unia Europejska stawia przed branżą zadania mające doprowadzić do wzrostu produkcji europejskiej akwakultury.
Szczegółowe cele, zapisane w tym zakresie w dokumentach wspólnej polityki rybackiej i akwakultury, zakładają promowanie innowacyjnej i zrównoważonej niebieskiej gospodarki w sektorach rybołówstwa i akwakultury oraz realizację zobowiązań w zakresie globalnych procesów odpowiedzialnej ochrony środowiska i zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych.
W tym kontekście nie sposób nie wspomnieć, że największym w Europie producentem karpi jest Polska, gdzie na powierzchni 55 tysięcy ha stawów ziemnych w sposób zrównoważony produkuje się ponad 20 000 ton ryb. Zdaniem Polskiego Towarzystwa Rybackiego możliwości rozwoju krajowej produkcji ryb słodkowodnych, nie tylko karpi, ale również innych szeregu poszukiwanych i cenionych przez konsumentów gatunków ryb, są znacznie większe.
Niestety ogromny problem ograniczający w sposób istotny ten rozwój stanowi, w opinii osób zajmujących się akwakulturą, niekontrolowany rozrost populacji ichtiofagów, czyli ptaków rybożernych. Chodzi tutaj w szczególności o kormorana czarnego, czaplę siwą oraz czaplę białą. Występowanie populacji lęgowej kormorana czarnego na poziomie około 34 000 par oraz wielokrotnie większe liczebnie, dotąd nieoszacowane, przeloty migracyjne aktywnie żerujących osobników powodują, że straty w przypadku obiektów stawowych oraz akwenów naturalnych są drastycznie wysokie. Dwa pierwsze gatunki zostały wymienione w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, w załączniku nr 2 „Gatunki zwierząt objętych ochroną częściową” pod numerami 26 i 27. Czapla biała natomiast figuruje w załączniku nr 1 do cytowanego rozporządzenia „Gatunki zwierząt objętych ochroną ścisłą, z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej”.
Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi w następujących kwestiach:
Czy kierowany przez Panią resort posiada informacje na temat aktualnej wielkości populacji ochranianych gatunków stanowiących największe zagrożenie dla gospodarki stawowej i rybołówstwa na wodach śródlądowych?
Czy ministerstwo podjęło bądź zamierza podjąć w najbliższym czasie działania zmierzające do zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej kormorana, czapli siwej oraz czapli białej?
W przypadku odpowiedzi twierdzącej proszę o wskazanie kierunków tych zmian, w razie odpowiedzi negatywnej – będę wdzięczny za uzasadnienie swojego stanowiska.
Z poważaniem
Stanisław Gorczyca
Interpelacja nr 9283
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej zwierząt
Zgłaszający: Stanisław Gorczyca
Data wpływu: 16-04-2025
Szanowna Pani Minister!
W świetle malejących zasobów mórz i oceanów na świecie priorytetową dziedziną zaopatrzenia rynku żywnościowego w organizmy wodne przeznaczone do spożycia staje się akwakultura.
Ze statystyk wynika, iż największym światowym producentem w tym sektorze pozostają kraje Azji. Niemniej jednak Unia Europejska stawia przed branżą zadania mające doprowadzić do wzrostu produkcji europejskiej akwakultury.
Szczegółowe cele, zapisane w tym zakresie w dokumentach wspólnej polityki rybackiej i akwakultury, zakładają promowanie innowacyjnej i zrównoważonej niebieskiej gospodarki w sektorach rybołówstwa i akwakultury oraz realizację zobowiązań w zakresie globalnych procesów odpowiedzialnej ochrony środowiska i zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych.
W tym kontekście nie sposób nie wspomnieć, że największym w Europie producentem karpi jest Polska, gdzie na powierzchni 55 tysięcy ha stawów ziemnych w sposób zrównoważony produkuje się ponad 20 000 ton ryb. Zdaniem Polskiego Towarzystwa Rybackiego możliwości rozwoju krajowej produkcji ryb słodkowodnych, nie tylko karpi, ale również innych szeregu poszukiwanych i cenionych przez konsumentów gatunków ryb, są znacznie większe.
Niestety ogromny problem ograniczający w sposób istotny ten rozwój stanowi, w opinii osób zajmujących się akwakulturą, niekontrolowany rozrost populacji ichtiofagów, czyli ptaków rybożernych. Chodzi tutaj w szczególności o kormorana czarnego, czaplę siwą oraz czaplę białą. Występowanie populacji lęgowej kormorana czarnego na poziomie około 34 000 par oraz wielokrotnie większe liczebnie, dotąd nieoszacowane, przeloty migracyjne aktywnie żerujących osobników powodują, że straty w przypadku obiektów stawowych oraz akwenów naturalnych są drastycznie wysokie. Dwa pierwsze gatunki zostały wymienione w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, w załączniku nr 2 „Gatunki zwierząt objętych ochroną częściową” pod numerami 26 i 27. Czapla biała natomiast figuruje w załączniku nr 1 do cytowanego rozporządzenia „Gatunki zwierząt objętych ochroną ścisłą, z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej”.
Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi w następujących kwestiach:
Czy kierowany przez Panią resort posiada informacje na temat aktualnej wielkości populacji ochranianych gatunków stanowiących największe zagrożenie dla gospodarki stawowej i rybołówstwa na wodach śródlądowych?
Czy ministerstwo podjęło bądź zamierza podjąć w najbliższym czasie działania zmierzające do zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej kormorana, czapli siwej oraz czapli białej?
W przypadku odpowiedzi twierdzącej proszę o wskazanie kierunków tych zmian, w razie odpowiedzi negatywnej – będę wdzięczny za uzasadnienie swojego stanowiska.
Z poważaniem
Stanisław Gorczyca
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6529 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.34.2025.ML
3768802.14980737.12129822
Warszawa, 12-05-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację Posła Stanisława Gorczycy w sprawie zmian legislacyjnych
w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej zwierząt,
K10INT9283, przedstawiam odpowiedzi na pytania z ww. interpelacji.
Czy kierowany przez Panią Resort posiada informacje na temat aktualnej wielkości
populacji ochranianych gatunków, stanowiących największe zagrożenie dla gospodarki
stawowej i rybołówstwa na wodach śródlądowych,
Tak. W odpowiedzi na postulaty środowiska rybackiego, państwowy monitoring środowiska
został poszerzony w roku 2015 o monitoring kormorana (MKO). Umożliwia to ocenę
wielkości krajowej populacji kormoranów Phalacrocorax carbo. Metodą stosowaną
w programie jest liczenie gniazd w znanych koloniach tych ptaków oraz wyszukiwanie
nowych kolonii. Dodatkowo program ten dostarcza danych do Komisji Ochrony Środowiska
Morskiego Bałtyku (HELCOM), poprzez wyodrębnianie wyników liczenia kormoranów na
wybrzeżu morza Bałtyckiego, rozumianym jako pas 10 km od brzegu wód morskich. Dane
z monitoringu dostępne są już za rok 2024 pod linkiem
https://monitoringptakow.gios.gov.pl/kormoran.html.
Czy Ministerstwo podjęło bądź zamierza podjąć w najbliższym czasie działania zmierzające
do zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do
ochrony gatunkowej kormorana, czapli siwej oraz czapli białej. W przypadku odpowiedzi
twierdzącej, proszę o wskazanie kierunków tych zmian, w razie odpowiedzi negatywnej-
będę wdzięczny za uzasadnienie swojego stanowiska.
Mając na względzie interes gospodarstw rybackich resort środowiska podjął liczne działania
mające na celu możliwość ograniczenia negatywnego wpływu żerowania kormoranów na
obiektach hodowlanych. Podstawową i najbardziej skuteczną metodą mającą na celu
zapobieganie szkodom wyrządzonym przez ptaki rybożerne w gospodarce rybackiej jest
stosowanie różnych metod płoszenia i niepokojenia zwierząt. W celu umożliwienia
prowadzenia tego typu działań przez użytkowników obrębów hodowlanych, ustawodawca,
w przepisach z zakresu ochrony przyrody umożliwił realizację tego typu działań na terenie
obrębów hodowlanych bez konieczności uzyskiwania zezwoleń. Mimo, że kormoran
(Phalacrocorax carbo) objęty jest w Polsce ochroną gatunkową częściową, nie dotyczy go
-- 1 of 3 --
zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach żerowania ptaków migrujących lub
zimujących w obrębach hodowlanych ustanowionych zgodnie z przepisami o rybactwie
śródlądowym zgodnie z § 6 ust. 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia
2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
W przypadku gospodarstw rybackich nie będącymi obrębami hodowlanymi w ramach
działań prewencyjnych, na podstawie art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o ochronie przyrody (Dz. U z 2024 r. poz. 1478 ze zm.) regionalni dyrektorzy ochrony
środowiska, na wniosek podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód,
wydają zezwolenia m.in. na płoszenie i niepokojenie czy zabijanie osobników gatunków
objętych ochroną. Dodatkowo, w przypadku wniosków składanych w tym zakresie przez
osoby fizyczne wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty skarbowej za uzyskanie
zezwolenia.
Warto przy tym wskazać, iż wydane decyzje przyznają stronom prawo do odstępstwa od
obowiązujących zakazów, nie mają zaś charakteru nakazowego - wnioskodawca może więc
wykorzystać udzieloną derogację w całości lub w części, jednak nie ma takiego obowiązku.
W ostatnich latach resortowi środowiska nie sygnalizowano żadnych problemów odnośnie
uzyskiwania zezwolenia na płoszenie i niepokojenie lub zabijanie poprzez odstrzał
kormoranów. Należy jednak zauważyć, że mimo, iż zezwolenia obejmują w skali kraju tysiące
lub nawet dziesiątki tysięcy osobników rocznie to stopień wykorzystania zezwoleń na
odstrzał osobników kormorana jest niski.
Ponadto, w odpowiedzi na postulaty branży rybackiej wprowadzono rozwiązania prawne
umożliwiające odejście od procedury składania pojedynczych wystąpień o zezwolenia od
zakazów. Art. 56a. ust.1 ustawy o ochronie przyrody w treści : „Regionalny dyrektor ochrony
środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas określony, nie dłuższy niż
5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, w stosunku do bobra
europejskiego, kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające zakazom
określonym w art. 52 ust. 1.”
Odnosząc się do zmiany prawa, zwracam uwagę, iż wszystkie gatunki ptaków, występujące
naturalnie na terenie UE są chronione na mocy prawa wspólnotowego (Dyrektywa Rady
2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw.
Dyrektywa Ptasia). Oznacza to, że w świetle obowiązujących regulacji prawnych,
wyłączenie któregokolwiek gatunku ptaka (w tym przypadku kormorana) spod ochrony
gatunkowej czy też przeniesienie go na listę gatunków łownych, nie jest możliwe.
Którekolwiek z ww. działań wymagałoby zmiany Dyrektywy Ptasiej, na co zgodę musiałyby
wyrazić wszystkie kraje Unii Europejskiej.
Jednocześnie, w kontekście „zagrożenia dla gospodarki stawowej” pragnę wskazać, że
zgodnie z wiedzą resortu środowiska, gospodarstwom rybackim przysługują
dofinansowania z programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027, w
ramach realizacji operacji z zakresu usług środowiskowych (tzw. rekompensat
wodnośrodowiskowych), które stanowią również rekompensatę za szkody wyrządzane
przez gatunki chronione w obiektach hodowlanych.
Pragnę podkreślić, iż resort środowiska wielokrotnie postulował o przeznaczenie większych
środków dla właścicieli stawów rybnych z powodu strat powodowanych przez dzikie
zwierzęta. Zdaniem resortu środowiska tego typu rekompensaty finansowe lub dopłaty
mogą skutecznie kompensować straty w rybostanie spowodowane przez nie tylko
-- 2 of 3 --
kormorany, ale również inne ptaki lub ssaki drapieżne. Tego typu rozwiązania stosowane są
z dużym powodzeniem w innych krajach Unii Europejskiej jak np. w Chorwacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
- Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.34.2025.ML
3768802.14980737.12129822
Warszawa, 12-05-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację Posła Stanisława Gorczycy w sprawie zmian legislacyjnych
w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do ochrony gatunkowej zwierząt,
K10INT9283, przedstawiam odpowiedzi na pytania z ww. interpelacji.
Czy kierowany przez Panią Resort posiada informacje na temat aktualnej wielkości
populacji ochranianych gatunków, stanowiących największe zagrożenie dla gospodarki
stawowej i rybołówstwa na wodach śródlądowych,
Tak. W odpowiedzi na postulaty środowiska rybackiego, państwowy monitoring środowiska
został poszerzony w roku 2015 o monitoring kormorana (MKO). Umożliwia to ocenę
wielkości krajowej populacji kormoranów Phalacrocorax carbo. Metodą stosowaną
w programie jest liczenie gniazd w znanych koloniach tych ptaków oraz wyszukiwanie
nowych kolonii. Dodatkowo program ten dostarcza danych do Komisji Ochrony Środowiska
Morskiego Bałtyku (HELCOM), poprzez wyodrębnianie wyników liczenia kormoranów na
wybrzeżu morza Bałtyckiego, rozumianym jako pas 10 km od brzegu wód morskich. Dane
z monitoringu dostępne są już za rok 2024 pod linkiem
https://monitoringptakow.gios.gov.pl/kormoran.html.
Czy Ministerstwo podjęło bądź zamierza podjąć w najbliższym czasie działania zmierzające
do zmian legislacyjnych w obszarze przepisów ochrony przyrody odnoszących się do
ochrony gatunkowej kormorana, czapli siwej oraz czapli białej. W przypadku odpowiedzi
twierdzącej, proszę o wskazanie kierunków tych zmian, w razie odpowiedzi negatywnej-
będę wdzięczny za uzasadnienie swojego stanowiska.
Mając na względzie interes gospodarstw rybackich resort środowiska podjął liczne działania
mające na celu możliwość ograniczenia negatywnego wpływu żerowania kormoranów na
obiektach hodowlanych. Podstawową i najbardziej skuteczną metodą mającą na celu
zapobieganie szkodom wyrządzonym przez ptaki rybożerne w gospodarce rybackiej jest
stosowanie różnych metod płoszenia i niepokojenia zwierząt. W celu umożliwienia
prowadzenia tego typu działań przez użytkowników obrębów hodowlanych, ustawodawca,
w przepisach z zakresu ochrony przyrody umożliwił realizację tego typu działań na terenie
obrębów hodowlanych bez konieczności uzyskiwania zezwoleń. Mimo, że kormoran
(Phalacrocorax carbo) objęty jest w Polsce ochroną gatunkową częściową, nie dotyczy go
-- 1 of 3 --
zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach żerowania ptaków migrujących lub
zimujących w obrębach hodowlanych ustanowionych zgodnie z przepisami o rybactwie
śródlądowym zgodnie z § 6 ust. 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia
2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
W przypadku gospodarstw rybackich nie będącymi obrębami hodowlanymi w ramach
działań prewencyjnych, na podstawie art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o ochronie przyrody (Dz. U z 2024 r. poz. 1478 ze zm.) regionalni dyrektorzy ochrony
środowiska, na wniosek podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód,
wydają zezwolenia m.in. na płoszenie i niepokojenie czy zabijanie osobników gatunków
objętych ochroną. Dodatkowo, w przypadku wniosków składanych w tym zakresie przez
osoby fizyczne wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty skarbowej za uzyskanie
zezwolenia.
Warto przy tym wskazać, iż wydane decyzje przyznają stronom prawo do odstępstwa od
obowiązujących zakazów, nie mają zaś charakteru nakazowego - wnioskodawca może więc
wykorzystać udzieloną derogację w całości lub w części, jednak nie ma takiego obowiązku.
W ostatnich latach resortowi środowiska nie sygnalizowano żadnych problemów odnośnie
uzyskiwania zezwolenia na płoszenie i niepokojenie lub zabijanie poprzez odstrzał
kormoranów. Należy jednak zauważyć, że mimo, iż zezwolenia obejmują w skali kraju tysiące
lub nawet dziesiątki tysięcy osobników rocznie to stopień wykorzystania zezwoleń na
odstrzał osobników kormorana jest niski.
Ponadto, w odpowiedzi na postulaty branży rybackiej wprowadzono rozwiązania prawne
umożliwiające odejście od procedury składania pojedynczych wystąpień o zezwolenia od
zakazów. Art. 56a. ust.1 ustawy o ochronie przyrody w treści : „Regionalny dyrektor ochrony
środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas określony, nie dłuższy niż
5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, w stosunku do bobra
europejskiego, kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające zakazom
określonym w art. 52 ust. 1.”
Odnosząc się do zmiany prawa, zwracam uwagę, iż wszystkie gatunki ptaków, występujące
naturalnie na terenie UE są chronione na mocy prawa wspólnotowego (Dyrektywa Rady
2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw.
Dyrektywa Ptasia). Oznacza to, że w świetle obowiązujących regulacji prawnych,
wyłączenie któregokolwiek gatunku ptaka (w tym przypadku kormorana) spod ochrony
gatunkowej czy też przeniesienie go na listę gatunków łownych, nie jest możliwe.
Którekolwiek z ww. działań wymagałoby zmiany Dyrektywy Ptasiej, na co zgodę musiałyby
wyrazić wszystkie kraje Unii Europejskiej.
Jednocześnie, w kontekście „zagrożenia dla gospodarki stawowej” pragnę wskazać, że
zgodnie z wiedzą resortu środowiska, gospodarstwom rybackim przysługują
dofinansowania z programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027, w
ramach realizacji operacji z zakresu usług środowiskowych (tzw. rekompensat
wodnośrodowiskowych), które stanowią również rekompensatę za szkody wyrządzane
przez gatunki chronione w obiektach hodowlanych.
Pragnę podkreślić, iż resort środowiska wielokrotnie postulował o przeznaczenie większych
środków dla właścicieli stawów rybnych z powodu strat powodowanych przez dzikie
zwierzęta. Zdaniem resortu środowiska tego typu rekompensaty finansowe lub dopłaty
mogą skutecznie kompensować straty w rybostanie spowodowane przez nie tylko
-- 2 of 3 --
kormorany, ale również inne ptaki lub ssaki drapieżne. Tego typu rozwiązania stosowane są
z dużym powodzeniem w innych krajach Unii Europejskiej jak np. w Chorwacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
- Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --